Porphyrios
Felsefe Tarihi Fragmanları
Φιλόσοφος ἱστορία
praef.1Önsöz: Esere Dair Tanıklıklar
Kaynak: Suidas, "Porphyrios" maddesi. Pek çok kitap yazdı: felsefe, retorik ve dilbilgisi kitapları. ... Khaldaioslu filozof Iulianos'un tarihine dair, dört kitap.
Theodoretos, Yunan Hastalıklarının Tedavisi II. Plutarkhos ve Aetios filozofların görüşlerini öğretirler; Porphyrios da aynı zahmete katlanmış, her filozofun hayatını görüşlerinin yanına eklemiştir.
Aynı eser, IV. Biri benim de filozofların pek büyük anlaşmazlıklarını ortaya koyarak onlara iftira ettiğimi düşünüyorsa, Aetios'un Görüşler Derlemesi'ni ve Plutarkhos'un Filozofların Görüşlerine Dair Özet'ini okusun; Porphyrios'un Felsefe Tarihi de bu türden pek çok şey öğretir.
Aynı eser. Tanrının izniyle söyleyeceklerimi Plutarkhos'un, Porphyrios'un ve tabii Aetios'un yazdıklarından alarak söyleyeceğim.
Eunapios, Sofistlerin Hayatları. Felsefe tarihini ve filozofların hayatlarını Porphyrios ve Sotion derlemiştir. Ama Porphyrios, nasılsa öyle olmuş, eserini Platon'la ve onun zamanıyla bitirmiştir; Sotion ise daha sonrasına inmiş görünür, oysa Porphyrios ondan daha sonra yaşamıştı.
Suidas v. Πορφύριος: ἔγραψε βιβλία πάμπλειστα, φιλόσοφά τε καὶ ῥητορικὰ καὶ γραμματικά. — εἰς τὴν Ἰουλιανοῦ τοῦ Χαλδαίου φιλοσόφου ἱστορίαν ἐν βιβλίοις δ. Vbi duorum operum titulos coaluisse vidit Valesius: φιλόσοφον ἱστορίαν correxit Toupius, atque ita codex E. Theodoretus therap. ll p. 35, Πλούταρχος δὲ καὶ Ἀέτιος τὰς τῶν φιλοσόφων ἐκπαιδεύουσι δόξας· τὸν αὐτὸν δὲ καὶ ὁ Πορφύριος ἀνεδέξατο πόνον, τὸν ἑκάστου βίον ταῖς δόξαις προστεθεικώς. lV p. 61, 22: εἰ δέ τις οἴεται κἀμὲ συκοφαντῆσαι τοὺς ἄνδρας τὴν παμπόλλην αὐτῶν διαφωνίαν ἐξελέγχοντα, ἀναγνώτω μὲν Ἀετίου τὴν περὶ ἀρεσκόντων ξυναγωγήν, ἀναγνώτω δὲ Πλουτάρχου τὴν περὶ τῶν τοῖς φιλοσόφοις δοξάντων ἐπιτομήν· καὶ Πορφυρίου δὲ ἡ φιλόσοφος ἱστορία πολλὰ τοιαῦτα διδάσκει. p. 72, 8: ἃ δέ γε ξὺν θεῷ λέξω, ἐκ τῶν Πλουτάρχῳ καὶ Πορφυρίῳ καὶ μέντοι καὶ Ἀετίῳ ξυγγεγραμμένων ἐρῶ. Eunapius vit. sophist. p. sq.: τὴν φιλόσοφον ἱστορίαν καὶ τοὺς τῶν φι– λοσόφων ἀνδρῶν βίους Πορφύριος καὶ Σωτίων ἀνελέξαντο. ἀλλʼ ὁ μὲν Πορφύριος, οὕτω συμβάν, εἰς Πλάτωνα ἐτελεύτα καὶ τοὺς ἐκείνου χρόνους· Σωτίων δὲ καταβὰς φαίνεται, καίτοι γε ὁ Πορφύριος ἦν νεώτερος. “Gregor. Abulpharagius in Hist. Dynast. p. 84 Porphyrium nominat Syrum, et inter alia eius scripta librum historiae philosophorum laudat, cuius tracatus quartus extet Syriace· REINESIVS. # Kitap 1 ### ΒΙΒΛΙΟΝ.
1.1I. Kitap
Kaynak: Eusebios, Khronika. Truva'nın alınışından ilk olimpiyata kadar geçen zaman da tam olarak kayda geçirilmeye layık görülmemiştir; yine de Porphyrios Felsefe Tarihi'nin birinci kitabında bunu kelimesi kelimesine şöyle özetler:
Porphyrios'un Felsefe Tarihi'nin birinci kitabından. Apollodoros'a göre Truva'nın alınışından Herakles soyunun Peloponnesos'a dönüşüne kadar 80 yıl, bu dönüşten İonia'nın kuruluşuna kadar 60 yıl, oradan Lykurgos'a kadar 159 yıl, Lykurgos'tan ilk olimpiyata kadar da 108 yıl geçmiştir. Truva'nın alınışından ilk olimpiyata kadar toplam 407 yıl.
Anecdota Parisiensia. Truva'nın alınışından ilk olimpiyata 407 yıl geçmiştir; Porphyrios da böyle düşünür.
