Sextus Empiricus · Bilginlere Karşı
VI. Kitap
6.1Musikicilere Karşı
Musiki üç anlamda söylenir. Bir anlamda melodiler, sesler, ritim kurma ve benzeri şeylerle uğraşan bir epistēmēdir; Spintharos oğlu Aristoksenos'a musikici dememiz bu anlamdadır. Başka bir anlamda çalgı çalmadaki tecrübedir; aulos ve telli çalgı çalanlara musikici, çengi kadınlara da musikici kadın dememiz bu anlamdadır. Musiki asıl anlamıyla ve çoğu kişinin ağzında bu anlamlarda söylenir.
Ἡ μουσικὴ λέγεται τριχῶς, καθʼ ἕνα μέν τρόπον ἐπιστήμη τις περὶ μελῳδίας καὶ φθόγγους καὶ ῥυθμοποιίας καὶ τὰ παραπλήσια καταγιγνομένη πράγματα, καθὸ καὶ Ἀλριστόξενον τὸν Σπινθάρου λέγομεν εἶναι μουσικόν, καθʼ ἕτερον δὲ ἡ περὶ ὀργανικὴν ἐμπειρία, ὡς ὅταν τοὺς μέν αὐλοῖς καὶ ψαλτηρίοις χρωμένους μουσικοὺς ὀνομάζωμεν, τὰς δέ ψαλτρίας μουσικάς. ἀλλὰ κυρίως κατ᾿ αὐτὰ τὰ σημαινόμενα καὶ παρὰ πολλοῖς λέγεται μουσική·
6.2Bazen de aynı adı, kelimeyi biraz zorlayarak, herhangi bir işte tutturulan başarı için kullanırız. Nitekim resim sanatına ait bir iş için bile "Musaların eli değmiş" (memousōmenon) der, bunu başaran ressama da "Musaların elinden geçmiş" deriz.
καταχρηστικώτερον δὲ ἐνίοτε προσαγορεύειν εἰώθαμεν τῷ αὐτῷ ὀνόματι καὶ τὴν ἔν τινι πράγματι κατόρθωσιν. οὕτω γοῦν μεμουσωμένον τι ἔργον φαμέν, κἂν ζωγραφίας μέρος ὑπάρχῃ, καὶ μεμουσῶσθαι τὸν ἐν τούτῳ κατορθώσαντα ζωγράφον.
6.3Musiki bu kadar anlamda anlaşıldığına göre, şimdi itirazımızı, vallahi, başka bir musikiye değil, birinci anlamda anlaşılana yöneltmeyi amaçlıyoruz; çünkü öteki musikiler arasında en yetkin olanı bu görünmektedir.
ἀλλὰ δὴ κατὰ τοσούτους τρόπους νοουμένης τῆς μουσικῆς, πρόκειται νῦν ποιεῖσθαι τὴν ἀντίρρησιν οὐ μὰ Δία πρὸς ἄλλην τινὰ ἢ πρὸς τὴν κατὰ τὸ πρῶτον νοουμένην σημαινόμενον αὕτη γὰρ καὶ ἐντελεστάτη παρὰ τὰς ἄλλας μουσικὰς δοκεῖ καθεστηκέναι.
6.4Gramerde olduğu gibi burada da itirazın iki biçimi vardır. Bazıları daha dogmatik bir yoldan, musikinin saadet için gerekli bir bilgi olmadığını, hatta daha çok zararlı olduğunu öğretmeye giriştiler; bunu da musikicilerin söylediklerini kötüleyerek ve onların başlıca argümanlarını çürütmeye değer görerek gösterdiler.
τῆς δὲ ἀντιρῥήσεως, καθάπερ καὶ ἐπὶ γραμματικῆς, διττόν ἐστι | τὸ εἶδος. οἱ μέν οὖν δογματικώτερον ἐπεχείρησαν διδάσκειν ὅτι οὐκ ἀναγκαῖόν ἐστι μάθημα πρὸς εὐδαιμονίαν μουσική, ἀλλὰ βλαπτικὸν μᾶλλον, καὶ τοῦτο δείκνυσθαι ἔκ τε τοῦ διαβάλλεσθαι τὰ πρὸς τῶν μουσικῶν λεγόμενα καὶ ἐκ τοῦ τοὺς προηγουμένους λόγους ἀνασκευῆς ἀξιοῦσθαι·
6.5Ötekiler ise daha aporetik bir yol tutup bu tür itirazların hepsinden uzak durdular; musikicilerin temel varsayımlarını sarstıklarında musikinin bütünüyle ortadan kalkmış olacağını düşündüler.
οἱ δὲ ἀπορητικώτερον πάσης ἀποστάντες τῆς τοι- αύτης ἀντιρρήσεως ἐν τῷ σαλεύειν τὰς ἀρχικὰς ὑποθέσεις τῶν μουσικῶν ᾠήθησαν καὶ τὴν ὅλην ἀνῃρῆσθαι μουσικήν.
6.6Bu yüzden biz de öğretimde bir şeyi eksik bıraktığımız sanılmasın diye her iki yolun, dogmatik görüşün de aporiaya dayananın da karakterini ana hatlarıyla gözden geçireceğiz (§ 19–37 ve 38–67). Ne gereksiz yerlerde uzun anlatımlara sapacak, ne de daha gerekli yerlerde acil olanı ortaya koymakta geri kalacağız; öğretimi elden geldiğince orta ve ölçülü tutacağız.
ὅθεν καὶ ἡμεῖς ὑπέρ τοῦ μὴ δοκεῖν τι τῆς διδασκαλίας χρεωκοπτεῖν, τὸν ἑκατέρου δόγματος ἀπορήματος χαρακτῆρα κεφαλαιωδέστερον ἐφοδεύσομεν (§§ 19 — 37 et 38— 67), μήτε ἐν τοῖς παρέλκουσιν ὑπερεκπίπτοντες εἰς μακρὰς διεξόδους μήτε ἐν τοῖς ἀναγκαμιοτέροις ὑστεροῦντες πρὸς τὴν τῶν ἐπειγόντων ἔκθεσιν, ἀλλὰ μέσην καὶ μεμετρημένην κατὰ τὸ δυνατὸν ποιούμενοι τὴν διδασκαλίαν.
6.7Sıraya göre önce, musiki lehine çoğu kişinin dilinden düşürmediği sözlerle başlayalım. Derler ki: İnsan hayatını itidale getiren ve psykhēnin duygularını yatıştıran felsefeyi kabul ediyorsak, musikiyi çok daha fazla kabul etmeliyiz; çünkü o bize zorla buyurmaz, büyüleyici bir ikna gücüyle felsefenin ulaştığı sonuçların aynısına ulaşır.
Τάξει δὲ ἀρχέτω πρῶτον τὰ ὑπέρ μουσικῆς παρὰ τοῖς πολλοῖς εἰωθότα θρυλεῖσθαι. εἴπερ τοίνυν, φασί, φιλοσοφίαν ἀποδεχόμεθα σωφρονίζουσαν τὸν ἀνθρώπινον βίον καὶ τὰ ψυχικὰ πάθη καταστέλλουσαν, πολλῷ μᾶλλον ἀποδεχόμεθα τὴν μουσικήν, ὅτι οὐ βιαστικώτερον ἐπιτάττουσα ἡμῖν ἀλλὰ μετὰ θελγούσης τινὸς πειθοῦς τῶν αὐτῶν ἀποτελεσμάτων περιγίνεται ὧνπερ καὶ ἡ φιλοσοφία.
6.8Nitekim Pythagoras bir keresinde şarapla coşup kendinden geçmiş, delilerden farkı kalmamış gençler görmüş ve onlarla birlikte âlem yapan aulosçuya onlar için sunu ezgisini çalmasını öğütlemiş. Aulosçu buyrulanı yapınca gençler birden öyle değişip kendilerine gelmişler ki sanki başından beri ayıkmışlar.
ὁ γοῦν Πυθαγόρας μειράκια ὑπὸ μέθης ἐκβεβακχευμένα ποτέ θεασάμενος ὡς μηδὲν τῶν μεμηνότων διαφέρειν, παρῄνεσε τῷ συνεπικωμάζοντι τούτοις αὐλητῇ τὸ σπονδεῖον αὐτοῖς ἐπαυλῆσαι μέλος τοῦ δέ τὸ προσταχθὲν ποιήσαντος οὕτως αἰφνίδιον μεταβαλεῖν σωυφρονισθέντας ὡς εἰ καὶ τὴν ἀρχὴν ἔνηφον.
6.9Yunanistan'ın önderleri olan ve cesaretleriyle ün salan Spartalılar da her zaman musikinin komutasında savaşırlardı. Solon'un öğütlerine uyanlar da silahlı hareketlerini ritme uydurarak aulos ve lir eşliğinde savaş düzenine girerlerdi.
οἵ τε τῆς Ἑλλάδος ἡγούμενοι καὶ ἐπʼ ἀνδρείᾳ διαβόητοι Σπαρτιᾶται μουσικῆς ἀεί ποτε στρατηγούσης αὐτῶν ἐπολέμουν. καὶ οἱ ταῖς Σόλωνος χράμενοι παραινέσεσι πρὸς αὐλὸν καὶ λύραν παρε τάσσοντο, ἔνρυθμον ποιούμενοι τὴν ἐνόπλιον κίνησιν.
6.10Musiki nasıl akılsızları itidale getirip daha korkakları cesarete özendiriyorsa, öfkeyle tutuşanları da öyle yatıştırır. Nitekim Şair'de öfkesine gömülen Akhilleus'u gönderilen elçilerin ne hâlde bulduğunu görüyoruz (İlyada IX 186):
gönlünü eğlendiriyordu tiz sesli bir lirle, güzel, işlemeliydi, üstünde gümüş bir köprü vardı; Eetion'un şehrini yıkınca ganimetten seçmişti onu. Onunla eğlendiriyordu gönlünü.
