Theophrastos
Hava İşaretleri Üzerine
Περὶ σημείων
1.11. Bölüm
Yağmurların, rüzgârların, fırtınaların ve güzel havaların işaretlerini, elimizden geldiği kadarıyla, kimini kendimiz gözlemleyerek, kimini de güvenilir başka kişilerden alarak şöyle yazdık. Batan ve doğan yıldızlara bağlı işaretleri ise astronomi eserlerinden almak gerekir.
Σημεῖα ὑδάτων καὶ πνευμάτων καὶ χειμώνων καὶ εὐδιῶν ὧδε ἐγράψαμεν καθʼ ὅσον ἦν ἐφικτὸν, ἃ μὲν αὐτοὶ προσκοπήσαντες ἃ δὲ παρʼ ἑτέρων οὐκ ἀδοκίμων λαβόντες. Τὰ μὲν οὖν ἐπὶ τοῖς ἄστροις δυομένοις καὶ ἀνατέλλουσιν ἐκ τῶν ἀστρονομικῶν δεῖ λαμβάνειν.
1.2Batışlar iki türlüdür: kayboluşlar da batış sayılır; bu, yıldızın güneşle birlikte battığı zamandır; bir de güneş doğarken battığı zaman. Doğuşlar da aynı şekilde iki türlüdür: biri sabah doğuşu, yıldız güneşten önce doğduğunda; öteki akşam doğuşu, güneş batarken doğduğunda. Arktouros'un doğuşu denen şey her iki şekilde de olur: kışın akşam doğuşu, sonbaharda sabah doğuşu. Adı anılan ötekilerin doğuşlarının çoğu ise sabah doğuşudur: Ülker, Orion ve Köpek Yıldızı gibi.
Εἰσὶ δὲ δύσεις διτταί· οἵ τε γὰρ ἀφανισμοὶ δύσεις εἰσί· τοῦτο δέ ἐστιν ὅταν ἅμα συνδύνῃ τῷ ἡλίῳ τὸ ἄστρον, καὶ ὅταν ἀνατέλλοντος δύνῃ. Ὁμοίως δὲ καὶ ἀνατολαὶ διτταὶ, αἱ μὲν ἑῷοι ὅταν προανατέλλῃ τοῦ ἡλίου τὸ ἄστρον, αἱ δʼ ἀκρόνυχοι ὅταν ἅμα δυομένῳ ἀνατέλλῃ. Αἱ μὲν οὖν τοῦ ἀρκτούρου λεγόμεναι ἀνατολαὶ ἀμφοτέρως συμβαίνουσιν· ἡ μὲν γὰρ τοῦ χειμῶνος ἀκρόνυχός ἐστιν, ἡ δὲ μετωπορινὴ ἑῴα. Τῶν δʼ ἄλλων αἱ πλεῖσται τῶν ὀνομαζομένων ἑῷαι οἷον Πλειάδος καὶ Ὠρίωνος καὶ κυνός.
1.3Öteki işaretlerin bazıları, yüksek dağların ve vadilerin bulunduğu bütün bölgelere özgüdür, özellikle de denize kadar inen yüksek yerlere. Çünkü rüzgârlar başlarken bulutlar böyle yerlere çarpar, rüzgârlar ters yöne dönünce bulutlar da karşı yöne geçer, nemlenince de ağırlık yüzünden çukurlara çöker. Bu yüzden insan nerede oturuyorsa oraya dikkat etmelidir. Çünkü her zaman böyle bir gösterge bulunabilir, bunlardan alınan işaretler de en açık işaretlerdir.
Τῶν δὲ λοιπῶν σημείων ἔνια μὲν ἴδια κατὰ πάσας χώρας ἐστὶν ἐν ὅσαις ὄρη ὑψηλὰ καὶ αὐλῶνές εἰσι, μάλιστα δὲ ὅσα πρὸς θάλασσαν καθήκει τῶν ὑψηλῶν· τῶν τε γὰρ πνευμάτων ἀρχομένων τὰ νέφη προσπίπτει πρὸς τοὺς τοιούτους τόπους καὶ μεθισταμένων εἰς τοὐναντίον ἀντιμεθίστανται καὶ ὑγρότερα γινόμενα διὰ βάρος εἰς τὰ κοῖλα συγκαθίζει. Διὸ δεῖ προσέχειν οὗ ἄν τις ἱδρυμένος ᾖ. Ἔστι γὰρ ἀεί τινα λαβεῖν τοιοῦτον γνώμονα καὶ ἔστι σαφέστατα σημεῖα τὰ ἀπὸ τούτων.
1.4Bu yüzden bazı yerlerde iyi astronomlar yetişmiştir: Methymna'da Lepetymnos dağından gözlem yapan Matriketas, Tenedos'ta İda dağından gözlem yapan Kleostratos gibi. Atina'da da Phaeinos gündönümleriyle ilgili olayları Lykabettos tepesinden gözlemlemiştir; Meton da ondan öğrenerek on dokuz yıllık devri düzenlemiştir. Phaeinos Atina'da yabancı yerleşikti, Meton ise Atinalıydı. Başkaları da yıldızları bu yolla gözlemiştir.
Διὸ καὶ ἀγαθοὶ γεγένηνται κατὰ τόπους τινὰς ἀστρονόμοι ἔνιοι οἷον Ματρικέτας ἐν Μηθύμνῃ ἀπὸ τοῦ Λεπετύμνου, καὶ Κλεόστρατος ἐν Τενέδῳ ἀπὸ τῆς Ἴδης, καὶ Φαεινὸς Ἀθήνῃσιν ἀπὸ τοῦ Λυκαβηττοῦ τὰ περὶ τὰς τροπὰς συνεῖδε, παρʼ οὗ Μέτων ἀκούσας τὸν τοῦ ἑνὸς δέοντα εἴκοσιν ἐνιαυτὸν συνέταξεν. Ἦν δὲ ὁ μὲν Φαεινὸς μέτοικος Ἀθήνησιν ὁ δὲ Μέτων Ἀθηναῖος. Καὶ ἄλλοι δὲ τὸν τρόπον τοῦτον ἠστρολόγησαν.
1.5Başka işaretler de vardır; bunlar evdeki hayvanlardan, başka bazı yerlerden ve olaylardan alınır; en geçerlileri ise güneşten ve aydan alınanlardır. Çünkü ay, gece için adeta bir güneştir; bu yüzden ay kavuşumları fırtınalı geçer, çünkü ayın ışığı biten ayın son dört gününden yeni ayın dördüncü gününe kadar kaybolur. Güneşin kayboluşu nasılsa, ayın kayboluşu da aynı şekildedir.
Ἄλλα δέ ἐστι σημεῖα ἃ λαμβάνεται ἀπό τε ζώων τῶν κατʼ οἰκίαν καὶ ἑτέρων τινῶν τόπων καὶ παθημάτων, μάλιστα δὲ κυριώτατα ἀπὸ τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης· ἡ γὰρ σελήνη νυκτὸς οἷον ἥλιός ἐστι· διὸ καὶ αἱ σύνοδοι τῶν μηνῶν χειμέριοί εἰσιν ὅτι ἀπολείπει τὸ φῶς τῆς σελήνης ἀπὸ τετράδος φθίνοντος μέχρι τετράδος ἱσταμένου. Ὥσπερ οὖν ἡλίου ἀπόλειψις γίνεται κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον καὶ τῆς σελήνης ἔκλειψις.
1.6Önceden bilmek isteyen kişi, bunların doğuşlarına ve batışlarına, nasıl doğup battıklarına çok dikkat etmelidir. Önce şunu bilmek gerekir: ikiye bölme noktaları vakitleri sınırlar; bu yüzden yılda, ayda ve günde bunlara bakmak gerekir. Yılı Ülker'in batışı ve doğuşu ikiye böler: batışından doğuşuna kadar yılın yarısı geçer. Böylece bütün zaman ikiye bölünür.
Δεῖ οὖν προσέχειν μάλιστα ταῖς ἀνατολαῖς ταῖς τούτων καὶ ταῖς δύσεσιν ὁποίας ἂν ποιῶνται τὸν βουλόμενον προγινώσκειν. Πρῶτον μὲν οὖν ληπτέον ὅτι αἱ διχοτομίαι διορίζουσι τὰς ὥρας ὥστε ἐπὶ τούτων δεῖ ἀθρεῖν καὶ ἐνιαυτὸν καὶ μῆνα καὶ ἡμέραν. Διχοτομεῖ δὲ τὸν μὲν ἐνιαυτὸν Πλείας τε δυομένη καὶ ἀνατέλλουσα· ἀπὸ γὰρ δύσεως μέχρι ἀνατολῆς τὸ ἥμισυ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐστίν. Ὥστε δίχα τέμνεται ὁ πᾶς χρόνος.
1.7Gündönümleri ve gün-tün eşitlikleri de aynı şeyi yapar. Ülker batarken havanın durumu nasılsa, çoğunlukla kış gündönümüne kadar öyle kalır; değişse bile, oradan itibaren yine aynı şekilde Ülker'in doğuşuna kadar, ondan yaz gündönümüne kadar, oradan gün-tün eşitliğine kadar, gün-tün eşitliğinden de Ülker'in batışına kadar sürer.
Ὁμοίως δὲ καὶ αἱ τροπαὶ καὶ ἰσημερίαι ποιοῦσιν. Οἵα τις ἂν οὖν ᾖ κατάστασις τοῦ ἀέρος Πλειάδος δυομένης οὕτω ἔχει ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μέχρι τροπῶν, κἂν μεταβάλλῃ, μετὰ κἀκεῖθεν ὡσαύτως μέχρι Πλειάδος, καὶ ἀπὸ ταύτης μέχρι τροπῶν θερινῶν, καὶ ἐντεῦθεν μέχρι ἰσημερίας, καὶ ἀπὸ ἰσημερίας μέχρι Πλειάδος δύσεως.
1.8Her ayda da durum böyledir: dolunaylar, sekizinci günler ve dördüncü günler ayı böler; bu yüzden gözleme yeni aydan, bir başlangıç noktasından başlamak gerekir. Çünkü hava çoğunlukla dördüncü günde değişir; değişmezse sekizinci günde, o da olmazsa dolunayda; dolunaydan sonra da biten ayın sekizinci gününe kadar, ondan dördüncü gününe kadar, dördüncü gününden de yeni aya kadar.
Ὡς δʼ αὕτως ἔχει καὶ περὶ τὸν μῆνα ἕκαστον· διχοτομοῦσι γὰρ αἵ τε πανσέληνοι καὶ αἱ ὀγδόαι καὶ αἱ τετράδες, ὥστε ἀπὸ νουμηνίας ὡς ἀπʼ ἀρχῆς δεῖ σκοπεῖν. Μεταβάλλει γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐν τῇ τετράδι, ἐὰν δὲ μὴ ἐν τῇ ὀγδόῃ, εἰ δὲ μὴ πανσελήνῳ· ἀπὸ δὲ πανσελήνου εἰς ὀγδόην φθίνοντος, καὶ ἀπὸ ταύτης εἰς τετράδα, ἀπὸ δὲ τετράδος εἰς τὴν νουμηνίαν.