Eusebius chron. p. 139 sive Anecd. Paris. vol. 2 p. 140: τὰ δʼ ἀπὸ τῆς Ἰλίου ἁλώσεως μέχρι τῆς πρώτης ὀλυμπιάδος οὐδʼ αὐτὰ μὲν ἠξιώθη μνήμης ἐντελοῦς· ὅμως δʼ ὁ Πορφύριος ἐν τῷ πρώτῳ τῆς φιλοσόφου ἱστορίας ὧδέ ως ἐπιτέμινεται πρὸς λέξιν. Πορφυρίου ἀπὸ τοῦ πρώτου λόγου τῆς φιλοσόφου ἱστορίας. ἀπὸ τῆς ἁλώσεως Ἰλίου ἐπὶ τὴν τῶν Ἡρακλειδῶν εἰς τὴν Πελοπόννησον κάθοδον ἔτη π φησὶν εἶναι ὁ Ἀπολλόδωρος· ἀπὸ δὲ τῆς καθόδου εἰς τὴν Ἰωνίας κτίσιν ἔτη ξ ἐντεῦθεν εἰς Λυκοῦργον ἔτη θ καὶ ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα· ἀπὸ δὲ Λυκούργου εἰς τὴν πρώτην ὀλυμπιάδα ὀκτὼ καὶ ἑκατόν. τὰ δὲ πάντα ἀπὸ τῆς ἀλώσεως Ἰλίου ἐπὶ τὴν πρώτην ὀλυμπιάδα ἔτη ἑπτὰ καὶ υ. Anecd. Paris. vol. 2 p. 188, 28: ἀπὸ δὲ Ἰλίου ἁλώσεως ἐπὶ τὴν πρώτην ὀλυμπιάδα ἔτη ζ καὶ υ· τοῦτο γὰρ καὶ Πορφυρίῳ δοκεῖ. Cf. C. Müller in fragm. hist. Graec. vol. 3 p. 689.
1.2Kaynak: Suidas, "Homeros" maddesi. Homeros ilk olimpiyat düzenlenmeden 57 yıl önce yaşamıştır; Porphyrios ise Felsefe Tarihi'nde 132 yıl önce der. İlk olimpiyat Truva'nın alınışından 407 yıl sonra düzenlenmiştir. Bazıları Homeros'un Truva'nın alınışından 160 yıl sonra doğduğunu anlatır; adı geçen Porphyrios ise 275 yıl sonra der.
Suidas v. Ὅμηρος: καὶ γέγονε δὲ πρὸ τοῦ τε– θὴναι τὴν πρώτην ὀλυμπιάδα πρὸ ἐνιαυτῶν νζ Πορφύριος δὲ ἐν τῇ φιλοσόφῳ ίστορίᾳ πρὸ ρλβ φη– σίν ἐτέθη δὲ αὕτη μετὰ τὴν Τροίας ἅλωσιν ἐνιαυτοῖς ὕστερον υζ. τινὲς δὲ μετὰ ρξ ἐνιαυτούς τῆς Ἰλίου ἁλώσεως τετέχθαι ίστοροῦσιν Ὅμηρὸν· ὁ δὲ ῥηθεὶς Πορφύριος μετὰ σοε.
1.3Kaynak: Suidas, "Kymeli Hesiodos" maddesi. Bazılarına göre Homeros'tan yaşlı, bazılarına göre onun çağdaşıydı. Porphyrios ve başka pek çok yazar onu Homeros'tan yüz yıl genç sayar; buna göre ilk olimpiyattan yalnız 32 yıl önce yaşamıştır.
Suidas v. Ἡσίοδοσ Κυμαῖος: ἦν δὲ Ὁμήρου κατά τινας πρεσβύτερος, κατὰ δὲ ἄλλους σύγχρονος. Πορ– φύριος καὶ ἄλλοι πλεῖστοι νεώτερον ἑκατὸν ἐνιαυ– τοῖς ὁρίζουσιν, ὡς λβ μόνους ἐνιαυτοὺς συμπροτερεῖν τῆς πρώτης ὀλυμπιάδος.
1.4Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı I. Bize acı sözler yağdıran ve Hristiyanların dinini neredeyse ayaklar altına alan Porphyrios, bilge diye anılan ve sayıları yedi olan kişilerin bu adı şu sebeple aldığını söyler. Felsefe Tarihi'nin birinci kitabında şöyle yazar: "Aslında dokuz kişi oldukları halde şu sebeple yedi bilge diye anılmışlardır. Bir balıkçı ağına çıkacak balıkları birkaç delikanlıya satmış; ağdan altın bir üçayak çıkmış. Balıkçı üçayağı değil, balığı sattığını söylemiş; delikanlılar ise bu buluşu kendi şanslarına bağlamışlar. Bunun üzerine kararı tanrıya bırakmaya karar vermişler. Tanrı üçayağın bilgeye verilmesini buyurunca üçayak önce Thales'e götürülmüş. Thales asıl bilgenin Bias olduğunu söyleyip onu Bias'a göndermiş; Bias başka birine, o da bir başkasına göndermiş. Sonunda üçayak yedi kişiyi dolaşıp yeniden ilkine dönünce onu tanrıya adamaya karar vermişler; çünkü herkesten bilge olan tanrıydı."
Cyrillus c. lulian. l p. 28 A: Πορφύριος μὲν οὖν ὁ πικροὺς ἡμῶν καταχέας λόγους καὶ τῆς Χρνστιανῶν θρησκείας μόνον οὐχὶ κατορχούμενος τοὺς ὠνομασμένους σοφούς τὸν ἀριθμὸν ὄντας ἑπτὰ τὴν τοιάνδε κλῆσιν ἁρπάσαι φησὶν ἐξ αἰτίας τοιᾶσδε. γράφει δὲ οὕτως ἐν τῷ πρώτῳ βιβλίῳ τῆς φιλοσόφου ἱστορίας. “ἐννέα δὲ ὄντων ἑπτὰ κληθῆναι σοφοὺς ἐξ αἰτίας τοιαύτης. ἁλιέως βόλον νεανίσκοις ἀποδομένου ἰχθύων συνέβη χρυσοῦν τρίποδα ἐν τῷ βόλῳ εὑρεθῆναι τοῦ δὲ ἁλιέως ἰχθῦς ἀλλὰ μὴ τρίποδα πεπρακέναι λέγοντος καὶ τῶν νεανίσκων εἰς τὴν αὐτῶν τύχην ἀναφερόντων τὴν εὕρεσιν, ἔδοξε τῷ θεῷ τὴν κρίσιν ἐπιτρέψαι. τοῦ δὲ χρήσαντος διδόναι τὸν τρίποδα τῷ σοφῷ, Θάλητι πρώτῳ ὁ τρίπους προσηνέχθη. ὁ δὲ πρὸς Βίαντα ἀπέπεμψεν, ἐκεῖνον φάμενος εἶναι τὸν σοφόν· ὁ δὲ πρὸς ἕτερον πέμπει, κἀκεῖνος πρὸς ἄλλον, ἕως εἰς τοὺς ἑπτὰ τοῦ τρίποδος ἐκπεριαχθέντος καὶ πάλιν ὑποστρέψανττος ἐπὶ τὸν πρῶτον, ἔδοξεν ἀναθεῖναι τῷ θεῷ· τοῦτον γὰρ εἶναι πάντων τὸν σοφώτατον.“
1.5Kaynak: Suidas. Atinalı Pherekydes, Syroslu Pherekydes'ten daha yaşlıdır; Orpheus'a ait şiirleri onun derlediği söylenir. Attika'nın eski tarihine dair on kitaplık Yerliler'i ve manzum Öğütler'i yazmıştır. Porphyrios ise Syroslu Pherekydes'ten daha yaşlı kimseyi kabul etmez, düzyazının öncüsü olarak yalnız onu sayar.