Çünkü içinde bulunduğu ruh hâline en iyi musikinin galip gelebileceğini açıkça biliyordu. Öteki kahramanlar arasında da şöyle bir âdet vardı:
καὶ μὴν ὥσπερ σωφρονίζει μέν τούς ἄφρονας ἡ μουσική, εἰς ἀνδρείαν δέ προτρέπει τοὺς δειλοτέρους, οὕτω καὶ παρηγορεῖ τούς ὑπʼ ὀργῆς ἐκκαιομένους. ὁρῶμεν γοῦν ὡς καὶ ὁ παρὰ τῷ ποιητῇ μηνίων Ἀχιλλεὺς καταλαμβάνεται ὑπὸ τῶν ἐξαποσταλέντων πρεσβευτῶν (l 186) φρένα τερπόμενος φόρμιγγι λιγείῃ καλῇ δαιδαλέῃ ἐπὶ δʼ ἀργύρεον ζυγὸν ἦεν. τὴν ἕλετʼ ἐξ ἐνάρων, πόλιν Ἠετίωνος ὀλέσσας. τῇ ὅ γε θυμὸν ἔτερπεν, ὡς ἂν σαφῶς γινώσκων τὴν· μουσικὴν πραγματείαν μάλιστα δυναμένην περιγίνεσθαι τῆς περὶ αὐτὸν διαθέσεως. καὶ μὴν διʼ ἔθους ἦν καὶ τοῖς ἄλλοις ἥρωσιν,
6.11Bir yere gidecek ve uzun bir deniz yolculuğuna çıkacak olurlarsa, karılarının en güvenilir bekçileri ve iffet koruyucuları olarak musikicileri geride bırakırlardı. Nitekim Klytaimnestra'nın yanında bir ozan vardı ve Agamemnon ona karısının iffeti konusunda pek çok tembihte bulunmuştu.
εἴ ποτε ἀποδημοῖεν καὶ μακρὸν πλοῦν στέλλοιντο, ὡς πιστοτάτους φύλακας καὶ σωφρονιστῆρας τῶν γυναικῶν αὑτῶν ἀπολείπειν τοὺς μουσικούς. Κλυταιμνήστρᾳ γέ τοι παρῆν ἀοιδός, ᾧ πολλὰ ἐπέτελλεν Ἀγαμέμνων περὶ τῆς κατὰ ταύτην σωφροσύνης.
6.12Ama Aigisthos kurnaz biri olduğu için hemen bu ozanı (Odysseia III 270)
ıssız bir adaya götürüp kuşlara yem ve av olsun diye bıraktı.
Sonra böylece korumasız kalan Klytaimnestra'yı ele geçirip baştan çıkardı ve onu Agamemnon'un hükümranlığına el uzatmaya kışkırttı.
ἀλλʼ ὁ Αἴγισθος πανοῦργος ὢν αὐτίκα τὸν ἀοιδὸν τοῦτον (γ 270) ἄγων εἰς νῆσον ἐρήμην κάλλιπεν οἰωνοῖσιν ἕλωρ καὶ κῦρμα γενέσθαι εἶθ᾿ οὕτως ἀφύλακτον λαβὼν τὴν Κλυταιμνήστραν διέφθειρεν, προτρεψάμενος αὐτὴν ἐπιθέσθαι τῇ ἀρχῇ τοῦ Ἀγαμέμνονος.
6.13Felsefede büyük güç kazanmış olanlar da, söz gelimi Platon, bilgenin psykhēsi ahenkli olduğu için musikiciye benzediğini söylerler. Bu yüzden Sokrates de çok yaşlanmış olduğu hâlde kitharacı Lampon'a derse gitmekten utanmamış; bunun için onu ayıplayana da "Cahil diye kötülenmektense geç öğrenen diye kötülenmek daha iyidir" demiş.
οἵ τε μέγα δυνηθέντες ἐν φιλοσοφίᾳ, καθάπερ καὶ Πλάτων, τὸν σοφὸν ὅμοιόν φασιν εἶναι τῷ μουσικῷ, τὴν ψυχὴν ἡρμοσμένην ἔχοντα. καθὸ καὶ Σωκράτης καίπερ βαθυγήρως ἤδη γεγονὼς οὐκ ᾐδεῖτο πρὸς Λάμπωνα τὸν κιθαριστὴν φοιτῶν, καὶ πρὸς τὸν ἐπὶ τούτῳ ὀνειδίσαντα λέγειν ὅτι κρεῖττόν ἐστιν ἀψιμαθῆ μᾶλλον | ἢ ἀμαθῆ διαβάλλεσθαι.
6.14Ama derler ki, bugünkü bayağılaşmış ve çökmüş musikiye bakıp eski musikiyi kötülememek gerekir. O zamanlar Atinalılar bile itidale büyük özen gösterir, musikinin ağırbaşlılığını kavradıkları için onu çocuklarına en gerekli bilgi olarak öğretirlerdi.
οὐ χρὴ μέντοι, φασίν, ἀπὸ τῆς νῦν ἐπιτρίπτου καὶ κατεαγυίας μουσικῆς τὴν πα- λαιὰν διασύρειν, ὅτε καὶ Ἀθηναῖοι πολλὴν πρόνοιαν σωψροσύνης ποιούμενοι καὶ τὴν σεμνότητα τῆς γε μουσικῆς κατειληφότες ὡς ἀναγκαιότατον αὐτὴν μάθημα τοῖς ἐκγόνοις παρεδίδοσαν.
6.15Buna eski komedya şairi de tanıklık eder (Telekleides fr. 1 Kock ve Aristophanes, Bulutlar 963):
Şimdi anlatayım, ölümlülere başından beri nasıl bir hayat sağladığımı. Önceleri bir çocuğun mızıldandığını kimse duymazdı; sonra sokaklarda edeple yürüyüp kitharacıya giderlerdi.
Bu yüzden musiki bugün kırık dökük ezgilerle, kadınsı ritimlerle nousu gevşetiyorsa bile, bunun eski ve erkekçe musikiyle hiçbir ilgisi yoktur.
καὶ τούτου μάρτυς ὁ τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας ποιητής, λέγων (Teleclid. f. 1 Kock et Aristoph. nub. 963) λέξω τοίνυν βίον ἐξ ἀρχῆς ὃν ἐγὼ θνητοῖσι παρεῖχον. πρότερον γὰρ ἔδει παιδὸς φωνὴν γρύσαντος μηδένʼ ἀκοῦσαι, εἶτα βαδίζειν ἐν ταῖσιν ὁδοῖς εὐτάκτως ἐς κιθαριστοῦ. ὅθεν εἰ καὶ κεκλασμένοις τισὶ μέλεσι νῦν καὶ γυναικώδεσι ῥυθμοῖς θηλύνει τὸν νοῦν ἡ μουσική, οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὴν ἀρχαίαν καὶ ἔπανδρον μουσικήν.
6.16Şiir sanatı hayata yararlıysa ve musiki de onu bölümlere ayırıp ezgi eşliği vererek süslüyorsa, musiki de yararlı olacaktır. Nitekim şairlere "ezgi yapanlar" (melopoioi) da denir; Homeros'un destanları da eskiden lir eşliğinde söylenirdi.
εἴπερ τε ἡ ποιητικὴ βιωφελής ἐστι, ταύτην δέ φαίνεται κοσμεῖν ἡ μουσικὴ μερίζουσα καὶ ἐπῳδὸν παρέχουσα, χρειώδης γενήσεται ἡ μουσική. ἀμέλει γέ τοι καὶ οἱ ποιηταὶ μελοποιοὶ λέγονται, καὶ τὰ Ὁμήρου ἔπη τὸ πάλαι πρὸς λύραν ᾔδετο.
6.17Tragedya şairlerindeki şarkılar ve koro bölümleri de öyledir; bunlar tabiata dair bir öğreti taşır, şu sözlerde olduğu gibi (Euripides fr. 839 Nauck):
En yüce Toprak ve Zeus'un Aitheri: biri insanların ve tanrıların babası, öteki yağmurun ıslak damlalarını kabul edip ölümlüleri doğurur, besini ve yaban hayvanlarının soylarını doğurur; bu yüzden haksız yere değil, herkesin anası sayılmıştır.
6.17ὡσαύτως δέ καὶ τὰ παρὰ τοῖς τραγικοῖς μέλη καὶ στάσιμα, φυσικόν τινα ἐπέχοντα λόγον, ὁποῖά ἐστι τὰ οὕτω λεγόμενα· (Eurip. fr. 839 Nauck) γαῖα μεγίστη καὶ Διὸς αἰθήρ, ὁ μὲν ἀνθρώπων καὶ θεῶν γενέτωρ, ἡ δʼ ὑγροβόλους σταγόνας νοτίας παραδεξαμένη τίκτει θνατούς, τίκτει δὲ βορὰν φῦλά τε θηρῶν, ὅθεν οὐκ ἀδίκως μήτηρ πάντων νενόμισται.
6.18Genel olarak musiki yalnız sevinenlerin dinlediği bir şey değildir; ilahilerde, dualarda ve tanrılara sunulan kurbanlarda da musiki vardır. Bu yüzden zihni iyi şeylere özenmeye de yöneltir. Acı çekenlerin de avuntusudur; bu yüzden yas tutanların acısını hafifletmek isteyenler onlara aulosla ezgiler çalar.
