İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Küçük Paralel Hikâyeler

Συναγωγὴ ἱστοριῶν παραλλήλων Ἑλληνικῶν καὶ Ῥωμαϊκῶν

introEski hikâyelerde anlatılan olaylar şaşırtıcı olduğu için çoğu kimse onları uydurma ve masal sanır. Ben ise bu olayların benzerlerinin yakın zamanlarda da yaşandığını görerek Roma dönemlerinde olup bitenleri seçtim ve her eski olayın altına ona benzeyen daha yeni bir anlatı koydum; bunları kaydeden yazarları da belirttim.

intro

τὰς ἀρχαίας ἱστορίας διὰ τὰ παράδοξα τῆς πράξεως οἱ πλεῖστοι νομίζουσι πλάσματα καὶ μύθους τυγχάνειν εὑρὼν δʼ ἐγὼ καὶ ἐν τοῖς νῦν χρόνοις γεγονότα ὅμοια, τὰ ἐν τοῖς Ῥωμαϊκοῖς καιροῖς συμβεβηκότα ἐξελεξάμην, καὶ ἑκάστῳ πράγματι ἀρχαίῳ νεωτέραν ὁμοίαν διήγησιν ὑπέταξα, ἀναγράψας καὶ τοὺς ἱστορήσαντας ἄνδρας.

11. Pers satrapı Datis üç yüz bin kişiyle Attika'daki Marathon ovasına geldi, ordugâh kurdu ve yerli halka savaş ilan etti. Atinalılar barbar kalabalığını küçümseyerek dokuz bin kişi gönderdiler; komutan olarak da Kynegeiros, Polyzelos, Kallimakhos ve Miltiades'i atadılar. Saflar çarpışınca Polyzelos insanüstü bir görünüm gördü, gözlerini yitirip kör oldu. Kallimakhos'un bedenini sayısız mızrak deldi, öldüğü hâlde ayakta kaldı. Kynegeiros ise denize açılmakta olan bir Pers gemisini tutarken elleri kesildi.

Kral Hasdrubal Sicilya'yı ele geçirip Romalılara savaş ilan etti. Senato tarafından komutan seçilen Metellus zaferi kazandı; bu savaşta soylu bir adam olan Lucius Glauco, Hasdrubal'ın gemisini tutarken iki elini de kaybetti. Bunu Miletoslu Aristeides Sicilya Tarihi'nin birinci kitabında anlatır; Sicilyalı Dionysios konuyu ondan öğrenmiştir.

1

Δάτις ὁ Περσῶν σατράπης μετὰ τριάκοντα μυριάδων εἰς Μαραθῶνα παραγενόμενος, πεδίον τῆς Ἀττικῆς, καὶ στρατοπεδευσάμενος πόλεμον τοῖς ἐγχωρίοις κατήγγειλεν· Ἀθηναῖοι δὲ τοῦ βαρβαρικοῦ πλήθους καταφρονήσαντες ἐνακισχιλίους ἔπεμψαν, στρατηγοὺς ποιήσαντες Κυνέγειρον ΠολύζηλονΚαλλίμαχον Μιλτιάδην. συμβληθείσης δὲ τῆς παρατάξεως, Πολύζηλος μὲν ὑπεράνθρωπον φαντασίαν θεασάμενος τὴν ὅρασιν ἀπέβαλε καὶ τυφλὸς ἐγένετο· Καλλίμαχος δὲ πολλοῖς περιπεπαρμένος δόρασι καὶ νεκρὸς ἐστάθη· Κυνέγειρος δὲ Περσικὴν ἀναγομένην ναῦν κατασχὼν ἐχειροκοπήθη. Ἀσδρούβας βασιλεὺς Σικελίαν καταλαβόμενος πόλεμον Ῥωμαίοις κατήγγειλε· Μέτελλος δὲ ὑπὸ τῆς συγκλήτου στρατηγὸς χειροτονηθεὶς ἐγκρατὴς ἐγένετο τῆς νίκης ταύτης, ἐν ᾗ Λεύκιος Γλαύκων εὐγενὴς ἀνήρ, τὴν Ἀσδρούβα κατέχων ναῦν, ἀμφοτέρας ἀπέβαλε τὰς χεῖρας· καθάπερ ἱστορεῖ Ἀριστείδης Μιλήσιος ἐν πρώτῃ Σικελικῶν, παρʼ οὗ τὴν ὑπόθεσιν ἔμαθε Διονύσιος ὁ Σικελιώτης.

22. Kserkses beş milyon kişiyle Artemision'a demirledi ve yerli halka savaş ilan etti. Telaşa kapılan Atinalılar, Themistokles'in kardeşi Agesilaos'u casus olarak gönderdiler; oysa babası Neokles onu rüyasında iki elini de kaybetmiş görmüştü. Agesilaos Pers kılığında barbarların arasına girdi ve Kserkses sanarak muhafızlardan Mardonios'u öldürdü. Çevredekiler onu yakalayıp zincire vurulmuş olarak kralın önüne götürdüler. Kral Güneş sunağında öküz kurban etmek üzereyken Agesilaos sağ elini ateşe koydu, işkencenin acısına iniltisiz katlandı ve zincirlerinden kurtuldu. Sonra şöyle dedi: "Biz Atinalıların hepsi böyleyiz; inanmıyorsan sol elimi de koyarım." Kserkses korkup onun gözaltında tutulmasını buyurdu. Bunu Samoslu Agatharkhides Pers Tarihi'nin ikinci kitabında anlatır.

Etrüsk kralı Porsena Tiber Irmağı'nın karşı yakasına sefer yapıp Romalılarla savaştı, Romalılara gelen tahıl yolunu kesip onları açlıkla kırıp geçirdi. Senato telaşa kapılınca seçkin kişilerden Mucius, konsül ailelerinden gelen dört yüz yaşıtını yanına alıp sıradan giysiler içinde ırmağı geçti. Kralın muhafızını komutanlara erzak dağıtırken görünce Porsena sanıp öldürdü. Kralın önüne götürüldüğünde sağ elini sunak ateşine koydu, acılara yiğitçe katlanıp gülümsedi ve şöyle dedi: "Barbar, sen istemesen de serbestim. Şunu da bil ki ordugâhında dört yüz kişiyiz ve hepimiz seni öldürmeye çalışıyoruz." Kral korkup Romalılarla antlaşma yaptı. Bunu Miletoslu Aristeides Tarihler'in üçüncü kitabında anlatır.