Suidas: Φερεκύδης Ἀθηναῖος, πρεσβύτερος τοῦ Συρίου, ὃν λόγος τὰ Ὀρφέως συναγαγεῖν. ἔγραψεν Αὐτόχθονας, ἔστι δὲ περὶ τῆς Ἀττικῆς ἀρχαιολογίας, ἐν βιβλίοις δέκα· παραινέσεις διʼ ἐπῶν. Πορφύριος δὲ τοῦ προτέρου οὐδένα πρεσβύτερον δέχε- ται, ἀλλʼ ἐκεῖνον μόνον ἡγεῖται ἀρχηγὸν συγγραφῆς. Locus num huc referendus sit, non negο posse dubitari.
2.7II. Kitap
Kaynak: Suidas. Empedokles, Meton'un oğlu; bazılarına göre Arkhinomos'un, bazılarına göre Eksainetos'un oğlu. Kallikratides adında bir kardeşi vardı. İlk olarak Parmenides'in derslerini dinledi; Porphyrios'un Felsefe Tarihi'nde dediğine göre onun gözdesi olmuştu.
Suidas: Ἐμπεδοκλῆς Μέτωνος· οἱ δὲ Ἀρχινόμου, οἱ δʼ Ἐξαινέτου, καὶ ἀδελφὸν ἔσχε Καλλικρατίδην. ἠκροάσατο δὲ πρώτου Παρμενίδου, οὗτινος, ὡς φησὶ Πορφύριος ἐν φιλοσόφῳ ίστορίᾳ, ἐγένετο παιδικά. Vide Κarstenium de Emped. p. 48.
2.8Kaynak: Suidas. Leontinoili Gorgias, Kharmantides'in oğlu; hatip, Empedokles'in öğrencisi; Akragaslı Polos'un, Perikles'in, İsokrates'in ve okulunu devralan Elaialı Alkidamas'ın hocası; hekim Herodikos'un kardeşiydi. Porphyrios onu 80. olimpiyata yerleştirir; ama onun daha yaşlı olduğunu düşünmek gerekir.
Suidas: Γοργίας Χαρμαντίδου Λεοντῖνος, ῥήτωρ, μαθητὴς Ἐμπεδοκλέους, διδάσκαλος Πώλου Ἀκραγαντίνου καὶ Περικλέους καὶ Ἰσοκράτους καὶ Ἀλκιδάμαντος τοῦ Ἐλαΐτου, ὃς αὐτοῦ καὶ τὴν σχολὴν διεδέξατο ἀδελφὸς δὲ ἦν τοῦ ἰατροῦ Ἡροδίκου. Πορφύριος δὲ αὐτὸν ἐπὶ τῆς π ὀλυμπιάδος τίθησιν· ἀλλὰ χρὴ νοεῖν πρεσβύτερον αὐτὸν εἶναι. Cf. Frei in Museo Rhen. N. F. VII p. 533. # Kitap 3
2.8_2III. Kitap
Kaynak: Sokrates Skholastikos, Kilise Tarihi III 23. Porphyrios, yazdığı Felsefe Tarihi'nde filozofların en başta geleni Sokrates'in hayatını kötülemiş ve onun hakkında, Sokrates'i dava eden Meletos ile Anytos'un bile söylemeye kalkışmayacağı şeyler yazıp bırakmıştır.
ΒΙΒΛΙΟΝΓ. Socrates hist. eccl. 3, 23: Πορφύριος μὲν γὰρ τοῦ κορυφαιοτάτου τῶν φιλοσόφων Σωκράτους τὸν βίον διέσυρεν ἐν τῇ γεγραμμένῃ αὐτῷ φιλοσόφῳ ἱστορίᾳ καὶ τοιαῦτα περὶ φυτοῦ γράψας κατέλειπεν οἷα ἂν μήτε Μέλητος μήτε Ἄνυτος οἱ γραψάμενοι Σωκράτην εἰπεῖν ἐπεχείρησαν. Eadem Niceph. Call. hist. eccl. 10, 36.
3.9Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı VI. Sokrates hakkında söylenenlere belki herkes inanmayabilir; ama eskilerin her birinin hayatını kaydetmiş olan Porphyrios'un yazdıklarına artık kimse itiraz edemez, çünkü onun amacı buydu ve bu işe büyük emek vermişti. Porphyrios onun hakkında şöyle der: "Aristoksenos Sokrates'in hayatını anlatırken, onunla görüşmüş olanlardan biri olan Spintharos'tan onun hakkında şunları duyduğunu söyler: Spintharos, Sokrates'ten daha inandırıcı pek az insana rastladığını söylermiş; sesi, ağzı, yüzünden okunan karakteri ve bütün bunlara ek olarak görünüşünün kendine özgülüğü öyleymiş. Ama bu ancak öfkelenmediği zaman böyleymiş; bu hâl onu tutuşturduğunda korkunç bir yakışıksızlığa düşermiş: Hiçbir sözden de hiçbir davranıştan da geri durmazmış."
