Plutarkhos
Yunan Soruları
Αἴτια Ἑλληνικά
11. Epidauros'ta konipodes ve artynoi kimlerdir?
Yönetimi ellerinde tutanlar yüz seksen kişiydi; bunlardan meclis üyeleri seçerlerdi ve onlara artynoi derlerdi. Halkın çoğu ise kırda yaşardı. Bunlara konipodes, yani "toz ayaklılar" denirdi; anlaşılan şehre indiklerinde tozlu ayaklarından tanınıyorlardı.
τίνες οἱ ἐν Ἐπιδαύρῳ κονίποδες καὶ ἄρτυνοι; οἱ μὲν τὸ πολίτευμα ἔχοντες ὁγδοήκοντα καὶ ἑκατὸν ἄνδρες ἦσαν ἐκ δὲ τούτων ᾑροῦντο βουλευτάς, οὓς ἀρτύνους ἐκάλουν. τοῦ δὲ δήμου τὸ πλεῖστον ἐν ἀγρῷ διέτριβεν· ἐκαλοῦντο δὲ κονίποδες, ὡς συμβαλεῖν ἔστιν ἀπὸ τῶν ποδῶν γνωριζόμενοι κεκονιμένων, ὁπότε κατέλθοιεν εἰς τὴν πόλιν.
22. Kyme'de onobatis nedir?
Zina ederken yakalanan kadını çarşıya getirip bir taşın üstüne çıkarır, herkese gösterirlerdi. Sonra eşeğe bindirirlerdi. Şehrin çevresinde dolaştırılan kadın yeniden aynı taşın üstüne çıkarılır, ömrünün kalanını da onobatis, yani "eşeğe binen" adıyla, itibarsız geçirirdi. O taşı da bundan sonra temiz saymaz, ondan çekinirlerdi.
Onlarda bir de bekçilik görevi vardı. Bu görevi taşıyan kişi başka zamanlar hapishaneyi beklerdi; meclisin gece toplantısına gelince de kralları elinden tutup dışarı çıkarır, meclis gizli oyla suçlu olup olmadıklarına karar verene kadar yanında tutardı.
τίς ἡ παρὰ Κυμαίοις ὀνοβάτις; τῶν γυναικῶν τὴν ἐπὶ μοιχείᾳ ληφθεῖσαν ἀγαγόντες εἰς ἀγορὰν ἐπὶ λίθου τινὸς ἐμφανῆ πᾶσι καθίστασαν· εἶθʼ οὕτως ἀνεβίβαζον ἐπʼ ὄνον, καὶ τὴν πόλιν κύκλῳ περιαχθεῖσαν ἔδει πάλιν ἐπὶ τὸν αὐτὸν λίθον καταστῆναι καὶ τὸ λοιπὸν ἄτιμον διατελεῖν, ὀνοβάτιν προσαγορευομένην. τὸν δὲ λίθον ἀπὸ τούτου οὐ καθαρὸν νομίζοντες ἀφωσιοῦντο. ἦν δὲ καὶ φυλάκτου τις ἀρχὴ παρʼ αὐτοῖς· ὁ δὲ ταύτην ἔχων τὸν μὲν ἄλλον χρόνον ἐτήρει τὸ δεσμωτήριον, εἰς δὲ τὴν βουλὴν ἐν τῷ νυκτερινῷ συλλόγῳ παριὼν ἐξῆγε τοὺς βασιλεῖς τῆς χειρὸς καὶ κατεῖχε, μέχρι περὶ αὐτῶν ἡ βουλὴ διαγνοίη, πότερον ἀδικοῦσιν ἢ οὔ, κρύβδην φέρουσα τὴν ψῆφον.
33. Soloi'de hypekkaustria kimdir?
Athena rahibesine bu ad verilir, çünkü bazı kötülük savuşturucu kurbanlar ve ayinler yapar.
τίς παρὰ Σολίοις ἡ ὑπεκκαύστρια; τὴν τῆς Ἀθηνᾶς ἱέρειαν οὕτω καλοῦσιν, ὅτι ποιεῖταί τινας θυσίας καὶ ἱερουργίας ἀποτροπαίους..
44. Knidos'ta amnēmones kimlerdir ve aphestēr kimdir?
En iyiler arasından seçilmiş altmış kişiyi ömür boyu gözetici ve en büyük işlerde ön danışman olarak görevlendirirlerdi. Bunlara "hatırlamayanlar" anlamında amnēmones denirdi; tahmin edildiğine göre hesap vermedikleri için, tabii çok şey hatırlayan insanlar oldukları için değilse. Görüşleri soran kişiye de aphestēr denirdi.
τίνες ἐν Κνίδῳ οἱ ἀμνήμονες καὶ τίς ὁ ἀφεστήρ; ἑξήκοντα προκρίτοις ἀνδράσιν ἐκ τῶν ἀρίστων οἷον ἐπισκόποις ἐχρῶντο διὰ βίου καὶ προβούλοις τῶν μεγίστων· ἐκαλοῦντο δὲ ἀμνήμονες, ὡς ἂν τις εἰκάσειε, διὰ τὸ ἀνυπεύθυνον, εἰ μὴ νὴ Δία πολυμνήμονές τινες ὄντες. ὁ δὲ τὰς γνώμας ἐρωτῶν ἀφεστήρ.
55. Arkadlarda ve Lakedaimonlularda khrēstoi kimlerdir?
Lakedaimonlular Tegealılarla barışınca antlaşma yapıp Alpheios kıyısına ortak bir dikilitaş diktiler. Orada öbür maddeler arasında Messenialıların topraktan atılacağı ve kimsenin khrēstos, yani "iyi" yapılamayacağı yazılıdır. Aristoteles bunu açıklarken, Tegealılardan Lakedaimon yanlılarına yardım amacıyla kimsenin öldürülmemesi anlamına geldiğini söyler.
τίνες οἱ παρʼ Ἀρκάσι καὶ Λακεδαιμονίοις χρηστοί; Λακεδαιμόνιοι Τεγεάταις διαλλαγέντες ἐποιήσαντο συνθήκας καὶ στήλην ἐπʼ Ἀλφειῷ κοινὴν ἀνέστησαν, ἐν ᾗ μετὰ τῶν ἄλλων γέγραπται Μεσσηνίους ἐκβαλεῖν ἐκ τῆς χώρας, καὶ μὴ ἐξεῖναι χρηστοὺς ποιεῖν. ἐξηγούμενος οὖν ὁ Ἀριστοτέλης τοῦτό φησι δύνασθαι τὸ μὴ ἀποκτιννύναι βοηθείας χάριν τοῖς λακωνίζουσι τῶν Τεγεατῶν.
66. Opus halkında krithologos kimdir?
Yunanların çoğu çok eski kurbanlarda arpa kullanırdı; vatandaşlar bunu ilk ürün olarak sunardı. Kurbanlara başkanlık eden ve bu ilk ürünleri toplayan yöneticiye krithologos, yani "arpa toplayıcı" derlerdi. Onlarda iki rahip vardı: Biri tanrılarla, öbürü daimōnlarla ilgili işlerle görevliydi.
τίς ὁ παρʼ Ὀπουντίοις κριθολόγος; οἱ πλεῖστοι τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὰς πάνυ παλαιὰς θυσίας ἐχρῶντο ταῖς κριθαῖς, ἀπαρχομένων τῶν πολιτῶν. τὸν μὲν οὖν ἐπὶ τῶν θυσιῶν ἄρχοντα καὶ ταύτας κομιζόμενον τὰς ἀπαρχάς κριθολόγον ὠνόμαζον. δύο δʼ ἦσαν ἱερεῖς παρʼ αὐτοῖς, ὁ μὲν περὶ τὰ θεῖα τεταγμένος, ὁ δὲ περὶ τὰ δαιμόνια.
77. Plōiades bulutları nedir?
En çok yağmur yüklü ve oradan oraya sürüklenen bulutlara plōiades, yani "yüzenler" derlerdi. Theophrastos Yüksekteki Olaylar Üzerine adlı eserinin dördüncü kitabında aynen şöyle der: "Çünkü bu yüzen bulutlar da, yani yoğunlaşmış, ama hareketsiz ve renkçe bembeyaz olanlar, maddede bir farklılık gösterir; bu madde ne suya ne de rüzgâra dönüşmektedir."
τίνες αἱ πλωιάδες νεφέλαι; τὰς ὑπόμβρους μάλιστα καὶ περιφερομένας ἐκάλουν πλωιάδας, ὡς Θεόφραστος ἐν τετάρτῃ περὶ μεταρσίων εἴρηκε κατὰ λέξιν, ἐπεὶ καὶ αἱ πλωιάδες αὗται νεφέλαι αἱ καὶ αἱ συνεστῶσαι, ἀκίνητοι δὲ καὶ τοῖς χρώμασιν ἔκλευκοι, δηλοῦσι διαφοράν τινα τῆς ὕλης, ὡς οὔτʼ ἐξυδατουμένης οὔτʼ ἐκπνευματουμένης.
88. Boiotialılarda platioiketas kimdir?
Aiol diliyle konuşan bu halk, evi bitişik ya da tarlası sınırdaş olanlara, yakında oldukları için böyle der. Thesmophylakes kanunundaki birçok yerden birini aktaracağım...
τίς ὁ παρὰ Βοιωτοῖς πλατιοικέτας; τοὺς οἰκίᾳ γειτνιῶντας ἢ χωρίοις ὁμοροῦντας αἰολίζοντες οὕτω καλοῦσιν ὡς τὸ πλησίον ἔχοντας. παραθήσομαι δὲ λέξιν μίαν ἐκ τοῦ θεσμοφυλακίου νόμου, πλειόνων οὐσῶν....
99. Delphoi'de hosiōtēr nedir ve aylardan birine neden Bysios derler?
Bir kişi hosios ilan edilirken kurban edilen hayvana hosiōtēr derler. Ömür boyu görevli beş hosios vardır; işlerin çoğunu bunlar peygamberlerle birlikte görür, ayinleri onlarla birlikte yaparlar, çünkü soylarının Deukalion'dan geldiğine inanılır.
Bysios ayını ise çoğu kimse Physios, yani büyüme ayı sanır; çünkü baharın başlangıcıdır ve o sırada pek çok şey büyür, filizlenir. Ama gerçek böyle değildir. Delphoililer b'yi, Makedonların Philippos'a Bilippos, phalakros'a balakros, Pherenike'ye Berenike demesi gibi ph yerine değil, p yerine kullanır; nitekim patein'e batein, pikros'a bikros derler. O hâlde Bysios Pysios'tur, yani tanrıya danışılan, soru sorulan aydır; bu, onlar için atalardan gelen bir kanundur. Kehanet bu ayda verilirdi. Yedinci günü tanrının doğum günü sayarlar ve ona polyphthoos derler; phthois denen pideler pişirildiği için değil, çok danışılan ve çok kehanet alınan bir gün olduğu için. Çünkü kehanetlerin her ay isteyenlere verilmesi sonradan başlamıştır; önceden Pythia yılda bir kez, bu günde kehanet verirdi. Kallisthenes ve Anaxandrides böyle bildirir.
τίς ὁ παρὰ Δελφοῖς ὁσιωτὴρ καὶ διὰ τί βύσιον ἕνα τῶν μηνῶν καλοῦσιν; ὁσιωτῆρα μὲν καλοῦσι τὸ θυόμενον ἱερεῖον, ὅταν ὅσιος ἀποδειχθῇ. πέντε δʼ εἰσὶν ὅσιοι διὰ βίου, καὶ τὰ πολλὰ μετὰ τῶν προφητῶν δρῶσιν οὗτοι καὶ συνιερουργοῦσιν, ἅτε γεγονέναι δοκοῦντες ἀπὸ Δευκαλίωνος. ὁ δὲ βύσιος μήν, ὡς μὲν οἱ πολλοὶ νομίζουσι, φύσιός ἐστιν ἔαρος γὰρ ἄρχει καὶ τὰ πολλὰ φύεται τηνικαῦτα καὶ διαβλαστάνει. τὸ δʼ ἀληθὲς οὐκ ἔχει οὕτως· οὐ γὰρ ἀντὶ τοῦ τῷ β χρῶνται Δελφοί, καθάπερ Μακεδόνες Βίλιππον καὶ βαλακρὸν καὶ Βερονίκην λέγοντες, ἀλλʼ ἀντὶ τοῦ π· καὶ γὰρ τὸ πατεῖν βατεῖν καὶ τὸ πικρὸν βικρὸν ἐπιεικῶς καλοῦσιν. ἔστιν οὖν πύσιος ὁ βύσιος, ἐν ᾧ πυστιῶνται καὶ πυνθάνονται τοῦ θεοῦ· τοῦτο γὰρ ἒννομον καὶ πάτριον. ἐν τῷ μηνὶ γὰρ τούτῳ χρηστήριον ἐγίγνετο καὶ ἑβδόμην ταύτην νομίζουσι τοῦ θεοῦ γενέθλιον, καὶ πολύφθοον ὀνομάζουσιν οὐ διὰ τὸ πέττεσθαι φθόις, ἀλλὰ πολυπευθῆ καὶ πολυμάντευτον οὖσαν. ὁτὲ γὰρ ἀνείθησαν αἱ κατὰ μῆνα μαντεῖαι τοῖς δεομένοις, πρότερον δʼ ἅπαξ ἐθεμίστευεν ἡ Πυθία τοῦ ἐνιαυτοῦ κατὰ ταύτην τὴν ἡμέραν, ὡς Καλλισθένης καὶ Ἀναξανδρίδης ἱστορήκασι.
1010. Phyximēlon nedir?
Küçük, yere yakın bitkilerdendir; hayvanlar gelip filizlerini keser, ona zarar verir ve büyümesini bozar. Boy atıp otlayanların zararından kurtulunca, "sürüden kaçan" anlamında phyximēla denir. Bunun tanığı Aiskhylos'tur.
τί τὸ φυξίμηλον; τῶν μικρῶν ἐστι καὶ χαμαιζήλων φυτῶν, ὧν ἐπιόντα τοὺς βλαστοὺς τὰ βοσκήματα κολούει καὶ ἀδικεῖ καὶ λυμαίνεται τὴν αὔξησιν· ὅταν οὖν ἀναδραμόντα μέγεθος λάβῃ καὶ διαφύγῃ τὸ βλάπτεσθαι ὑπὸ τῶν ἐπινεμομένων, φυξίμηλα καλεῖται. τὸ δὲ μαρτύριον Αἰσχύλος.
1111. Aposphendonētoi kimlerdir?
Kerkyra adasında Eretrialılar oturuyordu. Kharikrates Korinthos'tan bir orduyla gelip savaşı kazanınca Eretrialılar gemilere binip yurtlarına döndü. Oradaki vatandaşlar bunu önceden öğrenip onları topraklarından uzak tuttu, sapanlarla karaya çıkmalarını engelledi. Eretrialılar, kalabalık ve yalvarmaya kulak asmayan bu insanları ne ikna edebildi ne de zorlayabildi. Bunun üzerine Trakya'ya yelken açıp daha önce Orpheus'un atası Methon'un oturduğu söylenen bir yeri ele geçirdiler. Şehre Methone adını verdiler; komşuları ise onlara aposphendonētoi, yani "sapanla kovulanlar" dedi.
τίνες οἱ ἀποσφενδόνητοι; Κέρκυραν τὴν νῆσον Ἐρετριεῖς κατῴκουν· Χαρικράτους δὲ πλεύσαντος ἐκ Κορίνθου μετὰ δυνάμεως καὶ τῷ πολέμῳ κρατοῦντος, ἐμβάντες εἰς τὰς ναῦς οἱ Ἐρετριεῖς ἀπέπλευσαν οἴκαδε. προαισθόμενοι δʼ οἱ πολῖται, τῆς χώρας εἶργον αὐτοὺς καὶ ἀποβαίνειν ἐκώλυον σφενδονῶντες. μὴ δυνάμενοι δὲ μήτε πεῖσαι μήτε βιάσασθαι πολλοὺς καὶ ἀπαραιτήτους ὄντας, ἐπὶ Θρᾴκης ἔπλευσαν καὶ κατασχόντες χωρίον, ἐν ᾧ πρότερον οἰκῆσαι Μέθωνα τὸν Ὀρφέως πρόγονον ἱστοροῦσι, τὴν μὲν πόλιν ὠνόμασαν Μεθώνην, ὑπὸ δὲ τῶν προσοίκων ἀποσφενδόνητοι προσωνομάσθησαν.
1212. Delphoi'de Kharilla nedir?
Delphoililer dokuz yılda bir sırayla üç bayram kutlar: Septerion, Herois ve Kharilla.
Septerion, tanrının Python'la savaşını ve savaştan sonra Tempe'ye kaçışını ya da orayı kovalamasını canlandırır görünür. Kimilerine göre tanrı, cinayetten sonra arınmaya ihtiyaç duyduğu için kaçmıştır. Kimilerine göre ise yaralanıp bugün Kutsal Yol dediğimiz yoldan kaçan Python'un peşine düşmüş, ölümüne az kala ona yetişememiştir; çünkü vardığında Python yarasından yeni ölmüş, Aix adlı oğlu tarafından gömülmüştür. Septerion işte bunların ya da bunlara benzer başka şeylerin canlandırılmasıdır.
Herois'in çoğu, Thyiadların bildiği gizli bir anlam taşır; ama yapılanlardan bunun Semele'nin yukarı çıkarılması olduğu açıkça tahmin edilebilir.