2

Ξέρξης μετὰ πεντακοσίων μυριάδων Ἀρτεμισίῳ προσορμίσας πόλεμον τοῖς ἐγχωρίοις κατήγγειλεν· Ἀθηναῖοι δὲ συγκεχυμένοι κατάσκοπον ἔπεμψαν Ἀγησίλαον, τὸν Θεμιστοκλέους ἀδελφόν, καίπερ Νεοκλέους τοῦ πατρὸς αὐτοῦ κατʼ ὄναρ ἑωρακότος ἀμφοτέρας ἀποβεβληκότα τὰς χεῖρας. παραγενόμενος δὲ εἰς τοὺς βαρβάρους ἐν σχήματι Περσικῷ Μαρδόνιον ἕνα τῶν σωματοφυλάκων ἀνεῖλεν ὑπολαμβάνων Ξέρξην εἶναι. συλληφθεὶς δὲ πρὸς τῶν πέριξ δέσμιος ἤχθη πρὸς τὸν βασιλέα. βουθυτεῖν δὲ τοῦ προειρημένου μέλλοντος ἐπὶ τῷ τοῦ ἡλίου βωμῷ, τὴν δεξιὰν ἐπέθηκε χεῖρα, καὶ ἀστενάκτως ὑπομείνας τὴν ἀνάγκην τῶν βασάνων ἠλευθερώθη τῶν δεσμῶν εἰπών, πάντες ἐσμὲν τοιοῦτοι Ἀθηναῖοι· εἰ δʼ ἀπιστεῖς, καὶ τὴν ἀριστερὰν ἐπιθήσω. φοβηθεὶς δὲ ὁ Ξὲρξης φρουρεῖσθαι αὐτὸν προσέταξε καθάπερ ἱστορεῖ Ἀγαθαρχίδης Σάμιος δευτέρᾳ τῶν Περσικῶν. Πορσίνας Τούσκων βασιλεὺς πέραν ποταμοῦ Θύμβρεως στρατεύσας ἐπολέμησε Ῥωμαίοις, καὶ τὴν ἀπὸ σιτίων φερομένην εὐθηνίαν Ῥωμαίοις μέσην λαβὼν λιμῷ τοὺς προειρημένους ἔτρυχε. τῆς δὲ συγκλήτου συγκεχυμένης, Μούκιος τῶν ἐπισήμων ἀνὴρ λαβὼν τετρακοσίους ἀπὸ τῶν ὑπάτων ὁμήλικας ἐν ἰδιωτικῷ σχήματι τὸν ποταμὸν διῆλθεν. ἰδὼν δὲ τὸν σωματοφύλακα τοῦ τυράννου τὰ ἐπιτήδεια διαδιδόντα τοῖς στρατηγοῖς, ὑπολαβὼν αὐτὸν τὸν Πορσίναν εἶναι ἀνεῖλεν. ἀχθεὶς δὲ ἐπὶ τὸν βασιλέα τοῖς ἐμπύροις ἐπέθηκε τὴν δεξιὰν χεῖρα καὶ στέξας τὰς ἀλγηδόνας εὐψύχως ἐμειδίασεν εἰπών, βάρβαρε, λέλυμαι, κἂν μὴ θέλῃς· καὶ ἴσθι ἡμᾶς καρὰ σοῦ τετρακοσίους ὄντας ἐν τῷ στρατοπέδῳ, οἵ σε ἀνελεῖν ζητοῦμεν. ὁ δὲ φοβηθεὶς σπονδὰς πρὸς Ῥωμαίους ἐποιήσατο· καθάπερ ἱστορεῖ Ἀριστείδης ὁ Μιλήσιος ἐν τρίτῃ ἱστοριῶν.

33. Argoslular ile Lakedaimonlular Thyrea toprakları için savaşırken Amphiktyonlar şöyle karar verdi: her iki taraftan üç yüzer kişi çarpışacak, toprak kazananın olacaktı. Lakedaimonlular Othryades'i, Argoslular Thersandros'u komutan yaptı. Çarpışma sonunda Argoslulardan Agenor ve Khromios olmak üzere iki kişi sağ kaldı ve şehre gidip zafer haberini verdiler. Savaş alanı boşalınca, hâlâ canı çıkmamış olan Othryades yarı kırık mızraklara dayanarak doğruldu, ölülerin kalkanlarını topladı, bir zafer anıtı dikti ve kendi kanıyla üzerine "Zafer Veren Zeus'a" diye yazdı. İki taraf anlaşamayınca Amphiktyonlar yerinde görüp Lakedaimonluları üstün saydılar. Khrysermos Peloponnesos Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Romalılar Samnitlerle savaşırken Postumius Albinus'u komutan seçtiler. Postumius, Caudium Çatalı denen çok dar geçitte pusuya düşürüldü, üç lejyonunu yitirdi, kendisi de ağır yaralanıp yere düştü. Gecenin ilerleyen saatinde, hâlâ az da olsa soluk alırken öldürülen düşmanların kalkanlarını topladı, elini kana batırarak bir zafer anıtı dikti ve üzerine "Romalılar Samnitlere karşı Zafer Veren Zeus'a" diye yazdı. Komutan olarak gönderilen Obur lakaplı Maximus oraya gelip anıtı görünce bunu sevinçle hayra yordu. Düşmanla çarpıştı, yendi, kralı esir alıp Roma'ya gönderdi. Bunu Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında anlatır.

3

ἀργεῖν καὶ Λακεδαιμονίων ὑπὲρ Θυρεάτιδος χώρας πολεμούντων, οἱ Ἀμφικτύονες ἔκριναν πολεμῆσαι τριακοσίους ἑκατέρων καὶ τῶν νικησάντων εἶναι τὴν χώραν. Λακεδαιμόνιοι μὲν οὖν Ὀθρυάδην ἐποίησαν στρατηγὸν Ἀργεῖοι δὲ Θέρσανδρον. πολεμούντων δὲ δύο ἐκ τῶν Ἀργείων περιελείφθησαν, Ἀγήνωρ καὶ Χρόμιος οἵτινες εἰς τὴν πόλιν ἤγγειλαν τὴν νίκην. ἐρημίας δʼ ὑπαρχούσης ὁ Ὀθρυάδης ἐπιζήσας καὶ ἡμικλάστοις δόρασιν ἐπερειδόμενος τὰς τῶν νεκρῶν ἁρπάζων ἀσπίδας περιείλετο· καὶ τρόπαιον στήσας ἐκ τοῦ ἰδίου αἵματος ἐπέγραψε Διὶ τροπαιούχῳ. καὶ τῶν δύο στάσιν ἐχόντων, οἱ Ἀμφικτύονες αὐτόπται γενόμενοι Λακεδαιμονίους προκρίνουσι· καθάπερ Χρύσερμος ἐν τρίτῳ Πελοποννησιακῶν. Ῥωμαῖοι πρὸς Σαμνίτας πόλεμον ἔχοντες στρατηγὸν ἐχειροτόνησαν Ποστούμιον Ἀλβῖνον. οὗτος κατὰ τὰς καλουμένας φορκούλας Καυδίνας ἔστι δὲ τόπος στενώτατος ἐνεδρευθεὶς τρεῖς ἀπέβαλε λεγεῶνας καὶ αὐτὸς καιρίως τρωθεὶς ἔπεσε. βαθείας δὲ νυκτὸς ὀλίγον ἐπιζήσας περιείλετο τῶν ἀνῃρημένων πολεμίων τὰς ἀσπίδας, καὶ εἰς τὸ αἷμα τὴν χεῖρα βαπτίσας ἔστησε τρόπαιον ἐπιγράψας Ῥωμαῖοι κατὰ Σαμνιτῶν Διὶ τροπαιούχῳ. Μάξιμος δὲ ὁ ἐπικληθεὶς Λαίμαργος, στρατηγὸς πεμφθεὶς καὶ παραγενόμενος ἐπὶ τὸν τόπον, ἰδὼν τὸ τρόπαιον τὸν οἰωνὸν ἀσμένως ἐδέξατο· καὶ συμβαλὼν ἐνίκησε καὶ αἰχμάλωτον λαβὼν τὸν βασιλέα εἰς Ῥώμην ἔπεμψεν· ὡς Ἀριστείδης ὁ Μιλήσιος ἐν τρίτῃ Ἰταλικῶν.