Cyrillus c. lulian. Vl p. 185 B: καὶ ἀπιστήσειε μὲν ἂν ἴσως ἅπας τις οὖν τοῖς περὶ τούτου (de Socrate) λόγοις, οὐ μὴν ἔτι καὶ τοῖς Πορφυρίου γράμμασιν ἀντερεῖ, ὃς τὸν ἑκάστου τῶν ἀρχαιοτέρων ἀπεσημήνατο βίον· σκοπὸς γὰρ οὗτος γέγονεν αὐτῷ καὶ πολλῆς ἠξίωσε τὸ χρῆμα σπουδῆς. ἔφη τοίνυν ὡδὶ περὶ αὐτοῦ “λέγει δὲ ὁ Ἀριστόξενος ἀφηγούμενος τὸν βίον τοῦ Σωκράτους ἀκηκοέναι Σπινθάρου τὰ περὶ αὐτοῦ, ὃς ἦν εἷς τῶν τούτῳ ἐντυχόντων. τοῦτον λέγειν ὅτι οὐ πολλοῖς αὐτός γε πιθανωτέροις ἐντετυχηκώς εἴη· τοιαύτην εἶναι τήν τε φωνὴν καὶ τὸ στόμα καὶ τὸ ἐπιφαινόμενον ἦθος, καὶ πρὸς πᾶσι δὲ τοῖς εἰρημένοις τὴν τοῦ εἴδους ἰδιότητα. γίνεσθαι δέ που τοῦτο ὅτε μὴ ὀργίζοιτο ὅτε δὲ φλεχθείη ὑπὸ τοῦ πάθους τούτου, δεινὴν εἶναι τὴν ἀσχημοσύνην· οὐδενὸς γὰρ οὔτε ὀνόματος ἀπέχεσθαι οὔτε πράγματος.“ Eadem fere Theodoretus therap. XIl p. 174, 23.
3.10Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı VI. Porphyrios Felsefe Tarihi'nin üçüncü kitabında Sokrates hakkında şöyle yazar: "Bunlar böylece açıklığa kavuştuğuna göre, Sokrates hakkında başka yazarların da anmaya değer bulduğu şeyleri söyleyelim; bilgili adamların onu övmek ya da yermek için türlü biçimlerde anlattıklarını da kısaca ayıklayalım. Taş yontuculuğunu babasıyla birlikte kendisinin mi yaptığını, yoksa bu işi yalnız babasının mı yaptığını ise incelemeden bırakacağız. Çünkü bu iş, kısa bir süre yapılmış olsa bile, onun bilgeliğine hiçbir engel olmamıştır. Hele heykeltıraşsa, hiç olmamıştır; çünkü bu temiz bir tekhnēdir ve ayıplanacak bir şey değildir." Biraz sonra da şöyle der: "Sokrates babasından kalma tekhnēyle, taş yontuculuğuyla uğraşan bir zanaatkârdı; Timaios da dokuzuncu kitabında Sokrates'in taş işçiliği öğrendiğini söyler. Aristoksenos düşmanlığı yüzünden, Timaios da yaşı yüzünden güvenilmez sayılırsa (çünkü Aristoksenos daha gençtir), Platon'un öğrencisi olmuş ve Aristoksenos'tan daha yaşlı olan Pyrrhalı Menedemos'a başvurmak gerekir. Menedemos Philokrates'te Sokrates'in, taş yontucusu olan babasından da ebe olan annesinden de söz etmekten hiç geri durmadığını söyler."
Theodoretos, Yunan Hastalıklarının Tedavisi I. Sonraki sözler de aynı düşünceyi taşır: Sokrates'in taş yontma tekhnēsiyle uğraştığını söyleyen bazı kişileri sahneye çıkarır. Belki ilk gençliğini taş yontarak geçirmiş, sonra şiir ve retorik sözlerine gönül verip terbiye almıştır, denebilir. Ama bu da söylenemez; çünkü Porphyrios bunun tam tersini söylemiştir. Şöyle der: "Hiçbir şeye yeteneksiz değildi, ama kısacası her konuda terbiyesizdi; okuma yazmayı bile pek bilmezdi. Bir şey yazması ya da okuması gerektiğinde çocuklar gibi kekelemesi gülünç olurdu."
Cyrillus c. lulian. Vl p. 208 A: γράφει δὲ οὕτω περὶ αὐτοῦ (de Socrate) Πορφύριος ἐν τῷ τρίτῳ φιλοσόφων ἱστορίας· “τούτων δὲ οὕτω σαφηνισθέντων λέγωμεν περὶ τοῦ Σωκράτους τὰ καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις μνήμης κατηξιωμένα, τὰ μὲν πρὸς ἔπαινον αὐτοῦ καὶ ψόγον πολλαχῶς ὑπὸ τῶν λογίων ἀνδρῶν μεμυθευμένα ἐπʼ ὀλίγον φυλοκρινοῦντες, καταλιπόντες δὲ ἀνεξέταστον τὸ εἴτε αὐτὸς εἰργάσατο σὺν τῷ πατρὶ τὴν λιθοτομικήν, εἴτε ὁ πατὴρ αὐτοῦ μόνος. οὐδὲν γὰρ ἐνέκοπτεν αὐτῷ τοῦτο πρὸς σοφίαν, πρὸς ὀλίγον γε χρόνον ἐργασθέν. εἰ δὲ δὴ ἑρμογλύφος ἦν, καὶ μᾶλλον· καθάρειος γὰρ ἡ τέχνη καὶ οὐ πρὸς ὀνείδους.