καθόλου γὰρ οὐ μόνον χαιρόντων ἐστὶν ἄκουσμα, ἀλλʼ ἐν ὕμνοις καὶ εὐχαῖς καὶ θεῶν θυσίαις ἡ μουσική διὰ δὲ τοῦτο καὶ ἐπὶ τὸν τῶν ἀγαθῶν ζῆλον τὴν διάνοιαν | προ- τρέπεται. ἀλλὰ καὶ λυπουμένων παρηγόρημα· ὅθεν καὶ τοῖς πενθοῦσιν αὐλοῖς μελῳδοῦσιν οἱ τὴν λύπην αὐτῶν ἐπικουφίζοντες.
6.19Musiki lehine söylenenler bunlardır. Bunlara karşı önce şu söylenir: Ezgilerin kimisinin tabiatça psykhēyi coşturduğu, kimisinin yatıştırdığı kolayca kabul edilecek bir şey değildir; bu, bizim kanaatimizden doğar. Epikurosçuların dediği gibi gök gürültüsü bir tanrının görünmesine işaret etmez, yalnız sıradan ve batıl inançlı insanlar onu öyle sanır;
Τοιαῦτα μέν ὑπέρ μουσικῆς λέγεται δὲ πρὸς ταῦτα τὸ μέν πρῶτον ὅτι οὐκ ἔστιν ἐκ προχείρου διδόμενον τὸ φύσει τῶν μελῶν τὰ μὲν εἶναι διεγερτικὰ τῆς ψυχῆς τὰ δὲ κατασταλτικά. παρὰ γὰρ τὴν ἡμετέραν δόξαν τὸ τοιοῦτο γίνεται. ὥσπερ γὰρ ὁ τῆς βροντῆς κτύπος, καθὰ φασιν Ἐπικουρείων παῖδες, οὐ θεοῦ τινος ἐπιφάνειαν σημαίνει ἀλλὰ τοῖς ἰδιώταις καὶ δεισιδαίμοσι τοιοῦτος εἶναι δοξάζεται,
6.20çünkü başka cisimler de birbirine aynı biçimde çarptığında benzer bir gürültü çıkar, değirmen taşı döndüğünde ya da eller birbirine vurulduğunda olduğu gibi. Bunun gibi musikideki ezgilerin de kimisi tabiatça şöyle, kimisi böyle değildir; bunu onlara biz yakıştırırız. Nitekim aynı ezgi atları coşturur, tiyatroda dinleyen insanları ise hiç coşturmaz. Atları da belki coşturmaz, ürkütür. Sonra, musikinin ezgileri gerçekten böyle olsa bile,
ἐπεὶ καὶ ἄλλων σωμάτων ἐπʼ ἴσης ἀλλήλοις προσκρουσάντων ὅμοιος ἀποτελεῖται κτύπος, ὥσπερ καὶ μύλου περιαγομένου ἢ χειρῶν συμπαταγουσῶν, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῶν κατὰ μουσικὴν μελῶν οὐ φύσει τὰ μέν τοῖά ἐστι τὰ δέ τοῖα, ἀλλʼ ὑφʼ ἡμῶν προσδοξάζεται. τὸ αὐτὸ γοῦν μέλος τῶν μὲν ἵππων διεγερτικόν ἐστι, τῶν δὲ ἀνθρώπων ἐν θεάτροις ἀκουόντων οὐδαμῶς. καὶ τῶν ἵππων δέ τάχα οὐ διεγερτικόν ἐστιν ἀλλὰ ταρακτικόν. εἶτα κἂν τοιαῦτα ᾖ τὰ τῆς μουσικῆς μέλη,
6.21musiki bundan dolayı hayata yararlı olmaz. Çünkü zihni yatıştırıyorsa, itidale getiren bir gücü olduğundan değil, oyalayan bir gücü olduğundan yatıştırır. Bu yüzden bu tür ezgiler bir şekilde dinince nous, onlarla iyileşmemiş olduğu için, yeniden baştaki düşüncesine döner.
οὐ διὰ τοῦτο καὶ ἡ μουσικὴ βιωφελὴς καθέστηκεν. οὐ γὰρ ὅτι δύναμιν ἔχει σωφρονιστικήν, καταστέλλει τὴν διάνοιαν, ἀλλὰ ᾗ περισπαστικήν παρὸ καὶ ἡσυχασθέντων πως τῶν τοιούτων μελῶν πάλιν ὁ νοῦς, ὡς ἂν μὴ θεραπευθεὶς ὑπʼ αὐτῶν, ἐπὶ τὴν ἀρχῆθεν ἀνακάμπτει διάνοιαν.
6.22Uyku ya da şarap acıyı nasıl gidermez de uyuşukluk, gevşeklik ve unutkanlık vererek onu ertelerse, belli türden bir ezgi de acı çeken psykhēyi ya da öfkeyle çalkalanan zihni yatıştırmaz; olsa olsa oyalar.
ὅνπερ οὖν τρόπον ὁ ὕπνος ἢ ὁ οἶνος οὐ λύει τὴν λύπην ἀλλʼ ὑπερτίθεται, κάρον ἐμποιῶν καὶ ἔκλυσιν καὶ λήθην, οὕτω τὸ ποιὸν μέλος οὐ καταστέλλει λυπουμέ ην ψυχὴν ἢ περὶ ὀργὴν σεσοβημένην τὴν διάνοιαν, ἀλλʼ εἴπερ, περισπᾷ.
6.23Pythagoras'a gelince, önce boş bir iş yapıyordu: Sarhoşlardan uzak durmak yerine onları vakitsiz yere ayıltmak istiyordu. Sonra onları bu yolla düzelterek, ahlakı düzeltmede aulosçuların filozoflardan daha güçlü olduğunu kabul etmiş oluyor.
ὅ τε Πυθαγόρας τὸ μὲν πρῶτον μάταιος ἦν, τοὺς μεθύοντας ἀκαίρως σωφρονίζειν βουλόμενος ἀλλὰ μὴ ἐκκλίνων· εἶτα καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ ἐπανορθούμενος αὐτοὺς ὁμολογεῖ πλεῖόν τι δύνασθαι τῶν φιλοσόφων πρὸς ἐπανόρθω- |σιν ἠθῶν τούς αὐλητάς.
6.24Spartalıların aulos ve lir eşliğinde savaşması da musikinin hayata yararlı olduğunun değil, biraz önce söylenenin kanıtıdır. Yük taşıyanlar, kürek çekenler ya da başka zahmetli bir iş görenler nousu işin eziyetinden uzaklaştırmak için nasıl tempo tutturursa, savaşlarda aulos ve borazan kullananlar da bunu ezgi zihni uyandırdığı ve erkekçe bir yüreğe sebep olduğu için icat etmediler; kendilerini kaygıdan ve telaştan uzaklaştırmaya çalıştılar. Nitekim bazı barbarlar da deniz kabuklarını borazan gibi öttürerek, davullar çalarak savaşırlar; ama bunların hiçbiri cesarete yöneltmez.
τό τε τούς Σπαρτιάτας πρὸς αὐλὸν καὶ λύραν πολεμεῖν τοῦ μικρῷ πρότερον εἰρημένου τεκμήριόν ἐστιν, ἀλλ οὐχὶ τοῦ βιωφελῆ τυγχάνειν τὴν μουσικήν. καθάπερ δ᾿ οἱ ἀχθοφοροῦντες ἢ ἐρέσσοντες ἢ ἄλλο τι τῶν ἐπιπόνων δρῶντες ἔργων κελεύουσιν εἰς τὸ ἀνθέλκειν τὸν νοῦν ἀπὸ τῆς κατὰ τὸ ἔργον βασάνου, οὕτω καὶ 〈οἱ〉 αὐλοῖς σάλπιγξιν ἐν πολέμοις χρώμενοι οὐ διὰ τὸ ἔχειν τι τῆς διανοίας ἐπεγερτικὸν τὸ μέλος καὶ ἀνδρικοῦ λήματος αἴτιον ὑπάρχειν τοῦτο ἐμηχανήσαντο, ἀλλʼ ἀπὸ τῆς ἀγωνίας καὶ ταραχῆς ἀνθέλκειν ἑαυτούς σπουδάσαντες, εἴγε καὶ στρόμβοις τινές τῶν βαρβάρων βουκινίζοντες καὶ τυμπάνοις κτυποῦντες πολεμοῦσιν ἀλλʼ οὐδὲν τούτων ἐπʼ ἀνδρείαν προτρέπεται.
6.25Öfkeli Akhilleus için de aynı şeyleri söylemek gerekir. Kaldı ki âşık ve nefsine hâkim olamayan biri olduğuna göre musikiye düşkün olması hiç şaşırtıcı değildir.
τὰ δέ αὐτὰ λεκτέον καὶ ἐπὶ τοῦ μηνίοντος Ἀχιλλέως· καίτοι ἐρωτικοῦ ὄντος καὶ ἀκρατοῦς οὐ παράδοξον τὴν μουσικὴν σπουδάζεσθαι.
6.26"Vallahi, ama kahramanlar da karılarını iffetli bekçiler olarak bazı ozanlara emanet ederlerdi; Agamemnon'un Klytaimnestra'yı emanet ettiği gibi." Bunlar masal anlatan, sonra da kendi kendilerini hemen çürüten adamların sözleridir. Çünkü musikinin duyguları düzelttiğine inanılıyorduysa, nasıl oldu da Klytaimnestra Agamemnon'u kendi ocağında yemlikteki bir öküz gibi öldürdü (Homeros, Odysseia XI 411)? Penelope de Odysseus'un evine sefih bir genç güruhunu kabul edip arzularını hep umutla oyalayıp kışkırttı ve kocasının başına İthaka'da İlion seferinden daha belalı, daha çetin bir savaş açtı.