44. Persler beş milyon kişiyle Yunanistan'a yürürken Lakedaimonlular Leonidas'ı üç yüz adamla Thermopylai'ye gönderdiler. Onlar orada yemek yerken barbar kalabalığı üzerlerine geldi. Leonidas barbarları görünce "Sabah yemeğinizi, akşam yemeğini Hades'te yiyecekmiş gibi yiyin" dedi. Sonra barbarların üzerine atıldı; bedeni birçok mızrakla delik deşik olduğu hâlde Kserkses'e kadar çıktı ve tacını kaptı. Ölünce barbar onun kalbini yardırdı ve kıllı buldu. Aristeides Pers Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

Romalılar Kartacalılarla savaşırken üç yüz kişi ve komutan olarak Fabius Maximus'u gönderdiler. Çarpışmada adamlarının hepsini yitirdi, kendisi de ağır yaralandı; yine de hızla Hannibal'in üzerine atıldı, tacını aşağı indirdi ve onunla birlikte öldü. Bunu Miletoslu Aristeides anlatır.

4

Περσῶν μετὰ πεντακοσίων μυριάδων ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα ἐρχομένων, Λεωνίδας ἅμα τριακοσίοις ἐπέμφθη εἰς Θερμοπύλας ὑπὸ Λακεδαιμονίων. εὐωχουμένοις δʼ ἐκεῖ ἐπέκειτο τὸ τῶν βαρβάρων πλῆθος· καὶ ὁ Λεωνίδας εἶπεν ἰδὼν τοὺς βαρβάρους, οὕτως ἀριστᾶτε ὡς ἐν Ἅιδου δειπνήσοντες καὶ ὁρμήσας κατὰ τῶν βαρβάρων καὶ πολλοῖς περιπαρεὶς δόρασιν ἀνέβη ἐπὶ τὸν Ξέρξην καὶ τὸ διάδημα ἀφείλετο. οὗ ἀποθανόντος ὁ βάρβαρος τέμνει τὴν καρδίαν καὶ εὗρε δασεῖαν· ὡς Ἀριστείδης ἐν πρώτῃ Περσικῶν. Ῥωμαῖοι πρὸς Ποινοὺς πόλεμον ἔχοντες ἔπεμψαν τριακοσίους καὶ στρατηγὸν Φάβιον Μάξιμον. συμβαλὼν δʼ ἀπέβαλε πάντας, αὐτὸς δὲ καιρίως τρωθεὶς μεθʼ ὁρμῆς ἐπὶ τὸν Ἀννίβαν ἠνέχθη, καὶ καθελὼν τὸ διάδημα συναπέθανεν αὐτῷ, καθάπερ ἱστορεῖ Ἀριστείδης ὁ Μιλήσιος.

55. Phrygia'daki Kelainai şehrinde su fışkıran bir yarık açıldı ve birçok evi içindeki insanlarla birlikte dibe çekti. Kral Midas'a şöyle bir kehanet geldi: en değerli şeyini içine atarsa yarık kapanacaktı. Midas altın ve gümüş attı, ama bir yararı olmadı. Bunun üzerine Midas'ın oğlu Ankhuros, hayatta insan canından değerli bir şey olmadığını düşündü. Babasını ve karısı Timothea'yı kucakladıktan sonra atını yarığın olduğu yere sürdü. Toprak kapandı. Ankhuros İda Zeus'unun sunağına eliyle dokundu ve onu altın yaptı. Bu sunak, yarığın açıldığı günlerin çevresinde taş kesilir; belirli süre geçince yine altın görünür. Kallisthenes Dönüşümler'in ikinci kitabında böyle anlatır.

Forum'un ortasından akan Tiber, Tarpeia Zeus'unun öfkesi yüzünden çok büyük bir yarık açtı ve birçok evi yuttu. Değerli olan atılırsa felaketin duracağına dair kehanet verildi. Halk altın ve gümüş atarken seçkin gençlerden Curtius kehaneti kavradı, canın daha değerli olduğunu düşünüp atıyla kendini yarığa attı ve yurttaşlarını kurtardı. Aristeides İtalya Tarihi'nin kırkıncı kitabında böyle anlatır.

5

κατὰ Κελαινὰς πόλιν τῆς Φρυγίας χάσμα μεθʼ ὕδατος γενόμενον πολλὰς οἰκίας αὐτάνδρους εἰς τὸν βυθὸν εἵλκυσε. Μίδας δὲ ὁ βασιλεὺς χρησμὸν ἔλαβεν, ἐὰν τὸ τιμιώτατον ἐμβάλῃ, συνελεύσεσθαι· ὁ δὲ χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἐμβαλὼν οὐδὲν ἐβοήθησεν. Ἄγχουρος δʼ υἱὸς τοῦ Μίδα λογισάμενος μηδὲν εἶναι τιμιώτερον ἐν βίῳ ψυχῆς ἀνθρωπίνης, δοὺς περιπλοκὰς τῷ γεννήσαντι καὶ τῇ γυναικὶ Τιμοθέᾳ, ἔφιππος εἰς τὸν τόπον τοῦ χάσματος ἠνέχθη. συνελθούσης δὲ τῆς γῆς χρύσεον βωμὸν ἐποίησεν Ἰδαίου Διὸς ἁψάμενος τῇ χειρί. οὗτος ὁ βωμὸς περὶ ἐκεῖνον τὸν καιρόν ᾧ τὸ χάσμα συνέβη γενέσθαι., λίθινος γίγνεται· τῆς δὲ ὡρισμένης προθεσμίας παρελθούσης, χρύσεος ὁρᾶται· ὡς Καλλισθένης ἐν δευτέρῳ Μεταμορφώσεων. διά μέσης τῆς ἀγορᾶς ῥέων ὁ Τίβερις διὰ μῆνιν Ταρπηίου Διὸς μέγιστον ἀπέρρηξε χάσμα καὶ πολλὰς οἰκίας ἐβύθισε· χρησμὸς δʼ ἐδόθη λήξεσθαι, ἐὰν τὸ τίμιον ἐμβάλωσι. τῶν δὲ χρυσὸν καὶ ἄργυρον ἐμβαλλόντων, Κούρτιος τῶν ἐπισήμων νέος τὸν χρησμὸν νοήσας καὶ λογισάμενος τὴν ψυχὴν τιμιωτέραν, ἔφιππον ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς τὸ χάσμα καὶ τοὺς οἰκείους ἐξέσῳσε τῶν κακῶν· ὡς Ἀριστείδης ἐν τετταρακοστῷ Ἰταλικῶν.