“ καὶ μεθʼ ἕτερα· δημιουργὸν γὰρ γε– νέσθαι τὸν Σωκράτην πατρῴᾳ τέχνῃ χρώμενον τῇ λατυπικῇ καὶ Τίμαιος ἐν τῇ ἐνάτῃ λιθουργεῖν φησὶ μεμαθηκέναι Σωκράτην. εἰ δὲ ὁ μὲν διὰ δυσμένειαν ἀναξιόπιστος, Τίμαιος δὲ διὰ ἡλικίαν, νεώ– τερος γὰρ ὁ Ἀριστόξενος, Μενεδήμῳ τῷ Πυρραίῳ χρηστέον, Πλάτωνος μὲν.γεγονότι μαθητῇ, πρεσβυτέρῳ δὲ γεγονότι Ἀριστοξένου, λέγοντι ἐν τῷ Φιλοκράτους ὅτι οὐκ ἐπαύετο Σωκράτης οὔτε ὑπὲρ τοῦ πατρὸς ὡς λιθουργοῦ λαλῶν οὔτε ὑπὲρ τῆς μητρὸς ὡς μαίας.“ lnitium huius loci, λέγωμεν περὶ τοῦ Σωκράτους — οὐ πρὸς ὀνείδους, habet etiam Theodoretus therap. l p. 8, 11, qui ibidem pergit p. 8, 22: καὶ τὰ ἑξῆς δὲ τῆς αὐτῆς ἔχεται διανοίας· εἰσάγει γάρ τινας λέγοντας λιθουργικῇ τέχνῃ τὸν Σωκράτην χρησάμενον. ἀλλʼ ἴσως τὴν μὲν πρώτην ἡλι– κίαν λιθουργῶν διετέλεσεν, ὕστερον δὲ λόγων ποιητικῶν καὶ ῥητορικῶν ἐρασθεὶς παιδείας μετέλαχεν. ἀλλʼ οὐδὲ τοῦτο ἔστιν εἰπεῖν· πᾶν γὰρ τοὐναντίον εἶπεν ὁ Πορφύριος· λέγει δὲ οὕτως “εἶναι δὲ αὐτὸν πρὸς οὐδὲν μὲν ἀφυῆ, ἀπαίδευτον δὲ περὶ πάντα, ὡς ἀπλῶς εἰπεῖν· σχεδὸν γὰρ οὐδὲ γράμματα πάνυ τι ἐπίστασθαι· ἀλλʼ εἶναι γελοῖον, ὁπότε τι δέοι ἢ γράψαι ἢ ἀναγνῶναι, βατταρίζοντα ὥσπερ τὰ παιδία.“
3.11Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı VI. Porphyrios onun hakkında yine şöyle yazmıştır: "Hayat tarzında başka bakımlardan kanaatkârdı, gündelik ihtiyaçları için az şeye gereksinim duyardı. Cinsel ilişkiye ise fazlaca düşkündü, ama bunda haksızlık yoktu: Ya karılarıyla ya da herkese açık kadınlarla ilişkiye girerdi. Aynı anda iki karısı vardı: Atinalı ve daha sıradan biri olan Ksanthippe ile Lysimakhos'un torunu, Aristeides'in kızı Myrto. Ksanthippe'yi metres olarak almıştı, ondan Lamprokles doğmuştu; Myrto ile ise evlenmişti, ondan da Sophroniskos ve Menekseos doğmuştu."
Theodoretos, Yunan Hastalıklarının Tedavisi XII, aynı sözlerin ardından. "Bu kadınlar birbirleriyle kavgaya tutuşur, kavga bitince de Sokrates'in üzerine yürürlermiş; çünkü kavga ederlerken onları hiç ayırmaz, onları kavga ederken görünce hem onlara hem kendine gülermiş. Porphyrios onun sohbetlerde son derece kavgacı, sövüp sayan ve küstah biri olduğunu da söyler." Porphyrios Sokrates'in hayatı hakkında şunları da söylemiştir: "Onun hakkında, çocukken iyi ve düzenli bir hayat sürmediği söylenirdi. Önce babasına hep itaatsizlik ettiğini söylerler: Babası ona tekhnēsinin aletlerini alıp falan yere gelmesini emrettiğinde emri hiçe sayar, canı nereye isterse oraya koşarmış. On yedi yaşlarındayken Anaksagoras'ın öğrencisi Arkhelaos ona âşık olduğunu söyleyerek yanına gelmiş. Sokrates de Arkhelaos'la görüşmeyi ve sohbeti geri çevirmemiş, uzun yıllar onun yanında kalmış ve böylece Arkhelaos onu felsefeye yöneltmiş." Biraz sonra da: "Sokrates'e yöneltilen suçlamalar arasında şunlar da vardı: Kalabalıkların arasına dalar, sohbetlerini sarrafların tezgâhları ve Hermes heykelleri başında yapardı."
Suidas, "Sokrates" maddesi. Aristoksenos onun önce Arkhelaos'un derslerini dinlediğini söyler; Porphyrios'un Felsefe Tarihi'nde dediğine göre onun gözdesi olmuş, cinsel ilişkiye fazlaca düşkünmüş, ama haksızlık etmeden.
Theodoretos, Yunan Hastalıklarının Tedavisi IV. Porphyrios, Sophroniskos oğlu Sokrates'in gençken ölçüsüzlüğe kaydığını, ama çaba ve öğrenim sayesinde bu izleri silip yerine felsefenin izlerini kazıdığını söyler.