νὴ Δίʼ, ἀλλὰ καὶ οἱ ἥρωες τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας ᾠδοῖς τισὶν ὡς σώφροσι φύλαξι παρακατετίθεντο, καθάπερ ὁ Ἀγαμέμνων τὴν Κλυταιμνήστραν. ταῦτα δὲ ἤδη μυθολογούντων ἐστὶν ἀνδρῶν, εἶτα καὶ παρὰ πόδας αὑτοὺς διελεγχόντων· πῶς γάρ, εἴπερ μουσικὴ περὶ τῆς τῶν παθῶν ἐπανορθώσεως ἐπιστεύετο, τὸν μὲν Ἀγαμέμνονα ἡ Κλυταιμνήστρα ἐπὶ τῆς ἰδίας ἑστίας κατέκτανεν ὥσπερ βοῦν ἐπὶ φάτνῃ (Hom. λ 41 1), εἰς δέ τούς Ὀδυσσέως οἴκους ἡ Πηνελόπη ὄχλον ἄσωτον ἐπιδέχεται μειρακίων, ἀεὶ δέ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν ἐλπιδοκοποῦσα καὶ παρούξουσα μοχθηρότερον καὶ χαλεπώτερον τῆς ἐπὶ Ἴλιον στρατείας τὸν ἐν Ἰθάκῃ πόλεμον ἤγειρε τῷ γήμαντι;
6.27Platon ve çevresi musikiyi kabul etti diye musikinin saadete katkıda bulunduğunu söylemek de gerekmez. Çünkü inandırıcılıkta onlardan geri kalmayan başkaları, Epikuros ve çevresi gibi, bu iddiayı reddettiler; tersine musikinin yararsız olduğunu, insanı (Euripides fr. 184 Nauck)
tembel, şaraba düşkün, malına mülküne kayıtsız
kıldığını söylediler.
καὶ μὴν 〈οὐκ〉 εἰ [οὔτε] οἱ περὶ τὸν Πλάτωνα μουσικὴν ἀπεδέξαντο, ῥητέον [οὐ] πρὸς εὐδαιμονίαν αὐτὴν συντείνειν, ἐπεὶ καὶ ἄλ- λοι μὴ λειπόμενοι τῆς τούτων ἀξιοπιστίας, καθάπερ οἱ περὶ τὸν Ἐπίκουρον, ἠρνήσαντο ταύ |την τὴν ἀντιποίησιν, λέγοντες τοὐναντίον αὐτὴν ἀσύμφορον εἶναι καὶ (Eurip. fr. 184 Nauck) ἀργήν, φίλοινον, χρημάτων ἀτημελῆ.
6.28Şiirden gelen yararı musikiye bağlayıp onu yararlı gösterenler de saftır. Çünkü hem gramercilere karşı yazdığımız kitapta (I 277 vd., 298) söylediğimiz gibi şiir sanatının yararsız olduğu öğretilebilir, hem de şu ondan aşağı kalmayarak gösterilebilir: Musiki yalnız ezgiyle uğraştığı için tabiatı gereği yalnız zevk verir; şiir ise düşünceyle de uğraştığı için hem yarar sağlayabilir hem de itidale getirebilir.
εὐήθεις δέ εἰσι καὶ οἱ τὴν ἀπὸ ποιητικῆς χρείαν συμπλέκοντες αὐτῇ πρὸς εὐχρηστίαν, ἐπείπερ δύναται μέν τις, ὡς καὶ ἐν τῷ πρὸς τοὺς γραμματικοὺς (M I 277 sq. 298) ἐλέγομεν, ἀνωφελῆ διδάσκειν τὴν ποιητικήν, οὐδὲν δὲ ἔλαττον κἀκεῖνο δεικνύναι ὅτι ἡ μὲν μουσικὴ περὶ μέλος καταγινομένη μόνον τέρπειν πέφυκεν, ἡ δέ ποιητικὴ καὶ περὶ διάνοιαν καταγίνομένη δύναται συνωφελεῖν τε καὶ σωφρονίζειν.
6.29Öne sürülenlere verilecek cevap böyledir. Musikiye karşı asıl söylenen ise şudur: Musiki yararlıysa, ya musiki eğitimi görmüş kişi musiki dinletilerinden sıradan insanlardan daha çok zevk aldığı için yararlı denir; ya önceden onunla terbiye edilmeyenler iyi insan olamayacağı için;
Ἀλλʼ ὁ μὲν πρὸς τὰ ἐγκεχειρημένα λόγος ἐστὶ τοιοῦτος· προηγουμένως δέ λέγεται [καὶ] κατὰ μουσικῆς ὡς εἴπερ ἐστὶ χρειώδης, ἤτοι κατὰ τοῦτο λέγεται χρειοῦν παρόσον 〈ὁ〉 μουσικευσάμενος πλεῖον παρὰ τοὺς ἰδιώτας τέρπεται πρὸς μουσικῶν ἀκροαμάτων, ἢ παρόσον οὐκ ἔστιν ἀγαθούς γενέσθαι μὴ προπαιδευθέντας ὑπʼ αὐτῶν,
6.30ya musikinin unsurları felsefedeki konuların bilgisinin unsurlarıyla aynı olduğu için (gramer için de yukarıda [I 300?] buna benzer bir şey söylemiştik); ya Pythagorasçıların dediği gibi evren ahenge göre yönetildiği ve bütünü bilmek için musiki teoremlerine ihtiyaç duyduğumuz için; ya da belli türden ezgiler psykhēye huy kazandırdığı için.
ἢ τῷ τὰ αὐτὰ στοιχεῖα τυγχάνειν τῆς μουσικῆς καὶ 〈τῆς〉 τῶν κατὰ φιλοσοφίαν πραγμάτων εἰδήσεως, ὁποῖόν τι καὶ περὶ γραμματικῆς ἀνώτερον (M I 300?) ἐλέγομεν· ἢ τῷ κατὰ ἁρμονίαν διοικεῖσθαι τὸν κόσμον, καθὼς φάσκουσι Πυθαγορικῶν παῖδες, δέεσθαί τε ἡμᾶς τῶν μουσικῶν θεωρημάτων πρὸς τὴν τῶν ὅλων εἴδησιν, ἢ τῷ τὰ ποιὰ μέλη ἠθοποιεῖν τὴν ψυχήν.
6.31Musiki, musikiciler dinletilerden sıradan insanlardan daha çok zevk aldığı için yararlı denemez. Çünkü önce, bu zevk sıradan insanlar için zorunlu değildir; açken, susuzken ya da üşürken bir içecekten ya da sıcaktan alınan hazlara benzemez.
οὔτε δὲ τῷ τοὺς μουσικοὺς πλέον τέρπεσθαι παρὰ τοὺς ἰδιώτας ἀπὸ τῶν ἀκροαμάτων λέγοιτ᾿ ἂν χρειοῦν ἡ μουσική. πρῶτον μέν γὰρ οὐκ ἀναγκαία ἰδιώταις ἡ τέρψις καθάπερ αἱ ἐπὶ λιμῷ ἢ δέψει ἢ κρύει γινόμεναι ὑπὸ πόματος ἢ ἀλέας·
6.32Sonra, zorunlu şeylerden olsa bile, onlardan musiki tecrübesi olmadan da yararlanabiliriz. Nitekim bebekler ahenkli bir mırıltıyı dinleyerek uyur, akılsız hayvanlar aulosla, kavalla büyülenir; anlatıldığına göre yunuslar da aulos ezgilerinden hoşlanıp kürekle giden teknelere doğru yüzer. Oysa bunların hiçbirinin musikiye dair ne bir tecrübesi ne de bir kavramı var gibi görünür.
εἶτα κἂν τῶν ἀναγκαίων ὑπάρχωσι, δυνάμεθα χωρὶς μουσικῆς ἐμπειρίας αὐτῶν ἀπολαύειν. νήπια γοῦν ἐμμελοῦς μινυρίσματος κατακούοντα κοιμίζεται, καὶ τὰ ἄλογα τῶν ζῴων ὑπὸ αὐλοῦ καὶ σύριγγος κη |λεῖται, οἵ τε δελφῖνες, ὡς λόγος, αὐλῶν μελῳδίαις τερπόμενοι προσνήχονται τοῖς ἐρεσσομένοις σκάφεσιν ὧν οὐδὲ ὁπότερον ἔοικε μουσικῆς ἔχειν ἐμπειρίαν ἢ ἔννοιαν.
6.33Bu yüzden, aşçılık ya da şarap tatma sanatı olmadan bir yemeği ya da şarabı tadınca nasıl haz duyuyorsak, musiki olmadan da hoş bir ezgi dinleyince haz duyabiliriz. Usta, ezginin sanatla yapıldığını sıradan insandan daha iyi kavrar; ama hazzın kendisi bundan hiçbir kazanç sağlamaz.
καὶ διὰ τοῦτο μή ποτε, ὃν τρόπον χωρὶς ἀψαρτυτικῆς καὶ οἰνογευστικῆς ἡδόμεθα ὄψου ἢ οἴνου γευσάμενοι, ὧδε καὶ χωρὶς μουσικῆς ἡσθείημεν ἂν τερπνοῦ μέλους ἀκούσαντες, τοῦ μὲν ὅτι τεχνικῶς γίνεται 〈τοῦ τεχνίτου〉 μᾶλλον παρὰ τὸν ἰδιώτην ἀντιλαμβανομένου, τοῦ δέ ἡστικοῦ πάθους μηδὲν πλείω κερδαίνοντος.
6.34Öyleyse musiki, onu bilenler ondan daha çok zevk alıyor diye tercih edilecek bir şey değildir. Psykhēye bilgeliğe giden yolu açtığı için de değildir; tam tersine aretēye yönelmeyi engeller, buna karşı koyar ve gençleri ölçüsüzlüğe ve şehvete kolayca sürüklenir hâle getirir.