Kharilla için şöyle bir masal anlatırlar. Kuraklık yüzünden Delphoi'de kıtlık çıkmış, halk çocuklarıyla, karılarıyla kralın kapısına gelip yalvarmış. Kral arpa unu ile baklagilleri daha tanınmış olanlara dağıtmış, çünkü herkese yetmiyormuş. Anasız babasız küçük bir kız gelip ısrarla yalvarınca ona ayakkabısıyla vurmuş ve ayakkabıyı yüzüne atmış. Yoksul ve kimsesiz, ama karakteri soylu olan kız oradan uzaklaşmış ve kuşağını çözüp kendini asmış. Kıtlık şiddetlenip hastalıklar da başlayınca Pythia krala, kendi eliyle ölen bakire Kharilla'yı yatıştırmasını bildirmiş. Güçlükle, vurulan kızın adının bu olduğunu bulmuşlar ve arınmayla karışık bir kurban sunmuşlar; bunu bugün de dokuz yılda bir yaparlar. Kral başa oturur, arpa unu ile baklagilleri yabancı ve vatandaş herkese dağıtır. Kharilla'nın çocuk biçiminde bir kuklası getirilir. Herkes payını alınca kral kuklaya ayakkabısıyla vurur; Thyiadların başkanı onu alıp uçurumlu bir yere götürür. Orada kuklanın boynuna ip geçirerek Kharilla'nın gömüldüğü yere gömerler.
τίς ἡ παρὰ Δελφοῖς Χάριλλα; τρεῖς ἄγουσι Δελφοὶ ἐνναετηρίδας κατὰ τὸ ἑξῆς, ὧν τὴν μὲν Σεπτήριον καλοῦσι, τὴν δʼ Ἡρωίδα, τὴν δὲ Χάριλλαν. τὸ μὲν οὖν Σεπτήριον ἔοικε μίμημα τῆς πρὸς τὸν Πύθωνα τοῦ θεοῦ μάχης εἶναι καὶ τῆς μετὰ τὴν μάχην ἐπὶ τὰ Τέμπη φυγῆς καὶ ἐκδιώξεως. οἱ μὲν γὰρ φυγεῖν ἐπὶ τῷ φόνῳ φασὶ χρῄζοντα καθαρσίων, οἱ δὲ τῷ Πύθωνι τετρωμένῳ καὶ φεύγοντι κατὰ τὴν ὁδόν, ἣν νῦν ἱερὰν καλοῦμεν, ἐπακολουθεῖν καὶ μικρὸν ἀπολειφθῆναι τῆς τελευτῆς· κατέλαβε γὰρ αὐτὸν ἐκ τοῦ τραύματος ἄρτι τεθνηκότα καὶ κεκηδευμένον ὑπὸ τοῦ παιδός, ᾧ ὄνομα ἦν Αἴξ, ὡς λέγουσι. τὸ μὲν οὖν Σεπτήριον τούτων ἢ τοιούτων τινῶν ἀπομίμησίς ἐστιν ἑτέρων. τῆς δʼ Ἡρωίδος τὰ πλεῖστα μυστικὸν ἔχει λόγον, ὃν ἴσασιν αἱ Θυιάδες, ἐκ δὲ τῶν δρωμένων φανερῶς Σεμέλης ἄν τις ἀναγωγὴν εἰκάσειε. περὶ δὲ τῆς Χαρίλλης τοιαῦτά τινα μυθολογοῦσι. λιμὸς ἐξ αὐχμοῦ τοὺς Δελφοὺς κατέσχε καὶ πρὸς τὰς θύρας τοῦ βασιλέως ἐλθόντες μετὰ τέκνων καὶ γυναικῶν ἱκέτευον. ὁ δὲ τῶν ἀλφίτων καὶ τῶν χεδρόπων μετεδίδου τοῖς γνωριμωτέροις αὐτῶν· οὐ γὰρ ἦν ἱκανὰ πᾶσιν. ἐλθούσης δὲ παιδὸς ἔτι μικρᾶς ὀρφανῆς γονέων καὶ προσλιπαρούσης, ἐρράπισεν αὐτὴν ὑποδήματι καὶ τῷ προσώπῳ τὸ ὑπόδημα προσέρριψεν· ἡ δέ, πενιχρά τις οὖσα καὶ ἔρημος οὐκ ἀγεννὴς δὲ τὸ ἦθος, ἐκποδὼν γενομένη καὶ λύσασατὴν ζώνην ἀνήρτησεν ἑαυτήν. ἐπιτείνοντος δὲ τοῦ λιμοῦ καὶ νοσημάτων προσγενομένων, ἀνεῖλεν ἡ Πυθία τῷ βασιλεῖ Χάριλλαν ἱλάσκεσθαι, παρθένον αὐτοθάνατον. μόλις οὖν ἀνευρόντες ὅτι τοὔνομα τοῦτʼ ἦν τῇ ῥαπισθείσῃ παιδί, μεμειγμένην τινὰ καθαρμῷ θυσίαν ἀπετέλεσαν, ἣν ἐπιτελοῦσιν ἔτι καὶ νῦν διʼ ἐννέα ἐτῶν. προκάθηται μὲν γὰρ ὁ βασιλεὺς τῶν ἀλφίτων καὶ τῶν χεδρόπων ἐπιδιδοὺς πᾶσι καὶ ξένοις καὶ πολίταις, κομίζεται δὲ τῆς Χαρίλλης παιδικὸν εἴδωλον ὅταν οὖν πάντες λάβωσιν, ὁ μὲν βασιλεὺς ῥαπίζει τῷ ὑποδήματι τὸ εἴδωλον, ἡ δὲ τῶν Θυιάδων ἀρχηγὸς ἀραμένη κομίζει πρός τινα τόπον φαραγγώδη, κἀκεῖ σχοινίον περιάψαντες τῷ τραχήλῳ τοῦ εἰδώλου κατορύττουσιν, ὅπου τὴν Χάριλλαν ἀπαγξαμένην ἔθαψαν.
1313. Ainianlarda "dilenci eti" nedir?
Ainianlar birçok kez göç etmiştir. Önce Dotion ovasında otururken Lapithler onları Aithikes'e sürmüş. Oradan Molossia'nın Auas çevresindeki topraklarını ele geçirip Paraueler adını almışlar. Sonra Kirrha'ya yerleşmişler. Kirrha'da tanrının buyruğuyla Kral Oinoklos'u taşlayarak öldürüp Inakhos çevresinde, Inakhosluların ve Akhaların oturduğu topraklara inmişler. Inakhoslulara, toprak verirlerse hepsini yitirecekleri, Ainianlara ise toprağı sahipleri isteyerek verirse elde tutacakları kehaneti verilmişti. Ainianların ileri gelenlerinden Temon, paçavralar giyip heybe alarak dilenci kılığında Inakhoslulara gitti. Kral alay etmek için ona bir toprak parçası verince Temon onu alıp heybesine koydu ve armağandan memnun kaldığını belli etti; başka bir şey istemeden hemen ayrıldı. Yaşlılar şaşırıp kehaneti hatırladı, krala gidip adamı küçümsememesini ve bırakmamasını söyledi. Temon onların niyetini sezince kaçmaya koyuldu ve Apollon'a yüz sığır adayarak kurtuldu.
Bundan sonra krallar teke tek dövüştü. Ainianların kralı Phemios, Inakhosluların kralı Hyperokhos'un üzerine köpeğiyle geldiğini görünce, yanına ikinci bir dövüşçü aldığı için haksızlık ettiğini söyledi. Hyperokhos köpeği kovmak için arkasını dönünce Phemios onu taşla vurup öldürdü. Ainianlar, Inakhosluları ve Akhaları sürüp toprağı ele geçirince o taşa kutsal diye saygı gösterdiler, ona kurban sunup üstünü kurbanın iç yağıyla örttüler. Apollon'a yüz sığırlık adağı öderken Zeus'a bir sığır keser, Temon'un soyundan gelenlere seçkin bir pay ayırır ve ona "dilenci eti" derler.
τί τὸ πτωχικὸν κρέας παρʼ Αἰνιᾶσι; πλείονες γεγόνασιν Αἰνιάνων μεταναστάσεις. πρῶτον μὲν γὰρ οἰκοῦντες περὶ τὸ Δώτιον πεδίον ἐξέπεσον ὑπὸ Λαπιθῶν εἰς Αἴθικας. ἐκεῖθεν τῆς Μολοττίας τὴν περὶ τὸν Αὔαν χώραν; κατέσχον, ὅθεν ὠνομάσθησαν Παραυαῖοι.; μετὰ ταῦτα Κίρραν κατέσχον· ἐν δὲ Κίρρᾳ καταλεύσαντες Οἴνοκλον τὸν βασιλέα, τοῦ θεοῦ προστάξαντος, εἰς τὴν περὶ τὸν Ἴναχον χώραν κατέβησαν οἰκουμένην ὑπʼ Ἰναχιέων καὶ Ἀχαιῶν. γενομένου δὲ χρησμοῦ τοῖς μὲν ἂν μεταδῶσι τῆς χώρας ἀποβαλεῖν ἅπασαν, τοῖς δὲ ἂν λάβωσι παρʼ ἑκόντων καθέξειν, Τέμων, ἀνὴρ ἐλλόγιμος τῶν Αἰνιάνων, ἀναλαβὼν ῥάκια καὶ πήραν ὡς προσαίτης ὢν ἀφίκετο πρὸς τοὺς Ἰναχιεῖς· ὕβρει δὲ καὶ πρὸς γέλωτα τοῦ βασιλέως βῶλον ἐπιδόντος αὐτῷ, δεξάμενος εἰς τὴν πήραν ἐνέβαλε καὶ καταφανὴς ἦν ἠγαπηκὼς τὸ δῶρον ἀπεχώρησε γὰρ εὐθὺς οὐδὲν προσαιτήσας. οἱ δὲ πρεσβύτεροι θαυμάσαντες ἀνεμιμνήσκοντο τοῦ χρησμοῦ, καὶ τῷ βασιλεῖ προσιόντες ἔλεγον μὴ καταφρονῆσαι μηδὲ προέσθαι τὸν ἄνθρωπον. αἰσθόμενος οὖν ὁ Τέμων τὴν διάνοιαν αὐτῶν ὥρμησε φεύγειν, καὶ διέφυγεν εὐξάμενος τῷ Ἀπόλλωνι καθʼ ἑκατόμβης. ἐκ δὲ τούτου μονομαχοῦσιν οἱ βασιλεῖς, καὶ τὸν τῶν Ἰναχιέων Ὑπέροχον ὁ τῶν Αἰνιάνων Φήμιος ὁρῶν μετὰ κυνὸς αὐτῷ προσφερόμενον οὐκ ἔφη δίκαια ποιεῖν, δεύτερον ἐπάγοντα μαχόμενον· ἀπελαύνοντος δὲ τοῦ Ὑπερόχου τὸν κύνα καὶ μεταστρεφομένου, λίθῳ βαλὼν ὁ Φήμιος αὐτὸν ἀναιρεῖ. κτησάμενοι δὲ τὴν χώραν, τοὺς Ἰναχιεῖς μετὰ τῶν Ἀχαιῶν ἐκβαλόντες, τὸν μὲν λίθον ἐκεῖνον ὡς ἱερὸν σέβονται καὶ θύουσιν αὐτῷ καὶ τοῦ ἱερείου τῷ δημῷ περικαλύπτουσιν. ὅταν δὲ τῷ Ἀπόλλωνι τὴν ἑκατόμβην ἀποδιδῶσι, τῷ Διὶ βοῦν καθιερεύσαντες, μερίδα τοῖς Τέμωνος ἀπογόνοις ἐξαίρετον νέμουσι, καὶ πτωχικὸν κρέας ἐπονομάζουσι.
1414. Ithakalılarda Koliadlar kimdir ve phagilos nedir?
Odysseus talipleri öldürdükten sonra ölenlerin yakınları ona karşı ayaklandı. İki taraf Neoptolemos'u hakem olarak çağırdı. Neoptolemos, Odysseus'un kan suçu yüzünden Kephallenia, Zakynthos ve Ithaka'dan göçüp sürgüne gitmesine; taliplerin yoldaşlarının ve yakınlarının ise onun evine verdikleri zarar için her yıl Odysseus'a tazminat ödemesine karar verdi. Odysseus İtalya'ya gitti; tazminatı oğluna adayıp Ithakalılara onu ödemelerini emretti. Tazminat arpa unu, şarap, petek, zeytinyağı, tuz ve phagilostan büyük kurbanlıklardan oluşuyordu; Aristoteles phagilosun kuzu olduğunu söyler. Telemakhos, Eumaios ile arkadaşlarını azat edip vatandaşların arasına kattı. Koliadlar soyu Eumaios'tan, Boukolidler soyu da Philoitios'tan gelir.
τίνες οἱ παρʼ Ἰθακησίοις Κολιάδαι καὶ τίς ὁ φάγιλος;; τῷ Ὀδυσσεῖ μετὰ τὴν μνηστηροφονίαν οἱ ἐπιτήδειοι τῶν τεθνηκότων ἐπανέστησαν, μεταπεμφθεὶς δʼ ὑπʼ ἀμφοτέρων διαιτητὴς Νεοπτόλεμος ἐδικαίωσε τὸν μὲν Ὀδυσσέα μεταναστῆναι καὶ φεύγειν ἐκ τῆς Κεφαλληνίας καὶ Ζακύνθου καὶ Ἰθάκης ἐφʼ αἵματι, τοὺς δὲ τῶν μνηστήρων ἑταίρους καὶ οἰκείους ἀποφέρειν ποινὴν Ὀδυσσεῖ τῶν εἰς τὸν οἶκον ἀδικημάτων καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτόν. αὐτὸς μὲν οὖν εἰς Ἰταλίαν μετέστη· τὴν δὲ ποινὴν τῷ υἱεῖ καθιερώσας ἀποφέρειν ἐν ἐκέλευσε τοὺς Ἰθακησίους. ἦν δὲ ἄλφιτα οἶνος κηρία ἔλαιον ἅλες ἱερεῖα πρεσβύτερα φαγίλων · φάγιλον δὲ φησιν Ἀριστοτέλης τὸν ἀμνὸν εἶναι. τοὺς δὲ περὶ Εὔμαιον ἐλευθερώσας ὁ Τηλέμαχος κατέμειξεν εἰς τοὺς πολίτας, καὶ τὸ γένος ἐστὶ Κολιαδῶν ἀπʼ Εὐμαίου καὶ Βουκολιδῶν ἀπὸ Φιλοιτίου.
1515. Lokrislilerde tahta köpek nedir?
Amphiktyon'un oğlu Physkios'un oğlu Lokros'tu; Lokros ile Kabye'den de Opus doğdu. Babası Opus'la anlaşmazlığa düşünce birçok vatandaşı yanına alıp koloni kurmak için kehanete başvurdu. Tanrı, tahta bir köpeğin ısırdığı yerde şehir kurmasını söyledi. Öbür denize geçerken bir köpek dikenine bastı. Yarası yüzünden orada birçok gün kaldı, bu sürede yeri tanıyıp Physkos, Oiantheia ve Ozolai Lokrisliler denen halkın oturduğu öbür şehirleri kurdu.
Kimileri Ozolai Lokrislilerin adını Nessos'tan, kimileri Python yılanından aldığını söyler; bunlar denizden kıyıya atılıp Lokris toprağında çürümüşler. Kimilerine göre insanlar post ve keçi derisi giyip çoğunlukla keçi sürüleriyle birlikte yaşadıkları için kötü kokar olmuştur. Bazıları ise tersine, çiçeği bol olan bu toprağın adını güzel kokusundan aldığını söyler. Amphissalı Arkhytas da bunlardandır; şöyle yazmıştır: "Salkım taçlı, güzel kokulu, sevimli Makyna."
τίς ἡ ξυλίνη κύων παρὰ Λοκροῖς; Φυσκίου τοῦ Ἀμφικτύονος υἱὸς ἦν Λοκροῖς· ἐκ δὲ τούτου καὶ Καβύης Ὀποῦς. πρὸς ὃν ὁ πατὴρ διενεχθεὶς καὶ συχνοὺς τῶν πολιτῶν ἀναλαβὼν περὶ ἀποικίας ἐμαντεύετο. τοῦ δὲ θεοῦ φήσαντος κτίζειν πόλιν ὅπουπερ ἂν τύχῃ δηχθεὶς ὑπὸ κυνὸς ξυλίνης, ὑπερβαίνων εἰς τὴν ἑτέραν θάλατταν ἐπάτησε κυνόσβατον. ἐνοχληθεὶς δὲ τῇ πληγῇ διέτριψεν ἡμέρας αὐτόθι πλείονας, ἐν αἷς καταμαθὼν τὸ χωρίον ἔκτισε πόλεις Φύσκον καὶ Οἰάνθειαν, καὶ τὰς ἄλλας, ὅσας οἱ κληθέντες Ὀζόλαι Λοκροὶ κατῴκησαν. Ὀζόλας δὲ Λοκροὺς οἱ μὲν διὰ τὸν Νέσσον, οἱ δὲ διὰ τὸν Πύθωνα δράκοντα κληθῆναι λέγουσιν, ἐκβρασθέντας ὑπὸ τῆς θαλάττης καὶ σαπέντας ἐν τῇ τῶν Λοκρῶν χώρᾳ. τινὲς δὲ κώδια καὶ τραγέας τοὺς ἀνθρώπους φοροῦντας καὶ τὰ πλεῖστα συνόντας αἰπολίοις γενέσθαι δυσώδεις. ἔνιοι δὲ τοὐναντίον πολυάνθεμον τὴν χώραν οὖσαν ὑπʼ εὐωδίας τοὔνομα λαβεῖν· ὧν ἐστι καὶ Ἀρχύτας ὁ Ἀμφισσεύς· γέγραφε γὰρ οὕτω τὰν βοτρυοστέφανον μυρίπνουν Μάκυναν ἐραννήν.