Cyrillus c. lulian. Vl p. 186 C: γέγραφε γὰρ ὡδὶ πάλιν περὶ αὐτοῦ (de Socrate) Πορφύριος· “ἐν δὲ τοῖς περὶ τὸν βίον τὰ μὲν ἄλλα εὔκολον καὶ μι– κρᾶς δεόμενον παρασκευῆς εἰς τὰ καθʼ ἡμέραν γεγε– νῆσθαι· πρὸς δὲ τὴν τῶν ἀφροδισίων χρῆσιν σφο– δρότερον μὲν εἶναι, ἀδικίαν δὲ μὴ προσεῖναι· γὰρ ταῖς γαμεταῖς ἢ ταῖς κοιναῖς χρῆσθαι μόναις. δύο δὲ ἔχειν γυναῖκας ἅμα, Ξανθίππην μὲν πολῖ– τιν καὶ κοινοτέραν πως, Μυρτὼ δὲ Ἀριστείδου, θυγατριδῆν τοῦ Λυσιμάχου. καὶ τὴν μὲν Ξανθίπ– πην προσπλακεῖσαν λαβεῖν, ἐξ ἧς αὐτῷ Λαμπροκλῆς ἐγένετο, τὴν δὲ Μυρτὼ γάμῳ, ἐξ ἧς Σωφρονίσκος καὶ Μενέξενος. Res easdem perstringit Cyrillus c. lulian. VIl p. 226B, ipsa verba appnit Theodoretus therap. XIl p. 174, 37, qui extremis verbis Σωφρονίσκος καὶ Μενέξενος haec subicit: “αὗται δὲ συνάπτουσαι μάχην πρὸς ἀλλήλας, ἐπειδὴ παύσαιντο ἐπὶ τὸν Σωκράτη ὥρμων διὰ τὸ μηδέποτε αὐτὰς μαχομένας διακωλύειν, γελᾶν δὲ καὶ ἀλλήλαις καὶ αὐτῷ μαχομένας ὁρῶντα. εἶναι δὲ φησὶν αὐτὸν ἐν ταῖς ὁμιλίαις αἰνῶς τε φιλαπεχθήμονα καὶ λοίδορον. καὶ ὑβριστικόν.“ καὶ ταῦτα δὲ περὶ τοῦ βίου Σωκρά– τους ὁ Πορφύριος ἔφη. “ἐλέγετο δὲ περὶ αὐτοῦ ὡς ἄρα παῖς ὢν οὐκ εὐ βιώσειεν οὐδὲ εὐτάκτως. πρῶτον μὲν γὰρ φασὶν αὐτὸν τῷ πατρὶ διατελέσαι ἀπειθοῦντα, καὶ ὁπότε κελεύσειεν αὐτὸν λαβόντα τὰ ὄργανα τὰ περὶ τὴν τέχνην ἀπαντᾶν ὁπουδήποτε, ὀλιγωρήσαντα τοῦ προστάγματος περιτρέχειν αὐτὸν ὅπου δή ποτε δόξειεν. ἤδη δὲ περὶ τὰ ἑπτακαίδεκα ἔτη προσελθεῖν αὐτῷ Ἀρχέλαον τὸν Ἀναξαγόρου μαθητὴν φάσκοντα ἐραστὴν εἶναι· τὸν δὲ Σωκράτην οὐκ ἀπώσασθαι τὴν ἔντευξίν τε καὶ ὁμιλίαν τὴν πρὸς τὸν Ἀρχέλαον, ἀλλὰ γενέσθαι παρʼ αὐτῷ ἔτη συχνά, καὶ οὕτως ὑπὸ τοῦ Ἀρχελάου προτραπῆναι ἐπὶ τὰ φιλόσοφα.“ εἶτα μετʼ ὀλίγα “ἦν δὲ καὶ τῶν ἐπιτιμωμένων καὶ τάδε Σωκράτει ὅτι εἰς τοὺς ὄχλους εἰσωθεῖτο καὶ τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο πρὸς ταῖς τραπέζαις καὶ πρὸς τοῖς Ἑρμαῖς.“ cf. Suidas v. Σωκράτης: Ἀριστόξενος δὲ Ἀρχελάου πρῶτον αὐτὸν διακοῦσαι λέγει· γεγονέναι δὲ αὐτοῦ καὶ παιδικά, σφοδρότατόν τε περὶ τὰ ἀφροδίσια, ἀλλὰ ἀδικήματος χωρίς, ὡς Πορφύριος ἐν τῇ φιλοσόφῳ ἱστορίᾳ φησίν. Theodoretus therap. IV p. 56, 19: καὶ γὰρ τὸν Σωκράτην τὸν Σωφρονίσκου φησὶν ὁ Πορφύριος, εἰς ἀκολασίαν ἡνίκα νέος ἦν ἀποκλίναντα, σπουδῇ καὶ διδαχῇ τούτους μὲν ἀφανίσαι τοὺς τύπους, τοὺς δὲ τῆς φιλοσοφίας ἐκμάξασθαι.
3.12Kaynak: Bizanslı Stephanos. Gadara: Filistin'de bir şehir. Porphyrios, Felsefe Tarihi, üçüncü kitap. Halkının adı Gadaralı (Gadrēnos); Bostra'dan Bostralı, Gangra'dan Gangralı denmesi gibi.
Stephanus Βyz. p. 193, 17: Γάδρα, πόλις Παλαιστίνης. Πορφύριος τρίτῳ φιλοσόφου ἱστορίας. τὸ ἔθνικὸν Γαδρηνός, ὡς Βόστρα Βοστρηνός καὶ Γαγγρηνός. # Kitap 4 ### ΒΙΒΛΙΟΝ Δ.
4.13IV. Kitap
Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı VI. Porphyrios Platon hakkında da şöyle der: "Platon okuma yazmayı Dionysios'tan, beden eğitimini Argoslu güreşçi Ariston'dan öğrendi. Bazıları onun İsthmia ve Pythia oyunlarında da kazandığını söyler."
Cyrillus c. Iulian. VI p. 208 D: καίτοι φησὶ καὶ περὶ αὐτοῦ (de Platone) Πορφύριος· “ἐπαιδεύθη δὲ ὁ Πλάτων παρὰ μὲν Διονυσίῳ γράμματα, παρὰ δὲ Ἀρίστωνι τῷ Ἀργείῳ παλαιστῇ τὰ κατὰ τὴν γυμναστικήν· φασὶ δὲ καὶ Ἴσθμιά τινες καὶ Πύθια νικῆσαι αὐτόν.‘‘
4.14Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı I. Porphyrios Felsefe Tarihi'nin dördüncü kitabında, Platon'un da tek bir tanrı olduğu görüşünde olduğunu ve bunu dile getirdiğini söyler: Ona hiçbir ad uymaz, insan bilgisi onu kavrayamaz; ona verilen adlar, ondan sonra gelen şeylerden alınarak mecazen yüklenir. Bizim adlarımızdan biriyle onun hakkında bir şey söylemeye cüret etmek gerekirse, ona daha çok "bir" ve "iyi" adları verilmelidir. "Bir" adı onun basitliğini ve bu yüzden kendine yeterliliğini gösterir; çünkü hiçbir şeye, ne parçalara, ne ousiaya, ne güçlere, ne etkinliklere ihtiyaç duymaz, tersine bunların hepsinin sebebidir. "İyi" adı ise iyi olan her şeyin ondan geldiğini gösterir; öteki şeyler onun, deyim yerindeyse, özelliğini ellerinden geldiğince taklit eder ve onun sayesinde varlıklarını korur.