66. Polyneikes'le birlikte ziyafet çeken komutanların yanına bir kartal indi, Amphiaraos'un mızrağını havaya kaldırıp bıraktı; mızrak toprağa saplanıp defne ağacı oldu. Ertesi gün savaş sırasında Amphiaraos tam orada arabasıyla birlikte toprağa gömüldü; bugün orada Harma ("Araba") denen şehir vardır. Trisimakhos Şehirlerin Kuruluşları'nın üçüncü kitabında böyle anlatır.

Romalılar Epirlı Pyrrhos'la savaşırken Aemilius Paulus'a şöyle bir kehanet verildi: seçkin bir adamın arabasıyla birlikte bir yarıkta kaybolduğunu gördüğü yere sunak dikerse kazanacaktı. Üç gün sonra, kehanet sanatını bilen Valerius Conatus rüyasında rahip giysileri kuşanması gerektiğini gördü. Komuta edip birçok düşman öldürdükten sonra toprağın altına gömüldü. Aemilius oraya sunak dikti, zaferi kazandı ve kuleler taşıyan yüz altmış fili Roma'ya gönderdi. Sunak, Pyrrhos'un yenildiği günlerde kehanet verir. Bunu Kritolaos Epir Tarihi'nin üçüncü kitabında anlatır.

6

τῶν ἅμα Πολυνείκει εὐωχουμένων λοχαγῶν ἀετὸς καταπτὰς τὸ Ἀμφιάρεω ἐβάστασε δόρυ εἰς ὕφος καὶ εἴασε· τὸ . δὲ παγὲν ἐν γῇ δάφνη ἐγένετο. τῇ δʼ ὑστεραίᾳ πολεμούντων κατʼ ἐκεῖνο κατεπόθη ὁ Ἀμφιάρεως ἄμα τῷ ἅρματι, ἔνθα νῦν πόλις Ἅρμα καλεῖται· ὡς Τρισίμαχος ἐν τρίτῳ Κτίσεων. Ῥωμαίων πρὸς Πύρρον Ἠπειρώτην πολεμούντων Αἰμίλιος Παῦλος χρησμὸν ἔλαβε νικῆσαι, βωμὸν ἐὰν ἅρματι, ἔνθα ἂν ἴδῃ χάσματι κρυπτόμενον ἄνδρα τῶν ἐπισήμων μετὰ ἅρματος. μετὰ τρεῖς ἡμέρας Οὐαλέριος Κονᾶτος κατʼ ὄναρ ἰδὼν ἀναλαβεῖν ἱερέως κόσμον καὶ γὰρ ἦν μαντικῆς ἔμπειρος, στρατηγήσας καὶ πολλοὺς φονεύσας ὑπὸ γῆς κατεπόθη. ὁ Αἰμίλιος δὲ βωμὸν ἱδρύσας ἐνίκησε καὶ ἑκατὸν ἑξήκοντα πυργοφόρους ἐλέφαντας εἰς Ῥώμην κατέπεμψεν. ὁ δὲ βωμὸς μαντεύεται κατʼ ἐκεῖνον τὸν καιρόν, καθʼ ὃν ἐνικήθη Πύρρος· ὡς ἱστορεῖ Κριτόλας ἐν τρίτῃ Ἠπειρωτικῶν.

77. Euboia kralı Pyraikhmes Boiotialılarla savaşıyordu. Herakles daha gençken onu yendi, taylara bağlayıp ikiye böldü ve gömmeden attı. O yere "Pyraikhmes'in Tayları" denir; Herakles Irmağı'nın kıyısındadır ve atlar oradan su içerken kişneme sesi yükselir. Irmaklar Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatılır.

Roma kralı Tullus Hostilius, Mettius Fufetius'un kralı olduğu Albalılarla savaşıyor, çarpışmayı sürekli erteliyordu. Albalılar onu yenilmiş sayıp eğlenceye daldılar. Tullus onlar sarhoşken üzerlerine saldırdı, kralı iki taya bağlatıp parçalattı. Aleksarkhos İtalya Tarihi'nin dördüncü kitabında böyle anlatır.

7

Πυραίχμης βασιλεὺς Εὐβοέων ἐπολέμει Βοιωτοῖς ὃν Ἡρακλῆς ἔτι νέος ὢν ἐνίκησε· πώλοις δὲ προσδήσας καὶ εἰς δύο μέρη διελὼν τὸν Πυραίχμην, ἄταφον ἔρριψεν. ὁ δὲ τόπος προσαγορεύεται πῶλοι Πυραίχμου, κεῖται δὲ παρὰ ποταμὸν Ἡράκλειον, χρεμετισμὸν δʼ ἀναδίδωσι πινόντων ἵππων ὡς ἐν τρίτῳ περὶ Ποταμῶν. Τοῦλλος Ὁστίλιος βασιλεὺς Ῥωμαίων ἐπολέμησεν Ἀλβανοῖς, βασιλέως ὄντος Μετίου Φουφετίου, καὶ τὴν μάχην πολλάκις ὑπερέθετο. οἱ δʼ ὡς ἡττωμένου εἰς εὐωχίαν ἐτράπησαν· οἰνωμένοις δʼ ἐπέθετο, καὶ τὸν βασιλέα δύο πώλοις συζεύξας διεσπάραξεν· ὡς Ἀλέξαρχος ἐν τετάρτῃ Ἰταλικῶν.