1.9Günde de değişmeler çoğunlukla böyledir. Güneşin doğuşu, sabah, öğle, ikindi, batış ve gecenin bunlara karşılık gelen kısımları, rüzgâr, fırtına ve güzel hava bakımından söylenen bölme noktalarıyla aynı işi görür. Çünkü hava değişecekse en çok bu bölme noktalarında değişir. Küllî olarak vakitleri böyle gözlemek gerekir; tek tek işaretleri ise aşağıda yazılan şekilde.
Ὡς δʼ αὕτως καὶ ἐπὶ τῆς ἡμέρας ἔχουσιν αἱ μεταβολαὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. Ἀνατολὴ γὰρ καὶ πρωῒ καὶ μεσημβρία καὶ δείλη καὶ δύσις καὶ τὰ τῆς νυκτὸς μέρη τὰ ἀνάλογα ταὐτὸ ποιεῖ τοῖς εἰρημένοις περὶ πνευμάτων καὶ χειμῶνος καὶ εὐδίας. Μάλιστα γὰρ ἐὰν μέλλῃ μεταβάλλειν ἐν ταῖς διχοτομίαις μεταβάλλει. Καθόλου μὲν οὖν τὰς ὥρας οὕτω δεῖ παρατηρεῖν, καθʼ ἕκαστα δὲ τῶν σημείων κατὰ τὸν ὑπογεγραμμένον τρόπον.
1.10Yağmur işaretleri şunlar gibi görünür. En açığı sabah işaretidir: güneş doğmadan önce bir kızıllık görünmesi; çünkü çoğunlukla ya aynı gün ya da üç gün içinde yağmur getirir. Öteki işaretler de bunu belli eder: yağmur daha önce yağmazsa kızıllık en çok üçüncü gün için işaret verir. Güneş batarken görünen kızıllık da öyledir, ama sabahkinden daha zayıf bir işarettir.
Ὕδατος μὲν οὖν σημεῖα τὰ τοιαῦτα δοκεῖ εἶναι. Ἐναργέστατον μὲν οὖν τὸ ἑωθινὸν ὅταν πρὸ ἡλίου ἀνατολῆς φαίνηται ἐπιφοινίσσον σημεῖον· ἢ γὰρ αὐθημερινὸν ἐπισημαίνει ἢ τριῶν ἡμερῶν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. Δηλοῖ δὲ καὶ τὰ ἄλλα σημεῖα· ἐὰν γὰρ μὴ πρότερον τριταῖα μάλιστα σημαίνει τὸ ἐπιφοινίσσον καὶ δύνοντος, ἧττον δὲ ἢ τὸ ἑωθινοῦ.
1.11Güneş kışın ya da ilkbaharda bir bulutun içine batarsa, çoğunlukla üç gün içinde yağmur getirir. Güneyden ışık çubukları görünürse de öyle; aynı çubuklar kuzeyden görünürse daha zayıf bir işarettir. Güneş doğarken üstünde kara bir leke taşırsa, bulutların arasından yağmur işareti taşıyarak doğarsa ve daha doğmadan ışınları yukarı uzanırsa, bu hem yağmurun hem rüzgârın ortak işaretidir. Güneş batarken altında bir bulut belirir de ışınlar onun tarafından yarılırsa, bu fırtına işaretidir. Güneş yakıcı biçimde batıp doğarsa, ardından rüzgâr çıkmazsa yağmur işaretidir.
Καὶ ἐὰν δύνῃ χειμῶνος ἢ ἔαρος εἰς νεφέλιον τριῶν ἡμερῶν ὡς τὰ πολλὰ ἐπισημαίνει. Καὶ ἐὰν ῥάβδοι νοτόθεν, ταὐτὰ δὲ ταῦτα βορρᾶθεν γινόμενα ἀσθενέστερα. Καὶ ἐὰν ἀνίσχων μέλαν σημεῖον ἴσχῃ, καὶ ἐὰν ἐκ νεφελῶν ⟨ἀν⟩έχῃ ὑδατικὸν, καὶ ἐὰν ἀκτῖνες ἀνίσχοντος ἀνατείνωσι πρὶν ἀνατεῖλαι κοινὸν ὕδατος σημεῖον καὶ ἀνέμου. Καὶ ἐὰν καταφερομένου τοῦ ἡλίου ὑφίστηται νέφος ὑφʼ οὗ ἐὰν σχίζωνται αἱ ἀκτῖνες χειμερινὸν τὸ σημεῖον. Καὶ ὅταν καυματίας δύηται καὶ ἀνατέλλῃ, ἐὰν μὴ ἄνεμος γένηται ὕδατος τὸ σημεῖον.
1.12Dolunayda doğan ay da aynı işaretleri verir; hilal ise daha zayıf işaret verir. Ay ateş renginde olursa ayın rüzgârlı, karanlık olursa yağmurlu geçeceğini gösterir; ay üç günlükken ne işaret verirse ayın gidişi de o olur.
Τὰ αὐτὰ δὲ σημαίνει καὶ σελήνη πανσελήνῳ ἀνίσχουσα, ἀσθενέστερα δὲ ὁ μείς. Ἐὰν μὲν ᾖ πυρώδης πνευματώδη σημαίνει τὸν μῆνα, ἐὰν δὲ ζοφώδης ὑδατώδη· σημαίνει δὲ ὅτι ἂν σημαίνῃ τριταῖος ὢν ὁ μείς.
1.13Birçok kayan yıldız yağmur ya da rüzgâr işaretidir; nereden kayarlarsa rüzgâr ya da yağmur da oradan gelir. Güneş doğarken ya da batarken ışınlar toplu hâlde yükselirse yağmur işaretidir. Güneş doğarken ışıkları tutulma sırasındaki gibi bir renk alırsa yağmur işaretidir. Bulutlar yün yumaklarına benzerse yağmur işaret eder. Irmaklarda çok sayıda kabarcık çıkarsa bol yağmur işaret eder. Çoğunlukla kandilin çevresinde ya da kandilin içinden görünen bir ışık halkası da güney rüzgârıyla gelen yağmurları gösterir.
Ἀστέρες πολλοὶ διᾴττοντες ὕδατος ἢ πνεύματος, καὶ ὅθεν ἂν διᾴττωσιν ἐντεῦθεν τὸ πνεῦμα ἢ τὸ ὕδωρ. Καὶ ἐὰν ἀκτῖνες ἀθρόαι ἀνίσχωσιν ἀνιόντος ἢ δύνοντος σημεῖον ⟨ὕδατος⟩. Καὶ ὅταν ἀνίσχοντος τοῦ ἡλίου αἱ αὐγαὶ οἷον ἐκλείποντος χρῶμα ἴσχωσιν ὕδατος σημεῖον. Καὶ ὅταν νεφέλαι πόκοις ἐρίων ὅμοιαι ὦσιν ὕδωρ σημαίνει. [Ὑετοῦ δὲ σημεῖα] πομφόλυγες ἀνιστάμεναι πλείους ἐπὶ τῶν ποταμῶν ὕδωρ σημαίνουσι πολύ. Ὡς δʼ ἐπὶ τὸ πολὺ ἶρις περὶ λύχνον ἢ διὰ λύχνου διαφαινομένη νότια σημαίνει ὕδατα.
1.14Kandil fitilinde biriken is topakları da hava güneyliyse yağmur işaret eder; sayılarına ve büyüklüklerine göre rüzgâr da işaret ederler; küçük, darı taneleri gibi ve parlak olanlar yağmur ve rüzgâr işaret eder. Kışın kandil alevi kesik kesik, kabarcıklar gibi fışkırırsa yağmur işaretidir; ışınlar kandilin üstünde sıçrarsa ve kıvılcımlar çıkarsa da öyle.
Καὶ οἱ μύκητες ἐὰν νότια ᾖ ὕδωρ σημαίνουσι, σημαίνουσι δὲ καὶ ἄνεμον κατὰ λόγον ὡς ἂν ἔχωσι πλήθους καὶ μεγέθους, σμικροὶ δὲ καὶ κεγχρώδεις καὶ λαμπροὶ ὕδωρ καὶ ἄνεμον. Καὶ ὅταν χειμῶνος τὴν φλόγα ⟨ὁ λύχνος⟩ ἀπωθῇ διαλιπὼν οἷον πομφόλυγας ὕδατος σημεῖον, καὶ ἐὰν πηδῶσιν αἱ ἀκτῖνες ἐπʼ αὐτὸν, καὶ ἐὰν σπινθῆρες ἐπιγένωνται.
1.15Suda yaşamayan kuşlar yıkanırsa yağmur ya da fırtına işaret eder. Kara kurbağasının yıkanması ve kurbağaların daha çok ötmesi de yağmur işaret eder. Salamandra denen kertenkelenin görünmesi, ayrıca ağaçta öten yeşil kurbağa da yağmur işaret eder. Kırlangıçlar karınlarıyla göllere vurursa yağmur işaret eder. Öküzün ön toynağını yalaması fırtına ya da yağmur işaret eder.
Ὄρνιθες λουόμενοι μὴ ἐν ὕδατι βιοῦντες ὕδωρ ἢ χειμῶνας σημαίνουσι. Καὶ φρύνη λουομένη καὶ βάτραχοι μᾶλλον ᾄδοντες σημαίνουσιν ὕδωρ. Καὶ ἡ σαύρα φαινομένη ἣν καλοῦσι σαλαμάνδραν, ἔτι δὲ καὶ χλωρὸς βάτραχος ἐπὶ δένδρου ᾄδων ὕδωρ σημαίνει. Χελιδόνες τῇ γαστρὶ τύπτουσαι τὰς λίμνας ὕδωρ σημαίνουσι. Βοὺς τὴν προσθίαν ὁπλὴν λείξας χειμῶνα ἢ ὕδωρ σημαίνει.
1.16Dalgaların üstünü örttüğü bir kayada tüylerini kabartan karga yağmur işaret eder; sık sık suya dalıp çevrede uçarsa da yağmur işaret eder. Sesini çok değiştirmeye alışık olan kuzgun, bu seslerden birini hızla iki kez çıkarır, ardından hışırdar ve kanatlarını silkerse yağmur işaret eder. Yağmurlu havada sesini çok değiştirir ve zeytin ağacında tüylerini gagalarsa da öyle. Hava güzel olsun yağmurlu olsun, sesiyle adeta damla sesini taklit ederse yağmur işaret eder. Kuzgunlar ya da küçük kargalar yükseklerde uçup atmaca gibi süzülürse yağmur işaret eder. Kuzgun güzel havada alışılmış sesini çıkarmaz da hışırdarsa yağmur işaret eder.