1616. Megaralıların aphabrōma dediği nedir?
Nisaia'ya adını veren Nisos, krallığı sırasında Boiotia'dan, Onkhestos'un kızı ve Megareus'un kardeşi Abrote ile evlenmiş. Anlaşılan bu kadın düşünce gücüyle üstün, itidaliyle seçkinmiş. O ölünce Megaralılar gönülden yas tutmuş; Nisos da onun hatırası ve şanı sonsuza kadar yaşasın diye, şehirli kadınların onun giydiği elbiseyi giymesini emretmiş ve o elbiseye onun adına aphabrōma demiş. Tanrı da kadının şanına yardım etmiş görünür: Megaralı kadınlar birçok kez elbiselerini değiştirmek istemiş, ama bir kehanet bunu engellemiştir.
τί τὸ καλούμενον ὑπὸ Μεγαρέων ἀφάβρωμα; Νῖσος, ἀφʼ οὗ προσηγορεύθη Νίσαια, βασιλεύων ἐκ Βοιωτίας ἔγημεν Ἀβρώτην, Ὀγχήστου θυγατέρα, Μεγαρέως δʼ ἀδελφήν, γυναῖκα καὶ τῷ φρονεῖν ὡς ἔοικε περιττὴν καὶ σώφρονα διαφερόντως. ἀποθανούσης δʼ αὐτῆς, οἵ τε Μεγαρεῖς ἐπένθησαν ἑκουσίως καὶ ὁ Νῖσος ἀιδίαν τινὰ μνήμην καὶ δόξαν αὐτῆς καταστῆναι βουλόμενος ἐκέλευε τὰς ἀστὰς φορεῖν ἣν ἐκείνη στολὴν ἐφόρει, καὶ τὴν στολὴν ἀφάβρωμα διʼ ἐκείνην ὠνόμασε. δοκεῖ δὲ τῇ δόξῃ τῆς γυναικὸς καὶ ὁ θεὸς βοηθῆσαι· πολλάκις γὰρ τὰς ἐσθῆτας ἀλλάξαι βουλομένας τὰς Μεγαρίδας χρησμῷ διεκώλυσε.
1717. Doriksenos nedir?
Eskiden Megaris köyler hâlinde yaşardı, vatandaşlar beş bölüğe ayrılmıştı: Heraeis, Piraeis, Megareis, Kynosoureis ve Tripodiskioi. Korinthoslular onları birbirine savaştırıyordu, çünkü Megara topraklarını hep kendilerine bağlamaya çalışıyorlardı. Yine de Megaralılar ılımlı oldukları için uysalca, akraba gibi savaşırdı. Çiftçiye kimse asla dokunmazdı. Esir düşenler belli bir fidye ödemek zorundaydı; bu da serbest bırakıldıktan sonra alınırdı, daha önce zorla istenmezdi. Esir alan, esirini evine götürür, tuzunu ve sofrasını paylaştıktan sonra evine gönderirdi. Fidyeyi getiren övülür, esir alanın ömür boyu dostu olur ve mızrakla esir alınmaktan gelen bir adla doriksenos, yani "mızrak konuğu" diye anılırdı. Ödemeyen ise yalnız düşmanlar arasında değil, kendi vatandaşları arasında da haksız ve güvenilmez biri olarak kötü bir ad bırakırdı.
τίς ὁ δορίξενος; τὸ παλαιὸν ἡ Μεγαρὶς ᾠκεῖτο κατὰ κώμας, εἰς πέντε μέρη νενεμημένων τῶν πολιτῶν. ἐκαλοῦντο δὲ Ἡραεῖς καὶ Πιραεῖς καὶ Μεγαρεῖς καὶ Κυνοσουρεῖς καὶ Τριποδίσκιοι. τῶν δὲ Κορινθίων πόλεμον αὐτοῖς ἐξεργασαμένων πρὸς ἀλλήλους ἀεὶ γὰρ ἐπεβούλευον ὑφʼ αὑτοῖς ποιήσασθαι τὴν Μεγαρικήν, ὅμως διʼ ἐπιείκειαν ἡμέρως ἐπολέμουν καὶ συγγενικῶς. τούς μὲν γὰρ γεωργοῦντας οὐδεὶς ἠδίκει τὸ παράπαν, τοὺς δʼ ἁλισκομένους λύτρον τι τεταγμένον ἔδει καταβαλεῖν, καὶ τοῦτʼ ἐλάμβανον ἀφέντες, πρότερον δʼ οὐκ εἰσέπραττον, ἀλλʼ ὁ λαβὼν αἰχμάλωτον ἀπῆγεν οἴκαδε, καὶ μεταδοὺς ἁλῶν καὶ τραπέζης ἀπέπεμπεν οἴκαδε. ὁ μὲν οὖν τὰ λύτρα κομίσας ἐπῃνεῖτο καὶ φίλος ἀεὶ διετέλει τοῦ λαβόντος ἐκ δοριαλώτου δορίξενος προσαγορευόμενος· ὁ δʼ ἀποστερήσας οὐ μόνον παρὰ τοῖς πολεμίοις ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς πολίταις ὡς ἄδικος καὶ ἄπιστος ἠδόξει.
1818. Palintokia nedir?
Megaralılar tiran Theagenes'i kovduktan sonra kısa bir süre yönetimde ölçülü davrandılar. Sonra, Platon'un deyişiyle, halk önderleri onlara bol ve katıksız özgürlük şarabı sunarken büsbütün bozuldular. Zenginlere başka konularda da küstahça davranıyorlardı; yoksullar evlerine girip ziyafet ve gösterişli yemek istiyor, bulamazlarsa herkese zor kullanıp hakaret ediyordu. Sonunda bir karar çıkarıp ödedikleri faizleri alacaklılardan geri aldılar ve bu işe palintokia, yani "geri faiz" dediler.
τίς ἡ παλιντοκία; Μεγαρεῖς Θεαγένη τὸν τύραννον ἐκβαλόντες, ὀλίγον χρόνον ἐσωφρόνησαν κατὰ τὴν πολιτείαν εἶτα πολλὴν κατὰ Πλάτωνα καὶ ἄκρατον αὐτοῖς ἐλευθερίαν τῶν δημαγωγῶν οἰνοχοούντων, διαφθαρέντες παντάπασι τὰ τά ἄλλα τοῖς πλουσίοις ἀσελγῶς προσεφέροντο, καὶ παριόντες εἰς τὰς οἰκίας αὐτῶν οἱ πένητες ἠξίουν ἑστιᾶσθαι καὶ δειπνεῖν πολυτελῶς· εἰ δὲ μὴ τυγχάνοιεν, πρὸς βίαν καὶ μεθʼ ὕβρεως ἐχρῶντο πᾶσι. τέλος δὲ δόγμα θέμενοι, τοὺς τόκους ἀνεπράττοντο παρὰ τῶν δανειστῶν οὓς δεδωκότες ἐτύγχανον, παλιντοκίαν τὸ γινόμενον προσαγορεύσαντες.
1919. Pythia'nın "Tortulu şarap iç, çünkü Anthedon'da oturmuyorsun" dediği Anthedon neresidir? Çünkü Boiotia'daki Anthedon'da şarap bol değildir.
Kalaureia'ya eskiden, Poseidon ile Alpheios'un kızı Melantheia'dan doğduğu anlatılan Eirene adlı kadından dolayı Eirene denirdi. Sonra Anthos ile Hypera ve yanındakiler oraya yerleşince adaya Anthedonia ve Hypereia dendi. Aristoteles'e göre kehanet şöyleydi:
Tortulu şarap iç, çünkü Anthedon'da oturmuyorsun,
ne de tortusuz şarap içtiğin kutsal Hypera'da.
Aristoteles böyle der. Mnasigeiton ise Hypera'nın kardeşi Anthos'un daha bebekken kaybolduğunu, Hypera'nın onu aramak için dolaşa dolaşa Pherai'ye, Akastos'un yanına geldiğini söyler. Anthos orada tesadüfen köle olarak sakilik yapıyormuş. Yemek sırasında çocuk kız kardeşine kadehi getirirken onu tanımış ve sessizce "Tortulu şarap iç, çünkü Anthedon'da oturmuyorsun" demiş.
τίς ἡ Ἀνθηδών, περὶ ἧς ἡ Πυθιὰς εἶπε πῖνʼ οἶνον τρυγίαν, ἐπεὶ οὐκ Ἀνθηδόνα ναίεις ʼ ἡ γὰρ ἐν Βοιωτοῖς οὐκ ἔστι πολύοινος; Τὴν Καλαύρειαν Εἰρήνην τὸ παλαιὸν ὠνόμαζον ἀπὸ γυναικὸς Εἰρήνης, ἣν ἐκ Ποσειδῶνος καὶ Μελανθείας τῆς Ἀλφειοῦ γενέσθαι μυθολογοῦσιν. ὕστερον δὲ τῶν περὶ Ἄνθον καὶ Ὑπέραν αὐτόθι κατοικούντων, Ἀνθηδονίαν καὶ Ὑπέρειαν ἐκάλουν τὴν νῆσον. εἶχε δὲ ὁ χρησμὸς οὕτως, ὡς Ἀριστοτέλης φησί, πῖνʼ οἶνον τρυγίαν, ἐπεὶ οὐκ Ἀνθηδόνα ναίεις οὐδʼ ἱερὰν Ὑπέραν, ὅθι γʼ ἄτρυγον οἶνον ἔπινες. ταῦτα μὲν ὁ Ἀριστοτέλης. ὁ σε Μνασιγείτων φησὶν Ὑπέρας ἀδελφὸν ὄντα τὸν Ἄνθον ἔτι νήπιον ἀπολέσθαι, καὶ τὴν Ὑπέραν κατὰ ζήτησιν αὐτοῦ πλανώμενον εἰς Φερὰς πρὸς Ἄκαστον ἐλθεῖν, ὅπου κατὰ τύχην ὁ Ἄνθος ἐδούλευεν οἰνοχοεῖν τεταγμένος. ὡς οὖν εἱστιῶντο, τὸν παῖδα προσφέροντα τῇ ἀδελφῇ τὸ ποτήριον ἐπιγνῶναι καὶ εἰπεῖν πρὸς αὐτὴν ἡσυχῆ πῖνʼ οἶνον τρυγίαν, ἐπεὶ οὐκ Ἀνθηδόνα ναίεις.
2020. Priene'de "meşe yanındaki karanlık" denen nedir?
Samoslular ile Prieneliler savaşırken genellikle birbirlerine ölçülü zarar veriyorlardı. Ama büyük bir muharebede Prieneliler bin Samoslu öldürdü. Yedi yıl sonra ise Miletoslularla Meşe denen yerde çarpışıp vatandaşlarının en iyilerini ve neredeyse en ileri gelenlerini kaybettiler. Bilge Bias'ın Priene'den Samos'a elçi gidip ün kazanması da o sıraya rastlar. Prieneli kadınlar için bu olay çok acımasız, felaket çok acıklı olmuştu; bu yüzden en büyük konularda bir beddua ve yemin ortaya çıktı: "meşe yanındaki karanlık". Çünkü çocukları, babaları ve kocaları orada öldürülmüştü.
τίς ὁ λεγόμενος ἐν Πριήνῃ παρὰ δρυῒ σκότος; Σάμιοι καὶ Πριηνεῖς πολεμοῦντες ἀλλήλοις, τὰ μὲν ἄλλα μετρίως ἐβλάπτοντο καὶ ἔβλαπτον, μάχης δὲ μεγάλης γενομένης, χιλίους Σαμίων οἱ Πριηνεῖς ἀπέκτειναν· ἑβδόμῳ δʼ ὕστερον ἔτει Μιλησίοις συμβαλόντες παρὰ τὴν καλουμένην δρῦν τοὺς ἀρίστους ὁμοῦ τι καὶ πρώτους ἀπέβαλον τῶν πολιτῶν· ὅτε καὶ Βίας ὁ σοφὸς εἰς Σάμον ἐκ Πριήνης πρεσβεύσας εὐδοκίμησε. ταῖς δὲ Πριηνέων γυναιξὶν ὠμοῦ τοῦ πάθους τούτου καὶ τῆς συμφορᾶς ἐλεεινῆς γενομένης, ἀρὰ κατέστη καὶ ὅρκος περὶ τῶν μεγίστων ὁ παρὰ δρυῒ σκότος διὰ τὸ παῖδας αὐτῶν καὶ πατέρας καὶ ἄνδρας ἐκεῖ φονευθῆναι.
2121. Giritlilerin katakautai dediği kimlerdir?
Anlatıldığına göre Tyrrhenialılar, Lemnos ve İmbros'ta otururken Atinalıların kızlarını ve karılarını Brauron'dan kaçırmış, sonra oradan sürülüp Lakonia'ya gelmiş ve yerli kadınlarla çocuk sahibi olacak kadar karışmışlardı. Kuşku ve iftira yüzünden Lakonia'yı da terk etmek zorunda kalınca çocukları ve kadınlarıyla, Pollis ve Delphos önderliğinde Girit'e indiler. Orada adayı elinde tutanlarla savaşırken ölenlerin birçoğunu gömmeden bıraktılar: Önce savaş ve tehlike yüzünden vakitleri yoktu, sonra da zamanla çürüyüp dağılmış cesetlere dokunmaktan kaçındılar. Bunun üzerine Pollis bir çare buldu ve bazı onur, ayrıcalık ve muafiyetleri kısmen tanrıların rahiplerine, kısmen ölüleri gömenlere verdi; bunları da elden alınmasın diye yer altı daimōnlarına adadı. Öbürlerine rahipler, bunlara da katakautai, yani "yakıcılar" dendi.
Sonra Delphos'la kura çekip ayrıldılar ve kendi yönetimlerini kurdular. Öbür ayrıcalıkların yanı sıra, öbür Giritlilerin birbirlerine gizlice gelip mal götürerek yaptığı haksızlıklara karşı da güvence kazandılar: Kimse onlara haksızlık etmez, onlardan bir şey çalmaz ve almazdı.
τίνες οἱ παρὰ Κρησὶ λεγόμενοι κατακαῦται; Τυρρηνοὺς φασι τὰς Ἀθηναίων θυγατέρας καὶ γυναῖκας ἐκ Βραύρωνος ἁρπάσαντας, ὁπηνίκα Λῆμνον καὶ Ἴμβρον κατῴκουν, εἶτʼ ἐκπεσόντας, εἰς τὴν Λακωνικὴν ἀφικέσθαι καὶ γενέσθαι ἐπιμειξίαν αὐτοῖς μέχρι παίδων γενέσεως πρὸς τὰς ἐγχωρίους γυναῖκας· ἐκ δʼ ὑποψίας καὶ διαβολῆς πάλιν ἀναγκασθέντας ἐκλιπεῖν τὴν Λακωνικήν, μετὰ παίδων καὶ γυναικῶν εἰς Κρήτην κατᾶραι, Πόλλιν ἡγεμόνα καὶ Δελφὸν ἔχοντας. ἐκεῖ δὲ πολεμοῦντας τοῖς κατέχουσι τὴν Κρήτην, πολλοὺς περιορᾶν τῶν ἐν ταῖς μάχαις ἀποθνησκόντων ἀτάφους, τὸ μὲν πρῶτον ἀσχόλους διὰ τὸν πόλεμον ὄντας καὶ τὸν κίνδυνον, ὕστερον δὲ φεύγοντας ἅπτεσθαι νεκρῶν ἐφθαρμένων ὑπὸ χρόνου καὶ διερρυηκότων. τὸν οὖν Πόλλιν ἐξευρόντα τιμάς τινας καὶ προνομίας καὶ ἀτελείας ἀποδοῦναι τὰς μὲν τοῖς ἱερεῦσι τῶν θεῶν, τὰς δὲ τοῖς ταφεῦσι τῶν τετελευτηκότων, ἐπιφημίσαντα καὶ ταύτας δαίμοσι χθονίοις, ὅπως ἀναφαίρετοι διαμένοιεν· ὀνομασθῆναι δὲ τοὺς μὲν ἱερεῖς, τοὺς δὲ κατακαύτας. εἶτα κλήρῳ διαλαχεῖν πρὸς τὸν Δελφὸν καὶ πολιτεύεσθαι μὲν αὐτοὺς καθʼ αὑτούς, ἔχειν δὲ μετὰ τῶν ἄλλων φιλανθρώπων καὶ ἄδειαν ἀδικημάτων, οἷς οἱ ἄλλοι Κρῆτες εἰώθασι χρῆσθαι πρὸς ἀλλήλους ἄγοντες λαθραίως καὶ ἀποφέροντες· ἐκείνους γὰρ οὐδὲν ἀδικεῖν οὐδὲ κλέπτειν οὐδὲν οὐδʼ ἀφαιρεῖσθαι.
2222. Khalkis'te "çocuk mezarı" nedir?
Xuthos'un oğulları Kothos ve Aiklos, o sırada büyük bölümünü Aiolların elinde tuttuğu Euboia adasına yerleşmeye geldi. Kothos'a, toprağı satın alırsa başarılı olup düşmanlarını yeneceği kehaneti verilmişti. Birkaç kişiyle karaya çıkınca deniz kenarında oynayan çocuklara rastladı. Onlarla oynayıp dostça davrandı ve birçok yabancı oyuncak gösterdi. Çocukların bunları almak istediğini görünce, karşılığında toprak almadan vermeyeceğini söyledi. Çocuklar da yerden toprak alıp ona verdi ve oyuncakları alıp gitti. Aiollar olanı öğrenince, düşman da gemilerle üzerlerine gelirken, öfke ve acı içinde çocukları öldürdüler. Çocuklar şehirden Euripos'a giden yolun kenarına gömüldü; o yere "çocuk mezarı" denir.