88. Philippos, Methone ve Olynthos'u yağmalamak istiyordu. Sandanos Irmağı'nı zorla geçmeye çalışırken Olynthoslu Aster adında biri okuyla gözünü vurdu ve şöyle dedi: "Aster Philippos'a ölümcül bir ok yolluyor." Philippos geri yüzerek adamlarının yanına kaçtı ve gözünü yitirerek kurtuldu. Kallisthenes Makedonya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Etrüsk kralı Porsena Tiber Irmağı'nın karşı yakasına sefer yapıp Romalılarla savaştı ve tahıl yolunu keserek onları açlıkla kırıp geçirdi. Komutan seçilen Horatius Cocles tahta köprüyü tuttu ve karşıya geçmek isteyen barbar kalabalığını durdurdu. Düşman üstün gelmeye başlayınca emrindekilere köprüyü kesmelerini buyurdu ve kalabalığın geçmesini engelledi. Bir okla gözünden vurulunca kendini ırmağa attı ve yüzerek adamlarının yanına geçti. Theotimos İtalya Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

8

Φίλιππος Μεθώνην καὶ Ὄλυνθον βουλόμενος πορθῆσαι καὶ βιαζόμενος ἐπὶ τῷ Σανδάνῳ ποταμῷ διαβῆναι πέραν, ὑπό τινος τῶν Ὀλυνθίων Ἀστέρος ὀνόματι ἐτοξεύθη τὸν ὀφθαλμόν εἰπόντος, ἀστὴρ Φιλίππῳ θανάσιμον πέμπει βέλος· ὁ δʼ ὀπίσω διανηξάμενος πρὸς τοὺς οἰκείους σῴζεται ἀπολέσας τὸν ὀφθαλμόν· ὡς Καλλισθένης ἐν τρίτῳ Μακεδονικῶν. Πορσίνας Τούσκων βασιλεὺς πέραν Θύμβρεως ποταμοῦ στρατεύσας ἐπολέμησε Ῥωμαίοις, καὶ τὴν ἀπὸ σιτίων φερομένην εὐθηνίαν μέσην λαβὼν λιμῷ τοὺς προειρημένους ἔτρυχεν. Ὁράτιος δὲ Κόκλης στρατηγὸς χειροτονηθεὶς τὴν ξυλίνην κατελάβετο γέφυραν καὶ τὸ πλῆθος τῶν βαρβάρων διαβῆναι βουλόμενον ἐπεῖχε. πλεονεκτούμενος δὲ ὑπὸ τῶν πολεμίων προσέταξε τοῖς ὑποτεταγμένοις κόπτειν τὴν γέφυραν, καὶ τὸ πλῆθος τῶν βαρβάρων διαβῆναι βουλόμενον ἐκώλυσε. βέλει δὲ τὸν ὀφθαλμὸν πληγεὶς ῥίψας ἑαυτὸν εἰς τὸν ποταμὸν, διενήξατο εἰς τοὺς οἰκείους· ὡς Θεότιμος ἐν δευτέρῳ Ἰταλικῶν.

99. Dionysos'u konuk eden Ikarios'un hikâyesini Eratosthenes Erigone'de anlatır.

Kronos bir çiftçiye konuk oldu. Çiftçinin Entoria adında güzel bir kızı vardı; Kronos ona tecavüz etti ve Ianus, Hymnos, Faustus ve Felix adlı oğulları oldu. Kronos, Ikarios'a şarap içmeyi ve bağ yetiştirmeyi öğretti, komşularına da vermesini istedi. O da bunu yaptı. Komşular alışık olmadıkları için içtiklerinde gereğinden derin bir uykuya daldılar; zehirlendiklerini sanarak Ikarios'u taşlayıp öldürdüler. Kızından olan torunları ise üzüntüden kendilerini ipe asarak hayatlarına son verdiler. Romalıları veba sardığında Pythia, Kronos'un öfkesini ve haksız yere ölenlerin daimōnlarını yatıştırırlarsa bunun dineceğini bildirdi. Seçkin kişilerden Lutatius Catulus, tanrı için Tarpeia Tepesi'nin yakınındaki kutsal alanı yaptırdı ve yukarıdaki dört yüzlü sunağı dikti; ya torunlar yüzünden ya da yıl dört bölümlü olduğu için. Ianuarius ayını da o belirledi. Kronos hepsini yıldız yaptı; bazılarına Ianuarii denir, Ianus ise onlardan önce doğar. Yıldızı Başak'ın ayaklarının önünde gösterilir. Kritolaos Gökyüzü Görünümleri'nin dördüncü kitabında böyle anlatır.

9

ο περὶ τοῦ Ἰκαρίου μῦθος, ᾧ Διόνυσος ἐπεξενώθη· Ἐρατοσθένης ἐν τῇ Ἠριγόνῃ. Κρόνος ἐπιξενωθεὶς γεωργῷ, ᾧ ἦν θυγάτηρ καλὴ Ἐντωρία, ταύτην ἐβιάσατο καὶ ἐτέκνωσεν υἱοὺς Ἰανὸν Ὕμνον Φαῦστον Φήλικα. διδάξας οὖν τὸν τρόπον τῆς τοῦ οἴνου πόσεως καὶ τῆς ἀμπέλου ἠξίωσε καὶ τοῖς γείτοσι μεταδοῦναι. ποιήσαντος δʼ αὐτὸ καὶ πιόντες παρὰ τὸ σύνηθες εἰς ὕπνον κατηνέχθησαν βαρύτερον τοῦ δέοντος· οἱ δὲ πεφαρμακῶσθαι δόξαντες, λίθοις βάλλοντες τὸν Ἰκάριον ἀπέκτειναν· οἱ δὲ θυγατρίδαι ἀθυμήσαντες βρόχῳ τὸν βίον κατέστρεψαν. λοιμοῦ δὲ κατασχόντος Ῥωμαίους, ἔχρησεν ὁ Πύθιος λωφήσειν, ἐξιλάσωνται τοῦ Κρόνου τὴν μῆνιν καὶ τοὺς δαίμονας τῶν ἀνόμως ἀπολομένων. Λουτάτιος δὲ Κάτλος, ἀνὴρ τῶν ἐπισήμων, κατεσκεύασε τῷ θεῷ τέμενος τὸ κείμενον σύνεγγυς τοῦ Ταρπηίου ὄρους, καὶ τὸν ἄνω βωμὸν ἱδρύσατο τετραπρόσωπον ἢ διὰ τοὺς θυγατρίδας ἢ ὅτι τετραμερὴς ὁ ἐνιαυτός ἐστι, καὶ μῆνα κατέδειξεν Ἰανουάριον. ὁ δὲ Κρόνος πάντας κατηστέρισεν. καὶ οἱ μὲν καλοῦνται Ἰανουάριον, ὁ δʼ Ἰανὸς προανατέλλων· δείκνυται δʼ ὁ ἀστὴρ πρὸ τῶν ποδῶν τῆς παρθένου· ὡς Κριτόλαος ἐν τετάρτῃ Φαινομένων.