Cyrillus c. Iulian. I p. 31 A: Πορφύριος δὲ φησὶν ἐν βιβλίῳ τετάρτῳ φιλοσόφου ἱστορίας δοξάσαι τε τὸν Πλάτωνα καὶ μὴν καὶ φράσαι πάλιν περὶ ἑνὸς θεοῦ, ὄνομα δὲ αὐτῷ μηδὲν ἐφαρμόττειν μηδὲ γνῶσιν ἀνθρωπίνην αὐτὸν καταλαβεῖν, τὰς δὲ λεγομένας προσηγορίας ἀπὸ τῶν ὑστέρων καταχρηστι- κῶς αὐτοῦ κατηγορεῖν. εἰ δὲ ὅλως ἐκ τῶν παῤ ἡμῖν ὀνομάτων χρή τι τολμῆσαι λέγειν περὶ αὐτοῦ, μᾶλλον τὴν τοῦ ἑνὸς προσηγορίαν καὶ τὴν τἀγαθοῦ τακτέον ἐπʼ αὐτοῦ. τὸ μὲν γὰρ ἐμφαίνει τὴν περὶ αὐτὸν ἁπλότητα καὶ διὰ τοῦτο αὐτάρκειαν· χρῄζει γὰρ οὐδενός, οὐ μερῶν, οὐκ οὐσίας, οὐ δυνάμεων, οὐκ ἐνεργειῶν, ἀλλʼ ἔστι πάντων τούτων αἴτιος. τἀγαθὸν δὲ παρίστησιν ὅτι ἀπʼ αὐτοῦ πᾶν ὅ τι περ ἀγαθόν ἐστιν, ἀπομιμουμένων κατὰ τὸ δυνατὸν τῶν ἄλλων τὴν ἐκείνου, εἰ οὕτω χρὴ φάναι, ἰδιότητα καὶ διʼ αὐτῆς σωζομένων.
4.15Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı VIII. Porphyrios Felsefe Tarihi'nin dördüncü kitabında şöyle yazar: Platon, tanrının ousiasının üç hypostasise kadar ilerlediğini söylemiştir. En yüksek tanrı İyi'dir; ondan sonra, ikinci olarak Demiurgos; üçüncü olarak da evrenin psykhēsi. Çünkü tanrısallık psykhēye kadar ilerlemiştir; geri kalan, tanrısız olan şey ise cismanî farklılıkla başlar. Ama yukarıda anılanlar buna da itiraz eder ve İyi'nin ondan gelenlerle birlikte sayılmaması gerektiğini söylerler. Çünkü İyi büsbütün basit olduğu ve hiçbir birleşmeyi kabul etmediği için her türlü ortaklığın dışındadır; üçlük ise nousla başlar, çünkü ilke odur, ve bir olarak korunur.
Cyrillus c. Iulian. VIII p. 271 A: γράφει τοίνυν Πορφύριος ἐν βιβλίῳ τετάρτῳ φιλοσόφου ἱστορίας· ἄχρι γὰρ τῶν τριῶν ὑποστάσεων ἔφη Πλάτων τὴν τοῦ θεοῦ προελθεῖν οὐσίαν. εἶναι δὲ τὸν μὲν ἀνωτάτω θεὸν τἀγαθόν, μετʼ αὐτὸν δὲ καὶ δεύτερον τὸν δημιουργόν, τρίτον δὲ τὴν τοῦ κόσμου ψυχήν· ἄχρι γὰρ ψυχῆς τὴν θεότητα προελθεῖν (eadem repetit I p. 34A), λοιπὸν δὲ τὸ ἄθεον ἀπὸ τῆς σωματικῆς ἐνῆρχθαι διαφορὰς. ἀλλʼ οἵ γε προειρημένοι καὶ πρὸς τοῦτο ἀντιλέγουσι, φάσκοντες μὴ δεῖν τἀγαθὸν συναριθμεῖν τοῖς ἀπʼ αὐτοῦ. ἐξῃρῆσθαι γὰρ ἀπὸ πάσης κοινωνίας διὰ τὸ εἶναι ἀπλοῦν πάντῃ καὶ ἄδεκτόν τινος συμβάσεως· ἀπὸ δὲ τοῦ νοῦ, ἀρχὴ γὰρ οὗτος, τὴν τριάδα μίαν σωθὴναι.
4.16Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı I. Aynı Porphyrios Platon hakkında yine şöyle der: Bu yüzden Platon bu konulara gizli tutulan sözlerinde ima ederek şöyle der: "Her şey kralın etrafındadır ve her şey onun içindir; bütün güzel şeylerin sebebi odur. İkincisi ikinci şeylerin, üçüncüsü üçüncü şeylerin etrafındadır." Yani her şey üç tanrının etrafındadır; ama ilk olarak her şeyin kralının, ikinci olarak ondan gelen tanrının, üçüncü olarak da bundan gelen tanrının etrafında.
Cyrillus c. Iulian. I p. 34C: καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς Πορφύριος περὶ Πλάτωνος· διʼ ὃ ἐν ἀπορρήτοις περὶ τούτων αἰνιττόμενος φησί, περὶ τὸν βασιλέα πάντα ἐστὶ καὶ ἐκείνου ἕνεκα πάντα, καὶ ἐκεῖνον αἴτιον πάντων καλῶν, δεύτερον δὲ περὶ τὰ δεύτερα καὶ τρίτον περὶ τὰ τρίτα· ὡς γὰρ πάντων μὲν περὶ τοὺς τρεῖς ὄντων θεούς, ἀλλʼ ἤδη πρώτως μὲν περὶ τὸν πάντων βασιλέα, δευτέρως δὲ περὶ τὸν ἀπʼ ἐκείνου θεόν, καὶ τρίτως περὶ τὸν ἀπὸ τούτου.