τίς ὁ παίδων τάφος παρὰ Χαλκιδεῦσι; Κόθος καὶ Αἶκλος οἱ Ξούθου παῖδες εἰς Εὔβοιαν ἧκον οἰκήσοντες, Αἰολέων τότε τὰ πλεῖστα τῆς νήσου κατεχόντων. ἦν δὲ τῷ Κόθῳ λόγιον εὖ πράξειν ἐν καὶ περιέσεσθαι τῶν πολεμίων, ἐὰν πρίηται τὴν χώραν. ἀποβὰς οὖν μετʼ ὀλίγων ἐνέτυχε παίζουσι παιδαρίοις παρὰ τὴν θάλατταν· συμπαίζων οὖν αὐτοῖς καὶ φιλοφρονούμενος ἔδειξε παίγνια πολλὰ τῶν ξενικῶν. ὡς δʼ ἑώρα τοὺς παῖδας ἐπιθυμοῦντας λαβεῖν, οὐκ ἔφησεν αὐτοῖς δώσειν ἄλλως, εἰ μὴ τῆς γῆς λάβοι παρʼ αὐτῶν οἱ δὲ παῖδες οὕτως ἀναιρούμενοι χαμᾶθεν ἐδίδοσαν καὶ τὰ παίγνια λαβόντες ἀπηλλάγησαν. οἱ δʼ Αἰολεῖς αἰσθόμενοι τὸ γεγονός, καὶ τῶν πολεμίων αὐτοῖς ἐπιπλεόντων, ὑπʼ ὀργῆς καὶ λύπης διεχρήσαντο τοὺς παῖδας. ἐτάφησαν δὲ παρὰ τὴν ὁδὸν ᾗ βαδίζουσιν ἐκ πόλεως ἐπὶ τὸν Εὔριπον, καὶ ὁ τόπος τάφος παίδων καλεῖται.
2323. Argos'ta miksarkhagetas kimdir ve elasioi kimlerdir?
Kastor'a miksarkhagetas derler ve onun kendi topraklarında gömülü olduğuna inanırlar; Polydeukes'e ise Olymposlulardan biri olarak saygı gösterirler. Sara nöbetlerini savuşturduğuna inanılanlara da elasioi derler; bunların Amphiaraos'un kızı Alexida'nın soyundan geldiği sanılır.
τίς ὁ μιξαρχαγέτας ἐν Ἄργει καὶ τίνες οἱ ἐλάσιοι; μιξαρχαγέταν τὸν Κάστορα καλοῦσι καὶ νομίζουσι παρʼ αὐτοῖς τεθάφθαι· τὸν δὲ Πολυδεύκην ὡς ἕνα τῶν Ὀλυμπίων σέβονται. τοὺς δὲ τὰς ἐπιληψίας ἀποτρέπειν δοκοῦντας ἐλασίους μὲν ὀνομάζουσι, δοκοῦσι δὲ τῶν Ἀλεξίδας τῆς Ἀμφιαράου θυγατρὸς ἀπογόνων εἶναι.
2424. Argoslularda enknisma nedir?
Bir akrabasını ya da yakınını kaybedenler yastan hemen sonra Apollon'a, otuz gün sonra da Hermes'e kurban sunar. Çünkü toprak ölülerin bedenlerini nasıl kabul ediyorsa, Hermes'in de psykhēleri kabul ettiğine inanırlar. Apollon'un görevlisine arpa verip kurbandan et alırlar; ateşi kirlenmiş sayıp söndürür, başkalarından ateş alarak bu eti kızartırlar ve ona enknisma derler.
τί τὸ παρʼ Ἀργείοις λεγόμενον ἔγκνισμα; τοῖς ἀποβαλοῦσί τινα συγγενῶν ἢ συνήθων ἔθος ἐστὶ μετὰ τὸ πένθος εὐθὺς τῷ Ἀπόλλωνι θύειν, ἡμέραις δʼ ὕστερον τριάκοντα τῷ Ἑρμῇ. νομίζουσι γάρ, ὥσπερ τὰ σώματα τῶν ἀποθανόντων δέχεσθαι τὴν γῆν, ὀὕτω τὰς ψυχὰς τὸν Ἑρμῆν τοῦ δʼ Ἀπόλλωνος τῷ ἀμφιπόλῳ κριθὰς διδόντες λαμβάνουσι κρέας τοῦ ἱερείου, καὶ τὸ πῦρ ἀποσβέσαντες ὡς μεμιασμένον παρʼ ἑτέρων δʼ ἐναυσάμενοι, τοῦτο τὸ κρέας ὀπτῶσιν ἔγκνισμα προσαγορεύοντες.
2525. Alastōr, alitērios ve palamnaios nedir?
Kıtlıkta öğüten kişiyi gözetleyip soyanlara alitērioi dendiğini söyleyenlere inanmamak gerekir. Alastōr, unutulmaz ve uzun süre anılacak işler yapmış kişiye denir; alitērios ise kötülüğü yüzünden kaçınılması ve sakınılması gereken kişidir. Sokrates bunların tunç levhalarda yazılı olduğunu söyler.
τίς ἀλάστωρ ἀλιτήριος παλαμναῖος; οὐ γὰρ πειστέον τοῖς λέγουσιν ἀλιτηρίους κεκλῆσθαι τοὺς ἐπιτηροῦντας ἐν τῷ λιμῷ τὸν ἀλοῦντα καὶ διαρπάζοντας· ἀλλʼ ἀλάστωρ μὲν κέκληται ὁ ἄληστα καὶ πολὺν χρόνον μνημονευθησόμενα δεδρακώς, ἀλιτήριος δʼ ὃν ἀλεύασθαι καὶ φυλάξασθαι διὰ μοχθηρίαν καλῶς εἶχε. ταῦτα, φησὶν ὁ Σωκράτης, ἐν διφθέραις χαλκαῖς γεγράφασι.
2626. Öküzü Ainis'ten Kassiopaia'ya götürenleri sınıra kadar uğurlayan bakirelerin "sevgili yurdunuza asla dönmeyin" diye şarkı söylemesinin anlamı nedir?
Ainianlar Lapithler tarafından yerlerinden sürülünce önce Aithikia çevresine, sonra Molossis ve Kassiopaia çevresine yerleştiler. Topraktan hiçbir fayda görmediler, üstelik sert komşuları vardı; bu yüzden Kral Oinoklos önderliğinde Kirrha ovasına geldiler. Orada büyük kuraklıklar olunca, söylendiğine göre bir kehanet üzerine Oinoklos'u taşlayarak öldürdüler ve yine dolaşmaya başlayıp şimdi oturdukları, iyi ve her şeyi veren bu toprağa vardılar. Bu yüzden eski yurda dönmemek, burada saadet içinde kalmak için tanrılara dua etmeleri doğaldır.
τίνος ἔχεται διανοίας τὸ τοὺς ἀπάγοντας εἰς Κασσιοπαίαν τὸν βοῦν ἐξ Αἰνίδος τὰς παρθένους προπεμπούσας ἐπᾴδειν ἄχρι τῶν ὅρων μήποτε νοστήσαιτε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν; Αἰνιᾶνες ὑπὸ Λαπιθῶν ἐξαναστάντες τὸ πρῶτον ᾤκησαν περὶ τὴν Αἰθικίαν, εἶτα περὶ τὴν Μολοττίδα καὶ Κασσιοπαίαν· οὐδὲν δὲ χρηστὸν ἀπὸ τῆς χώρας ἔχοντες, ἀλλὰ καὶ χαλεποῖς χρώμενοι προσοίκοις εἰς τὸ Κιρραῖον πεδίον ἧκον, Οἰνόκλου τοῦ βασιλέως ἄγοντος αὐτούς. ἐκεῖ δὲ μεγάλων αὐχμῶν γενομένων, κατὰ χρησμὸν ὡς λέγεται τὸν Οἴνοκλον καταλεύσαντες καὶ πάλιν πλανηθέντες, εἰς ταύτην ἀφίκοντο τὴν χώραν, ἣν νῦν ἔχουσιν, ἀγαθὴν καὶ πάμφορον οὖσαν. ὅθεν εἰκότως εὔχονται τοῖς θεοῖς εἰς τὴν παλαιὰν πατρίδα μὴ ἐπανελθεῖν, ἀλλʼ αὐτοῦ καταμένειν εὐδαιμονοῦντας.
2727. Rodos'ta haberci neden Okridion'un kahraman tapınağına girmez?
Okhimos kızı Kydippe'yi Okridion'a nişanladığı için mi? Okhimos'un kardeşi Kerkaphos kıza âşıktı. Gelinleri habercilerle almak âdet olduğundan, haberciyi, Kydippe'yi alınca kendisine getirmeye ikna etti. Bu yapılınca Kerkaphos kızı alıp kaçtı, sonra Okhimos yaşlanınca geri döndü. Rodoslularda da bu haksızlık yüzünden habercinin Okridion tapınağına yaklaşmaması âdet oldu.
τί δήποτε παρὰ Ῥοδίοις εἰς τὸ τοῦ Ὀκριδίωνος ἡρῷον οὐκ εἰσέρχεται κῆρυξ; ἢ ὅτι Ὄχιμος τὴν θυγατέρα Κυδίππην ἐνεγγύησεν Ὀκριδίωνι; Κέρκαφος δʼ ἀδελφὸς ὢν Ὀχίμου τῆς δὲ παιδὸς ἐρῶν, ἔπεισε τὸν κήρυκα διὰ κηρύκων γὰρ ἔθος ἦν τὸ μετέρχεσθαι τὰς νύμφας, ὅταν παραλάβῃ τὴν Κυδίππην, πρὸς ἑαυτὸν ἀγαγεῖν. τούτου δὲ πραχθέντος, ὁ μὲν Κέρκαφος ἔχων τὴν κόρην ἔφυγεν, ὕστερον δὲ τοῦ Ὀχίμου γηράσαντος ἐπανῆλθε. τοῖς δὲ Ῥοδίοις ἔθος κατέστη κήρυκα μὴ προσιέναι τῷ τοῦ Ὀκριδίωνος ἡρῴῳ διὰ τὴν γενομένην ἀδικίαν.
2828. Tenedos'ta Tenes tapınağına neden flütçü girmez ve tapınakta neden Akhilleus'un adı anılmaz?
Üvey annesi Tenes'i kendisiyle birlikte olmak istemekle suçlamış, flütçü Molpos da ona karşı yalan tanıklık etmiş, bu yüzden Tenes kız kardeşiyle Tenedos'a kaçmak zorunda kalmıştı; bundan mı? Akhilleus'a gelince, annesi Thetis'in, Apollon'un değer verdiği Tenes'i öldürmesini kesinlikle yasakladığı, bir hizmetkârına da dikkat etmesini ve Akhilleus'un Tenes'i bilmeden öldürmemesi için ona hatırlatmasını tembihlediği söylenir. Akhilleus Tenedos'u yağmalarken Tenes'in güzel kız kardeşini kovaladı. Tenes karşısına çıkıp kardeşini savundu; kız kaçtı, Tenes öldürüldü. Akhilleus yerde yatanı tanıyınca, yanında olup hatırlatmadığı için hizmetkârı öldürdü, Tenes'i de şimdi tapınağın bulunduğu yere gömdü. Bu yüzden oraya flütçü girmez, Akhilleus'un adı da anılmaz.
τί δήποτε παρὰ Τενεδίοις εἰς τὸ τοῦ Τένου ἱερὸν οὐκ ἔξεστιν αὐλητὴν εἰσελθεῖν οὐδʼ Ἀχιλλέως ἐν τῷ ἱερῷ μνησθῆναι; ἢ ὅτι τῆς μητρυιᾶς τὸν Τένην διαβαλούσης ὡς βουλόμενον αὐτῇ συγγενέσθαι Μόλπος ὁ αὐλητὴς τὰ ψευδῆ κατεμαρτύρησεν αὐτοῦ, διὰ τοῦτο τῷ Τένῃ συνέπεσε φεύγειν εἰς Τένεδον μετὰ τῆς ἀδελφῆς; Ἀχιλλεῖ δὲ λέγεται τὴν μητέρα Θέτιν ἰσχυρῶς ἀπαγορεῦσαι μὴ ἀνελεῖν τὸν Τένην ὡς τιμώμενον ὑπʼ Ἀπόλλωνος, καὶ παρεγγυῆσαι ἑνὶ τῶν οἰκετῶν, ὅπως προσέχῃ καὶ ἀναμιμνήσκῃ, μὴ λάθοι κτείνας ὁ Ἀχιλλεὺς τὸν Τένην. ἐπεὶ δὲ τὴν Τένεδον κατατρέχων ἐδίωκε τὴν ἀδελφὴν τοῦ Τένου καλὴν οὖσαν ἀπαντήσας θʼ ὁ Τένης ἠμύνετο πρὸ τῆς ἀδελφῆς, καὶ ἡ μὲν ἐξέφυγεν ὁ δὲ Τένης ἀνῃρέθη· ὁ δʼ Ἀχιλλεὺς πεσόντα γνωρίσας τὸν μὲν οἰκέτην ἀπέκτεινεν ὅτι παρὼν οὐκ ἀνέμνησε, τὸν δὲ Τένην ἔθαψεν οὗ νῦν τὸ ἱερόν ἐστι, καὶ οὔτʼ αὐλητὴς εἴσεισιν οὔτʼ Ἀχιλλεὺς ὀνομάζεται.
2929. Epidamnos'ta pōlētēs kimdir?
Epidamnoslular İlliryalılarla komşuydu ve onlarla karışan vatandaşların kötüleştiğini fark ettiler. Bir ayaklanmadan korktukları için, bu tür alışveriş ve değiş tokuşlar için her yıl aralarından sınanmış bir kişi seçerlerdi. Bu kişi barbarların yanına gider, bütün vatandaşlar için pazar ve satış olanağı sağlardı; ona pōlētēs, yani "satıcı" denirdi.
τίς ὁ παρʼ Ἐπιδαμνίοις πωλήτης; Ἐπιδάμνιοι γειτνιῶντες Ἰλλυριοῖς ᾐσθάνοντο τοὺς ἐπιμειγνυμένους αὐτοῖς πολίτας γιγνομένους πονηροὺς καὶ φοβούμενοι νεωτερισμὸν ᾑροῦντο πρὸς τὰ τοιαῦτα συμβόλαια καὶ τὰς ἀμείψεις καθʼ ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἕνα τῶν δεδοκιμασμένων παρʼ αὐτοῖς, ὃς ἐπιφοιτῶν τοῖς βαρβάροις παρεῖχεν ἀγορὰν καὶ διάθεσιν πᾶσι τοῖς πολίταις πωλήτης ʼ προσαγορευόμενος.
3030. Trakya'daki Arainos kıyısı nedir?
Androslular ve Khalkisliler yerleşmek için Trakya'ya gidince Sane şehrini bir ihanet yoluyla birlikte ele geçirdiler. Barbarların Akanthos'u terk ettiğini duyunca da iki gözcü yolladılar. Şehre yaklaşırken düşmanın tamamen kaçtığını gören Khalkisli gözcü, şehri Khalkisliler adına almak için öne fırladı. Androslu ona yetişemeyince mızrağını attı; mızrak kapıya saplanınca yüksek sesle, şehrin Andros oğulları için önceden mızrakla alındığını haykırdı. Bunun üzerine anlaşmazlık çıktı. Savaşmadan, Erythraililer, Samoslular ve Parosluları her konuda hakem yapmayı kararlaştırdılar. Erythraililer ve Samoslular Androslular lehine, Paroslular ise Khalkisliler lehine oy verince, Androslular bu yerde Paroslulara lanet okuyarak onlara kadın vermemeye, onlardan kadın almamaya yemin ettiler. Bu yüzden önceden Ejder Kıyısı denen yere Arainos, yani Lanet Kıyısı dediler.
τίς ἡ περὶ Θρᾴκην Ἀραίνου ἀκτή; Ἄνδριοι καὶ Χαλκιδεῖς πλεύσαντες εἰς Θρᾴκην οἰκήσεως ἕνεκα Σάνην μὲν πόλιν ἐκ προδοσίας κοινῇ παρέλαβον, τὴν δʼ Ἄκανθον ἐκλελοιπέναι τοὺς βαρβάρους πυνθανόμενοι, δύο κατασκόπους ἔπεμψαν. ὡς δὲ τῇ πόλει προσιόντες παντάπασι πεφευγότας ἠσθάνοντο τοὺς πολεμίους, ὁ μὲν Χαλκιδικὸς προεξέδραμεν ὡς καταληψόμενος τοῖς Χαλκιδεῦσι τὴν πόλιν, ὁ δʼ Ἄνδριος οὐ συνεξανύτων ἠκόντισε τὸ δόρυ, καὶ ταῖς πύλαις ἐμπαρέντος μέγα βοήσας Ἀνδρίων ἔφη παισὶν αἰχμῇ προκατειλῆφθαι τὴν πόλιν. ἐκ τούτου διαφορᾶς γενομένης, ἄνευ πολέμου συνέβησαν Ἐρυθραίοις καὶ Σαμίοις καὶ Παρίοις χρήσασθαι περὶ πάντων δικασταῖς. ἐπεὶ δʼ οἱ μὲν Ἐρυθραῖοι, καὶ οἱ Σάμιοι, τὴν ψῆφον Ἀνδρίοις ἤνεγκαν, οἱ δὲ Πάριοι Χαλκιδεῦσιν, ἀρὰς ἔθεντο περὶ τὸν τόπον τοῦτον οἱ Ἄνδριοι κατʼ αὐτῶν μήτε δοῦναι γυναῖκα Παρίοις μήτε λαβεῖν παρʼ αὐτῶν καὶ διὰ τοῦτο προσηγόρευσαν ἀκτὴν Ἀραίνου, πρότερον ὀνομαζομένην Δράκοντος.
3131. Eretrialı kadınlar Thesmophoria'da eti neden ateşte değil güneşte kızartır ve Kalligeneia'yı neden çağırmaz?
Agamemnon'un Troya'dan getirdiği esir kadınlar burada Thesmophoria kurbanı sunarken birden elverişli bir yol açılmış, onlar da kurbanı yarım bırakıp yola çıkmıştı; bundan mı?