Κορώνη ἐπὶ πέτρας κορυσσομένη ἣν κῦμα κατακλύζει ὕδωρ σημαίνει· καὶ κολυμβῶσα πολλάκις καὶ περιπετομένη ὕδωρ σημαίνει. Κόραξ πολλὰς μεταβάλλειν εἰωθὼς φωνὰς, τούτων ἐὰν ταχὺ δὶς φθέγξηται καὶ ἐπιρροιζήση καὶ τινάξῃ τὰ πτέρα ὕδωρ σημαίνει. Καὶ ἐὰν ὑετῶν ὄντων πολλὰς μεταβάλλῃ φωνὰς καὶ ἐὰν φθειρίζηται ἐπʼ ἐλαίας. Καὶ ἐάν τε εὐδίας ἐάν τε ὕδατος ὄντος μιμῆται τῇ φωνῇ οἷον σταλαγμοὺς ὕδωρ σημαίνει. Ἐάν τε κόρακες ἐάν τε κολοιοὶ ἄνω πέτωνται καὶ ἱερακίζωσιν ὕδωρ σημαίνουσι. Καὶ ἐὰν κόραξ εὐδίας μὴ τὴν εἰωθυῖαν φωνὴν ἴῃ καὶ ἐπιρροιβδῇ ὕδωρ σημαίνει.
1.17Ağaçta oturan atmaca da içeri doğru uçup tüylerini gagalarsa yağmur işaret eder. Yazın adada yaşayan kuşlar sürüler hâlinde çok sayıda görünürse yağmur işaret eder; ölçülü sayıda görünürlerse keçiler ve sürüler için iyidir; aşırı çok görünürlerse şiddetli bir kuraklık işaret eder. Genel olarak kuşlar ve horozlar tüylerini gagalarsa bu bir yağmur işaretidir; yağmur yağıyormuş gibi taklit yaptıklarında da.
Ἐὰν ἱέραξ ἐπὶ δένδρου καθεζόμενος καὶ εἴσω εἰσπετόμενος φθειρίζηται ὕδωρ σημαίνει. Καὶ θέρους ὅταν πολλοὶ ἀθρόοι φανῶσιν ὄρνιθες οἳ βιοτεύουσιν ἐν νήσῳ ὕδωρ σημαίνουσιν· ἐὰν δὲ μέτριοι ἀγαθὸν αἰξὶ καὶ βοτοῖς, ἐὰν δὲ πολλοὶ ὑπερβολῇ αὐχμὸν ἰσχυρόν. Ὅλως δὲ ὄρνιθες καὶ ἀλεκτρυόνες φθειριζόμενοι ὑδατικὸν σημεῖον καὶ ὅταν μιμῶνται ὕδωρ ὡς ὗον.
1.18Evcil ördek saçakların altına girip kanatlarını çırparsa yağmur işaret eder; aynı şekilde küçük kargalar ve horozlar göl ya da deniz kenarında ördek gibi kanat çırparsa yağmur işaret eder. Balıkçıl sabah erkenden öterse yağmur ya da rüzgâr işaret eder; denize doğru uçarken bağırırsa rüzgârdan çok yağmur işaretidir; genel olarak bağırması rüzgâr habercisidir.
Καὶ ἡ νῆττα ἥμερος ⟨ἐὰν⟩ ὑπιοῦσα ὑπὸ τὰ γεῖσα ἀποπτερυγίζηται ὕδωρ σημαίνει, ὁμοίως δὲ καὶ κολοιοὶ καὶ ἀλεκτρυόνες ἐάν τε ἐπὶ λίμνῃ ἢ θαλάττῃ ἀποπτερυγίζωνται ὡς νῆττα ὕδωρ σημαίνει. Καὶ ἐρωδιὸς ὄρθριον φθεγγόμενος ὕδωρ ἢ πνεῦμα σημαίνει· καὶ ἐὰν ἐπὶ θάλατταν πετόμενος βοᾷ μᾶλλον ὕδατος σημεῖον ἢ πνεύματος, καὶ ὅλως βοῶν ἀνεμῶδες.
1.19İspinoz içinde oturulan bir evde sabah öterse yağmur ya da fırtına işaret eder. Tencerenin her yanı kıvılcımlanırsa yağmur işaretidir. Duvara doğru sürünen çok sayıda kırkayak da yağmur işaretidir. Kıyıya yakın yüzüp sık sık su yüzüne çıkan yunus yağmur ya da fırtına işaret eder.
Καὶ ὁ σπίνος ἐν οἰκίᾳ οἰκουμένῃ ἐὰν φθέγξηται ἕωθεν ὕδωρ σημαίνει ἢ χειμῶνα. Καὶ χύτρα σπινθηρίζουσα πᾶσα περίπλεως ὕδατος σημεῖον. Καὶ ἴουλοι πολλοὶ πρὸς τοῖχον ἕρποντες ὑδατικόν. Δελφὶς παρὰ γῆν κολυμβῶν καὶ ἀναδυόμενος πυκνὰ ὕδωρ ἢ χειμῶνα σημαίνει.
1.20Susuz denen Küçük Hymettos'un koyağında küçük bir bulut olursa yağmur işaretidir; Büyük Hymettos'un tepesinde ve yamacında yazın bulutlar olursa da yağmur işaretidir. Susuz Hymettos'un tepesinde ve yamacında beyaz bulutlar olursa da öyle. Gün-tün eşitliği sırasında lips eserse yağmur işaret eder.
Ὕμηττος ἐλάττων, ἄνυδρος καλούμενος, ἐὰν τῷ κοίλῳ νεφέλιον ἔχῃ ὕδατος σημεῖον· καὶ ἐὰν ὁ μέγας Ὕμηττος τοῦ θέρους ἔχῃ νεφέλας ἄνωθεν καὶ ἐκ πλαγίου ὕδατος σημεῖον. Καὶ ἐὰν ὁ ἄνυδρος Ὕμηττος λευκὰς ἔχῃ ἄνωθεν καὶ ἐκ πλαγίου. Καὶ ἐὰν περὶ ἰσημερίαν λὶψ πνεύσῃ ὕδωρ σημαίνει.
1.21Kış gök gürültüleri ve sabah gök gürültüleri yağmurdan çok rüzgâr işaret eder; yazın öğle ve akşam gök gürültüleri ise yağmur işaretidir. Şimşekler her yandan çakarsa yağmur ya da rüzgâr işaretidir; akşam şimşekleri de öyle. Dağ sırtlarında, güney rüzgârı eserken güneyden şimşek çakarsa yağmur ya da rüzgâr işaret eder. Zephyros eserken kuzey tarafında şimşek çakarsa fırtına ya da yağmur işaret eder. Yazın akşam şimşekleri hemen ya da üç gün içinde yağmur işaret eder. Yaz sonunda kuzeyden çakan şimşekler de yağmur işaretidir.
Αἱ δὲ βρονταὶ αἱ μὲν χειμεριναὶ καὶ ἑωθιναὶ μᾶλλον ⟨ἄνεμον ἢ⟩ ὕδωρ σημαίνουσιν· αἱ δὲ θεριναὶ μεσημβρίας καὶ ἑσπεριναὶ βρονταὶ ὑδατικὸν σημεῖον. Ἀστραπαὶ δὲ ἐάν γε πανταχόθεν γένωνται ὕδατος ἂν ἢ ἀνέμου σημεῖον, καὶ ἑσπεριναὶ ὡσαύτως. Καὶ ἐὰν ἀκρωρίας νότου πνέοντος νοτόθεν ἀστράψῃ ὕδωρ σημαίνει ἢ ἄνεμον. Καὶ ζέφυρος ἀστράπτων πρὸς βορείου ἢ χειμῶνα ἢ ὕδωρ σημαίνει. Καὶ θέρους αἱ ἑσπέριαι ἀστραπαὶ ὕδωρ αὐτίκα σημαίνουσιν ἢ τριῶν ἡμερῶν. Καὶ ὀπώρας βορρᾶθεν ἀστραπαὶ ὑδατικὸν σημεῖον.
1.22Euboia'nın ortası bir bulut kuşağıyla sarılırsa yakında yağmur yağar. Pelion'a bir bulut konarsa, hangi yandan konduysa yağmur ya da rüzgâr oradan gelir. Gökkuşağı çıkınca hava değişeceğini haber verir; birçok gökkuşağı çıkarsa uzun süreli yağmur işaret eder. Buluttan çıkan keskin güneşler de çoğu zaman öyledir. Çukur bir yerdeki karıncalar yumurtalarını yuvadan yüksek yere taşırlarsa yağmur, aşağı taşırlarsa güzel hava işaret ederler. Biri güneyde öteki kuzeyde iki yalancı güneş çıkar, aynı zamanda bir hale de olursa yakında yağmur işaret ederler. Kara haleler de yağmur işaretidir, hele ikindi vakti olanlar.
Ἡ Εὔβοια ὅταν διαζωσθῇ μέση ὕδωρ διὰ ταχέων. Καὶ ἐὰν ἐπὶ τὸ Πήλιον νεφέλη προσίζῃ ὅθεν ἂν προσίζῃ ἐντεῦθεν ὕδωρ ἢ ἄνεμον σημαίνει. Ὅταν ἶρις γένηται ἐπισημαίνει· ἐάν τε πολλαὶ ἴριδες γένωνται σημαίνει ὕδωρ ἐπὶ πολύ. Ἀλλὰ πολλάκις καὶ οἱ ὀξεῖς ἥλιοι ὅταν ἐκ νεφέλης. Μύρμηκες ἐν κοίλῳ χωρίῳ ἐὰν τὰ ὠὰ ἐκφέρωσιν ἐκ τῆς μυρμηκιᾶς ἐπὶ τὸ ὑψηλὸν χωρίον ὕδωρ σημαίνουσιν, ἐὰν δὲ καταφέρωσιν εὐδίαν. Ἐὰν παρήλιοι δύο γένωνται καὶ ὁ μὲν νοτόθεν ὁ δὲ βορρᾶθεν, καὶ ἅλως ἅμα ὕδωρ διὰ ταχέων σημαίνουσι. Καὶ ἅλως αἱ μέλαιναι ὑδατικὸν καὶ μᾶλλον αἱ δείλης.
1.23Yengeç takımyıldızında Eşekler denen iki yıldız vardır; aralarındaki küçük buluta da Yemlik denir. Bu karanlıklaşırsa yağmur işaretidir. Köpek Yıldızı'nın ya da Arktouros'un doğuşunda yağmur yağmazsa, çoğunlukla gün-tün eşitliğine doğru yağmur ya da rüzgâr olur. Sineklerle ilgili halk sözü de doğrudur: sinekler çok ısırırsa yağmur işaretidir. İspinoz sabah öterse yağmur ya da fırtına, ikindi vakti öterse yağmur işaret eder.
Ἐν τῷ καρκίνῳ δύο ἀστέρες εἰσὶν, οἱ καλούμενοι ὄνοι, ὧν τὸ μεταξὺ τὸ νεφέλιον ἡ φάτνη καλουμένη. Τοῦτο ἐὰν ζοφῶδες γένηται ὑδατικόν. Ἐὰν μὴ ἐπὶ κυνὶ ὕσῃ ἢ ἐπὶ Ἀρκτούρῳ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πρὸς ἰσημερίαν ὕδωρ ἢ ἄνεμος. Καὶ τὸ δημόσιον τὸ περὶ τὰς μυίας λεγόμενον ἀληθές· ὅταν γὰρ δάκνωσι σφόδρα ὕδατος σημεῖον. Σπίνος φθεγγόμενος ἕωθεν μὲν ὕδωρ σημαίνει ἢ χειμῶνα, δείλης δὲ ὕδωρ.