4.17Kaynak: Kyrillos, Iulianos'a Karşı I. Porphyrios Felsefe Tarihi'nin dördüncü kitabında Platon'un İyi hakkında şöyle dediğini söyler: Ondan, insanların kavrayamayacağı bir tarzda, bütün olan ve kendi başına var olan nous meydana geldi; gerçekten var olanlar ve var olanların bütün ousiası ondadır. İlk olarak güzel olan, kendiliğinden güzel olan da odur; güzelliğin eidosunu kendinden alır. Ebedîlikten önce, sebep olan tanrıdan yola çıkarak ilerledi; kendi kendini doğurmuştur, kendi kendinin babasıdır. Çünkü onun ilerleyişi, tanrı onun doğuşuna doğru hareket ettiği için olmadı; nous tanrıdan kendiliğinden çıktı, ama zamanda bir başlangıçtan değil, çünkü henüz zaman yoktu. Zaman meydana geldikten sonra da zamanın onunla bir ilgisi yoktur; çünkü nous her zaman zamansızdır ve yalnız o ebedîdir. Nasıl ilk tanrı, her şey ondan meydana gelse de, onlarla birlikte sayılmadığı ve değerce onlarla aynı sıraya konamadığı için her zaman ilk ve tekse, nous da öyle tek ebedî olandır, zamansız olarak var olmuştur; zaman içindeki şeyler için zaman da odur, kendi ebedî varlığının aynılığında kalır.
Aynı eser, I. Bunlar hakkında Plutarkhos, onların seçkinlerinden başkaları ve bize karşı küstahlaşan Porphyrios yazmışlardır.
Cyrillus c. lulian. l p. 32C: φησὶ γὰρ ὁ Πορφύριος ἐν τετάρτῳ βιβλίῳ φιλοσόφου ἱστορίας ὡς εἰπόντος Πλάτωνος περὶ τοῦ ἀγαθοῦ οὕτως· ἀπὸ δὲ τούτου τρόπον τινὰ ἀνθρώποις ἀνεπινόητο νοῦν γενέσθαι τε ὅλον καὶ καθʼ ἑαυτὸν ὑφεστῶτα, ἐν ᾧ δὴ τὰ ὄντως ὄντα καὶ ἡ πᾶσα οὐσία τῶν ὄν. των. ὅ δὴ καὶ πρώτως καλὸν καὶ αὐτοκαλὸν παρʼ ἑαυτοῦ τῆς καλλονῆς ἔχον τὸ εἶδος. προῆλθε δὲ προαιώνιος ἀπʼ αἰτίου τοῦ θεοῦ ὡρμημένος, αὐτογέννητος ὤν καὶ αὐτοπάτωρ· οὐ γὰρ ἐκείνου κινουμένου πρὸς γένεσιν τὴν τούτου ἡ πρόοδος γέγονεν, ἀλλὰ τούτου παρελθόντος αὐτογόνως ἐκ θεοῦ, παρελθόντος δὲ οὐκ ἀπʼ ἀρχῆς τινὸς χρονικῆς· οὕπω γὰρ χρόνος ἦν. ἀλλʼ οὐδὲ χρόνου γενομένου πρὸς αὐτόν ἐστί τι ὁ χρόνος· ἄχρονος γὰρ ἀεὶ καὶ μόνος αἰώνιος ὁ νοῦς. ὥσπερ δὲ ὁ θεὸς ὁ πρῶτος καὶ μόνος ἀεί, κἄν ἀπʼ αὐτοῦ γένηται τὰ πάντα,· τῷ μὴ τούτοις συναριθμεῖσθαι μηδὲ τὴν ἀξίαν συγκατατάττεσθαι δύναται τῇ ἐκείνου ὑπάρξει, οὕτω καὶ ὁ νοῦς αἰώνιος μόνος καὶ ἀχρόνως ὑποστάς, καὶ τὰ ἐν χρόνῳ αὐτὸς χρόνος ἐστίν, ἐν ταυτότητι μένων τῆς ἑαυτοῦ αἰωνίας ὑποστάσεως. Cf. Cyrillus c. lul. l p. 28D: γεγράφασι δὲ περὶ τούτων (de philosophis dei naturam definientibus) Πλούταρχός τε καὶ ἕτεροι τῶν παρʼ αὐτοῖς λογάδων καὶ ὁ θρασὺς καθʼ ἡμῶν Πορφύριος.
4.18Kaynak: Ioannes Malalas, Kronografi. Porphyrios felsefe kronografisinde Khaironeialı Plutarkhos'u övmüştür.
lohannes Malal. chronogr. p. 56, 11: τὸν δὲ Πλούταρχον τὸν Χερονήσιον (immo τὸν Χαιρωνέα) Πορφύριος ἐν τῇ φιλοσόφῳ αὐτοῦ χρονογραφίᾳ ἐδόξασε. Cf. Wyttenbach. in Plut. vol. 1 praef. p. 45.
4.19Kaynak: Tzetzes, Khiliades XI. İkinci anlamda enkyklia mathēmata (genel eğitim dersleri) denilen şey, döngüdür, bütün derslerin toplamıdır: dilbilgisi, retorik, felsefenin kendisi ve onun altında yer alan dört tekhnē, yani sayan tekhnē, müzik, geometri ve göklerde dolaşan astronominin kendisi. Porphyrios'un Filozofların Hayatları'nda ve başka sayısız bilgin adamın yazdığı gibi, ikinci anlamda enkyklia mathēmata bunların hepsidir.
Tzetzes Chil. 11, 532: δευτέρως δὲ ἐγκύκλια μαθήματα καλοῦνται ὁ κύκλος, τὸ συμπέρασμα πάντων τῶν μαθημάτων, γραμματικῆς, ῥητορικῆς, αὐτῆς φιλοσοφίας, καὶ τῶν τεσσάρων δὲ τεχνῶν τῶν ὑπʼ αὐτὴν κειμένων, τῆς ἀριθμούσης, μουσικῆς καὶ τῆς γεωμετρίας καὶ τῆς οὐρανοβάμονος αὐτῆς ἀστρονομίας. ἐγκύκλια μαθήματα δευτέρως ταῦτα πάντα, ὡς ἔγραψε Πορφύριος ἐν βίοις φιλοσόφων καὶ ἕτεροι μυρίοι δὲ τῶν ἐλλογίμων ἄνδρες.