διὰ τί τοῖς θεσμοφορίοις αἱ τῶν Ἐρετριέων γυναῖκες οὐ πρὸς πῦρ ἀλλὰ πρὸς ἥλιον ὀπτῶσι τὰ κρέα, καὶ Καλλιγένειαν οὐ καλοῦσιν; ἢ ὅτι ταῖς αἰχμαλώτοις, ἃς ἦγεν ἐκ Τροίας Ἀγαμέμνων, ἐνταῦθα συνέβη θεσμοφόρια θύειν, πλοῦ δὲ φανέντος ἐξαίφνης ἀνήχθησαν ἀτελῆ τὴν θυσίαν καταλιποῦσαι;
3232. Miletoslularda aeinautai kimlerdir?
Thoas ve Damasenor'un tiranlığı yıkıldıktan sonra şehre iki grup hâkim oldu; birine Ploutis, öbürüne Kheiromakha denirdi. Güçlüler üstün gelip işleri kendi gruplarının eline geçirince en büyük meseleleri gemilere binip karadan uzaklaşarak görüşürlerdi; kararı kesinleştirince de geri dönerlerdi. Bu yüzden onlara aeinautai, yani "hep denizde olanlar" dendi.
τίνες οἱ ἀειναῦται παρὰ Μιλησίοις; τῶν περὶ Θόαντα καὶ Δαμασήνορα τυράννων καταλυθέντων, ἑταιρεῖαι δύο τὴν πόλιν κατέσχον, ὧν ἡ μὲν ἐκαλεῖτο Πλουτὶς ἡ δὲ Χειρομάχα. κρατήσαντες οὖν οἱ δυνατοὶ καὶ τὰ πράγματα περιστήσαντες εἰς τὴν ἑταιρείαν, ἐβουλεύοντο περὶ τῶν μεγίστων ἐμβαίνοντες εἰς τὰ πλοῖα καὶ πόρρω τῆς γῆς ἐπανάγοντες· κυρώσαντες δὲ τὴν γνώμην κατέπλεον, καὶ διὰ τοῦτʼ ἀειναῦται προσηγορεύθησαν.
3333. Khalkisliler Pyrsophion çevresindeki yere neden "delikanlılar sohbet yeri" der?
Anlatıldığına göre Akhaların kovaladığı Nauplios Khalkislilere sığınmış, hem kendisine yöneltilen suçlamaya karşı savunma yapmış hem de Akhaları suçlamıştı. Khalkisliler onu teslim etmeye niyetli değildi; ama hileyle öldürülmesinden korktukları için ona muhafız olarak gücü yerinde delikanlılar verdiler ve onları bu yere yerleştirdiler. Orada hem birlikte vakit geçiriyor hem de Nauplios'u koruyorlardı.
τί δήποτε Χαλκιδεῖς τὸν περὶ τὸ Πυρσόφιον τόπον ἀκμαίων λέσχην καλοῦσι; τὸν Ναύπλιόν φασιν ὑπὸ τῶν Ἀχαιῶν διωκόμενον Χαλκιδεῖς ἱκετεῦσαι, καὶ τὰ μὲν περὶ τῆς αἰτίας ἀπολογεῖσθαι, τὰ δʼ αὐτὸν ἀντεγκαλεῖν τοῖς Ἀχαιοῖς. ἐκδιδόναι μὲν αὐτὸν οἱ Χαλκιδεῖς οὐκ ἐμέλλησαν· δεδιότες δὲ μὴ δόλῳ φονευθῇ, φυλακὴν ἔδοσαν αὐτῷ τοὺς ἀκμάζοντας νεανίσκους καὶ κατέστησαν εἰς τὸν τόπον τοῦτον, ὅπου συνῆσαν ἀλλήλοις ἅμα καὶ τὸν Ναύπλιον παρεφύλαττον.
3434. Hayırseverine öküz kurban eden kimdir?
Ithaka açıklarında bir korsan gemisi demirlemişti; içinde zift dolu küplerle bir ihtiyar vardı. Ithakalı Pyrrhias adlı bir kayıkçı tesadüfen gemiye yanaştı ve ihtiyarı kurtardı; onun karşılığında hiçbir şey istemedi, yalvarışına uyup acımıştı. İhtiyarın isteğiyle küplerden de aldı. Korsanlar gidip tehlike kalmayınca ihtiyar Pyrrhias'ı küplerin yanına götürdü ve içlerinde ziftle karıştırılmış bol altın ve gümüş gösterdi. Birdenbire zengin olan Pyrrhias ihtiyara her bakımdan iyi davrandı ve ona bir öküz kurban etti. Bu yüzden atasözünde "Pyrrhias'tan başka kimse hayırseverine öküz kurban etmedi" derler.
τίς ὁ βοῦν εὐεργέτῃ θύσας; πλοῖον ὥρμει περὶ τὴν Ἰθακησίαν λῃστρικόν ἐν ᾧ πρεσβύτης ἐτύγχανε μετὰ κεραμίων ἐχόντων πίτταν. τούτῳ οὖν κατὰ τύχην προσέσχε πορθμεὺς Ἰθακήσιος ὀνόματι Πυρρίας, καὶ τὸν πρεσβύτην ἐρρύσατο μηδενὸς δεόμενος, ἀλλὰ πεισθεὶς ὑπʼ ἀὐτοῦ καὶ οἰκτίρας· προσέλαβε δὲ καὶ τῶν κεραμίων, τοῦ πρεσβύτου κελεύσαντος. ἀπαλλαγέντων δὲ τῶν λῃστῶν καὶ γενομένης ἀδείας, ὁ πρεσβύτης τοῖς κεραμίοις τὸν Πυρρίαν προσαγαγὼν χρυσίον ἐδείκνυεν ἐν αὐτοῖς πολὺ καὶ ἀργύριον τῇ πίττῃ καταμεμειγμένον. ἐξαίφνης οὖν ὁ Πυρρίας πλούσιος γενόμενος τὰ τʼ ἄλλʼ εὖ περιεῖπε τὸν γέροντα καὶ βοῦν ἔθυσεν αὐτῷ. ὃ καὶ παροιμιαζόμενοι λέγουσιν οὐδεὶς εὐεργέτῃ βοῦν ἔθυσεν ἀλλʼ ἢ Πυρρίας.
3535. Bottiaialı kızların dans ederken "Atina'ya gidelim" demesi neden âdetti?
Anlatıldığına göre Giritliler bir adak yüzünden Delphoi'ye insanlardan ilk ürün göndermiş; gönderilenler orada geçim imkânı bulamayınca koloni kurmak için yola çıkmış. Önce Iapygia'ya yerleşmişler, sonra Trakya'nın bu bölgesini ele geçirmişler; aralarında Atinalılar da vardı. Çünkü anlaşılan Minos, Atinalıların vergi olarak gönderdiği gençleri öldürmüyor, yanında hizmetkâr olarak tutuyordu. Bunların soyundan gelip Giritli sayılanlardan bazıları da Delphoi'ye gönderilenlere katılmıştı. Bu yüzden Bottiaialıların kızları soylarını anarak bayramlarda "Atina'ya gidelim" diye şarkı söyler.
τί δήποτε ταῖς κόραις τῶν Βοττιαίων ἔθος ἦν λέγειν χορευούσαις ἴωμεν εἰς Ἀθήνας ; Κρῆτάς φασιν εὐξαμένους ἀνθρώπων ἀπαρχὴν εἰς Δελφοὺς ἀποστεῖλαι, τοὺς δὲ πεμφθέντας, ὡς ἑώρων οὐδεμίαν οὖσαν εὐπορίαν, αὐτόθεν εἰς ἀποικίαν ὁρμῆσαι· καὶ πρῶτον μὲν ἐν Ἰαπυγίᾳ κατοικῆσαι, ἔπειτα τῆς Θρᾴκης τοῦτον τὸν τόπον κατασχεῖν, ἀναμεμειγμένων αὐτοῖς Ἀθηναίων. ἔοικε γὰρ μὴ διαφθείρειν ὁ Μίνως οὓς ἔπεμπον Ἀθηναῖοι κατὰ τὸν δασμὸν ἠιθέους, ἀλλὰ κατέχειν παρʼ ἑαυτῷ λατρεύοντας. ἐξ ἐκείνων οὖν τινες γεγονότες καὶ νομιζόμενοι Κρῆτες εἰς Δελφοὺς συναπεστάλησαν. ὅθεν αἱ θυγατέρες τῶν Βοττιαίων ἀπομνημονεύουσαι τοῦ γένους ᾖδον ἐν ταῖς ἑορταῖς ἴωμεν εἰς Ἀθήνας.,,
3636. Elisli kadınlar Dionysos'a ilahi söylerken neden onun öküz ayağıyla yanlarına gelmesini isterler? İlahi şöyledir:
Gel, kahraman Dionysos,
Elis'in kutsal tapınağına,
Kharitlerle birlikte
tapınağa,
öküz ayağıyla coşarak.
Sonra iki kez "Değerli boğa!" diye söylerler.
Bazıları tanrıya "öküzden doğan" ve "boğa" dediği için mi? Yoksa "öküz ayağı" büyük ayak mı demektir; şairin iri gözlüye boōpis, çok övünene bougaios demesi gibi?
Yoksa daha çok, öküzün ayağı zararsız, boynuzu zararlı olduğundan tanrıyı böyle yumuşak ve zararsız gelmeye mi çağırırlar?
Yoksa birçok kişi çift sürmeyi ve ekimi bu tanrının başlattığına inandığı için mi?
διὰ τί τὸν Διόνυσον αἱ τῶν Ἠλείων γυναῖκες ὑμνοῦσαι παρακαλοῦσι βοέῳ ποδὶ παραγίγνεσθαι πρὸς αὐτάς; ἔχει δʼ οὕτως ὁ ὕμνος. ἐλθεῖν, ἥρω Διόνυσε, Ἀλεῖον ἐς ναὸν ἁγνὸν σὺν Χαρίτεσσιν ἐς ναὸν τῷ βοέῳ ποδὶ θύων ʼ εἶτα δὶς ἐπᾴδουσιν ʼἄξιε ταῦρε.ʼ πότερον ὅτι καὶ βουγενῆ προσαγορεύουσι καὶ ταῦρον ἔνιοι τὸν θεὸν ἢ τῷ μεγάλῳ ποδὶ βοέῳ λέγουσιν, ὡς βοῶπιν ὁ ποιητὴς τὴν μεγαλόφθαλμον καὶ βουγάιον τὸν μεγάλαυχον; ἤ μᾶλλον, ὅτι τοῦ βοὸς ὁ ποὺς ἀβλαβής ἐστι τὸ δὲ κερασφόρον ἐπιβλαβές, οὕτω τὸν θεὸν παρακαλοῦσι πρᾶον ἐλθεῖν καὶ ἄλυπον; ἢ ὅτι καὶ ἀρότου καὶ σπόρου πολλοὶ τὸν θεὸν ἀρχηγὸν γεγονέναι νομίζουσι;
3737. Tanagra'nın önünde neden Akhilleion denen bir yer vardır? Çünkü Akhilleus'un bu şehirle dostluktan çok düşmanlığı olduğu söylenir: Poimandros'un annesi Stratonike'yi kaçırmış, Ephippos'un oğlu Akestor'u öldürmüştür.
Ephippos'un babası Poimandros, Tanagra bölgesi daha köyler hâlindeyken, Akhalarla sefere çıkmak istemediği için Stephon denen yerde kuşatılmıştı. Geceleyin orayı bırakıp Poimandria'yı surlarla çevirdi. Mimar Polykrithos oradaydı; yapılan işi küçümseyip alay ederek hendeğin üstünden atladı. Öfkelenen Poimandros ona büyük bir taş atmaya davrandı; bu taş orada eskiden beri gizli duruyor, gece ayinleri için ayrılmış bulunuyordu. Poimandros bunu bilmeden çekip çıkardı ve attı. Polykrithos'u ıskaladı, kendi oğlu Leukippos'u öldürdü. Kanuna göre Boiotia'dan çıkıp bir yabancının ocağına yakarıcı olarak sığınması gerekiyordu; ama Akhalar Tanagra topraklarına girdiği için bu kolay değildi. Bu yüzden oğlu Ephippos'u Akhilleus'a rica etmeye yolladı. Akhilleus hem onu içeri aldı hem de hepsi akrabaları olan Herakles oğlu Tlepolemos ile Hippalkmos oğlu Peneleos'u razı etti. Onlar Poimandros'u Khalkis'e gönderdi; Poimandros orada Elephenor'un yanında cinayetten arındı. Sonra bu adamları onurlandırdı ve hepsine kutsal alanlar ayırdı; bunlardan Akhilleus'unki adını hâlâ korumaktadır.
διὰ τί Ταναγραίοις πρὸ τῆς πόλεως ἔστιν Ἀχίλλειον, τόπος οὕτω προσαγορευόμενος; ἔχθρα γὰρ αὐτῷ μᾶλλον ἢ φιλία λέγεται γεγονέναι πρὸς τὴν πόλιν, ἁρπάσαντι μὲν τὴν μητέρα τοῦ Ποιμάνδρου Στρατονίκην, ἀποκτείναντι δʼ υἱὸν Ἐφίππου Ἀκέστορα. Ποίμανδρος τοίνυν ὁ Ἐφίππου πατήρ, ἔτι τῆς Ταναγρικῆς κατὰ κώμας οἰκουμένης, ἐν τῷ καλουμένῳ Στέφοντι πολιορκούμενος ὑπὸ τῶν Ἀχαιῶν διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι συστρατεύειν, ἐξέλιπε τὸ χωρίον ἐκεῖνο νύκτωρ καὶ τὴν Ποιμανδρίαν ἐτείχισε, παρὼν δὲ Πολύκριθος ὁ ἀρχιτέκτων διαφαυλίζων τὰ ἔργα καὶ καταγελῶν ὑπερήλατο τὴν τάφρον. ὀργισθεὶς ὁ Ποίμανδρος ὥρμησε λίθον ἐμβαλεῖν αὐτῷ μέγαν, ὃς ἦν αὐτόθι κεκρυμμένος ἐκ παλαιοῦ, νυκτελίοις ἱεροῖς ἀποκείμενος· τοῦτον ἀνασπάσας ὑπʼ ἀγνοίας ὁ Ποίμανδρος ἔβαλε, καὶ τοῦ μὲν Πολυκρίθου διήμαρτε, Λεύκιππον δὲ τὸν υἱὸν ἀπέκτεινεν. ἔδει μὲν οὖν κατὰ τὸν νόμον ἐκ τῆς Βοιωτίας μεταστῆναι, ἐφέστιον καὶ ἱκέτην ξένον γενόμενον· οὐκ ἦν δὲ ῥᾴδιον, ἐμβεβληκότων εἰς τὴν Ταναγρικὴν τῶν Ἀχαιῶν. ἔπεμψεν οὖν Ἔφιππον τὸν υἱὸν Ἀχιλλέως δεησόμενον. ὁ δὲ καὶ τοῦτον εἰσάγει πείσας καὶ Τληπόλεμον τὸν Ἡρακλέους καὶ Πηνέλεων τὸν Ἱππάλκμου, συγγενεῖς ἅπαντας αὑτῶν ὄντας. ὑφʼ ὧν ὁ Ποίμανδρος εἰς Χαλκίδα συνεκπεμφθεὶς καὶ καθαρθεὶς παρʼ Ἐλεφήνορι τὸν φόνον, ἐτίμησε τοὺς ἄνδρας καὶ τεμένη πᾶσιν ἐξεῖλεν, ὧν τὸ Ἀχιλλέως καὶ τοὔνομα διατετήρηκεν,
3838. Boiotialılarda Psoloeis kimlerdir ve Oleiai kimlerdir?
Anlatıldığına göre Minyas'ın kızları Leukippe, Arsinoe ve Alkathoe delirip insan eti arzulamış ve çocukları için kura çekmişler. Kura Leukippe'ye çıkmış, oğlu Hippasos'u parçalanmak üzere vermiş. Kocaları, üzüntü ve yastan kötü giyindikleri için Psoloeis, kendilerine de "uğursuz" anlamında Oleiai denmiş. Orkhomenoslular bugün de bu soydan gelen kadınlara böyle der. Her yıl Agrionia bayramında Dionysos rahibi kılıçla bu kadınları kovalar, onlar da kaçar. Yakaladığını öldürmeye izni vardır; bizim zamanımızda rahip Zoilos birini öldürdü. Ama bu onlara hiç hayır getirmedi: Zoilos küçücük bir yaradan hastalanıp uzun süre çürüyerek öldü, Orkhomenoslular da kamusal zararlara ve mahkûmiyetlere uğrayınca rahipliği bu soydan alıp herkes arasından en iyisini seçmeye başladılar.
τίνες οἱ παρὰ Βοιωτοῖς Ψολόεις καὶ τίνες αἱ Ὀλεῖαι; τὰς Μινύου θυγατέρας φασὶ Λευκίππην καὶ Ἀρσινόην καὶ Ἀλκαθόην μανείσας ἀνθρωπίνων ἐπιθυμῆσαι κρεῶν καὶ διαλαχεῖν περὶ τῶν τέκνων· Λευκίππης λαχούσης παρασχεῖν Ἵππασον τὸν υἱὸν διασπάσασθαι· κληθῆναι τοὺς μὲν ἄνδρας αὐτῶν δυσειματοῦντας ὑπὸ λύπης καὶ πένθους ψολόεις, αὐτὰς δὲ ὀλείας οἷον ὀλοάς. καὶ μέχρι νῦν Ὀρχομένιοι τὰς ἀπὸ τοῦ γένους οὕτω καλοῦσι. καὶ γίγνεται παρʼ ἐνιαυτὸν ἐν τοῖς Ἀγριωνίοις φυγὴ καὶ δίωξις αὐτῶν ὑπὸ τοῦ ἱερέως τοῦ Διονύσου ξίφος ἔχοντος. ἔξεστι δὲ τὴν καταληφθεῖσαν ἀνελεῖν, καὶ ἀνεῖλεν ἐφʼ ἡμῶν Ζωίλος ὁ ἱερεύς. ἀπέβη δʼ εἰς οὐδὲν χρηστὸν αὐτοῖς, ἀλλʼ ὅ τε Ζωίλος ἔκ τοῦ τυχόντος ἑλκυδρίου νοσήσας καὶ διασαπεὶς πολὺν χρόνον ἐτελεύτησεν, οἳ τʼ Ὀρχομένιοι δημοσίαις βλάβαις καὶ καταδίκαις περιπεσόντες ἐκ τοῦ γένους τὴν ἱερωσύνην μετέστησαν, ἐκ πάντων αἱρούμενοι τὸν ἄριστον.