ὥστε οὐχ αἱρετὸν μουσικὴ παρόσον τοὺς εἰδήμονας αὐτῆς ἐπὶ πλεῖον τέρπεσθαι συμβέβηκεν. καὶ μὴν οὐδὲ τῷ προοδοποιεῖν τὴν ψυχὴν εἰς σοφίαν· ἀνάπαλιν γὰρ ἀντικόπτει καὶ ἀντιβαίνει πρὸς τὸ τῆς ἀρετῆς ἐφίεσθαι, εὐαγώγους εἰς ἀκολασίαν καὶ λαγνείαν παρασκευάζουσα τοὺς νέους,
6.35Çünkü musiki eğitimi görmüş kişi (Euripides fr. 187 Nauck)
şarkılardan hoşlanır, hep bunun peşine düşer; evine de şehrine de faydasız olur, dostları için de hiçtir, ortadan kaybolur gider, tatlı hazza yenik düştü mü bir kere.
6.35ἐπείπερ ὁ μουσικευσάμενος (Eurip. fr. 187 Nauck) μολπαῖσιν ἡσθεὶς τοῦτ᾿ ἀεὶ θηρεύεται· ἀργὸς μὲν οἴκοις καὶ πόλει γενήσεται, φίλοισι τ᾿ οὐθείς, ἀλλʼ ἄφαντος οἴχεται, ὅταν γλυκείας ἡδονῆς ἥσσων τις ᾖ.
6.36Aynı şekilde, musikiyle felsefenin aynı unsurlardan yola çıktığını söyleyerek musikinin yararlılığını gerekçelendirmek de olmaz; bu kendiliğinden açıktır. Geriye, evren ahenge göre yönetildiği için ya da huy kazandıran ezgiler kullandığı için musikinin saadete yararlı olduğunu söylemek kalıyor. Bunlardan sonuncusu doğru olmadığı gerekçesiyle zaten (§ 28) çürütüldü;
κατὰ ταὐτὰ δὲ οὐδὲ 〈ἐκ τοῦ〉 ἀπὸ τῶν αὐτῶν στοιχείων ὁρμᾶσθαι ταύτην τε καὶ φιλοσοφίαν εἰσακτέον τὸ κατʼ αὐτὴν χρειῶδες, ὡς αὐτόθεν ἐστὶ συμφανές. λείπεται ἄρα τῷ καθʼ ἁρμονίαν τὸν κόσμον διοικεῖσθαι ἢ τῷ ἠθοποιοῖς μέλεσι κεχρῆσθαι χρειώδη πρὸς εὐδαιμονίαν λέγειν αὐτὴν τυγχάνειν. ὧν τὸ μέν τελευταῖον ἤδη (§ 28) διαβέβληται ὡς οὐχ ὑπάρχον ἀληθές,
6.37evrenin ahenge göre yönetildiği ise çeşitli yollarla yanlış olduğu gösterilen bir iddiadır. Doğru olsa bile böyle bir şeyin mutluluğa hiçbir katkısı olmaz, tıpkı çalgılardaki ahengin olmadığı gibi.
Musikicilere karşı itirazın birinci biçimi işte böyledir.
τὸ δὲ κατὰ ἁρμονίαν διοικεῖσθαι τὸν κόσμον ποικίλως δείκνυται ψεῦδος, εἶτα καὶ ἂν ἀληθὲς ὑπάρχῃ, οὐδὲν τοιοῦτο δύναται πρὸς μακαριότητα, καθάπερ οὐδὲ ἡ ἐν τοῖς ὀργάνοις ἁρμονία. Ἀλλὰ τὸ μέν πρῶτον εἶδος τῆς πρὸς τοὺς μουσικοὺς ἀντιρρήσεως τοιουτότροπόν ἐστιν,
6.38İkinci biçim ise musikinin ilkelerine dokunduğu için daha çok işin özüne dair bir araştırmaya dayanır. Söz gelimi musiki ahenkli ve ahenksiz, ritimli ve ritimsiz şeylerin bir epistēmēsi olduğuna göre, ezgilerin var olmadığını ve ritimlerin de var olan şeylerden olmadığını gösterirsek, musikinin de var olmadığını kesinlikle ortaya koymuş olacağız. Önce ezgilerden ve onların varlığından söz edelim; işe biraz daha geriden başlayarak.
τὸ δὲ δεύτερον καὶ τῶν |τῆς μουσικῆς ἀρχῶν καθαπτόμενον πραγματικωτέρας μᾶλλον ἔχεται ζητήσεως. οἷον ἐπεὶ ἡ μουσικὴ ἐπιστήμη τίς ἐστιν ἐμμελῶν τε καὶ ἐκμελῶν ἐνρύθμων τε καὶ ἐκρύθμων, πάντως ἐὰν δείξωμεν ὅτι οὔτε τὰ μέλη ὑποστατά ἐστιν οὔτε οἱ ῥυθμοὶ τῶν ὑπαρκτῶν πραγμάτων τυγχάνουσιν, ἐσόμεθα παρεστακότες καὶ τὴν μουσικὴν ἀνυπόστατον. λέγωμεν δέ πρῶτον περὶ μελῶν καὶ τῆς τούτων ὑποστάσεως, μικρὸν ἄνωθεν κσταρξάμενοι. Ὅρος φωνῆς
6.39Sesin tarifi
Ses, tartışmasız kabul edilecek bir tarifle söylersek, işitmeye özgü his nesnesidir. Renkleri algılamak yalnız görmenin, hoş ve kötü kokuları seçmek yalnız koklamanın, tatlıyı ve acıyı hissetmek de yalnız tatmanın işi olduğu gibi, ses de işitmeye özgü his nesnesi olsa gerek.
Φωνὴ τοίνυν ἐστίν, ὡς ἄν τις ἀναμφισβητήτως ἀποδοίη, τὸ ἴδιον αἰσθητὸν ἀκοῆς καθάπερ γὰρ μόνης ὁράσεως ἔργον ἐστὶ τὸ χρωμάτων ἀντιλαμβάνεσθαι καὶ μόνης ὀσφρήσεως τὸ εὐωδῶν καὶ δυσωδῶν ἀντιποιεῖσθαι καὶ ἤδη γεύσεως τὸ γλυκέων ἢ πικρῶν αἰσθάνεσθαι, οὕτω γένοιτʼ ἂν ἴδιον αἰσθητὸν ἀκοῆς ἡ φωνή.
6.40Sesin kimi keskin, kimi ağırdır; bu iki ad mecaz yoluyla dokunmayla hissedilen şeylerden alınmıştır. Gündelik dil, dokunduğumuzda batıran ve kesen şeye keskin, ezen ve bastıran şeye ağır dediği gibi, sesin de işitmeyi sanki kesenine keskin (tiz), sanki ezenine ağır (pes) der.
τῆς δὲ φωνῆς ἡ μέν τίς ἐστιν ὀξεῖα ἡ δὲ βαρεῖα, μεταφορικώτερον ἀπὸ τῶν περὶ τὴν ἁφὴν αἰσθητῶν ἑκατέρου τούτων λαμβάνοντος τὴν προσηγορίαν καθάπερ γὰρ τὸ κεντοῦν καὶ τέμνον τὴν ἁφὴν ὀξὺ προσηγόρευσεν ὁ βίος καὶ τὸ θλάσιν ἐμποιοῦν καὶ πιέζον βαρύ, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τῆς φωνῆς τὴν μέν οἱονεὶ τέμνουσαν τὴν ἀκοὴν ὀξεῖαν, τὴν δὲ ὥσπερ θλῶσαν βαρεῖαν.
6.41Gözle hissedilen şeylerden alarak bir sese boz, kara ya da ak dediğimiz gibi, dokunmayla hissedilen şeylerden de bazı mecazlar almamız tuhaf değildir. Ses eşit biçimde ve tek bir perdede çıkarıldığında, öyle ki işitme ne pese ne tize doğru kaymaz, böyle bir sese ton denir. Bu yüzden musikiciler onu şöyle tarif ederler:
καὶ οὐ ξένον 〈εἰ〉 ὥσπερ φαιάν τινα καὶ μέλαιναν καὶ λευκὴν φωνὴν ἀπὸ τῶν πρὸς τὴν ὅρασιν αἰσθητῶν κεκλήκαμεν, ὧδε καὶ ἀπὸ τῶν πρὸς τὴν ἁφὴν ἐχρησάμεθά τισι μεταφοραῖς. ὅταν μὲν οὖν ἐπʼ ἴσης ἐκφέρηται ἡ φωνὴ καὶ ὑπὸ μίαν τάσιν, ὡς μηδένα περισπασμὸν γίνεσθαι τῆς αἰσθήσεως ἤτοι ἐπὶ τὸ βαρύτερον ἢ τὸ ὀξύτερον, τότε ὁ τοιοῦτος ἦχος φθόγγος καλεῖται, παρὸ καὶ οἱ μουσικοὶ ὑπογράφοντές φασι Ὅρος φθόγνου
6.42"Ton, ahenkli sesin tek bir perdeye düşüşüdür." Tonların kimi eş seslidir, kimi değildir. Tizlik ve peslik bakımından birbirinden farklı olmayanlar eş sesli, böyle olmayanlar eş sesli olmayan tonlardır.
‘φθόγγος ἐστὶν ἐμμελοῦς φωνῆς πτῶσις ὑπὸ μίαν τάσιν.’ τῶν δέ φθόγγων οἱ μέν εἰσιν ὁμόφωνοι οἱ δέ οὐχ ὁμόφωνοι, καὶ ὁμόφωνοι μέν οἱ μὴ διαφέροντες ἀλλήλων κατ᾿ ὀξύτητα καὶ βαρύτητα, οὐχ ὁμόφωνοι δέ οἱ μὴ οὕτως ἔχοντες.