1.24Geceleyin Hymettos'u tepelerinin altından beyaz ve uzun bir bulut kuşak gibi sararsa, çoğunlukla birkaç gün içinde yağmur yağar. Aigina'da Zeus Hellanios tapınağının üstüne bir bulut konarsa çoğunlukla yağmur yağar. Kışın çok yağmur yağarsa ilkbahar çoğunlukla kurak geçer; kış kurak geçerse ilkbahar yağmurlu olur. Çok kar yağınca çoğunlukla bereketli bir yıl olur.
Τῆς δὲ νυκτὸς ὅταν τὸν Ὕμηττον κάτωθεν τῶν ἄκρων νεφέλη διαζώσῃ λευκὴ καὶ μακρὰ ὕδωρ γίνεται ὡς τὰ πολλὰ μετρίων ἡμερῶν. Καὶ ἐὰν ἐν Αἰγίνῃ [καὶ] ἐπὶ τοῦ Διὸς τοῦ Ἑλλανίου νεφέλη καθίζηται ὡς τὰ πολλὰ ὕδωρ γίνεται. Ἐὰν ὕδατα πολλὰ γίνηται χειμερινὰ τὸ ἔαρ ὡς τὰ πολλὰ γίνεται αὐχμηρόν· ἐὰν δʼ αὐχμηρὸς ὁ χειμῶν τὸ ἔαρ ὑδατῶδες. Ὅταν χιόνες πολλαὶ γίνωνται ὡς τὰ πολλὰ εὐετηρία γίνεται.
1.25Bazıları, kandil korlarında parlak dolu taneleri gibi şeyler görünürse bunun çoğunlukla dolu habercisi olduğunu söyler; küçük, parlak darı taneleri gibi çok sayıda tane görünürse, rüzgâr varken güzel havayı, rüzgâr yokken yağmuru ya da rüzgârı gösterir. Hem bitkiler hem hayvanlar için ilk yağmurun güneyden değil kuzeyden gelmesi daha iyidir; tadına bakanlar için de tatlı olmalı, tuzlu olmamalıdır. Genel olarak kuzeyli bir yıl güneyli bir yıldan daha iyi ve daha sağlıklıdır. Koyunlar ya da keçiler kışın yeniden çiftleşirse uzun bir kışın işaretidir.
Φασὶ δέ τινες καὶ εἰ ἐν ἄστρασι ⟨ἄνθραξι corr.⟩ λαμπρὰ χάλαζα ἐπιφαίνηται χάλαζαν προσημαίνειν ὡς τὰ πολλά· ἐὰν δὲ ὥσπερ κέγχροι μικροὶ λαμπροὶ πολλοὶ, ἀνέμου μὲν ὄντος εὐδίαν, μὴ ἀνέμου δὲ ὕδωρ ἢ ἄνεμον. Ἔστι δʼ ἄμεινον πρῶτον γίνεσθαι βόρειον ὕδωρ νοτίου καὶ τοῖς φυομένοις καὶ τοῖς ζώοις· δεῖ δὲ γλυκὺ εἶναι καὶ μὴ ἁλμυρὸν τοῖς γευομένοις. Καὶ ὅλως ἔτος βέλτιον νοτίου βόρειον καὶ ὑγιεινότερον. Καὶ ὅταν ⟨πάλιν⟩ ὀχεύωνται πρόβατα ἢ αἶγες χειμῶνος μακροῦ σημεῖον.
2.262. Bölüm
Yağmurun işaretleri olarak bunlar söylenir; rüzgârın ve esintilerin işaretleri ise şunlardır. Güneş yakıcı doğarsa, parıldamasa bile, rüzgâr işaretidir; güneş çukur görünürse rüzgâr ya da yağmur işaretidir. Güneş günlerce yakıcı olursa kuraklıkları ve uzun süreli rüzgârları işaret eder. Sabah erkenden ışınlar, güneş ortada kalacak şekilde, bir kısmı kuzeye bir kısmı güneye doğru ayrılırsa, bu yağmurla rüzgârın ortak işaretidir.
Ὕδατος μὲν οὖν ταῦτα λέγεται σημεῖα· ἀνέμου δὲ καὶ πνευμάτων τάδε. Ἀνατέλλων ὁ ἥλιος καυματίας κἂν μὴ ἀποστίλβῃ ἀνεμῶδες τὸ σημεῖον· καὶ ἐὰν κοῖλος φαίνηται ὁ ἥλιος ἀνέμου ἢ ὕδατος τὸ σημεῖον. Καὶ ἐὰν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας καυματίας αὐχμοὺς καὶ ἀνέμους πολυχρονίους σημαίνει. Ἐὰν αἱ ἀκτῖνες αἱ μὲν πρὸς βορρᾶν αἱ δὲ πρὸς νότον σχίζωνται τούτου μέσου ὄντος κατʼ ὄρθρον κοινὸν ὕδατος καὶ ἀνέμου σημεῖόν ἐστιν.
2.27Güneşte ve ayda lekeler olur: kara olanlar yağmurun, kırmızı olanlar rüzgârın işaretidir. Hava kuzeyliyken hilal dik durursa genellikle ardından batı rüzgârları eser ve ay fırtınalı geçer. Hilalin üst boynuzu öne eğikse ay kuzeyli, alt boynuzu eğikse güneyli geçer. Dördüncü güne kadar dik durur, iyice yatmaz ve dairesi düzgün görünürse genellikle ayın yarısına kadar fırtına olur. Hilal karanlıksa yağmur, ateş renginde ise rüzgâr işaret eder.
Ἔστι δὲ σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελήνῃ τὰ μὲν μέλανα ὕδατος τὰ δʼ ἐρυθρὰ πνεύματος. Ἐὰν δὲ [καὶ] ὁ μεὶς βορείου ὄντος ὀρθὸς εἱστήκῃ ζέφυροι εἰώθασιν ἐπιπνεῖν καὶ ὁ μὴν χειμερινὸς διατελεῖ. Ὅταν μὲν ἡ κεραία ⟨ἡ ἄνω⟩ τοῦ μηνὸς ἐπικύπτῃ βόρειος ὁ μείς· ὅταν δʼ ἡ κάτωθεν νότιος· ἐὰν δʼ ὀρθὸς καὶ μὴ καλῶς ἐγκεκλιμένος μέχρι τετράδος καὶ εὔκυκλος εἴωθε χειμάζειν μέχρι διχομηνίας. Σημαίνει ζοφώδης μὲν ὢν ὕδωρ πυρώδης δὲ πνεῦμα.
2.28Dalgıç kuşları ve ördekler, yabanisi de evcili de, suya dalınca yağmur, kanat çırpınca rüzgâr işaret eder. Fırtına kuşları hava güzelken nereye doğru uçarlarsa rüzgârın oradan geleceğini önceden haber verir. Serçeler kışın akşamüstü gürültü ederse ya rüzgârın değişeceğini ya da sağanak yağmuru işaret eder. Denizden uçarak gelen ve bağıran balıkçıl rüzgâr işaretidir; genel olarak yüksek sesle bağırması rüzgâr habercisidir.
Αἴθυιαι καὶ νῆτται [πτερυγίζουσαι] καὶ ἄγριαι καὶ τιθασσαὶ ὕδωρ μὲν σημαίνουσι δυόμεναι, πτερυγίζουσαι δὲ ἄνεμον. Οἱ κέπφοι εὐδίας οὔσης ὅποι ἂν πέτωνται ἄνεμον προσημαίνουσι. Στρουθοὶ χειμῶνος ἀφʼ ἑσπέρας θορυβοῦντες ἢ ἀνέμου μεταβολὴν σημαίνουσιν ἢ ὕδωρ ὑέτιον. Ἐρωδιὸς ἀπὸ θαλάσσης πετόμενος καὶ βοῶν πνεύματος σημεῖόν ἐστι· καὶ ὅλως βοῶν μέγα ἀνεμώδης.
2.29Yerde yuvarlanan köpek büyük bir rüzgâr işaret eder. Uçuşan çok sayıda örümcek ağı rüzgâr ya da fırtına işaret eder. Cezir kuzey rüzgârını, med güney rüzgârını işaret eder: kuzey rüzgârı eserken med gelirse rüzgâr güneye döner; güney rüzgârı eserken cezir olursa kuzeye döner. Kabaran deniz, uğuldayan kayalık kıyılar ve yankılanan sahil rüzgâr habercisidir. Kuzey rüzgârı biterken, güney rüzgârı ise başlarken daha küçüktür. Yalancı güneş hangi yanda olursa, yağmur ya da rüzgârın oradan geleceğini işaret eder.
Κύων κυλινδούμενος χαμαὶ μέγεθος ἀνέμου σημαίνει. Ἀράχνια πολλὰ φερόμενα πνεῦμα ἢ χειμῶνα σημαίνει. Ἡ ἄμπωτις βόρειον πνεῦμα σημαίνει, πλημμύρα δὲ νότιον. Ἐὰν μὲν γὰρ ἐκ βορείων πλημμύρα ἥκῃ εἰς νότιον μεταβάλλει, ἐὰν δʼ ἐκ νοτίων ἄμπωτις γίνηται εἰς βόρειον μεταβάλλει. Θάλασσα οἰδοῦσα καὶ ἀκταὶ βοῶσαι καὶ αἰγιαλὸς ἠχῶν ἀνεμώδης. Καὶ ὁ μὲν βορέας λήγων ἐλάττων ὁ δὲ νότος ἀρχόμενος. Παρήλιος ὁπόθεν ἂν ᾖ ὕδωρ ἢ ἀνέμου σημαίνει.
2.30Kış gündönümünden sonraki on beşinci gün çoğunlukla güneyli geçer. Kuzey rüzgârları esince her şey kurur, güney rüzgârları esince nemlenir. Güney rüzgârları eserken yapıştırılmış eşyalardan biri çatırdarsa güneye doğru bir değişme işaret eder; ayaklar şişerse de değişme güneyli olur. Aynı şey bulut fırtınasının da işaretidir. Kara kirpisi de […] sağ […] ısırarak işaret verir: oturduğu yerde biri kuzeye, öteki güneye bakan iki delik açar; hangisini tıkarsa rüzgâr o yönden gelir; ikisini de tıkarsa büyük bir rüzgâr işaret eder.