3939. Arkadlar Lykaion'a isteyerek girenleri neden taşlar, bilmeden girenleri neden Eleutherai'ye gönderirler?
Serbest bırakıldıkları için özgürleştirildikleri yolunda bir söz yayılmış, "Eleutherai'ye" sözü de "İhmal diyarına" ya da "Hoşnutluk yurduna varacaksın" gibi bir deyim olmuş olabilir mi?
Yoksa masala göre Lykaon'un oğullarından yalnız Eleuther ile Lebados, Zeus'a karşı işlenen günaha katılmayıp Boiotia'ya kaçmıştı; Lebadeialılar da Arkadlarla eşit vatandaşlık hakkına sahiptir. Bu yüzden mi Zeus'un yasak alanına istemeyerek girenleri Eleutherai'ye gönderirler?
Yoksa Arkhitimos'un Arkadya Tarihi'nde dediği gibi, bilmeden giren bazı kişiler Arkadlarca Phliuslulara, Phliuslularca Megaralılara teslim edilmiş, Megara'dan Thebai'ye götürülürken Eleutherai yakınlarında yağmur, gök gürültüsü ve başka göksel işaretlerle alıkonmuş olabilir mi? Bazıları o yerin Eleutherai diye anılmasını da buna bağlar.
Lykaion'a girenin gölgesinin düşmediği sözü ise doğru değildir, ama güçlü bir inanç kazanmıştır. Bu, girenlerin üzerinde havanın bulutlanıp kararmasından mı gelir? Yoksa giren kişi öldürüldüğü için mi, çünkü Pythagoraslılar ölülerin psykhēlerinin gölge yapmadığını, göz kırpmadığını söyler? Yoksa gölgeyi güneş yapar, kanun da oraya gireni güneşten yoksun bıraktığı için mi?
Bunu ima ederek konuşurlar; nitekim oraya girene "geyik" denir. Arkadyalı Kantharion, Arkadlarla savaşan Elislilere kaçmış ve ganimetle yasak alandan geçmişti. Savaş bitince Sparta'ya kaçtı; Lakedaimonlular, tanrı "geyiği geri verin" diye buyurunca onu Arkadlara teslim ettiler.
διὰ τί τοὺς εἰς τὸ Λύκαιον εἰσελθόντας ἑκουσίως καταλεύουσιν οἱ Ἀρκάδες· ἂν δʼ ὑπʼ ἀγνοίας, εἰς Ἐλευθερὰς ἀποστέλλουσι; πότερον ὡς ἐλευθερουμένων αὐτῶν διὰ τὴν ἀπόλυσιν ἔσχεν ὁ λόγος πίστιν, καὶ τοιοῦτόν ἐστι τὸ εἰς Ἐλευθεράς, οἷον τὸ εἰς Ἀμελοῦς χώραν καὶ τὸ ἥξεις εἰς Ἀρέσαντος ἕδος; ἢ κατὰ τὸν μῦθον ἐπεὶ μόνοι τῶν Λυκάονος παίδων Ἐλευθὴρ καὶ Λέβαδος οὐ μετέσχον τοῦ περὶ τὸν Δία μιάσματος ἀλλʼ εἰς Βοιωτίαν ἔφυγον, καὶ Λεβαδεῦσιν ἔστιν ἰσοπολιτεία πρὸς Ἀρκάδας, εἰς Ἐλευθερὰς οὖν ἀποπέμπουσι τοὺς ἐν τῷ ἀβάτῳ τοῦ Διὸς ἀκουσίως γενομένους; ἢ ὡς Ἀρχίτιμος ἐν τοῖς Ἀρκαδικοῖς ἐμβάντας τινὰς κατʼ ἄγνοιαν φησιν ὑπʼ Ἀρκάδων παραδοθῆναι Φλιασίοις, ὑπὸ δὲ Φλιασίων Μεγαρεῦσιν, ἐκ δὲ Μεγαρέων εἰς Θήβας κομιζομένους περὶ τὰς Ἐλευθερὰς ὕδατι καὶ βρονταῖς καὶ διοσημίαις ἄλλαις κατασχεθῆναι; ἀφʼ οὗ δὴ καὶ τὸν τόπον Ἐλευθερὰς ἔνιοί φασι προσαγορεύεσθαι. τὸ μέντοι σκιὰν μὴ πίπτειν ἀπὸ τοῦ ἐμβάντος εἰς τὸ Λύκαιον λέγεται μὲν οὐκ ἀληθῶς, ἔσχηκε δὲ πίστιν ἰσχυράν. πότερον τοῦ ἀέρος εἰς νέφη τρεπομένου καὶ σκυθρωπάζοντος ἐπὶ τοῖς εἰσιοῦσιν; ἢ ὅτι θανατοῦται μὲν ὁ ἐμβάς, τῶν δʼ ἀποθανόντων οἱ Πυθαγορικοὶ λέγουσι τὰς ψυχὰς μὴ ποιεῖν σκιὰν μηδὲ σκαρδαμύττειν; ἢ σκιὰν μὲν ὁ ἥλιος ποιεῖ, τὸν δʼ ἥλιον ἀφαιρεῖται τοῦ ἐμβάντος ὁ νόμος; καὶ τοῦτʼ αἰνιττόμενοι λέγουσι· καὶ γὰρ ἔλαφος ὁ ἐμβὰς καλεῖται. διὸ καὶ Κανθαρίωνα τὸν Ἀρκάδα πρὸς Ἠλείους αὐτομολήσαντα πολεμοῦντας Ἀρκάσι καὶ διαβάντα μετὰ λείας τὸ ἄβατον, καταλυθέντος δὲ τοῦ πολέμου καὶ φυγόντα εἰς Σπάρτην, ἐξέδοσαν οἱ Λακεδαιμόνιοι τοῖς Ἀρκάσι, τοῦ θεοῦ κελεύσαντος ἀποδιδόναι τὸν ἔλαφον.
4040. Tanagra'da Eunostos kahramanı kimdir ve korusuna kadınların girmesi neden yasaktır?
Eunostos, Kephisos'un oğlu Elieus ile Skias'ın oğluydu; Eunosta adlı bir nymphe tarafından büyütüldüğü için bu adı aldığı söylenir. Yakışıklı ve adil olduğu kadar itidalli ve sertti. Kuzeni, yani Kolonos'un kızlarından Okhne'nin ona âşık olduğu söylenir. Okhne ona yaklaşmaya çalışınca Eunostos onu reddetti, azarlayıp kardeşlerine şikâyet etmek üzere ayrıldı. Kız ondan önce davrandı ve kardeşleri Ekhemos, Leon ve Boukolos'u, kendisine zorla yaklaştığını söyleyerek Eunostos'u öldürmeye kışkırttı. Onlar pusu kurup genci öldürdü. Elieus da onları zincire vurdu. Pişman olup büyük bir huzursuzluk içinde kalan Okhne, hem aşkın acısından kurtulmak hem de kardeşlerine acıdığı için bütün gerçeği Elieus'a anlattı, o da Kolonos'a bildirdi. Kolonos'un hükmüyle Okhne'nin kardeşleri sürgüne gitti, kendisi de kendini uçurumdan attı. Anthedonlu lirik şair Myrtis böyle bildirir.
Eunostos'un kahraman tapınağı ve korusu kadınlara o kadar kapalı tutulurdu ki sık sık deprem, kuraklık ya da başka göksel işaretler olduğunda Tanagralılar bir kadının gizlice oraya yaklaşıp yaklaşmadığını titizlikle araştırırdı. Aralarında tanınmış bir adam olan Kleidamos'un da bulunduğu bazı kişiler, kutsal alana bir kadın girdiği için denizde yıkanmaya giden Eunostos'la karşılaştıklarını söylerdi. Diokles de Kahraman Tapınakları Üzerine adlı derlemesinde Tanagralıların, Kleidamos'un anlattığı olaylar hakkındaki bir kararını aktarır.
τίς Εὔνοστος ἥρως ἐν Τανάγρᾳ καὶ διὰ τίνα αἰτίαν τὸ ἄλσος αὐτοῦ γυναιξὶν ἀνέμβατόν ἐστιν; Ἐλιέως τοῦ Κηφισοῦ καὶ Σκιάδος Εὔνοστος ἦν υἱός, ᾧ φασιν ὑπὸ νύμφης Εὐνόστας ἐκτραφέντι τοῦτο γενέσθαι τοὔνομα. καλὸς δʼ ὢν καὶ δίκαιος οὐχ ἧττον. ἦν σώφρων καὶ αὐστηρός· ἐρασθῆναι δʼ αὐτοῦ λέγουσιν Ὄχναν, μίαν τῶν Κολωνοῦ θυγατέρων, ἀνεψιὰν οὖσαν. ἐπεὶ δὲ πειρῶσαν ὁ Εὔνοστος ἀπετρέψατο καὶ λοιδορήσας ἀπῆλθεν εἰς τοὺς ἀδελφοὺς κατηγορήσων, ἔφθασεν ἡ παρθένος τοῦτο πράξασα κατʼ ἐκείνου καὶ παρώξυνε τοὺς ἀδελφοὺς Ἔχεμον καὶ Λέοντα καὶ Βουκόλον ἀποκτεῖναι τὸν Εὔνοστον, ὡς πρὸς βίαν αὐτῇ συγγεγενημένον. ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἐνεδρεύσαντες ἀπέκτειναν τὸν νεανίσκον. ὁ δʼ Ἐλιεὺς ἐκείνους ἔδησεν ἡ δʼ Ὄχνη μεταμελομένη καὶ γέμουσα ταραχῆς, ἅμα μὲν αὑτὴν ἀπαλλάξαι θέλουσα τῆς διὰ τὸν ἔρωτα λύπης, ἅμα δʼ οἰκτίρουσα τοὺς ἀδελφοὺς ἐξήγγειλε πρὸς τὸν Ἐλιέα πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν, ἐκεῖνος δὲ Κολωνῷ. Κολωνοῦ δὲ δικάσαντος, οἱ μὲν ἀδελφοὶ τῆς Ὄχνης ἔφυγον, αὐτὴ δὲ κατεκρήμνισεν ἑαυτήν, ὡς Μυρτὶς ἡ Ἀνθηδονία ποιήτρια μελῶν ἱστόρηκε. τοῦ δʼ Εὐνόστου τὸ ἡρῷον καὶ τὸ ἄλσος οὕτως ἀνέμβατον ἐτηρεῖτο καὶ ἀπροσπέλαστον γυναιξίν, ὥστε πολλάκις σεισμῶν ἢ αὐχμῶν ἢ διοσημιῶν ἄλλων γενομένων ἀναζητεῖν καὶ πολυπραγμονεῖν ἐπιμελῶς τοὺς Ταναγραίους, μὴ λέληθε γυνὴ τῷ τόπῳ πλησιάσασα, καὶ λέγειν ἐνίους, ὧν ὁ Κλείδαμος ἦν, ἀνὴρ ἐπιφανής, ἀπηντηκέναι αὐτοῖς τὸν Εὔνοστον ἐπὶ θάλατταν βαδίζοντα λουσόμενον, ὡς γυναικὸς ἐμβεβηκυίας εἰς τὸ τέμενος. ἀναφέρει δὲ καὶ Διοκλῆς ἐν τῷ περὶ ἡρῴων συντάγματι δόγμα Ταναγραίων, περὶ ὧν ὁ Κλείδαμος ἀπήγγειλεν.
4141. Boiotia'da Eleon yakınlarındaki ırmağa neden Skamandros adı verildi?
Eleon'un oğlu Deimakhos, Herakles'in yoldaşı olarak Troya seferine katıldı. Anlaşılan savaş uzayınca, kendisine âşık olan Skamandros'un kızı Glaukia'yı kabul edip gebe bıraktı; sonra Troyalılarla savaşırken düştü. Yakalanmaktan korkan Glaukia Herakles'e sığındı, aşkını ve Deimakhos'la ilişkisini anlattı. Herakles hem kadına acıdı hem de iyi bir adamın ve yakın dostunun soyunun devam edecek olmasına sevindi. Glaukia'yı gemilere aldı; kadın bir oğul doğurunca onları Boiotia'ya götürüp Eleon'a teslim etti. Çocuğa Skamandros adı verildi ve o bölgenin kralı oldu. Inakhos ırmağına kendi adını, yakındaki akarsuya annesinin adı olan Glaukia'yı, pınara da karısının adı olan Akidousa'yı verdi. Karısından üç kızı oldu; onlara bugün de "Bakireler" diye saygı gösterirler.
πόθεν ἐν τῇ Βοιωτίᾳ περὶ τὸν Ἐλέωνα ποταμὸς Σκάμανδρος ὠνομάσθη; Δηίμαχος ὁ Ἐλέωνος υἱός, ἑταῖρος ὢν Ἡρακλέους, μετέσχε τῆς ἐπὶ Τροίαν στρατείας· τοῦ δὲ πολέμου μῆκος ὡς ἔοικε λαμβάνοντος, ἐρασθεῖσαν αὐτοῦ Γλαυκίαν τὴν Σκαμάνδρου θυγατέρα προσδεξάμενος ἔγκυον ἐποίησεν, εἶτʼ αὐτὸς μὲν ἔπεσε μαχόμενος τοῖς Τρωσὶν ἡ δὲ Γλαυκία φοβουμένη κατάφωρος γενέσθαι κατέφυγε καὶ τῷ Ἡρακλεῖ κατεῖπεν αὑτῆς τὸν ἔρωτα καὶ τὴν γενομένην πρὸς τὸν Δηίμαχον ὁμιλίαν. ὁ δʼ ἅμα μὲν οἴκτῳ τῆς γυναικὸς ἅμα δὲ χαίρων τῷ ὑπολείπεσθαι γένος ἀνδρὸς ἀγαθοῦ καὶ συνήθους, ἀνέλαβε τὴν Γλαυκίαν εἰς τὰς ναῦς, καὶ τεκοῦσαν υἱὸν ἀγαγὼν ἐν τῇ Βοιωτίᾳ ἀπέδωκε τῷ Ἐλέωνι καὶ τὸ παιδίον καὶ αὐτήν. ὠνομάσθη δʼ ὁ παῖς Σκάμανδρος καὶ τῆς χώρας ἐβασίλευσε. καὶ τὸν μὲν Ἴναχον ποταμὸν ἀφʼ αὐτοῦ Σκάμανδρον, τὸ δὲ πλησίον ῥεῦμα Γλαυκίαν ἀπὸ τῆς μητρὸς ὠνόμασεν· Ἀκίδουσαν δὲ τὴν κρήνην ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ γυναικός, ἐξ ἦς ἔσχε τρεῖς θυγατέρας, ἃς τιμῶσιν ἄχρι νῦν παρθένους προσαγορεύοντες.
4242. "Bu geçerlidir" atasözü nereden çıkmıştır?
Savaşta iyi bir adam olan Tarantlı komutan Dinon'un bir önerisini vatandaşlar oyla reddedip haberci kazanan tarafı ilan edince, o sağ elini kaldırıp "Bu daha güçlü!" demiş; Theophrastos böyle bildirir. Apollodoros da şunu ekler: Tarantlıların habercisi "Bunlar daha çok" deyince Dinon "Ama bunlar daha iyi" demiş ve azınlığın oyunu geçerli kılmıştır.
ἀπὸ τίνος ἐρρήθη τὸ παροιμιῶδες αὕτα κυρία; Δίνων ὁ Ταραντῖνος στρατηγῶν, ἀνὴρ δʼ ὢν ἀγαθὸς ἐν τοῖς πολεμικοῖς, ἀποχειροτονησάντων αὐτοῦ τινα γνώμην τῶν πολιτῶν, ὡς ὁ κῆρυξ ἀνεῖπε τὴν νικῶσαν, αὐτὸς ἀνατείνας τὴν δεξιάν, ἃδε, εἶπε, κρείσσων · οὕτω γὰρ ὁ Θεόφραστος ἱστόρηκε. προσιστόρηκε δὲ καὶ ὁ Ἀπολλόδωρος Ταραντίνων τοῦ κήρυκος, αὗται πλείους, εἰπόντος, ἀλλʼ αὗται, φάναι, βελτίους, καὶ ἐπικυρῶσαι τὴν τῶν ἐλαττόνων χειροτονίαν.
4343. Ithakalıların şehrine neden Alalkomenai denmiştir?
Antikleia'nın Sisyphos'un zoruyla Odysseus'a gebe kaldığını birçok kişi söylemiştir. Aleksandrialı Istros ise notlarında şunu ekler: Antikleia Laertes'e eş olarak verilip götürülürken, Boiotia'da Alalkomenion yakınlarında Odysseus'u doğurmuştu. Bu yüzden Odysseus, adı âdeta bir ana şehirden alarak Ithaka'daki şehre de bu adı vermiştir.