6.43Eş seslilerin de eş sesli olmayanların da kimine tiz, kimine pes denir. Yine eş sesli olmayanların kimine uyumsuz, kimine uyumlu denir: Uyumsuzlar işitmeyi düzensiz ve parçalı biçimde, uyumlular ise daha düzenli ve bütün hâlinde etkileyenlerdir.
|τῶν δέ ὁμοφώνων, ὡς καὶ τῶν οὐχ ὁμοφώνων, τινές μέν ὀξεῖς τινές δέ βαρεῖς καλοῦνται, καὶ πάλιν τῶν οὐχ ὁμοφώνων οἱ μὲν διάφωνοι προσαγορεύονται οἱ δὲ σύμφωνοι, καὶ διάφωνοι μέν οἱ ἀνωμάλως καὶ διεσπασμένως τὴν ἀκοὴν κινοῦντες, σύμφωνοι δέ οἱ ὁμαλώτερον καὶ ἀμερίστως.
6.44Her iki türün özelliği, tat keyfiyetlerinden bir benzetme yaparsak daha açık anlaşılır. Tadılan şeylerin kimi öyle bir karışımdır ki hissi tek biçimde ve yumuşakça etkiler, şaraplı bal ya da sulu bal gibi; kimi ise aynı biçimde ve aynı şekilde etkilemez, sirkeli bal gibi (çünkü bu karışımın her iki öğesi de kendi keyfiyetini dilde ayrı ayrı belli eder). Bunun gibi tonlardan da uyumsuz olanlar işitmeyi düzensiz ve parçalı biçimde etkileyenler, uyumlu olanlar ise daha düzenli olanlardır. Musikicilere göre tonlar arasındaki fark işte böyledir.
σαφέστερον δέ μᾶλλον ἔσται τὸ ἑκατέρου γένους ἰδίωμα τῇ ἀπὸ τῶν πρὸς γεῦσιν ποιοτήτων μεταβάσει χρησαμένων ἡμῶν. ὥσπερ τοίνυν τῶν γευστῶν τὰ μὲν τοιαύτην ἔχει κρᾶσιν ὥστε μονοειδῶς καὶ λείως κινεῖν τὴν αἴσθησιν, ὁποῖον τὸ οἰνόμελι καὶ ὑδρόμελι, τὰ δέ οὐχ ὡσαύτως οὐδὲ ὁμοίως, καθάπερ τὸ ὀξύμελι (ἑκάτερον γὰρ τούτων τῶν μιγμάτων τὴν ἴδιον ἐντυποῖ ποιότητα τῇ γεύσει), οὕτω τῶν φθόγγων διάφωνοι μέν εἰσιν οἱ ἀνωμάλως τὴν ἀκοὴν καὶ διεσπασμένως κινοῦντες, σύμφωνοι δὲ οἱ ὁμαλώτεροι. ἀλλὰ γὰρ ἡ μὲν διαφορὰ τῶν φθόγγων τοιαύτη τίς ἐστι παρὰ μουσικοῖς·
6.45Bu tonlarla birtakım aralıklar sınırlanır; ses bu aralıklar boyunca ya tize doğru çıkar ya da pese doğru iner. Bu yüzden bu aralıklara da aynı şekilde kimine uyumlu, kimine uyumsuz denmiştir:
περιγράφεται δέ τινα πρὸς τούτων διαστήματα, καθʼ ὁ καὶ ἡ φωνὴ κινεῖται ἤτοι ἐπὶ τὸ ὀξύτερον ἀναβαίνουσα ἤ ἐπὶ τὸ βαρύτερον ἀνιεμένη. παρʼ ἣν αἰτίαν κατὰ τὸ ἀνάλογον τῶν διαστημάτων τούτων τὰ μέν σύμφωνα τὰ δὲ διάφωνα προσηγόρευται,
6.46Uyumlu tonların kuşattığı aralıklar uyumlu, uyumsuz tonların kuşattıkları uyumsuzdur. Uyumlu aralıkların ilkine ve en küçüğüne musikiciler dörtlü, ondan büyük olan sonrakine beşli, beşliden büyüğüne de oktav derler.
καὶ σύμφωνα μὲν ὁπόσα ὑπὸ συμφώνων φθόγγων περιέχεται, διάφωνα δὲ ὁπόσα ὑπὸ διαφώνων. τῶν δέ συμφώνων διαστημάτων τὸ μὲν πρῶτον καὶ ἐλάχιστον διὰ τεσσάρων οἱ μουσικοὶ προσαγορεύουσι, τὸ δὲ μετὰ τοῦτο μεῖζον διὰ πέντε, καὶ τοῦ διὰ πέντε μεῖζον τὸ διὰ πασῶν.
6.47Uyumsuz aralıkların da en küçüğü ve ilki onlara göre diesis denen aralıktır; ikincisi diesisin iki katı olan yarım ton, üçüncüsü de yarım tonun iki katı olan tam tondur.
πάλιν τε τῶν διαφώνων διαστημάτων ἐλάχιστον μέν ἐστι καὶ πρῶτον παρʼ αὐτοῖς ἡ καλουμένη δίεσις, δεύτερον δὲ τὸ ἡμιτόνιον, ὅ ἐστι διπλοῦν τῆς διέσεως, τρίτον ὁ τόνος, ὅς ἐστι διπλασίων τοῦ ἡμιτονίου.
6.48Musikide her aralık varlığını tonlara borçlu olduğu gibi her karakter de öyledir. Karakter bir ezgi cinsidir. İnsan karakterlerinin kimi nasıl asık suratlı ve sert yapılıysa (eskilerin karakterlerini böyle anlatırlar), kimi de aşka, şaraba, sızlanmaya ve feryada kolayca kapılıyorsa, ezgilerin de kimi psykhēde ağırbaşlı ve zarif kıpırtılar, kimi ise daha bayağı ve soysuz kıpırtılar uyandırır.
οὐ μὴν ἀλλʼ ὃν τρόπον ἅπαν διάστημα κατὰ μουσικὴν ἐν φθόγγοις ἔχει τὴν ὑπόστασιν, οὕτω καὶ πᾶν ἦθος. τὸ δʼ ἔστι τι γένος μελῳδίας. καθὰ γὰρ τῶν ἀνθρωπίνων ἦθῶν |τινὰ μέν ἐστι σκυθρωπὰ καὶ στιβαρώτερα, ὁποῖα τὰ τῶν ἀρχαίων ἱστοροῦσιν, τὰ δὲ εὐένδοτα πρὸς ἔρωτας καὶ οἰνοφλυγίας καὶ ὀδυρμοὺς καὶ οἰμωγάς, οὕτω τὶς μέν μελῳδία σεμνά τινα καὶ ἀστεῖα ἐμποιεῖ τῇ ψυχῇ κινήματα, τὶς δέ ταπτεινότερα καὶ ἀγεννῆ.
6.49Musikiciler bu türden ezgiye ortak bir adla "karakter" derler, çünkü karakter yaratır. Benzi sarartan korkuya "sarı korku" denmesi, güney rüzgârlarına da "ağır işiten, puslu, başı ağır, uyuşuk, gevşek" denmesi gibi; bu rüzgârlar bu hâlleri yaptıkları için öyle anılır.
καλεῖται δὲ κατὰ κοινὸν ἡ τοιουτότροπος μελῳδία τοῖς μουσικοῖς ἦθος ἀπὸ τοῦ ἤθους εἶναι ποιητική, καθάπερ καὶ τὸ χλωρὸν δέος τὸ χλωροποιόν, καὶ τὸ ‘νότοι βαρυήκοοι ἀχλυώδεις καρηβαρικοὶ νωθροὶ διαλυτικοί’ ἀντὶ τοῦ τούτων δραστικοί.
6.50Bu ortak ezginin kimine kromatik, kimine enarmonik, kimine diyatonik denir. Bunlardan enarmonik sert ve ağırbaşlı bir karakter yaratır, kromatik ince ve ağlamaklıdır, diyatonik ise biraz kaba ve köylücedir.
τῆς δέ κοινῆς μελῳδίας ταύτης τὸ μέν τι χρῶμα λέγεται τὸ δὲ ἁρμονία τὸ δὲ διάτονον, ὧν ἡ μὲν ἁρμονία αὐστηροῦ τινος ἤθους καὶ σεμνότητος κατασκευαστική πως ὑπῆρχεν, τὸ δὲ χρῶμα λιγυρόν τί ἐστι καὶ θρηνῶδες, τὸ δέ διάτονον ἔντραχυ καὶ ὑπάγροικον.
6.51Yine, ezgilerden enarmonik olanı bölünmez; diyatonik ile kromatiğin ise daha özel çeşitleri vardır. Diyatoniğin iki çeşidi vardır: yumuşak diyatonik denen ile gergin diyatonik denen. Kromatiğin üç çeşidi vardır: Birine tam tonlu, birine yarım tonlu, birine de yumuşak kromatik denir.
ἀλλὰ δὴ πάλιν τὸ μὲν ἁρμονικὸν μέλος τῶν μελῳδουμένων ἀδιαίρετόν ἐστι, τὸ δὲ διάτονον καὶ τὸ χρῶμα εἰδικωτέρας τινὰς εἰχε διαφοράς, δύο μὲν τὸ διάτονον, τήν τε τοῦ μαλακοῦ διατόνου καλουμένην καὶ τὴν τοῦ συντόνου, τρεῖς δέ τὸ χρῶμα· τὸ μὲν γάρ τι αὐτοῦ τονικὸν καλεῖται τὸ δὲ ἡμιτόνιον τὸ δὲ μαλακόν.
6.52Bundan açıkça anlaşılıyor ki musikicilerde ezgilere dair bütün teori varlığını tonlardan başka hiçbir şeye borçlu değildir. Bu yüzden tonlar ortadan kalkarsa musiki hiçbir şey olmayacaktır. Peki tonların var olmadığı nasıl söylenebilir? Diyeceğiz ki tonlar cins bakımından sestir ve sesin var olmadığını septik notlarımızda dogmatiklerin tanıklığına dayanarak göstermiştik.