Ἡ πέμπτη καὶ δεκάτη ἀπὸ τροπῶν τῶν χειμερινῶν ὡς τὰ πολλὰ νότιος. Βορείων δὲ γινομένων ξηραίνει πάντα, νοτίων δὲ ὑγραίνει. Ἐὰν δὲ νοτίων ὄντων ψοφῇ ⟨τι⟩ τῶν κεκολλημένων εἰς τὰ νότια σημαίνει τὴν μεταβολήν· ἐὰν δὲ πόδες οἰδῶσι νοτία ἡ μεταβολή. Τὸ δὲ αὐτὸ σημεῖον καὶ ἐκνεφίου. Καὶ ὀδαξῶν τὸν δεξιὸν […] ἐχῖνος ὁ χερσαῖος σημαντικόν· ποιεῖται δὲ δύο ὀπὰς ὅπου ἂν οἰκῇ, τὴν μὲν πρὸς βορρᾶν τὴν δὲ νοτόθεν· ὁποτέραν δʼ ἂν ἀποφράττῃ ἐντεῦθεν πνεῦμα σημαίνει, ἐὰν δʼ ἀμφοτέρας ἀνέμου μέγεθος.
2.31Dağ kuzey yanından bulutlanırsa rüzgârı önceden haber verir. Denizde rüzgâr birden durulursa rüzgârın değişeceğini ya da artacağını işaret eder. Burunlar havada asılı gibi görünürse ya da tek ada birden çok ada gibi görünürse güneye doğru bir değişme işaret eder; altından kara bir toprak belirirse kuzey rüzgârı, beyaz belirirse güney rüzgârı gelir. Ayın çevresindeki haleler güneşin çevresindekilerden daha çok rüzgâr getirir; ikisinin çevresindeki haleler de yırtılırsa rüzgâr işaret eder; hale nereden yırtılırsa rüzgâr da oradan gelir. Bulutlar hangi yandan yükselirse rüzgâr oradan gelir. Yazın alacalı bulutlar rüzgâr işaret eder.
Ἐὰν ὄρος πρὸς βορρᾷ ἄνεμον προσημαίνει. Ἐὰν ἐν θαλάττῃ ἐξαίφνης πνεύματος γαλήνη γίνηται μεταβολὴν πνεύματος ἢ ἐπίδοσιν. Ἐὰν ἄκραι μετέωροι φαίνονται ἢ καὶ νῆσοι ἐκ μιᾶς πλείους νοτίαν μεταβολὴν σημαίνει· γῆ τε μέλαινα ὑποφαινομένη ⟨βόρειον⟩ λευκὴ δὲ νότιον. Αἱ ἄλωνες περὶ τὴν σελήνην πνευματώδεις μᾶλλον ἢ περὶ ἥλιον· σημαίνουσι δὲ πνεῦμα ῥαγεῖσαι περὶ ἄμφω, καὶ ᾗ ἂν ῥαγῇ ταύτῃ πνεῦμα. Ἐπινεφέλων ὅθεν ἂν ἀνατέλληται ἐντεῦθεν ἄνεμος. Αἱ κηλάδες νεφέλαι θέρους ἄνεμον σημαίνουσι.
2.32Şimşek her yandan çakarsa yağmur işaret eder; şimşeklerin sık çaktığı yönden de rüzgârlar gelir. Yazın şimşeklerin çakıp gök gürültülerinin olduğu yönden güçlü rüzgârlar gelir; şimşek şiddetli ve güçlü çakarsa rüzgârlar daha çabuk ve daha şiddetli eser; yavaş ve seyrek çakarsa […]; çünkü şimşekler rüzgârları dindirir; şimşekler ve gök gürültüleri ne kadar güçlü olursa rüzgârlar o kadar çok diner. İlkbaharda aynı işaretler daha az geçerlidir, kışın da öyle.
Ἐὰν ἀστραπὴ πανταχόθεν γίνηται ὕδωρ σημαίνει, καὶ ὅθεν ἂν αἱ ἀστραπαὶ πυκναὶ γίνωνται ἐντεῦθεν πνεύματα γίνεται. Θέρους ὅθεν ἂν ἀστραπαὶ καὶ βρονταὶ γίνωνται ἐντεῦθεν πνεύματα γίνεται ἰσχυρά· ἐὰν μὲν σφόδρα καὶ ἰσχυρὸν ἀστράπτῃ θᾶττον καὶ σφοδρότερον πνεύσουσιν, ἐὰν δ' ἠρέμα καὶ μανῶς κατ' παύουσι γὰρ τὰ πνεύματα αἱ ἀστραπαί· καὶ ὅσῳ ἂν ἰσχυρότεραι γίνωνται ἀστραπαὶ καὶ βρονταὶ τοσούτῳ μᾶλλον παύονται· τοῦ δʼ ἔαρος ἧττον ἂν ταὐτὰ σημεῖα λέγω, ὥσπερ καὶ χειμῶνος.
2.33Güney rüzgârı eserken kuzeyden şimşek çakarsa rüzgâr diner. Sabah şimşek çakarsa rüzgâr genellikle üçüncü günde diner; ötekiler beşinci, yedinci ya da dokuzuncu günde diner; ikindi vakti başlayanlar ise çabuk diner. Kuzey rüzgârları çoğunlukla tek sayılı günlerde, güney rüzgârları çift sayılılarda diner. Rüzgârlar güneşin ve ayın doğuşuyla birlikte yükselir. Doğan güneş ve ay rüzgârları dindirmezse onları artırır. Gündüz başlayan rüzgârlar, geceleri başlayanlardan daha uzun sürer ve daha güçlü olur.
Ἐὰν νότου πνέοντος βορρᾶθεν ἀστράπτῃ παύεται· ἐὰν ἕωθεν ἀστράπτῃ εἴωθε παύεσθαι τριταῖος, οἱ δὲ ἄλλοι πεμπταῖοι ἑβδομαῖοι ἐναταῖοι, οἱ δὲ δειλινοὶ ταχὺ παύονται. Οἱ βορέαι παύονται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐν περιτταῖς οἱ δὲ νότοι ἐν ἀρτίαις. Ἄνεμοι αἴρονται ἁμʼ ἡλίῳ ἀνατέλλοντι καὶ σελήνῃ. Ἐὰν ἀνατέλλων ὁ ἥλιος καὶ σελήνη ⟨μὴ⟩ παύσωσιν ἐπιτείνει τὰ πνεύματα· χρονιώτερα δὲ καὶ ἰσχυρότερα τὰ πνεύματα γίνεται τὰ ἡμέρας ἢ νύκτωρ ἀρχόμενα.
2.34Meltemler uzun süre eser ve sonbahar rüzgârlı geçerse kış rüzgârsız olur; tersi olursa kış da tersine geçer. Bir dağın tepesinde bulut hangi yöne doğru uzanırsa rüzgâr o yönden esecektir. Bulutlar arkadan gelip konarsa rüzgâr da arkadan esecektir. Athos'un ortası bir bulut kuşağıyla ayrılırsa güney rüzgârı gelir; genel olarak dağlar kuşak gibi sarılınca çoğunlukla güney rüzgârı eser. Kuyruklu yıldızlar çoğunlukla rüzgâr, çok olurlarsa kuraklık da işaret eder. Kardan sonra genellikle güney rüzgârı, kırağıdan sonra kuzey rüzgârı eser. Kandildeki is topakları güney rüzgârı ya da yağmur işaret eder.
Ἐὰν ἐτησίαι πολὺν χρόνον πνεύσωσι καὶ μετόπωρον γένηται ἀνεμῶδες ὁ χειμὼν νήνεμος γίνεται, ἐὰν δʼ ἐναντίως καὶ ὁ χειμὼν ἐναντίος. Πρὸς κορυφῆς ὄρους ὁπόθεν ἂν νεφέλη μηκύνηται ταύτῃ ἄνεμος πνευσοῦνται. Αἱ νεφέλαι ἐκ τῶν ὄπισθεν προσίζουσαι καὶ ὄπισθεν πνευσοῦνται. Ἄθως μέσος διεζευγμένος νότιος καὶ ὅλως τὰ ὄρη διεζωσμένα νότια ὡς τὰ πολλά. Οἱ κομῆται ἀστέρες ὡς τὰ πολλὰ πνεύματα σημαίνουσιν, ἐὰν δὲ πολλοὶ καὶ αὐχμόν. Μετὰ χιόνα νότος, μετὰ πάχνην βορέας εἴωθε πνεῖν. Μύκητες ἐπὶ λύχνου νότιον πνεῦμα ἢ ὕδωρ σημαίνουσιν.
2.35Rüzgârların konumları şekilde gösterildiği gibidir. Rüzgârlardan, ötekiler henüz eserken onların üstüne en çok aparktias (tam kuzey rüzgârı), thrakias ve argestes eser. Rüzgârlar birbirleri tarafından dağıtılmayıp kendiliğinden sönünce, güneşin hareketi yönünde, sağdaki komşularına dönüşür. Güney rüzgârı başlarken kuru, biterken nemlidir; euros da öyle. Gün-tün eşitliği doğusundan esen apeliotes yağmur getirir, ama yağmuru ince ince getirir.
Αἱ δὲ στάσεις τῶν πνευμάτων οὕτως ἔχουσιν ὡς ἐν τῷ γράμματι διώρισται. Τῶν δʼ ἀνέμων ἔτι πνέουσι τοῖς ἄλλοις ἐπιπίπτουσι μάλιστα ἀπαρκτίας, θρακίας, ἀργέστης. Ὅταν δὲ μὴ ὑπʼ ἀλλήλων διαλύωνται τὰ πνεύματα ἀλλʼ αὐτὰ καταμαρανθῶσι μεταβάλλουσιν εἰς τοὺς ἐχομένους ἐπὶ δεξιὰ ὥσπερ ἡ τοῦ ἡλίου ἔχει φορά. Ὁ νότος ἀρχόμενος ξηρὸς τελευτῶν δὲ ὑγρός. Καὶ ὁ εὖρος. Ὁ δʼ ἀπηλιώτης ἀπὸ ἀνατολῆς ἰσημερινῆς ὑδατώδης· διὰ λεπτῶν δὲ ἄγει τὰ ὕδατα.
2.36En nemli rüzgârlar kaikias ve lipstir; dolu getirenler aparktias, thrakias ve argestes; kar getirenler meses ya da kuzey rüzgârı ve aparktias; boğucu sıcak getirenler güney rüzgârı, zephyros ve euros: bunlar kimi yerlerde denizden vurdukları için, kimi yerlerde karadan geçerek geldikleri için böyledir. Göğü bulutla en çok kaikias, sonra lips doldurup kaplar. Öteki rüzgârlar bulutları kendilerinden uzağa iter, yalnız kaikias kendine doğru eser. En çok açık hava getirenler thrakias ve argestes, ötekilerden de aparktiastır; bulut fırtınası getirenler ise en çok aparktias, thrakias ve argestestir.
Ὑγροὶ δὲ μάλιστα ὅ τε καικίας καὶ λίψ· χαλαζώδης δʼ ἀπαρκτίας καὶ θρακίας καὶ ἀργέστης· νιφετώδης δὲ ὅ τε μέσης ἢ βορέας καὶ ἀπαρκτίας· καυματώδης δὲ νότος καὶ ζέφυρος καὶ εὖρος· οἱ μὲν οἷς ἂν ἐκ πελάγους προσπίπτωσιν οἱ δὲ οἷς ἂν διὰ γῆς. Δασύνουσι δʼ οὐρανὸν νέφεσι καὶ καλύπτουσι καικίας μάλιστα εἶτα λίψ. Καὶ οἱ μὲν ἄλλοι ἄνεμοι ἀφ' ἑαυτῶν τὰ νέφη ὠθοῦσι καικίας δὲ μόνος πνέων εἰς ἑαυτόν. Αἴθριοι δὲ μάλιστα θρακίας καὶ ἀργέστης καὶ τῶν λοιπῶν ἀπαρκτίας· ἐκνεφίαι δὲ μάλιστα ὅ τε ἀπαρκτίας καὶ ὁ θρακίας καὶ ὁ ἀργέστης.