πόθεν ἡ τῶν Ἰθακησίων πόλις Ἀλαλκομεναὶ προσηγορεύθη; διὰ τὸ τὴν Ἀντίκλειαν ὑπὸ Σισύφου βιασθεῖσαν ἐν τῇ παρθενίᾳ τὸν Ὀδυσσέα συλλαβεῖν· ὑπὸ πλειόνων δʼ ἐστὶν εἰρημένον. Ἴστρος δʼ ὁ Ἀλεξανδρεὺς ἐν ὑπομνήμασι προσιστόρηκεν, ὅτι τῷ Λαέρτῃ δοθεῖσα πρὸς γάμον καὶ ἀναγομένη, περὶ τὸ Ἀλεξανδρεὺς ἐν τῇ Βοιωτίᾳ τὸν Ὀδυσσέα τέκοι, καὶ διὰ τοῦτʼ ἐκεῖνος ὥσπερ μητροπόλεως ἀναφέρων τοὔνομα τὴν ἐν Ἰθάκῃ πόλιν οὕτω φησὶ προσαγορεύεσθαι.
4444. Aigina'da monophagoi kimlerdir?
Troya seferine çıkan Aiginalıların çoğu savaşlarda, daha çoğu da dönüş yolunda fırtınada öldü. Yakınları sağ kalan az sayıdaki kişiyi karşıladı; ama öbür vatandaşların yas ve acı içinde olduğunu görünce açıkça sevinmeyi ve tanrılara kurban sunmayı doğru bulmadılar. Bunun yerine herkes kurtulanı gizlice, evinde yemeklerle ve dostça ilgiyle ağırladı; babalarına, akrabalarına, kardeşlerine ve yakınlarına kendileri hizmet etti, içeri hiçbir yabancı alınmadı. Bunu taklit ederek Poseidon için thiasoi denen bir kurban düzenlerler; bu kurbanda on altı gün boyunca kendi aralarında sessizce yemek yerler, köle bulunmaz. Sonra Aphrodisia'yı kutlayıp bayramı bitirirler. Bu yüzden onlara monophagoi, yani "yalnız yiyenler" denir.
τίνες ἐν Αἰγίνῃ οἱ μονοφάγοι; τῶν ἐπὶ τὴν Τροίαν στρατευσάντων Αἰγινητῶν πολλοὶ μὲν ἐν ταῖς μάχαις ἀπώλοντο, πλείονες δὲ κατὰ πλοῦν ὑπὸ τοῦ χειμῶνος. ὀλίγους οὖν τοὺς περιλειπομένους οἱ προσήκοντες ὑποδεξάμενοι, τοὺς δʼ ἄλλους πολίτας ὁρῶντες ἐν πένθεσι καὶ λύπαις ὄντας, οὔτε χαίρειν ᾤοντο δεῖν φανερῶς οὔτε θύειν τοῖς θεοῖς, ἀλλὰ κρύφα καὶ κατʼ οἰκίαν ἕκαστοι τοὺς σεσωσμένους ἀνελάμβανον ἑστιάσεσι καὶ φιλοφροσύναις, αὐτοὶ διακονούμενοι πατράσι καὶ συγγενέσι καὶ ἀδελφοῖς καὶ οἰκείοις, ἀλλοτρίου μηδενὸς παρεισιόντος. ταῦτʼ οὖν ἀπομιμούμενοι τῷ Ποσειδῶνι θυσίαν ἄγουσι τοὺς καλουμένους θιάσους, ᾗ καθʼ αὑτοὺς ἐφʼ ἡμέρας ἑκκαίδεκα μετὰ σιωπῆς ἑστιῶνται, δοῦλος δʼ οὐ πάρεστιν εἶτα ποιήσαντες Ἀφροδίσια διαλύουσι τὴν ἑορτήν· ἐκ δὲ τούτου μονοφάγοι καλοῦνται.
4545. Karia'daki Labrandeus Zeus heykeli neden elinde asa ya da yıldırım değil de balta tutar?
Çünkü Herakles Hippolyte'yi öldürüp baltasını öbür silahlarıyla birlikte alınca Omphale'ye armağan etti. Omphale'den sonra Lidya kralları, öbür kutsal şeyler gibi, onu sırayla devralarak taşıdı. Sonunda Kandaules, taşımayı kendine yakıştırmayıp yoldaşlarından birine verdi. Gyges ayaklanıp ona savaş açınca Mylasalı Arselis bir orduyla Gyges'e yardıma geldi, Kandaules'i ve yoldaşını öldürüp baltayı öbür ganimetlerle birlikte Karia'ya götürdü. Bir Zeus heykeli yaptırıp baltayı onun eline verdi ve tanrıya Labrandeus adını verdi; çünkü Lidyalılar baltaya labrys der.
διὰ τί τοῦ Λαβρανδέως Διὸς ἐν Καρίᾳ τὸ ἄγαλμα πέλεκυν ἠρμένον οὐχὶ δὲ σκῆπτρον ἢ κεραυνὸν πεποίηται; ὅτι Ἡρακλῆς Ἱππολύτην ἀποκτείνας καὶ μετὰ τῶν ἄλλων ὅπλων αὐτῆς λαβὼν τὸν πέλεκυν Ὀμφάλῃ δῶρον ἔδωκεν. οἱ δὲ μετʼ Ὀμφάλην Λυδῶν βασιλεῖς ἐφόρουν αὐτὸν ὥς τι τῶν ἄλλων ἱερῶν ἐκ διαδοχῆς παραλαμβάνοντες, ἄχρι Κανδαύλης ἀπαξιώσας ἑνὶ τῶν ἑταίρων φορεῖν ἔδωκεν. ἐπεὶ δὲ Γύγης ἀποστὰς ἐπολέμει πρὸς αὐτόν, ἦλθεν Ἄρσηλις ἐκ Μυλασέων ἐπίκουρος τῷ Γύγῃ μετὰ δυνάμεως, καὶ τόν τε Κανδαύλην καὶ τὸν ἑταῖρον αὐτοῦ διέφθείρε, καὶ τὸν πέλεκυν εἰς Καρίαν ἐκόμισε μετὰ τῶν ἄλλων λαφύρων. καὶ Διὸς ἄγαλμα κατασκευάσας τὸν πέλεκυν ἐνεχείρισε, καὶ Λαβρανδέα τὸν θεὸν προσηγόρευσε· Λυδοὶ γάρ λάβρυν τὸν πέλεκυν ὀνομάζουσι.
4646. Tralleisliler burçağa neden kathartēr der ve onu neden özellikle kefaret ve arınmalarda kullanır?
Eskiden Leleger ve Minyalar onları sürüp şehri ve toprağı ele geçirmişti. Sonradan Tralleisliler dönüp üstün gelince, Lelegerlerden ölmeyen ve kaçmayan, çaresizlik ve güçsüzlük yüzünden orada kalanlara, yaşasınlar ölsünler, hiç aldırmadılar. Bir Minyalıyı ya da Lelegeri öldüren Tralleislinin, öldürülenin yakınlarına bir medimnos burçak ölçüp vermesi hâlinde temiz sayılacağına dair bir kanun koydular. Bundan mı?
διὰ τί Τραλλιανοὶ καθαρτῆρα καλοῦσι τὸν ὄροβον καὶ χρῶνται μάλιστα πρὸς τὰς ἀφοσιώσεις καὶ τοὺς καθαρμούς; ἦ ὅτι Λέλεγες καὶ Μινύαι τὸ παλαιὸν ἐξελάσαντες αὐτοὺς τὴν πόλιν καὶ τὴν χώραν κατέσχον, ὕστερον δʼ οἱ Τραλλιανοὶ κατελθόντες καὶ κρατήσαντες, ὅσοι τῶν Λελέγων οὐ διεφθάρησαν οὐδʼ ἔφυγον ἀλλὰ διʼ ἀμηχανίαν βίου καὶ ἀσθένειαν ὑπελείφθησαν αὐτόθι, τούτων οὐδένα λόγον ἔχοντες οὔτε ζώντων οὔτε ἀπολλυμένων νόμον ἔθεντο τὸν κτείναντα Μινύην ἢ Λελέγην Τραλλιανῶν καθαρὸν εἶναι, μέδιμνον ὀρόβων ἀπομετρήσαντα τοῖς οἰκείοις τοῦ φονευθέντος;
4747. Elislilerde "Sambikos'tan beter çekmek" sözü neden atasözü olmuştur?
Anlatıldığına göre Elisli Sambikos, emrindeki birçok suç ortağıyla Olympia'daki tunç adaklardan pek çoğunu kesip satmış, sonunda da Gözetici Artemis'in tapınağını soymuştu. Bu tapınak Elis'tedir ve Aristarkheion diye anılır. Bu kutsal soygunun hemen ardından yakalanmış, bir yıl boyunca suç ortaklarının her biri için sorguya çekilerek işkence görmüş ve böylece ölmüş. Atasözü de onun çektiklerinden doğmuştur.
διὰ τί παρὰ τοῖς Ἠλείοις παροιμιῶδὲς ἐστι τὸ ʼδεινότερα Σαμβίκου παθεῖνʼ; λέγεταί τινα Σάμβικον Ἠλεῖον ἔχοντα πολλοὺς ὑφʼ ἑαυτῷ συνεργοὺς πολλὰ περικόψαι τῶν ἐν Ὀλυμπίᾳ χαλκῶν ἀναθημάτων καὶ ἀποδόσθαι, τέλος δὲ συλῆσαι τὸ τῆς ἐπισκόπου Ἀρτέμιδος ἱερόν τοῦτο δʼ ἐστὶ μὲν ἐν Ἤλιδι, καλεῖται δʼ Ἀριστάρχειον. εὐθὺς οὖν μετὰ ταύτην τὴν ἱεροσυλίαν ἁλόντα βασανίζεσθαι διʼ ἐνιαυτοῦ περὶ ἑκάστου τῶν κεκοινωνηκότων ἀνακρινόμενον, καὶ οὕτως ἀποθανεῖν καὶ τὴν παροιμίαν ἐπὶ τοῖς ἐκείνου πάθεσι γενέσθαι.
4848. Lakedaimon'da Leukippidler tapınağının yanına neden Odysseus'un kahraman tapınağı kurulmuştur?
Diomedes'in soyundan gelen Erginos, Temenos'un ikna etmesiyle Palladion'u Argos'tan çaldı. Temenos'un yakınlarından Leagros da bunu biliyor ve hırsızlığa katılıyordu. Sonradan Temenos'a öfkelenen Leagros, Palladion'u alıp Lakedaimon'a geçti. Krallar onu seve seve kabul edip Leukippidler tapınağının yanına yerleştirdiler ve Delphoi'ye adam gönderip heykelin güvenliği ve korunması için kehanet istediler. Tanrı, Palladion'u çalanlardan birini koruyucu yapmalarını bildirince orada Odysseus'un kahraman tapınağını kurdular; üstelik bu kahramanın Penelope ile evliliği sayesinde şehirle bağı olduğunu düşünüyorlardı.
διὰ τί ἐν Λακεδαίμονι παρὰ τὸ τῶν Λευκιππίδων ἱερὸν ἵδρυται τοῦ Ὀδυσσέως ἡρῷον; Ἐργῖνος, εἷς τῶν Διομήδους ἀπογόνων, ὑπὸ Τημένου πεισθεὶς ἐξέκλεψε τὸ παλλάδιον ἐξ Ἄργους, συνειδότος Λεάγρου καὶ συνεκκλέπτοντος ἦν δʼ οὗτος εἷς τῶν Τημένου συνήθων. ὕστερον δὲ τῷ Τημένῳ γενόμενος διʼ ὀργῆς ὁ Λέαγρος εἰς Λακεδαίμονα μετέστη τὸ παλλάδιον κομίζων. οἱ δὲ βασιλεῖς δεξάμενοι προθύμως ἱδρύσαντο πλησίον τοῦ τῶν Λευκιππίδων ἱεροῦ, καὶ πέμψαντες εἰς Δελφοὺς διεμαντεύοντο περὶ σωτηρίας αὐτοῦ καὶ φυλακῆς. ἀνελόντος δὲ τοῦ θεοῦ ἕνα τῶν ὑφελομένων τὸ παλλάδιον φύλακα ποιεῖσθαι, κατεσκεύασαν αὐτόθι τοῦ Ὀδυσσέως τὸ ἡρῷον, ἄλλως τε καὶ προσήκειν τῇ πόλει τὸν ἥρωα διὰ τὸν τῆς Πηνελόπης γάμον ὑπολαβόντες.
4949. Khalkedonlu kadınlar yabancı erkeklerle, özellikle de yöneticilerle karşılaşınca neden yanaklarından birini örter?
Her bahaneyle kızışan Bithynialılarla savaş hâlindeydiler. Zeipoites bunların başına kral olunca, Khalkedonlular bütün ordularıyla ve Trakyalıların yardımıyla ülkeyi ateşe verip yağmaladılar. Zeipoites onlara Phalion denen yerde saldırdı. Küstahlıkları ve düzensizlikleri yüzünden kötü savaşıp sekiz binden fazla asker yitirdiler. O zaman büsbütün yok olmadılar, çünkü Zeipoites Byzantionlular hatırına barışa razı oldu. Ama şehirde erkek çok azalınca kadınların çoğu zorunlu olarak azatlılarla ve yabancı yerleşiklerle evlendi. Böyle evlilikler yerine kocasız kalmayı seçenler, işlerini hâkimlerin ve yöneticilerin önünde kendileri görüyor, bu sırada başörtülerini yüzlerinin bir yanından çekiyorlardı. Evli kadınlar da onları kendilerinden üstün görüp utançla taklit etti ve bu bir âdet hâline geldi.
διὰ τί ταῖς Χαλκηδονίαις ἔθος ἐστίν, ὅταν ἀνδράσιν ἀλλοτρίοις ἐντύχωσι, μάλιστα δʼ ἄρχουσι, τὴν ἑτέραν παρακαλύπτεσθαι παρειάν; πόλεμος ἦν αὐτοῖς πρὸς Βιθυνοὺς ἐκ πάσης παροξυνομένοις προφάσεως· Ζειποίτου δὲ βασιλεύσαντος τούτων, πανστρατιᾷ, καὶ Θρᾳκῶν ἐπικουρίας προσγενομένης, ἐπυρπόλουν καὶ κατέτρεχον τὴν χώραν. ἐπιθεμένου δὲ τοῦ Ζειποίτου περὶ τὸ καλούμενον Φάλιον αὐτοῖς, κακῶς ἀγωνισάμενοι διὰ θράσος καὶ ἀταξίαν ὑπὲρ ὀκτακισχιλίους ἀπέβαλον στρατιώτας· καὶ παντελῶς μὲν οὐκ ἀνῃρέθησαν τότε, Ζειποίτου Βυζαντίοις χαρισαμένου τὰς διαλύσεις· πολλῆς δὲ τὴν πόλιν ἐρημίας ἀνδρῶν κατεχούσης, αἱ μὲν πλεῖσται γυναῖκες ὑπʼ ἀνάγκης ἀπελευθέροις καὶ μετοίκοις συνῴκησαν· αἱ δʼ ἀνανδρίαν ἀντὶ τοιούτων ἑλόμεναι γάμων, αὐταὶ διʼ αὑτῶν ἔπραττον ὅτου δεηθεῖεν παρὰ δικασταῖς καὶ ἄρχουσιν, ἀπάγουσαι θάτερον μέρος τοῦ προσώπου τῆς καλύπτρας. αἱ δὲ γεγαμημέναι διʼ αἰσχύνην ἀναμιμούμεναι ταύτας ὡς ἑαυτῶν βελτίονας εἰς ἔθος ὅμοιον κατέστησαν.
5050. Argoslular koyunları Agenor'un kutsal alanına sürüp neden orada çiftleştirir?
Agenor koyunlara en iyi bakan ve krallar içinde en çok sürüye sahip olan kişi olduğu için mi?
διὰ τί πρὸς τὸ τοῦ Ἀγήνορος τέμενος τὰς ὄις προσελαύνοντες οἱ Ἀργεῖοι βιβάζουσιν; ἢ ὅτι κάλλιστα προβάτων ὁ Ἀγήνωρ ἐπεμελήθη καὶ πλεῖστα ποίμνια τῶν βασιλέων ἐκτήσατο;
5151. Argoslu çocuklar bir bayramda oynarken neden kendilerine Ballakhradalar der?
Inakhos'un yükseklerden ovalara indirdiği ilk insanların yabani armutla beslendiği anlatıldığı için mi? Yabani armut Yunanlara ilk kez Peloponnesos'ta, o ülke daha Apia diye anılırken görünmüştür derler; armutlara apios adının verilmesi de buradan gelir.
διὰ τί Βαλλαχράδας ἑαυτοὺς Ἀργείων παῖδες ἐν ἑορτῇ τινι παίζοντες ἀποκαλοῦσιν; ἢ ὅτι τοὺς πρώτους ὑπʼ Ἰνάχου καταχθέντας ἐκ τῶν ἄκρων εἰς τὰ πεδία ἀχράσι διατραφῆναι λέγουσιν; ἀχράδας δὲ πρῶτον ἐν Πελοποννήσῳ φανῆναι τοῖς Ἕλλησιν, ἔτι τῆς χώρας ἐκείνης Ἀπίας προσαγορευομένης ὅθεν ἄπιοι αἱ ἀχράδες ἐπωνομάσθησαν.
5252. Elisliler kısraklarını neden sınırlarının dışına götürüp eşeğe aşılatır?
Oinomaos bütün krallar içinde atı en çok seven kişiydi; bu hayvana düşkünlüğünden, Elis'te at aşılatanlara çok ve korkunç lanetler okumuştu. İnsanlar o lanetten korktukları için mi sakınırlar?
τίς ἡ αἰτία, διʼ ἣν Ἠλεῖοι τὰς ὀνοθόρους ἵππους ἐκτὸς ὅρων ἀπάγοντες βιβάζουσιν; ἢ ὅτι πάντων τῶν βασιλέων φιλιππότατος ὢν. ὁ Οἰνόμαος καὶ μάλιστα τὸ ζῷον ἀγαπήσας τοῦτʼ ἐπηράσατο πολλὰ καὶ δεινὰ κατὰ τῶν ἵππους ὀχευόντων ἐν Ἤλιδι, καὶ φοβούμενοι τὴν κατάραν ἐκείνην ἀφοσιοῦνται;
5353. Knossos'ta borç para alanların parayı kapıp götürmesi neden âdetti?
Parayı ödemezlerse zorbalıktan sorumlu olsunlar ve daha ağır ceza görsünler diye mi?