Πλὴν ἐκ τούτων συμφανές ὅτι πᾶσα ἡ κατὰ μελῳδίας θεωρία παρὰ τοῖς μουσικοῖς οὐκ ἐν ἄλλῳ τινὶ τὴν ὑπόστασιν εἶχεν εἰ μὴ ἐν τοῖς φθόγγοις. καὶ διὰ τοῦτο ἀναιρουμένων αὐτῶν τὸ μηδὲν ἔσται ἡ μουσική. πῶς οὖν καὶ ἐρεῖ τις ὅτι οὐκ εἰσὶ φθόγγοι; ἐκ τοῦ φωνὴν αὐτοὺς κατὰ γένος ὑπάρχειν, φήσομεν, καὶ τὴν φωνὴν ἀνύπαρκτον ἡμῖν ἐν τοῖς σκεπτικοῖς ὑπομνήμασι δεδεῖχθαι ἀπὸ τῆς τῶν δογματικῶν μαρτυρίας.
6.53Kyreneli filozoflar yalnız hâllerin var olduğunu, başka hiçbir şeyin var olmadığını söylerler; bu yüzden ses de bir hâl değil, hâli doğuran bir şey olduğu için var olan şeylerden sayılmaz. Demokritos ve Platon çevresi de hissedilir her şeyi ortadan kaldırdıkları için, hissedilir bir şey gibi görünen sesi de onunla birlikte ortadan kaldırırlar.
οἵ τε γὰρ ἀπὸ τῆς Κυρήνης φιλόσοφοι μόνα φασὶν ὑπάρχειν τὰ πάθη, ἄλλο δέ οὐδέν· ὅθεν καὶ τὴν φωνὴν μὴ οὖσαν πάθος, ἀλλὰ πάθους ποιητικήν, μὴ γίγνεσθαι τῶν ὑπαρκτῶν. οἵ |γέ τοι περὶ τὸν Δημόκριτον καὶ Πλάτωνα πᾶν αἰσθητὸν ἀναιροῦντες συναναιροῦσι καὶ τὴν φωνήν, αἰσθητόν τι δοκοῦσαν πρᾶγμα ὑπάρχειν.
6.54Başka bir açıdan, ses varsa ya cisimdir ya cisimsizdir. Ama Peripatetiklerin uzun uzun öğrettiği gibi cisim değildir, Stoacıların öğrettiği gibi cisimsiz de değildir. Öyleyse ses yoktur.
καὶ γὰρ ἄλλως, εἰ ἔστι φωνή, ἤτοι σῶμά ἐστιν ἢ ἀσώματον οὔτε δὲ σῶμά ἐστιν, ὡς οἱ Περιπατητικοὶ διὰ πολλῶν διδάσκουσιν, οὔτε ἀσώματος, ὡς οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς οὐκ ἄρα ἔστι φωνή.
6.55Bir başkası da şöyle akıl yürütmeye girişebilir: Psykhē yoksa hisler de yoktur, çünkü hisler onun parçalarıdır. Hisler yoksa hissedilir şeyler de yoktur, çünkü bunların varlığı hisse göre düşünülür. Hissedilir şeyler yoksa ses de yoktur, çünkü ses hissedilir şeylerin bir türüdür. Ama psykhē üzerine notlarımızda gösterdiğimiz gibi psykhē diye bir şey yoktur. Öyleyse ses de yoktur.
ἄλλος δέ τις κἂν ἐκείνως ἐπιχειρήσειε λέγειν, ὡς εἰ μὴ ἔστι ψυχή, οὐδὲ αἰσθήσεις· μέρη γὰρ ταύτης ὑπῆρχον. εἰ δέ μή εἰσιν αἱ αἰσθήσεις, οὐδὲ τὰ αἰσθητά· πρὸς αἰσθήσει γὰρ ἡ τούτων ὑπόστασις νοεῖται. εἰ δὲ μὴ αἰσθητά, οὐδὲ φωνή εἶδος γάρ τι τῶν αἰσθητῶν ὑπῆρχεν. ἀλλὰ μὴν οὐδέν ἐστι ψυχή, καθὼς ἐν τοῖς περὶ αὐτῆς ὑπομνήμασιν ἐδείκνυμεν· οὐκ ἄρα ἔστι φωνή.
6.56Dahası, ses ne kısa ne uzunsa yoktur. Oysa gramercilere karşı yazdıklarımızda (I 124) hece ve kelime konusunda onlarla tartışırken hatırlattığımız gibi ses ne kısadır ne uzun. Öyleyse ses yoktur.
καὶ μὴν εἰ μήτε βραχεῖά ἐστι φωνὴ μήτε μακρά, οὐκ ἔστι φωνή· οὔτε δὲ βραχεῖά ἐστιν οὔτε μακρὰ φωνή, ὡς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς γραμματικούς (M I 124) ὑπεμνήσαμεν, περὶ συλλαβῆς καὶ λέξεως ζητοῦντες πρὸς τούτους· οὐκ ἄρα ἔστι φωνή.
6.57Buna ek olarak ses ne tamamlanmış bir şey ne de var olan bir şey olarak düşünülür; oluş içinde ve zamana yayılarak düşünülür. Oluş içinde düşünülen şey ise olmaktadır, henüz yoktur; yapılmakta olan bir eve, bir gemiye ya da başka pek çok şeye var denmediği gibi. Öyleyse ses hiçbir şey değildir.
πρὸς τούτοις ἡ φωνὴ οὔτε ἐν ἀποτελέσματι οὔτε ἐν ὑποστάσει νοεῖται, ἀλλʼ ἐν γενέσει καὶ χρονικῇ παρεκτάσει· τὸ δὲ ἐν γενέσει νοούμενον γίνεται, οὐδέπω δʼ ἔστιν, ὥσπερ οὐδὲ οἰκία γινομένη ἢ ναῦς καὶ ἄλλα παμπληθῆ εἶναι λέγεται. τοίνυν οὐθέν ἐστι φωνή.
6.58Bu konuda daha birçok akıl yürütme kullanılabilir; dediğim gibi bunları Pyrrhoncu notlarımızda ayrıntılı biçimde ele aldık. Şimdi ses olmadığına göre, sesin tek bir perdeye düşüşü diye tarif edilen (§ 42) ton da yoktur. Ton olmayınca ne musiki aralığı, ne uyum, ne ezgi, ne de bunlardan oluşan cinsler vardır. Bu yüzden musiki de yoktur; çünkü ona ahenkli ve ahenksiz şeylerin epistēmēsi denmişti.
καὶ ἄλλοις δὲ συχνοῖς εἰς τοῦτο ἔνεστι λόγοις χρῆσθαι, περὶ ὧν, ὡς ἔφην, ἐν τοῖς Πυρρωνείοις ὑπομνηματιζόμενοι διεξῄειμεν. νυνὶ δὲ φωνῆς μὴ οὔσης οὐδὲ φθόγγος ἔστιν, ὃς ἐλέγετο (§ 42) φωνῆς πτῶσις ὑπὸ μίαν τάσιν· φθόγγου δέ μὴ ὄντος οὐδὲ διάστημα μουσικὸν καθέστηκεν, οὐ συμφωνία, οὐ μελῳδία, οὐ τὰ ἐκ τούτων γένη. διὰ τοῦτο οὐδέ μουσική· ἐπιστήμη γὰρ ἐλέγετο ἐμμελῶν τε καὶ ἐκμελῶν.
6.59Bu yüzden başka bir başlangıçtan yola çıkıp şunu göstermek gerekir: Bunları bir yana bıraksak bile, ritim kurma konusunda öne süreceğimiz aporia yüzünden musiki var olamaz. Çünkü ritim diye bir şey yoksa ritim üzerine bir epistēmē de olmayacaktır. Ama göstereceğimiz gibi ritim diye bir şey yoktur. Öyleyse ritim üzerine bir epistēmē de yoktur.
Ὅθεν ἀπʼ ἄλλης ἀρχῆς ὑποδεικτέον ὅτι κἂν τούτων ἀποστῶμεν, διὰ τὴν ἐγχειρηθησομένην ἐπὶ τῆς ῥυθμοποιίας ἀπορίαν ἀνυπόστατος καθέστηκεν ἡ μουσική. εἰ |γὰρ μηδέν ἐστι ῥυθμός, οὐδὲ ἐπιστήμη τις ἔσται περὶ ῥυθμοῦ ἀλλὰ μὴν οὐδέν ἐστι ῥυθμός, ὡς παραστήσομεν· οὐκ ἄρα ἔστι τις ἐπιστήμη περὶ ῥυθμοῦ.
6.60Sık sık söylediğimiz gibi ritim ayaklardan kurulu bir bütündür; ayak ise kalkış ile inişten oluşur. Kalkış ile iniş zamanın kemiyeti içinde gözlenir: Zaman birimlerinin bir kısmını iniş, bir kısmını kalkış kaplar. Harflerden heceler, hecelerden kelimeler nasıl oluşuyorsa, zaman birimlerinden ayaklar, ayaklardan da ritimler öyle oluşur.
ὡς γὰρ πολλάκις εἰρήκαμεν, ῥυθμὸς σύστημά ἐστιν ἐκ ποδῶν, ὁ δέ ποῦς τὸ συνεστὼς ἐξ ἄρσεως καὶ θέσεως· ἡ δὲ ἆρσις καὶ ἡ θέσις ἐν ποσότητι χρόνου θεωρεῖται, ὧν τινὰς μέν ἐπεῖχεν ἡ θέσις τινὰς δὲ ἡ ἆρσις χρόνους. καθάπερ 〈γὰρ〉 ἐκ μὲν στοιχείων συλλαβαὶ ἐκ δὲ συλλαβῶν λέξεις συντίθενται, οὕτως ἐκ μέν τῶν χρόνων οἱ πόδες ἐκ δέ τῶν ποδῶν οἱ ῥυθμοὶ γίνονται [ἐξ ἐκείνων τὴν σύστασιν λαμβάνοντες].