2.37Bulut fırtınaları, rüzgârlar eserken birbirlerine çarptıklarında olur; en çok sonbaharda, öteki mevsimlerden de ilkbaharda. Şimşek getirenler thrakias, argestes, aparktias ve mesestir. Denizde dikenlerden kopan çok sayıda tüy yüzerse büyük bir rüzgâr olacağını işaret eder. Çok sayıda yıldız hangi yönden kayarsa rüzgâr oradan gelir; her yönden eşit ölçüde kayarlarsa birçok rüzgâr işaret eder. Rüzgârların işaretleri işte bunlardır.
Γίνονται δὲ ἐκνεφίαι ὅταν εἰς ἀλλήλους ἐμπίπτωσι πνέοντες μάλιστα μὲν μετοπώρου τῶν δὲ λοιπῶν ἔαρος. Ἀστραπαῖος δὲ θρακίας καὶ ἀργέστης καὶ ἀπαρκτίας καὶ μέσης. Ἐὰν ἐν τῇ θαλάττῃ πάπποι φέρωνται πολλοὶ οἱ γινόμενοι ἀπὸ τῶν ἀκανθῶν ἄνεμον σημαίνουσιν ἔσεσθαι μέγαν. Ὅθεν ἂν ἀστέρες διᾴττωσι πολλοὶ ἄνεμον ἐντεῦθεν· ἐὰν δὲ πανταχόθεν ὁμοίως πολλὰ πνεύματα σημαίνουσι· πνευμάτων μὲν οὖν σημεῖα ταῦτα.
3.383. Bölüm
Fırtınanın işaretleri ise şunlardır. Güneşin temiz olmayan bir yere batması. Güneş batarken nasıl bölünürse günler de öyle geçer; örneğin üçte biri ya da yarısı geride kalırsa. Hilal dördüncü güne kadar dik durur ve dairesi düzgün görünürse ayın yarısına kadar fırtına olur. Turnalar erken ve toplu hâlde uçarsa fırtına erken gelir; geç ve uzun süre uçarlarsa geç gelir. Uçarken geri dönerlerse fırtına işaret ederler.
Χειμῶνος δὲ τάδε. Ἥλιος δυόμενος εἰς μὴ καθαρόν. Καὶ ὡς ἂν μερισθῇ δυόμενος οὕτως αἱ ἡμέραι ἐπιτελοῦνται. Οἷον εἰ τὸ τρίτον μέρος ἀπολειφθείη ἢ τὸ ἥμισυ. Τὸ σελήνιον ἐὰν ὀρθὸν ᾖ μέχρι τετράδος καὶ εἰ εὔκυκλον χειμάσει μέχρι διχοτόμου· γέρανοι ἐὰν πρωῒ πέτωνται καὶ ἀθρόοι πρωῒ χειμάσει, ἐὰν δὲ ὀψὲ καὶ πολὺν χρόνον ὀψὲ χειμάσει. Καὶ ἐὰν ὑποστραφῶσι πετόμενοι χειμῶνα σημαίνουσι.
3.39Kazların alışıldığından çok bağırması ya da yem için kavga etmesi fırtına işaretidir. İspinozun sabah ötmesi fırtına işaretidir. Çalıkuşu deliklere girip saklanırsa fırtına işaret eder; kızılgerdan da öyle. Karga hızla iki kez, ardından bir kez daha gaklarsa fırtına işaretidir. Karga, kuzgun ve küçük karga akşam geç vakit öterse fırtına işaretidir. Beyaz bir serçe, kırlangıç ya da beyaz olması alışılmamış başka bir kuş görünürse büyük bir fırtına işaret eder; tıpkı çok sayıda kara kuş görünürse yağmur işaret etmesi gibi.
Χῆνες βοῶντες μᾶλλον ἢ περὶ σῖτον μαχόμενοι χειμέριον. Σπίνος στρουθὸς σπίζων ἕωθεν χειμέριον. Ὄρχιλος [ὡς] εἰσιὼν καὶ εἰσδυόμενος εἰς ὀπὰς χειμῶνα σημαίνουσι καὶ ἐριθεὺς ὡσαύτως. Κορώνη ἐὰν ταχὺ δὶς κρώζῃ καὶ τρίτον χειμερίᾳ. Καὶ κορώνη καὶ κόραξ καὶ κολοιὸς ὀψὲ ᾄδοντες χειμέριοι. Στρουθὸς ἐὰν λευκὸς ἢ χελιδὼν ἢ ἄλλο τι τῶν μὴ εἰωθότων λευκῶν χειμῶνα μέγαν σημαίνουσιν, ὥσπερ καὶ μέλανες ἐὰν πολλοὶ φανῶσιν ὕδωρ.
3.40Kuşlar açık denizden kaçarsa fırtına işaret eder. İçinde oturulan bir evde öten ispinoz da fırtına işaretidir. Yağmur işaret eden her şey fırtına da getirir; yağmur değilse kar ve fırtına. Kışın sesini çok değiştiren kuzgun fırtına işaretidir. Güneyden uçarak gelen ⟦…⟧ ve kalamarlar da fırtına işaretidir. Limanda yankılanan ve çok katlı uğuldayan bir ses fırtına işaretidir. Açık denizde çok sayıda deniz anası görünürse fırtınalı bir yılın işaretidir. Koyunlar erken çiftleşirse erken bir kış işaret ederler.
Καὶ ἐὰν ἐκ πελάγους ὄρνιθες φεύγωσι χειμῶνα σημαίνουσι. Καὶ σπίνος ἐν οἰκίᾳ οἰκουμένῃ φθεγγόμενος χειμέριον. Ὅσα ὕδωρ σημαίνει χειμῶνα ἄγει, ἐὰν μὴ ὕδωρ χιόνα καὶ χειμῶνα. Κόραξ φωνὰς πολλὰς μεταβάλλων χειμῶνος χειμέριον. οἰοιοῖ ἐκ τοῦ νότου πετόμενοι καὶ τευθίδες χειμέριαι. Φωνὴ ἐν λιμένι ἀποψοφοῦσα καὶ πολύπλοκον ἠχοῦσα χειμέριον. Καὶ οἱ πνεύμονες οἱ θαλάττιοι ἐὰν πολλοὶ φαίνωνται ἐν τῷ πελάγει χειμερινοῦ ἔτους σημεῖον. Πρόβατα ἐὰν πρωῒ ὀχεύηται πρώϊον χειμῶνα σημαίνουσι.
3.41Sonbaharda koyunlar ya da sığırlar yeri kazar ve başları birbirine dönük, toplu hâlde yatarlarsa kışın fırtınalı geçeceğini işaret eder. Pontos'ta, Arktouros doğduğunda sürülerin daha çabuk kuzeye karşı otladığını söylerler. Sığırlar alışıldığından çok yer ve sağ yanlarına yatarsa fırtına işaretidir. Eşeğin kulaklarını sallaması da fırtına işaretidir; koyunların ve kuşların alışılmadık biçimde yem için kavga etmesi de öyledir, çünkü önceden hazırlanırlar. Farelerin cırlayıp hoplaması da fırtına işaretidir.
Μετοπώρῳ ἐὰν πρόβατα ἢ βόες ὀρύττωσι καὶ κοιμῶνται ἀθρόοι πρὸς ἀλλήλους ἔχοντες τὰς κεφαλὰς τὸν χειμῶνα χειμέριον σημαίνει. Ἐν δὲ τῷ Πόντῳ φασὶν ὅταν Ἀρκτοῦρος ἀνατείλῃ * θᾶττον ἐναντίους τῷ βορρᾷ νέμεσθαι. Βόες μᾶλλον ἐσθίοντες τοῦ εἰωθότος καὶ ἐπὶ τὸ δεξιὸν κατακλινόμενοι χειμέριον. Καὶ ὦτα κρούων ὄνος χειμέριον· καὶ μαχόμενα πρόβατα καὶ ὄρνιθες περὶ σίτου παρὰ τὸ ἔθος· προπαρασκευάζονται γάρ· καὶ μῦες τρίζοντες καὶ ὀρχούμενοι χειμέριον.
3.42Ayaklarıyla yeri kazan köpek ve dağ sırtında tek başına öten ağaç kurbağası da fırtına işaretidir. Çok sayıda solucanın görünmesi fırtına işaret eder. Ateş tutuşmak istemezse fırtına işaretidir; kandil yanmak istemezse de fırtına işaret eder; külün donup topaklanması kar işaretidir. Hava güzelken kandilin sakin yanması fırtına işaret eder; kışın fitilde kara is topakları oluşursa fırtına işaret eder; fitil darı taneleri gibi çok tanecikle dolarsa fırtına olacaktır; hava güzelken bu tanecikler alevin parlak kısmının çevresinde halka olursa kar işaretidir.
Καὶ κύων τοῖς ποσὶν ὀρύττουσα καὶ ὀλολυγὼν ᾄδουσα μόνη ἀκρωρίας χειμέριον. Γῆς ἔντερα πολλὰ φαινόμενα χειμῶνα σημαίνει. Καὶ ἐὰν πῦρ μὴ θέλῃ ἅπτεσθαι χειμέριον· καὶ ἐὰν λύχνος ἅπτεσθαι μὴ ἐθέλῃ χειμῶνα σημαίνει· καὶ τέφρα πηγνυμένη νιφετόν. Λύχνος εὐδίας ἡσυχαῖος καιόμενος χειμῶνα σημαίνει· καὶ ἐὰν χειμῶνος ὄντος μύκαι μέλαιναι ἐπιγίνωνται χειμῶνα σημαίνει· καὶ ὥσπερ ἐὰν κέγχροις πολλοῖς κατάπλεως ᾖ χειμερίσει· καὶ ἐὰν κύκλῳ περὶ τὸ λαμπρὸν ὦσιν εὐδίας οὔσης χιονικόν.
3.43Eşeğin Yemliği toplanıp karanlıklaşırsa fırtına işaret eder. Parlak bir şimşek aynı yerde kalmazsa fırtına işaretidir. Ülker batarken Parnes, Brilettos ve Hymettos üzerinde şimşek çakarsa: hepsini aydınlatırsa büyük bir fırtına, ikisini aydınlatırsa daha küçük bir fırtına, yalnız Parnes'i aydınlatırsa güzel hava işaret eder. Kışın Hymettos'un üstünde uzun bir bulut olursa fırtınanın şiddetleneceğini işaret eder. Athos'un, Olympos'un ve genel olarak dağ tepelerinin bulutlarla kaplanması fırtına işaretidir. Hava açılırken havada uzanmış ve didik didik olmuş küçük bir bulut görünürse fırtına henüz bitmemiştir.