1010. Persler Yunanistan'ı yağmalarken Lakedaimon komutanı Pausanias, Kserkses'ten beş yüz talant altın alıp Sparta'yı ele vermek üzereydi. Bu ortaya çıkınca babası Agesilaos onu Tunç Evli Athena'nın tapınağına kadar kovaladı, kutsal alanın kapılarını kerpiçle kapatıp açlıktan öldürdü. Anası ise cesedini gömmeden attı. Khrysermos Tarih'in ikinci kitabında böyle anlatır.

Romalılar Latinlerle savaşırken Publius Decius'u komutan seçtiler. Seçkin bir aileden gelen ama yoksul olan Cassius Brutus adlı bir genç, kararlaştırılan bir ücret karşılığında gece kapıları açmak istedi. Bu ortaya çıkınca Yardımcı Athena'nın tapınağına sığındı. Babası Cassius Signifer onu içeri kapatıp açlıktan öldürdü ve cesedini gömmeden attı. Kleitonymos İtalya Tarihi'nde böyle anlatır.

10

Περσῶν τὴν Ἑλλάδα λεηλατούντων Παυσανίας ὁ τῶν Λακεδαιμονίων στρατηγὸς πεντακόσια χρυσοῦ τάλαντα παρὰ Ξέρξου λαβὼν ἔμελλε προδιδόναι τὴν Σπάρτην. φωραθέντος δὲ τούτου, Ἀγησίλαος ὁ πατὴρ μέχρι τοῦ ναοῦ τῆς Χαλκιοίκου συνεδίωξεν Ἀθηνᾶς, καὶ τὰς θύρας τοῦ τεμένους πλίνθῳ φράξας λιμῷ ἀπέκτεινεν· ἡ δὲ μήτηρ καὶ ἄταφον ἔρριψεν· ὡς Χρύσερμος ἐν δευτέρῳ Ἱστορικῶν. Ῥωμαῖοι πρὸς Λατίνους πολεμοῦντες ἐχειροτόνησαν στρατηγὸν Πόπλιον Δέκιον· νεανίσκος δέ τις τῶν ἐπισήμων πένης τοὔνομα Κάσσιος Βροῦτος ἐπὶ ῥητῷ μισθῷ νυκτὸς τὰς πύλας ἀνοῖξαι ἐβουλήθη. φωραθεὶς δὲ εἰς ναὸν ἔφυγεν Ἀθηνᾶς Αὐξιλιαρίας. Κάσσιος δὲ Σίγνιφερ ὁ πατὴρ αὐτοῦ κατέκλεισε καὶ λιμῷ διέφθειρε καὶ ἄταφον ἔρριψεν· ὡς Κλειτώνυμος ἐν Ἰταλικῶν.

1111. Pers kralı Dareios Granikos'ta İskender'le savaştı, yedi satrapını ve beş yüz iki orak arabasını yitirdi; ertesi gün yeniden çarpışacaktı. Oğlu Ariobarzanes İskender'e yakınlık duyuyordu ve babasını ele vereceğine söz verdi. Buna öfkelenen babası onun başını kestirdi. Knidoslu Aretades Makedonya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Herkesin oyuyla konsül seçilen Brutus, tiran gibi davranan Kibirli Tarquinius'u sürgüne yolladı. Tarquinius Etrüsklerin yanına gidip Romalılarla savaşmaya başladı. Brutus'un oğulları babalarını ele vermek istedi; bu ortaya çıkınca babaları başlarını kestirdi. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nde böyle anlatır.

11

Δαρεῖος ὁ Πέρσης ἐπὶ Γρανικῷ πολεμήσας Ἀλεξάνδρῳ καὶ ἑπτὰ σατράπας ἀποβαλὼν καὶ ἅρματα δρεπανηφόρα δύο καὶ πεντακόσια, συμβαλεῖν ἔμελλε τῇ ἑξῆς. Ἀριοβαρζάνης δὲ ὁ υἱὸς συμπαθῶς διακείμενος πρὸς Ἀλέξανδρον ὑπισχνεῖτο τὸν πατέρα προδώσειν. ἀγανακτήσας δὲ ὁ πατὴρ ἐτραχηλοκόπησεν ὡς Ἀρητάδης Κνίδιος ἐν τρίτῳ Μακεδονικῶν. Βροῦτος ὑπὸ πάντων ὕπατος χειροτονηθεὶς ἐφυγάδευσε τὸν Ὑπερήφανον Ταρκύνιον τυραννικῶς ἀναστρεφόμενον. ὁ δʼ ἐλθὼν εἰς Τούσκους ἐπολέμει Ῥωμαίοις. οἱ δὲ υἱοὶ τὸν πατέρα προδοῦναι ἠβουλήθησαν. ἐμφανέντας δʼ ἐτραχηλοκόπησεν· ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος ἐν τοῖς Ἰταλικοῖς.

1212. Thebai komutanı Epameinondas Lakedaimonlularla savaşırken seçimler için yurduna döndü ve oğlu Stesimbrotos'a çarpışmamasını buyurdu. Onun gittiğini öğrenen Lakedaimonlular delikanlıya korkak diye sövdüler. Genç öfkelendi, babasının buyruğunu unutup çarpıştı ve kazandı. Babası buna çok kızdı; ona zafer tacı taktıktan sonra başını kesti. Bunu Ktesiphon Boiotia Tarihi'nin üçüncü kitabında anlatır.

Romalılar Samnitlerle savaşırken Imperiosus lakaplı Manlius'u komutan seçtiler. Manlius konsüllük seçimi için Roma'ya giderken oğluna çarpışmamasını buyurdu. Bunu öğrenen Samnitler delikanlıyı sövgülerle aşağıladılar. Genç öfkeye kapılıp çarpıştı ve kazandı. Manlius onun başını kesti. Bunu Miletoslu Aristeides anlatır.

12

Ἐπαμεινώνδας ὁ τῶν Θηβαίων στρατηγὸς ἔχων πρὸς Λακεδαιμονίους πόλεμον καὶ ἀρχαιρεσιῶν ἀγομένων ἧκεν ἐς πατρίδα, παραγγείλας τῷ παιδὶ Στησιμβρότῳ μὴ συμβάλλειν. Λακεδαιμόνιοι μαθόντες τὴν ἀπουσίαν ἐβλασφήμουν τὸν νεανίαν ὡς ἄνανδρον· ὁ δʼ ἀγανακτήσας καὶ ἐπιλαθομενος τοῦ πατρὸς συνέβαλε καὶ ἐνίκησεν· ὁ δὲ πατὴρ βαρέως ἐνέγκας στεφανώσας ἐτραχηλοκόπησεν, ὡς Κτησιφῶν ἱστορεῖ ἐν τρίτῳ Βοιωτιακῶν. Ῥωμαῖοι πρὸς Σαμνίτας πόλεμον ἔχοντες ἐχειρο - τόνησαν Μάλλιον τὸν Ἐπιτάκτην ἐπικληθέντα. οὗτος διὰ χειροτονίαν ὑπατικὴν εἰς Ῥώμην πορευόμενος τῷ θἱῷ προσέταξε μὴ συμβαλεῖν. οἱ δὲ Σαμνῖται μαθόντες βλασφημίαις ἐξουδένιζον τὸν νεανίαν· ὁ δὲ ταραχθεὶς ἐνίκησεν Μάλλιος δʼ αὐτὸν ἐτραχηλοκόπησεν καθάπερ ἱστορεῖ Ἀριστείδης Μιλήσιος.