6.61Zamanın hiçbir şey olmadığını gösterirsek, ayakların da var olmayacağını, bu yüzden onlardan oluşan ritimlerin de var olmayacağını onunla birlikte ispat etmiş olacağız. Bundan da ritimler üzerine bir epistēmē olmadığı çıkar. Peki nasıl? Zamanın hiçbir şey olmadığını Pyrrhoncu notlarımızda zaten ortaya koymuştuk; şimdi de bir ölçüde ortaya koyacağız.
ἐὰν οὖν δείξωμεν ὅτι οὐδέν ἐστι χρόνος, ἕξομεν συναποδεδειγμένον ὅτι οὐδέ πόδες ὑπάρξουσιν, διὰ δέ τοῦτο οὐδὲ οἱ ῥυθμοί, ἐξ ἐκείνων τὴν σύστασιν λαμβά- νοντες. ᾧ ἀκολουθήσει τὸ μηδὲ ἐπιστήμην εἶναί τινα περὶ ῥυθμούς. πῶς οὖν; ὅτι οὐδέν ἐστι χρόνος, ἤδη μὲν παρεστήσαμεν ἐν τοῖς Πυρρωνείοις, οὐδὲν δέ ἧττον καὶ τὰ νῦν παραστήσομεν ἐπὶ ποσόν.
6.62Zaman diye bir şey varsa ya sınırlıdır ya sınırsızdır. Sınırlı değildir; yoksa zamanın olmadığı bir zaman olmuştur ve zamanın olmayacağı bir zaman olacaktır dememiz gerekir. Sınırsız da değildir; çünkü onun geçmiş bir kısmı da gelecek bir kısmı da vardır. Bunların her biri yoksa zaman sınırlıdır; varsa geçmiş de gelecek de şimdide bulunacaktır; bu ise saçmadır. Öyleyse zaman yoktur.
εἰ γὰρ ἔστι τι χρόνος, ἤτοι πεπέρασται ἢ ἄπειρός ἐστιν. οὔτε δέ πεπέρασται, ἐπεὶ ἐροῦμέν ποτε γεγονέναι χρόνον ὅτε χρόνος οὐκ ἧν, καὶ ἔσεσθαί ποτε χρόνον ὅτε χρόνος οὐκ ἔσται· οὔτε ἄπειρος καθέστηκεν, ἔστι γάρ τι αὐτοῦ παρῳχηκὸς [καὶ ἐνεστὼς] καὶ μέλλον, ὧν ἑκάτερον εἰ μέν οὐκ ἔστιν, πεπέρασται ὁ χρόνος, εἰ δʼ ἔστιν, ἔσται ἐν τῷ παρόντι καὶ ὁ παρῳχηκὼς καὶ ὁ μέλλων, ὅπερ ἄτοπον. οὐκ ἄρα ἔστι χρόνος.
6.63Ayrıca var olmayan şeylerden oluşan şey de var değildir. Zaman da artık olmayan geçmişten ve henüz olmayan gelecekten oluştuğuna göre var olmayacaktır.
τό γε μὴν ἐξ ἀνυπάρκτων συνεστὼς ἀνύπαρκτόν ἐστιν ὁ δέ χρόνος ἔκ τε τοῦ παρῳχημένου καὶ μηκέτʼ ὄντος καὶ ἐκ τοῦ μέλλοντος μηδέπω δέ ὄντος συνεστὼς ἀνύπαρκτος ἔσται.
6.64Başka bir açıdan, zaman parçasızsa onun bir kısmına nasıl geçmiş, bir kısmına şimdi, bir kısmına gelecek diyoruz? Bölünebiliyorsa, bölünebilen her şey kendi parçalarından biriyle ölçüldüğüne göre (arşının karışla, karışın da parmakla ölçülmesi gibi) zamanın da kendi parçalarından biriyle ölçülmesi gerekecektir.
ἄλλως τε, εἰ μὲν ἀμερής ἐστιν ὁ χρόνος, πῶς τὸ μέν τι αὐτοῦ παρῳχημένον τὸ δέ ἐνεστὼς τὸ δὲ μέλλον λέγομεν ; εἰ δέ μεριστός ἐστιν, ἐπεὶ πᾶν τὸ μεριστὸν ὑπό τινος αὐτοῦ μέρους καταμετρεῖται, ὡς πῆχυς μέν ὑπὸ παλαιστοῦ, ὁ παλαιστὴς δὲ ὑπὸ δακτύ |λοῦ, δεήσει καὶ αὐτὸν ὑπό τινος τῶν αὐτοῦ μερῶν καταμετρεῖσθαι.
6.65Ama öteki zamanları şimdiyle ölçmek mümkün değildir. Çünkü o durumda şimdiki zaman onların içine girdiğinden aynı anda hem geçmiş hem gelecek olur: geçmiş zamanı ölçtüğü için geçmiş, gelecek zamanı ölçtüğü için gelecek. Bu ise saçmadır. Şimdiki zamanı da kalan ikisinden biriyle ölçmek olmaz. Bu sebeple bu yoldan da bir zaman olduğu söylenemez.
οὔτε δέ τῷ ἐνεστῶτι δυνατὸν καταμετρεῖν τούς ἄλλους χρόνους, ἐπείπερ [ὁ] γινόμενος 〈κατ᾿ αὐτούς〉 [καὶ] ὁ ἐνεστὼς χρόνος ὁ αὐτὸς ἕσται [κατ᾿ αὐτοὺς] παρῳχημένος καὶ μέλλων, παρῳχημένος μὲν ὅτι τὸν παρῳχημένον καταμετρεῖ χρόνον, μέλλων δὲ ὅτι τὸν μέλλοντα· ὅπερ ἄτοπον. οὔτε τοίνυν τινὶ τῶν λειπομένων δυοῖν τὸν ἐνεστῶτα καταμετρητέον. διʼ ἣν αἰτίαν οὐδέ ταύτῃ λεκτέον εἶναί τινα χρόνον.
6.66Ayrıca zaman üç parçalıdır: Bir kısmı geçmiş, bir kısmı şimdi, bir kısmı gelecektir. Bunlardan geçmiş artık yoktur, gelecek henüz yoktur, şimdi ise ya parçasızdır ya bölünebilir. Parçasız olamaz; çünkü Timon'un dediği gibi (fr. B 76 Diels PPF) parçasız bir şeyin içinde bölünebilen hiçbir şey, söz gelimi oluş ya da yok oluş, meydana gelemez. Başka bir açıdan,
πρὸς τούτοις ὁ χρόνος τριμερής ἐστι, καὶ τὸ μὲν ἔχει παρῳχηκὸς τὸ δὲ ἐνεστὼς τὸ δὲ μέλλον, ὧν τὸ μὲν παρῳχημένον οὐκέτι ἔστιν, τὸ δὲ μέλλον οὔπω ἔστιν, τὸ δὲ ἐνεστὼς ἤτοι ἀμερές ἐστιν ἢ μεριστόν. ἀλλʼ ἀμερές μὲν οὐκ ἂν εἴη ἐν ἀμερεῖ μὲν γὰρ οὐδὲν δύναται γίνεσθαι μεριστόν, ὥς φησι Τίμιων (fr. B 76 Diels PPF), οἷον τὸ γίνεσθαι, τὸ φθείρεσθαι. καὶ ἄλλως,
6.67zamanın şimdisi parçasızsa, ne başladığı bir başı ne de vardığı bir sonu olur, bu yüzden bir ortası da olmaz; böylece şimdiki zaman da olmayacaktır. Bölünebiliyorsa, var olmayan zamanlara bölünüyorsa zaman olmayacaktır; var olan zamanlara bölünüyorsa da zamanın tamamı var olmayacak, parçalarının kimi var olacak, kimi olmayacaktır. Öyleyse zaman hiçbir şey değildir; bu yüzden ne ayaklar, ne ritimler, ne de ritimler üzerine bir epistēmē vardır.
εἴπερ ἀμερές ἐστι τὸ ἐνεστὼς τοῦ χρόνου, οὔτε ἀρχὴν ἔχει ἀφʼ ἧς ἄρχεται, οὔτε πέρας ἐφʼ ὃ καταλήγει, διὰ δὲ τοῦτο οὐδὲ μέσον· καὶ οὕτως οὐκ ἔσται ὁ ἐνεστὼς χρόνος. εἰ δὲ μεριστός ἐστιν, εἰ μὲν εἰς τοὺς μὴ ὄντας χρόνους μερίζεται, οὐκ ἔσται χρόνος, εἰ δʼ εἰς τοὺς ὄντας χρόνους, οὐκ ἔσται ὅλος ὁ χρόνος, ἀλλὰ τῶν μερῶν αὐτοῦ τινὰ μὲν ἔσται τινὰ δὲ οὐκ ἔσται. τοίνυν οὐδέν ἐστι χρόνος, διὰ δὲ τοῦτο οὐδὲ πόδες, οὐδὲ ῥυθμοί, οὐδʼ ἡ περὶ τούς ῥυθμούς ἐπιστήμη.
6.68Musikinin ilkelerine karşı da işin özüne dair bu kadarını söyledikten sonra, ilimlere karşı incelememizi bununla tamamlıyoruz.
Τοσαῦτα πραγματικῶς καὶ πρὸς τὰς τῆς μουσικῆς εἰπόντες ἀρχὰς ἐν τοσούτοις τὴν πρὸς τὰ μαθήματα διέξοδον ἀπαρτίζομεν. # Kitap 7 ### <ΠΡΟΣ ΛΟΓΙΚΟΥΣ>