Ἡ τοῦ ὄνου φάτνη εἰ συνίσταται καὶ ζοφερὰ γίνεται χειμῶνα σημαίνει. Καὶ ἐὰν ἀστραπὴ λαμπρὰ μὴ ἐν τῷ αὐτῷ μένῃ χειμέριον. Ἐπὶ πλειάδι δυομένῃ ἐὰν λάμψῃ κατὰ Πάρνηθα καὶ Βρίληττον καὶ Ὕμηττον, ἐὰν μὲν ἅπαντα καταλάμψῃ μέγαν χειμῶνα σημαίνει, ἐὰν δὲ τὰ δύο ἐλάττω, ἐὰν δὲ Πάρνηθα μόνον εὐδιεινόν· καὶ ἐὰν χειμῶνος ὄντος νεφέλη μακρὰ ἐπὶ τὸν Ὕμηττον ᾖ χειμῶνος ἐπίτασιν σημαίνει. Ἄθως καὶ Ὄλυμπος καὶ ὅλως ὀρέων κορυφαὶ κατεχόμεναι ὑπὸ νεφελῶν χειμέριον. Ἐὰν εὐδίας γινομένης νεφέλιον φαίνηται ἐν τῷ ἀέρι, παρατεταμένον καὶ τιλλόμενον οὔπω παύεται ὁ χειμών.
3.44Sonbahar beklenmedik biçimde güzel geçerse ilkbahar çoğunlukla soğuk olur. Kış erken başlarsa erken biter ve ilkbahar güzel geçer; tersi olursa ilkbahar da geç gelir. Kış yağmurlu geçerse ilkbahar kurak, kış kurak geçerse ilkbahar güzel olur. Yaz sonu ılıman geçerse çoğunlukla koyunlar için kıtlık olur. İlkbahar ve yaz soğuk geçerse yaz sonu ve sonbahar boğucu ve rüzgârsız olur.
Ἐὰν τὸ μετόπωρον εὐδιεινὸν παρὰ τὸ εἰκὸς γένηται τὸ ἔαρ γίνεται ψυχρὸν ὡς τὰ πολλά. Ἐὰν πρωῒ χειμάζειν ἄρξηται πρωῒ παύεται καὶ ἔαρ καλὸν, ἐὰν δὲ τοὐναντίον καὶ ἔαρ ὄψιον ἔσται. Ἐὰν χειμὼν ὑέτιος τὸ ἔαρ αὐχμηρὸν, ἐὰν δʼ αὐχμηρὸς ὁ χειμὼν τὸ ἔαρ καλόν. Ἐὰν ἡ ὄπωρα γίνηται ἐπιεικὴς τὰ πολλὰ γίνεται τοῖς προβάτοις λιμός. Ἐὰν τὸ ἔαρ καὶ τὸ θέρος ψυχρὰ γίνηται ἥ τε ὄπωρα γίνεται καὶ ⟨τὸ⟩ μετόπωρον πνιγηρὸν καὶ οὐκ ἀνεμῶδες.
3.45Pırnal meşeleri bol meyve verirse çok sayıda sert fırtına olur. Bir dağın tepesinde bir bulut dimdik durursa fırtına işaret eder; Arkhilokhos'un şu dizeleri de buradan gelir: "Bak Glaukos, derin deniz dalgalarla çalkalanıyor artık; / Gyrai burunlarının çevresinde dimdik bir bulut duruyor, / fırtına işareti." Bulut beyaz bir zarla aynı renkteyse fırtına işaretidir. Duran bulutların üstüne başka bulutlar gelir de ötekiler kıpırdamazsa fırtına işaretidir.
Οἱ πρῖνοι ἐὰν εὐκαρπῶσι χειμῶνες πολλοὶ σφόδρα γίνονται. Ἐὰν ἐπὶ κορυφῆς ὄρους νέφος ὀρθὸν στῇ χειμῶνα σημαίνει, ὅθεν καὶ Ἀρχίλοχος ἐποίησε "Γλαῦχʼ ὅρα· βαθὺς γὰρ ἤδη κύμασι ταράσσεται Πόντος ἀμφὶ δʼ ἄκρα γυροῦν ὀρθὸν ἵσταται νέφος Σῆμα χειμῶνος." Ἐὰν δʼ ὁμόχρων ᾖ ὑμένι λευκῷ χειμέριον. Ὅταν ἑστώτων νεφῶν ἕτερα ἐπιφέρηται τὰ δʼ ἠρεμῇ χειμέρια.
3.46Güneş kışın parlayıp yeniden saklanırsa ve bunu iki üç kez yaparsa gün fırtınalı geçer. Merkür yıldızı kışın görünürse soğuk, yazın görünürse sıcak işaret eder. Arılar uzağa uçmayıp güzel havada yakınlarda uçarlarsa gelecek bir fırtınayı işaret eder. Uluyan kurt üç gün içinde fırtına işaret eder. Kurt kış mevsiminde ekili tarlalara ya da içeri doğru saldırırsa hemen bir fırtına işaret eder.
⟨̔Ὁ ἥλιος⟩ ἐὰν χειμῶνος διαλάμψας πάλιν ἀποκρυφθῇ καὶ τοῦτο ποιήσῃ δὶς ἢ τρὶς ἡμέρα χειμέριος δίεισιν. Ὁ τοῦ Ἑρμοῦ ἀστὴρ χειμῶνος μὲν φαινόμενος ψύχη σημαίνει θέρους δὲ καῦμα. Ὅταν μέλιτται μὴ ἀποπέτωνται μακρὰν ἀλλʼ αὐτοῦ ἐν τῇ εὐδίᾳ πέτωνται χειμῶνα ἐσόμενον σημαίνει. Λύκος ὠρυόμενος χειμῶνα σημαίνει διὰ τριῶν ἡμερῶν. Λύκος ὅταν πρὸς τὰ ἔργα ὁρμᾷ ἢ εἴσω χειμῶνος ὥρᾳ χειμῶνα σημαίνει εὐθύς.
3.47Sonbaharda çok sayıda eşek arısı olması büyük fırtınaların ve sağanakların işaretidir; beyaz kuşların ekili tarlalara yaklaşması da öyle; genel olarak yabani hayvanlar ekili tarlalara inerse kuzey rüzgârı ve büyük bir fırtına işaret eder. Kuzey rüzgârları eserken Parnes'in zephyrosa ve Phyle'ye bakan yanları bulutlarla kapanırsa fırtına işaretidir.
Ἔστι δὲ σημεῖον χειμώνων μεγάλων καὶ ὄμβρων καὶ ὅταν γένωνται ἐν τῷ μετοπώρῳ πολλοὶ σφῆκες καὶ ὅταν ὄρνιθες λευκοὶ πρὸς τὰ ἐργάσιμα πλησιάζωσι καὶ ὅλως τὰ ἄγρια θηρία ἐὰν πρὸς τὰ ἐργάσιμα βόρειον καὶ χειμῶνος μέγεθος σημαίνει. Τῆς Πάρνηθος ἐὰν τὰ πρὸς ζέφυρον ἄνεμον καὶ τὰ πρὸς Φύλης φράττηται νέφεσι βορείων ὄντων χειμέριον τὸ σημεῖον.
3.48Şiddetli bir boğucu sıcak olursa çoğunlukla karşılığı gelir ve şiddetli bir fırtına olur. İlkbaharda çok yağmur yağarsa ovalarda ve çukur yerlerde şiddetli sıcaklar olur. Bu yüzden başlangıca bakmak gerekir. Sonbahar çok güzel geçerse ilkbahar çoğunlukla soğuk olur; ilkbahar geç gelir ve soğuk geçerse yaz sonu da geç gelir, sonbahar da çoğunlukla boğucu olur.
Ὅταν πνίγη γίνηται ἰσχυρὰ ὡς τὰ πολλὰ ἀνταποδίδωσι καὶ γίνεται χειμὼν ἰσχυρός. Ἐὰν ὕδατα ἐαρινὰ πολλὰ γένηται, καύματα ἰσχυρὰ ἐν τοῖς πεδινοῖς καὶ κοίλοις γίνεται. Δεῖ οὖν τὴν ἀρχὴν ὁρᾷν. Ἐὰν τὸ μετόπωρον εὐδιεινὸν γίνηται σφόδρα τὸ ἔαρ ὡς τὰ πολλὰ γίνεται ψυχρόν· ἐὰν δὲ τὸ ἔαρ ὄψιον γένηται καὶ ψυχρὸν ἡ ὄπωρα ὀψία γίνεται καὶ ⟨τὸ⟩ μετόπωρον ὡς τὰ πολλὰ πνιγηρόν.
3.49Pırnal meşeleri çok bol meyve verirse çoğunlukla şiddetli bir kış işaret eder; ama bazen kuraklıkların da olduğunu söylerler. Biri bir çulluk yakalayıp altına kil serperek küçük bir küpe koyarsa, çulluk çıkardığı seslerle rüzgârı ve güzel havayı işaret eder. Her yerde söylenen halk işareti de fırtına işaretidir: farelerin çer çöp için kavga edip onu taşıması.
Οἱ πρῖνοι ὅταν εὐκαρπῶσι σφόδρα, ὡς μὲν τὰ πολλὰ χειμῶνα ἰσχυρὸν σημαίνουσιν, ἐνίοτε δὲ καὶ αὐχμούς φασι γίνεσθαι. Καὶ ἐάν τις σκολόπακα λαβὼν ὑποπάσας ἄργιλον εἰς πιθάκνην θῇ σημαίνει ταῖς φωναῖς αἷς ἀφίησιν ἄνεμον καὶ εὐδίαν. Καὶ τὸ πανταχοῦ δὲ λεγόμενον σημεῖον δημόσιον χειμέριον ὅταν μῦες περὶ φορυτοῦ μάχωνται καὶ φέρωσιν.
4.504. Bölüm
Güzel havanın işaretleri ise şunlardır. Güneş parlak, yakıcı olmadan ve üstünde hiçbir leke taşımadan doğarsa güzel hava işaret eder. Dolunayda ay da aynı şekilde. Güneş kışın temiz bir yere batarsa güzel hava işaretidir; meğer ki önceki günlerde, hava güzelken, temiz olmayan bir yere batmış olsun; o zaman işaret belirsizdir. Fırtınalı havada batış temiz bir yere olursa güzel hava işaretidir; güneş kışın batarken soluk sarı olursa da güzel hava işaret eder.
Εὐδίας δὲ σημεῖα τάδε. Ἥλιος μὲν ἀνιὼν λαμπρὸς καὶ μὴ καυματίας καὶ μὴ ἔχων σημεῖον μηδὲν ἐν ἑαυτῷ εὐδίαν σημαίνει. Ὡς δʼ αὕτως σελήνη πανσελήνῳ. Καὶ δυόμενος ἥλιος χειμῶνος εἰς καθαρὸν εὐδιεινὸς, ἐὰν μὴ ταῖς προτέραις ἡμέραις εἰς μὴ καθαρὸν δεδυκὼς ᾖ ἐξ εὐδιῶν· οὕτω δὲ ἄδηλον. Καὶ ἐὰν χειμάζοντος ἡ δύσις γένηται εἰς καθαρὸν εὐδιεινόν· καὶ ἐὰν δύνων χειμῶνος ὠχρὸς ᾖ εὐδίαν σημαίνει.