1313. Herakles, Iole ile evlenemeyince Oikhalia'yı yağmaladı. Iole kendini surlardan attı; ama giysisi rüzgârla kabardığı için hiçbir şey olmadı. Bunu Malloslu Nikias anlatır.

Romalılar Etrüsklerle savaşırken Torquatus'u komutan seçtiler. Torquatus kralın Clusia adlı kızını görünce kralından onu istedi; alamayınca şehri yağmalamaya başladı. Clusia kendini kulelerden attı, ama Aphrodite'nin takdiriyle giysisi kabardı ve sağ salim yere indi. Komutan ona tecavüz etti. Bütün bunlar yüzünden Romalılar ortak kararla onu İtalya'nın önündeki Korsika adasına sürdü. Theophilos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

13

Ἡρακλῆς τοῦ Ἰόλης γάμου ἀποτυχὼν τὴν Οἰχαλίαν ἐπόρθησεν. ἡ δʼ Ἰόλη ἀπὸ τοῦ τείχους ἔρριψεν ἑαυτήν. συνέβη δέ, κολπωθείσης ὑπὸ ἀνέμου τῆς ἐσθῆτος, μηδὲν παθεῖν· καθάπερ ἱστορεῖ Νικίας Μαλλώτης. Ῥωμαῖοι πολεμοῦντες πρὸς Τούσκους ἐχειροτόνησαν Βασιλέως Τορκουᾶτον. οὗτος θεασάμενος τοῦ βασιλέως τὴν θυγατέρα τοὔνομα Κλουσίαν ᾐτεῖτο παρὰ τοῦ Τούσκου τὴν θυγατέρα, μὴ τυχὼν δʼ ἐπόρθει τὴν πόλιν. ἡ δὲ Κλουσία ἀπὸ τῶν πύργων ἔρριψεν ἑαυτήν· προνοίᾳ δʼ Ἀφροδίτης κολπωθείσης τῆς ἐσθῆτος, διεσώθη ἐπὶ τὴν γῆν· ἣν ὁ στρατηγὸς διέφθειρε, καὶ τούτων πάντων ἕνεκα ἐξωρίσθη κοινῷ δόγματι ὑπὸ Ῥωμαίων εἰς Κόρσικαν νῆσον πρὸ τῆς Ἰταλίας· ὡς Θεόφιλος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν. ;

1414. Kartacalılar ve Sicilyalılar Romalılara karşı ittifak hazırlarken komutan Metellus, yalnız Vesta'ya kurban sunmadı. Tanrıça gemilere karşı rüzgâr estirdi. Kâhin Gaius Iulius, kızını kurban ederse rüzgârın duracağını söyledi. Metellus çaresiz kalıp kızı Metella'yı getirdi; ama Vesta ona acıdı, yerine bir düve koydu, kızı Lanuvium'a götürdü ve orada kutsal sayılan yılanın rahibesi yaptı. Pythokles İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Benzer biçimde Boiotia'daki Aulis'te Iphigeneia'nın başına gelenleri Menyllos Boiotia Tarihi'nin birinci kitabında anlatır.

14

Ποινῶν καὶ Σικελιωτῶν τὴν κατὰ Ῥωμαίων συμμαχίαν ἑτοιμαζόντων, Μέτελλος στρατηγὸς μόνῃ τῇ Ἑστίᾳ οὐκ ἔθυσεν· ἡ δὲ πνεῦμα ἀντέπνευσε ταῖς ναυσί. Γάιος δὲ Ἰούλιος μάντις εἶπε λωφῆσαι, ἐὰν προθύσῃ τὴν θυγατέρα. ὁ δʼ ἀναγκασθεὶς Μετέλλαν τὴν θυγατέρα προσῆγεν ἡ δὲ Ἑστία ἐλεήσασα δάμαλιν ὑπέβαλε καὶ αὐτὴν ἐκόμισεν εἰς Λανούιον, καὶ ἱέρειαν τοῦ σεβομένου παρʼ αὐτοῖς δράκοντος ἀπέδειξεν ὡς Πυθοκλῆς ἐν τρίτῃ Ἰταλικῶν. ἐν Αὐλίδι τῆς Βοιωτίας τὰ περὶ Ἰφιγένειαν ὁμοίως ἱστορεῖ Μένυλλος ἐν πρώτῳ Βοιωτιακῶν.

1515. Galat kralı Brennos Asya'yı yağmalarken Ephesos'a geldi ve Demonike adlı bir kıza âşık oldu. Kız, ona kadınların bileziklerini ve takılarını verirse hem onunla birlikte olacağına hem de Ephesos'u ele vereceğine söz verdi. Brennos askerlerden, ellerindeki altını bu para düşkünü kızın kucağına atmalarını istedi. Onlar da öyle yaptı; kız altın yığını altında diri diri gömüldü. Bunu Kleitophon Galat Tarihi'nin birinci kitabında anlatır.

Capitolium'un bekçisi olan seçkin kızlardan Tarpeia, Romalılar Sabinlerle savaşırken Tatius'a söz verdi: Sabinlerin süs olarak taktıkları gerdanlıkları ücret olarak alırsa Tarpeia Tepesi'ne girmelerini sağlayacaktı. Sabinler bunu anladı ve onu diri diri gömdü. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nde böyle anlatır.

15

Βρέννος Γαλατῶν βασιλεὺς λεηλατῶν τὴν Ἀσίαν ἐπὶ Ἔφεσον ἦλθε, καὶ ἠράσθη παρθένου Δημονίκης· ἡ δὲ συνελθεῖν ὑπέσχετο, ἐὰν τὰ ψέλλια καὶ τὸν κόσμον τῶν γυναικῶν δῷ αὐτῇ, καὶ τὴν Ἔφεσον προδοῦναι· ὁ δʼ ἠξίωσε τοὺς στρατιώτας ἐμβαλεῖν εἰς τὸν κόλπον ὃν εἶχον χρυσὸν τῆς φιλαργύρου. ποιησάντων δὲ ὑπὸ τῆς δαψιλείας τοῦ χρυσοῦ ζῶσα κατεχώσθη· καθάπερ ἱστορεῖ Κλειτοφῶν ἐν πρώτῳ Γαλατικῶν. Ταρπηΐα τῶν εὐσχημόνων παρθένων τοῦ Καπιτωλίου φύλαξ, Ῥωμαίων πρὸς Σαβίνους πολεμούντων, ὑπέσχετο τῷ Τατίῳ δώσειν εἴσοδον εἰς τὸ Ταρπήιον ὄρος, ἐὰν μισθὸν λάβῃ τοὺς ὅρμους, οὓς ἐφόρουν κόσμου χάριν. Σαβῖνοι δὲ νοήσαντες ζῶσαν κατέχωσαν ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος ἐν Ἰταλικοῖς.