διὰ τί παρὰ Κνωσσίοις ἔθος ἦν ἁρπάζειν τοῖς δανειζομένοις τὸ ἀργύριον; ἢ ὅπως ἀποστεροῦντες ἔνοχοι τοῖς βιαίοις ὦσι καὶ μᾶλλον κολάζωνται;
5454. Samos'ta Aphrodite'ye neden "Deksikreon'un Aphrodite'si" denir?
Samoslu kadınlar sefahat ve azgınlık yüzünden ölçüsüzce davranıyorlarken, Deksikreon adında gezgin bir arındırıcı bir arınma töreniyle onları bundan kurtardığı için mi?
Yoksa şöyle mi: Deksikreon gemi sahibiydi ve ticaret için Kıbrıs'a gitmişti. Gemisine yük almak üzereyken Aphrodite ona, yalnız su yükleyip başka hiçbir şey almadan hemen yola çıkmasını buyurdu. O da söz dinledi, gemiye bol su alıp denize açıldı. Sonra açık denizde rüzgâr kesildi, deniz durgunlaştı; o da susuz kalan öteki tüccarlara ve gemi sahiplerine su satarak hayli para topladı. Bu parayla tanrıçanın heykelini yaptırdı ve onu kendi adıyla andı. Bu anlatılan doğruysa, tanrıça yalnız bir kişiyi zengin etmeyi değil, bir kişi aracılığıyla birçok kişiyi kurtarmayı da dilemiş görünüyor.
τίς ἡ αἰτία, διʼ ἣν ἐν Σάμῳ τὴν Δεξικρέοντος Ἀφροδίτην καλοῦσι; πότερον ὅτι τὰς γυναῖκας αὐτῶν ὑπὸ τρυφῆς καὶ ὕβρεως ἀκόλαστα ποιούσας Δεξικρέων ἀνὴρ ἀγύρτης καθαρμῷ χρησάμενος ἀπήλλαξεν; ʼ ἢ ὅτι ναύκληρος ὢν ὁ Δεξικρέων ἔπλευσεν εἰς Κύπρον ἐπʼ ἐμπορίᾳ, καὶ μέλλοντα γεμίζειν τὴν ναῦν ἡ Ἀφροδίτη ἐκέλευσεν ὕδωρ ἐμβαλόμενον καὶ μηδὲν ἄλλο πλεῖν τὴν ταχίστην; πεισθεὶς δὲ καὶ πολὺ ὕδωρ ἐνθέμενος ἐξέπλευσεν, εἶτα νηνεμίας καὶ γαλήνης ἐν τῷ πελάγει κατασχούσης, διψῶσι τοῖς ἄλλοις ἐμπόροις καὶ ναυκλήροις ὕδωρ πιπράσκων ἀργύριον πολὺ συνήθροισεν. ἐκ δὲ τούτου κατασκευάσας τὴν θεὸν ἀφʼ ἑαυτοῦ προσηγόρευσεν. εἰ δὴ τοῦτʼ ἀληθές ἐστι, φαίνεται οὐχ ἕνα πλουτίσαι, πολλοὺς δὲ σῶσαι διʼ ἑνὸς ἡ θεὸς θελήσασα.
5555. Samoslular Hediye Veren Hermes'e kurban sunarken isteyen herkese neden hırsızlık ve soygun serbesttir?
Çünkü bir kehanet üzerine adalarından ayrılıp Mykale'ye geçmişler ve on yıl korsanlıkla geçinmişlerdi; ardından yeniden denize açılıp adaya dönmüş ve düşmanlarını yenmişlerdi.
διὰ τί τοῖς Σαμίοις, ὅταν τῷ Ἑρμῇ τῷ χαριδότῃ θύωσι, κλέπτειν ἐφεῖται τῷ βουλομένῳ καὶ λωποδυτεῖν; ὅτι κατὰ χρησμὸν ἐκ τῆς νήσου μεταστάντες εἰς Μυκάλην ἀπὸ λῃστείας δέκα ἔτη διεγένοντο· καὶ μετὰ ταῦτα πλεύσαντες αὖθις εἰς τὴν νῆσον, ἐκράτησαν τῶν πολεμίων.
5656. Samos adasındaki bir yere neden Panaima denir?
Amazonlar Dionysos'tan kaçarken Ephesos topraklarından Samos'a geçmişlerdi. Dionysos da gemiler yaptırıp karşıya geçti, onlarla savaşa tutuştu ve bu yerin çevresinde birçoğunu öldürdü. Olanları seyredenler dökülen kanın çokluğuna şaşarak buraya Panaima ("kan içinde") demişler; sebebi bu mu? Fillerin de bir kısmının Phloion yakınlarında öldüğü söylenir, kemikleri hâlâ gösterilir. Kimilerine göre Phloion'un yarılması da o fillerin çıkardığı yüksek ve delici sestendir.
ἀπὸ τίνος Πάναιμα τόπος ἐν τῇ Σαμίων νήσῳ καλεῖται; ἢ ὅτι φεύγουσαι Διόνυσον αἱ Ἀμαζόνες ἐκ τῆς Ἐφεσίων χώρας εἰς Σάμον διέπλευσαν· ὁ δὲ ποιησάμενος πλοῖα καὶ διαβὰς μάχην συνῆψε καὶ πολλὰς αὐτῶν ἀπέκτεινε περὶ τὸν τόπον τοῦτον, ὃν διὰ τὸ πλῆθος τοῦ ῥυέντος αἵματος οἱ θεώμενοι Πάναιμα θαυμάζοντες ἐκάλουν; τῶν δʼ ἐλεφάντων ἀποθανεῖν τινες λέγονται περὶ τὸ Φλοιὸν καὶ τὰ ὀστᾶ δείκνυται αὐτῶν· τινὲς δὲ λέγουσι καὶ τὸ Φλοιὸν ὑπʼ ἐκείνων ῥαγῆναι φθεγγομένων μέγα τι καὶ διάτορον.
5757. Samos'taki toplantı salonuna hangi sebeple Pedetes ("Pranga Salonu") denir?
Demoteles öldürülüp tek başına yönetimi yıkıldıktan sonra devleti toprak sahipleri elinde tutuyordu. Bu sırada Megaralılar, Samos kolonisi Perinthos üzerine sefer açtı ve söylendiğine göre esirler için yanlarında pranga getirdiler. Bunu öğrenen toprak sahipleri dokuz komutan atayıp otuz gemiyi donattılar ve hemen yardım gönderdiler. Gemilerden ikisi limanın önünde daha yola çıkarken yıldırım çarpıp battı; komutanlar öbür gemilerle yola devam edip Megaralıları yendiler ve altı yüzünü sağ ele geçirdiler.
Zaferden cesaret alan komutanlar, yurtlarındaki toprak sahiplerinin oligarşisini yıkmayı tasarlamaya başladılar. Fırsatı da yönetimin başındakiler verdi: Megaralı esirleri kendi prangalarına vurulmuş olarak getirmelerini yazdılar. Komutanlar bu yazıyı alıp Megaralılardan bazılarına gizlice gösterdiler ve onları kendileriyle birleşip şehri özgürlüğüne kavuşturmaya ikna ettiler. Birlikte düşünüp şöyle kararlaştırdılar: prangaların halkaları dövülerek gevşetilecek, Megaralıların bacaklarına böylece geçirilecek, sonra sırımlarla kuşaklarına bağlanacaktı; böylece bollaşan halkalar yürürken kayıp bacaklardan çıkmayacaktı. Adamları bu biçimde hazırladılar, her birine birer kılıç verdiler. Samos'a varıp karaya çıktıklarında onları çarşıdan geçirip meclis binasına götürdüler; toprak sahiplerinin hemen hepsi orada oturuyordu. Verilen işaret üzerine Megaralılar saldırıp bu adamları öldürdü.
Şehir böylece özgürlüğünü kazanınca, Megaralılardan isteyenleri vatandaş yaptılar; büyükçe bir bina yapıp prangaları oraya adadılar. Binaya Pedetes adı da buradan kaldı.
ἀπὸ ποίας αἰτίας ὁ ἀνδρὼν ἐν Σάμῳ πεδήτης καλεῖται; τῶν γεωμόρων ἐχόντων τὴν πολιτείαν μετὰ τὴν Δημοτέλους σφαγὴν καὶ τὴν κατάλυσιν τῆς ἐκείνου μοναρχίας, οἱ Μεγαρεῖς Περινθίοις ἐπεστράτευσαν ἀποίκοις οὖσι Σαμίων πέδας κομίζοντες, ὡς λέγεται, ἐπὶ τοὺς αἰχμαλώτους. ταῦτα δὲ οἱ γεωμόροι πυνθανόμενοι βοήθειαν ἔπεμπον κατὰ τάχος, στρατηγοὺς μὲν ἀποδείξαντες ἐννέα, ναῦς δὲ πληρώσαντες τριάκοντα. τούτων ἐκπλέουσαι δύο πρὸ τοῦ λιμένος ὑπὸ κεραυνοῦ διεφθάρησαν οἱ δὲ στρατηγοὶ ταῖς ἄλλαις πλεύσαντες ἐνίκων τοὺς Μεγαρέας καὶ ζῶντας αὐτῶν ἔλαβον ἑξακοσίους. ἐπαρθέντες δὲ τῇ νίκῃ διενοοῦντο καταλύειν τὴν οἴκοι γεωμόρων ὀλιγαρχίαν. ἀφορμὴν δὲ παρέσχον οἱ προεστῶτες τῆς πολιτείας, γράψαντες αὐτοῖς ὅπως τοὺς αἰχμαλώτους τῶν Μεγαρέων κομίσωσι ταῖς αὐτῶν ἐκείνων πέδαις δεδεμένους. λαβόντες οὖν τὰ γράμματα ταῦτα καὶ δείξαντες κρύφα τισὶ τῶν Μεγαρέων ἔπεισαν αὐτοὺς συστῆναι μεθʼ αὑτῶν καὶ τὴν πόλιν ἐλευθερῶσαι· βουλευομένοις δὲ κοινῇ περὶ τῆς πράξεως ἔδοξε τῶν πεδῶν τοὺς κρίκους διακροτῆσαι, καὶ περιθέντας οὕτω τοῖς σκέλεσι τῶν Μεγαρέων ἀναλαβεῖν πρὸς τὰς ζώνας ἱμᾶσιν, ὅπως μὴ περιρρέωσι μηδʼ ἐκβαίνωσιν τῶν σκελῶν ἐν τῷ βαδίζειν χαλαρῶν γενομένων. οὕτω δὲ τοὺς ἄνδρας ἐνσκευάσαντες καὶ ξίφος ἑκάστῳ δόντες, ἐπεὶ κατέπλευσαν εἰς Σάμον καὶ ἀπέβησαν, ἦγον αὐτοὺς διʼ ἀγορᾶς εἰς τὸ βουλευτήριον, ὁμοῦ τι πάντων τῶν γεωμόρων συγκαθεζομένων. εἶτα σημείου δοθέντος, οἱ Μεγαρεῖς προσπεσόντες ἔκτεινον τοὺς ἄνδρας. οὕτω δὲ τῆς πόλεως ἐλευθερωθείσης, τούς τε βουλομένους τῶν Μεγαρέων πολίτας ἐποιήσαντο καὶ κατασκευάσαντες οἶκον εὐμεγέθη τὰς πέδας ἀνέθηκαν, καὶ ἀπὸ τούτου πεδήτης ὁ οἶκος ὠνομάσθη.
5858. Kos'ta, Antimakheia'daki Herakles rahibi kurbana neden kadın giysisi giyip başına kadın başörtüsü bağlayarak başlar?
Herakles altı gemiyle Troya'dan yola çıkmış, fırtınaya tutulmuştu. Öteki gemiler battı, yalnız birini kurtarabildi; rüzgârın önünde sürüklenerek Kos'a, Laketer denen yerde karaya vurdu. Silahlarından ve adamlarından başka hiçbir şeyi kurtaramamıştı. Burada bir koyun sürüsüne rastlayınca çobandan bir koç istedi. Adamın adı Antagoras'tı, gücünün doruğundaydı; Herakles'e kendisiyle güreşmesini, onu yenerse koçu alıp gitmesini söyledi. Herakles onunla tutuşunca Meroplar Antagoras'ın, Yunanlar Herakles'in yardımına koştu ve çetin bir savaş başladı. Anlatıldığına göre Herakles sayıca üstün düşmanın karşısında bunalınca Trakyalı bir kadına sığındı ve kadın giysisine bürünüp gizlenerek kurtuldu. Sonradan Meropları yendi, arındı ve Khalkiope ile evlenirken çiçekli bir giysi giydi. Bu yüzden rahip, kurbanı savaşın yapıldığı yerde sunar; damatlar da gelinlerini kadın giysisi giyerek karşılar.
διὰ τί παρὰ Κῴοις ὁ τοῦ Ἡρακλέους ἱερεὺς ἐν Ἀντιμαχείᾳ γυναικείαν ἐνδεδυμένος ἐσθῆτα καὶ τὴν κεφαλὴν ἀναδούμενος μίτρᾳ κατάρχεται τῆς θυσίας; Ἡρακλῆς ταῖς ἓξ ναυσὶν ἀπὸ Τροίας ἀναχθεὶς ἐχειμάσθη, καὶ τῶν ἄλλων διαφθαρεισῶν μιᾷ μόνῃ πρὸς τὴν Κῶν ὑπὸ τοῦ πνεύματος ἐλαυνόμενος ἐξέπεσε κατὰ τὸν Λακητῆρα καλούμενον, οὐδὲν ἄλλο περισώσας ἢ τὰ ὅπλα καὶ τοὺς ἄνδρας. ἐντυχὼν δὲ προβάτοις ᾔτει κριὸν ἕνα παρὰ τοῦ νέμοντος· ὁ δʼ ἄνθρωπος ἐκαλεῖτο μὲν Ἀνταγόρας, ἀκμάζων δὲ τῇ ῥώμῃ τοῦ σώματος ἐκέλευσεν αὑτῷ διαπαλαῖσαι τὸν Ἡρακλέα, κἂν καταβάλῃ, τὸν κριὸν φέρεσθαι. καὶ συμπεσόντος αὐτῷ τοῦ Ἡρακλέους ἐς χεῖρας, οἱ Μέροπες τῷ Ἀνταγόρᾳ παραβοηθοῦντες, οἱ δὲ Ἕλληνες τῷ Ἡρακλεῖ, μάχην καρτερὰν συνῆψαν, ἐν ᾗ λέγεται τῷ πλήθει καταπονούμενος ὁ Ἡρακλῆς καταφυγεῖν πρὸς γυναῖκα Θρᾷτταν καὶ διαλαθεῖν ἐσθῆτι γυναικείᾳ κατακρύψας ἑαυτόν. ἐπεὶ δὲ τῶν Μερόπων αὖθις κρατήσας καὶ καθαρθεὶς ἐγάμει τὴν Χαλκιοπήν, ἀνέλαβε στολὴν ἀνθίνην. διὸ θύει μὲν ὁ ἱερεὺς ὅπου τὴν μάχην συνέβη γενέσθαι, τὰς δὲ νύμφας οἱ γαμοῦντες δεξιοῦνται γυναικείαν στολὴν περιθέμενοι.
5959. Megara'da Araba Devirenler soyu nereden çıkmıştır?
Ödenmiş faizlerin geri alınmasını da tapınak soygununu da getiren o azgın demokrasi zamanında, Peloponnesoslulardan oluşan kutsal bir heyet Megara toprakları üzerinden Delphoi'ye gidiyordu. Heyet, kadınları ve çocuklarıyla birlikte göl kıyısındaki Aigeira'da konakladı; rastgele arabalarında kalmışlardı. Megaralıların en küstahları sarhoş olup azgınlık ve vahşetle arabaları devirip göle yuvarladılar, heyetten birçok kişi boğuldu. Yönetimleri darmadağın olan Megaralılar bu suçu görmezden geldi; ama heyet kutsal olduğu için Amphiktyonlar işe el koydu, suçlulardan kimini sürgünle, kimini ölümle cezalandırdı. Onların soyundan gelenlere de Araba Devirenler denmiştir.
πόθεν ἐν Μεγάροις γένος ἁμαξοκυλιστῶν; ἐπὶ τῆς ἀκολάστου δημοκρατίας, ἣ καὶ τὴν παλιντοκίαν ἐποίησε καὶ τὴν ἱεροσυλίαν, ἐπορεύετο θεωρία Πελοποννησίων εἰς Δελφοὺς διὰ τῆς Μεγαρικῆς καὶ κατηυλίσθησαν ἐν Αἰγείροις παρὰ τὴν λίμνην μετὰ παίδων καὶ γυναικῶν ὡς ἔτυχεν ἐν ταῖς ἁμάξαις. τῶν δὲ Μεγαρέων οἱ θρασύτατοι μεθυσθέντες, ὕβρει καὶ ὠμότητι τὰς ἁμάξας ἀνακυλίσαντες εἰς τὴν λίμνην ἐνεώσαντο, ὥστε πολλοὺς ἀποπνιγῆναι τῶν θεωρῶν. οἱ μὲν οὖν Μεγαρεῖς διʼ ἀταξίαν τῆς πολιτείας ἠμέλησαν τοῦ ἀδικήματος, οἱ δὲ Ἀμφικτύονες, ἱερᾶς τῆς θεωρίας οὔσης, ἐπιστραφέντες τοὺς μὲν φυγῇ τοὺς δὲ θανάτῳ τῶν ἐναγῶν ἐζημίωσαν. οἱ δὲ ἀπὸ τοῦ γένους ἁμαξοκυλισταί προσηγορεύθησαν.