4.51Hilal üçüncü gününde parlaksa güzel hava işaretidir. Eşeğin Yemliği temiz ve parlak görünürse güzel hava işaretidir. Hale düzgün biçimde oluşup sönerse güzel hava işaret eder. Kışın vadilerde duran bulutlar güzel hava işaretidir. Olympos, Athos ve genel olarak işaret veren dağların tepeleri açıksa güzel hava işaret eder. Bulutlar denizin kendisi boyunca bir kuşak gibi uzanırsa güzel hava işaretidir. Yağmurdan sonra batıda bulutlar bakır rengi alırsa da öyle; çünkü çoğunlukla ertesi gün hava güzel olur.
Καὶ ὁ μεὶς ἐὰν τριταῖος ὢν λαμπρὸς ᾖ εὐδιεινόν. Καὶ ἡ τοῦ ὄνου φάτνη ὅτε ἂν καθαρὰ καὶ λαμπρὰ φαίνηται εὐδιεινόν. Ἅλως δὲ ἐὰν ὁμαλῶς παγῇ καὶ μαρανθῇ εὐδίαν σημαίνει. Αἱ κοιλάδες νεφέλαι χειμῶνος εὐδιειναί. Ὄλυμπος δὲ καὶ Ἄθως καὶ ὅλως τὰ ὄρη τὰ σημαντικὰ ὅταν τὰς κορυφὰς καθαρὰς ἔχωσιν εὐδίαν σημαίνει. Καὶ ὅταν τὰ νέφη πρὸς τὴν θάλασσαν αὐτὴν παραζωννύῃ εὐδιεινόν. Καὶ ὅταν ὕσαντος πρὸς δυσμὰς χαλκῶδες τὰ νέφη χρῶμα ἔχῃ· εὐδία γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῇ ὑστεραίᾳ.
4.52Sis olunca yağmur yağmaz ya da daha az yağar. Turnalar uçar da geri dönmezse güzel hava işaret eder; çünkü uçarken önlerini açık görmedikçe uçmazlar. Baykuş kışın sakin bir sesle öterse güzel havayı önceden haber verir; kış gecelerinde sakin sakin öterse de öyle. Deniz baykuşu kışın öterse güzel hava, güzel havada öterse fırtına işaret eder. Kuzgun tek başına sakin sakin gaklarsa, üç kez gaklayıp ardından da sık sık gaklarsa güzel hava işaretidir.
Ὅταν δὲ ὁμίχλη γένηται ὕδωρ οὐ γίνεται ἢ ἔλαττον. Ὅταν γέρανοι πέτωνται καὶ μὴ ἀνακάμπτωσιν εὐδίαν σημαίνει· οὐ γὰρ πέτονται πρὶν ἢ ἂν πετόμενοι καθαρὰ ἴδωσι. Γλαῦξ ἡσυχαῖον φθεγγομένη ἐν χειμῶνι εὐδίαν προσημαίνει· καὶ νύκτωρ χειμῶνος ἡσυχαῖον ᾄδουσα. Θαλαττία δὲ γλαῦξ ᾄδουσα χειμῶνος μὲν εὐδίαν σημαίνει, εὐδίας δὲ χειμῶνα. Καὶ κόραξ δὲ μόνος μὲν ἡσυχαῖον κράζων, καὶ ἐὰν τρὶς κράξῃ μετὰ τοῦτο πολλάκις κράξῃ εὐδιεινός.
4.53Karga sabah hemen üç kez gaklarsa güzel hava işaret eder; kış akşamı sakin sakin öterse de öyle. Çalıkuşu bir delikten, çitlerden ya da evden dışarı uçarsa güzel hava işaret eder. Kışın kuzey rüzgârı eserken kuzeyde beyaz bir aydınlık belirir, karşısında güneyde kabarık bir bulut durursa, çoğunlukla güzel havaya doğru bir değişme işaret eder. Kuzey rüzgârı büyük eserek çok sayıda bulutu sürerse güzel hava işaret eder.
Καὶ κορώνη ἕωθεν εὐθὺς ἐὰν κράξῃ τρὶς εὐδίαν καὶ ἑσπέρας χειμῶνος ἡσυχαῖον ᾄδουσα. Καὶ ὄρχιλος ἐξ ὀπῆς ἐκπετόμενος καὶ ἐξ ἑρκίων καὶ ἐξ οἰκίας ἔξωθεν εὐδίαν σημαίνει. Καὶ ἐὰν χειμῶνος βορεύοντος βορρᾶθεν ὑπόλαμψις γένηται λευκὴ νοτόθεν δὲ ἐναντία τεταγμένη ᾖ νεφέλη ὀγκώδης, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς εὐδίαν σημαίνει μεταβολήν. Καὶ ὅταν βορέας νεφέλας πολλὰς κινῇ ἐκπνέων μέγας εὐδίαν σημαίνει.
4.54Geç çiftleşen koyunlar güzel hava işareti verir. Sol kalçası üstüne yatan öküz güzel hava işaret eder; köpek de aynı şekilde; sağ yanına yatarlarsa fırtına. Ağustosböceklerinin çok olması hastalıklı bir yıl işaret eder. Kışın sakin yanan kandil güzel hava işaret eder; fitilin ucunda parlak darı taneleri gibi şeyler olursa ve fitilin çevresini parlak bir çizgi halka gibi sararsa da öyle.
Πρόβατα ὀψὲ ὀχευόμενα εὐδιεινὸν ἀποτελοῦσι τὸ σημεῖον. Καὶ βοῦς ἐπὶ τὸ ἀριστερὸν ἰσχίον κατακλινόμενος εὐδίαν σημαίνει· καὶ κύων ὡσαύτως· ἐπὶ δεξιὸν δὲ χειμῶνα. Τέττιγες πολλοὶ γινόμενοι νοσῶδες τὸ ἔτος σημαίνουσι. Λύχνος χειμῶνος καιόμενος ἡσυχαῖος εὐδίαν σημαίνει. Καὶ ἐὰν ἐπʼ ἄκρῳ οἷον κέγχρους ἔχῃ λαμπράς· καὶ ἐὰν ἐν κύκλῳ τὴν μύξαν περιγράφῃ λαμπρὰ γραμμή.
4.55Sakız ağacının meyvesi ekim zamanlarını gösterir: üç kısmı vardır; birincisi birinci ekimin, ikincisi ikinci ekimin, üçüncüsü üçüncü ekimin işaretidir; bunlardan hangisi en güzel olgunlaşır ve en iri olursa, ona karşılık gelen ekim de öyle olur.
Ὁ τῆς σχίνου καρπὸς σημαίνει τοὺς ἀρότους· ἔχει δὲ τρία μέρη καὶ ἔστιν ὁ πρῶτος τοῦ πρώτου ἀρότου σημεῖον, ὁ δεύτερος τοῦ δευτέρου, ὁ τρίτος τοῦ τρίτου· καὶ ὡς ἂν τούτων κλίνῃ κάλλιστα καὶ γένηται ἁδρότατος οὕτως ἕξει καὶ ὁ κατὰ τοῦτον ἄροτος.
4.56Bütün yıllara ve yılın kısımlarına ilişkin şu işaretlerin de olduğu söylenir: Kış başlarken hava karanlık olur, sıcaklar da görülür ve bunlar yağmur olmadan rüzgârlarla dağılırsa ilkbahara doğru dolu olacağını işaret eder. İlkbahar gün-tün eşitliğinden sonra sisler inerse, her ikisi de sayılarak yedinci aya kadar esintiler ve rüzgârlar işaret eder. Ay hilal biçimindeyken inen sisler o zamana kadar rüzgârlar, ay şişkinken inenler ise yağmurlar işaret eder. Her iki biçimde de sisler ne kadar çok inerse söylenen şeyleri o kadar güçlü işaret eder.
Λέγεται δὲ καὶ τοιάδε σημεῖα ὅλων τε τῶν ἐνιαυτῶν γίνεσθαι καὶ τῶν μορίων· Ἐὰν ἀρχομένου τοῦ χειμῶνος ζόφος ᾖ καὶ καύματα γίνηται καὶ ταῦτα ἄνευ ὕδατος ὑπʼ ἀνέμων διαλυθῇ, πρὸς τὸ ἔαρ σημαίνει χάλαζαν ἐσομένην. Καὶ ἐὰν μετὰ τὴν ἐαρινὴν ἰσημερίαν ὁμίχλαι πίπτωσι, πνεύματα καὶ ἀνέμους σημαίνουσιν εἰς ἕβδομον μῆνα ἀμφοτέρων ἀριθμουμένων. Ὅσαι μὲν ἅμα μηνοειδεῖ τῇ σελήνῃ πίπτουσιν, αὗται μὲν πνεύματα σημαίνουσιν εἰς ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ὅσαι δʼ ἀμφικύρτου οὔσης τῆς σελήνης ὕδατα. Καὶ ὅσῳ ἂν μᾶλλον ἐφʼ ἑκατέρῳ τῷ σχήματι ὁμίχλαι πίπτωσι μᾶλλον τὰ εἰρημένα σημαίνει.
4.57Sisler inerken birlikte esen rüzgârlar da işaret verir: rüzgârlar doğudan ve güneyden eserse yağmurlar, batıdan ve kuzeyden eserse rüzgârlar ve soğuklar işaret eder. Mısırlıların kuyruklu yıldız dedikleri yıldızlar göründüklerinde yalnız daha önce söylenenleri değil, soğukları da işaret eder. Yıldızların doğuş ve batışlarına, gün-tün eşitliklerine ve gündönümlerine bağlı işaretler ise genellikle tam o günlerde değil, ya biraz önce ya da biraz sonra görülür.
Σημαίνει δὲ καὶ τὰ πνεύματα ἅμα ταῖς ὁμίχλαις ἐπιπιπτούσαις γινόμενα· καὶ ἐὰν μὲν ἀπʼ ἠοῦς καὶ μεσημβρίας γίνηται τὰ πνεύματα, ὕδατα σημαίνει· ἐὰν δʼ ἀφʼ ἑσπέρας καὶ ἀπὸ τῆς ἄρκτου πνεύματα καὶ ψύχη. Οὓς δὲ κομήτας Αἰγύπτιοι λέγουσιν οὐ μόνον τὰ προειρημένα σημαίνουσιν ὅταν φαίνωνται ἀλλὰ καὶ ψύχη· ἐπὶ δὲ τοῖς ἄστροις εἴωθεν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ σημαίνειν καὶ ταῖς ἰσημερίαις καὶ τροπαῖς, οὐκ ἐπʼ αὐταῖς ἀλλʼ ἢ πρὸ αὐτῶν ἢ ὕστερον μικρῷ.