1616. Tegealılar ile Pheneoslular arasında uzun süren bir savaş olunca, zaferi kazanmak üzere üçüz kardeşler göndermeye karar verildi. Tegealılar Reksimakhos'un oğullarını, Pheneoslular Demostratos'un oğullarını çıkardı. Çarpışma başlayınca Reksimakhos'un oğullarından ikisi öldü. Kritolaos adlı üçüncü kardeş ise bir hileyle öbür ikisini alt etti: kaçar gibi yapıp kovalayanları birer birer öldürdü. Döndüğünde herkes sevindi, yalnız kız kardeşi Demodike sevinmedi, çünkü Kritolaos onun nişanlısı Demodikos'u öldürmüştü. Haksızlığa uğradığını düşünen Kritolaos onu öldürdü. Annesi onu cinayetle suçladı, ama beraat etti. Demaratos Arkadia Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

Romalılar ile Albalılar savaşırken kendi adlarına çarpışmak üzere üçüzleri seçtiler: Albalılar Curiatiusları, Romalılar Horatiusları. Çarpışma başlayınca Curiatiuslar karşı taraftan ikisini öldürdü. Kalan kişi kaçar gibi yaparak bundan yararlandı, kovalayanları birer birer öldürdü. Herkes sevindi; yalnız kız kardeşi Horatia sevinmedi, çünkü kardeşi onun nişanlısı Curiatius'u öldürmüştü. Horatius da kız kardeşini öldürdü. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nde böyle der.

16

Τεγεάταις καὶ Φενεάταις χρονίου πολέμου γενομένου, ἔδοξε τριδύμους ἀδελφοὺς πέμψαι τοὺς μαχησομένους περὶ τῆς νίκης. καὶ Τεγεᾶται μὲν οὖν τοὺς Ῥηξιμάχου παῖδας, Φενεᾶται δὲ τοὺς Δημοστράτου προεβάλλοντο. συμβληθείσης δὲ τῆς μάχης, ἐφονεύθησαν τῶν Ῥηξιμάχου δύο· ὁ δὲ τρίτος τοὔνομα α Κριτόλαος στρατηγήματι περιεγένετο τῶν δύο· προσποιητὴν γὰρ φυγὴν σκηψάμενος καθʼ ἕνα τῶν διωκόντων ἀνεῖλε. καὶ ἐλθόντος οἱ μὲν ἄλλοι συνεχάρησαν, μόνη δʼ οὐκ ἐχάρη ἡ ἀδελφὴ ʼ Δημοδίκη· πεφονεύκει γὰρ αὐτῆς τὸν κατηγγυημένον ἄνδρα Δημόδικον. ἀναξιοπαθήσας δὲ ὁ Κριτόλαος ἀνεῖλεν αὐτήν. φόνου δʼ ἀγόμενος ὑπὸ τῆς μητρὸς ἀπελύθη τοῦ ἐγκλήματος· ὡς Δημάρατος ἐν δευτέρῳ Ἀρκαδικῶν. Ῥωμαῖοι καὶ Ἀλβανοὶ πολεμοῦντες τριδύμους προμάχους εἵλοντο, καὶ Ἀλβανοὶ μὲν Κουριατίους, Ῥωμαῖοι δὲ Ὡρατίους. συμβληθείσης δὲ τῆς μάχης, οἱ Κουριάτιοι δύο τῶν ἐναντίων ἀνεῖλον ὁ δὲ περίλοιπος φυγῇ προσποιητῇ συμμάχῳ χρώμενος ἐφόνευσε καθʼ ἕνα τῶν ἐπιδιωκόντων. χαρέντων δὲ πάντων, μόνη ἡ ἀδελφὴ οὐ συνεχάρη Ὡρατία τὸν κατηγγυημένον ἄνδρα Κουριάτιον ἀνῃρηκότι· ὁ δὲ ἐφόνευσε τὴν ἀδελφήν· ὥς φησιν Ἀριστείδης ὁ Μιλήσιος ἐν Ἰταλικοῖς.

1717. Ilion'da Athena tapınağı yanarken Ilos koşup gökten düşmüş Palladion'u kaptı ve kör oldu, çünkü bir erkeğin ona bakması yasaktı. Sonra tanrıçayı yatıştırıp yeniden görmeye başladı. Derkyllos Şehirlerin Kuruluşları'nın birinci kitabında böyle anlatır.

Seçkin bir adam olan Antylos, şehrin dışındaki evine giderken kargalar kanatlarıyla ona vurup yolunu kesti. Bu işaretten korkup Roma'ya döndü. Vesta'nın kutsal alanının yandığını görünce Palladion'u kaptı ve kör oldu; sonra tanrıçayı yatıştırıp yeniden görmeye başladı. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nde böyle anlatır.

17

ἐν ιλιι τοῦ ναοῦ τῆς Ἀθηνᾶς ἐμπρησθέντος, προσδραμὼν Ἶλος τὸ. διοπετὲς ἥρπασε παλλάδιον καὶ ἐτυφλώθη· οὐ γάρ ἐξῆν ὑπʼ ἀνδρὸς βλέπεσθαι· ὕστερον δʼ ἐξιλασάμενος ἀνέβλεψεν ὡς Δέρκυλλος ἐν πρώτῳ Κτίσεων. Ἀντύλος ἀνὴρ τῶν ἐπισήμων πορευόμενος εἰς τὸ προάστειον ὑπὸ κοράκων ἐπεσχέθη παιόντων ταῖς πτέρυξι. φοβηθεὶς δὲ τὸν οἰωνὸν εἰς Ῥώμην ὑπέστρεψεν. ἰδὼν δὲ τὸ τέμενος τῆς Ἑστίας καιόμενον καὶ τὸ παλλάδιον ἁρπάσας ἐτυφλώθη ὕστερον δʼ ἀνέβλεψεν ἐξιλασάμενος· ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος Ἰταλικοῖς.

1818. Atinalılarla savaşan Trakyalılara, Kodros'a dokunmazlarsa kazanacakları yolunda bir kehanet verildi. Kodros eline bir orak aldı, kılık değiştirip yoksul giysileriyle düşmanın arasına girdi; birini öldürdü, bir başkası da onu öldürdü. Böylece Atinalılar kazandı. Sokrates Trakya Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

Romalı Publius Decius, Albalılarla savaşırken rüyasında, ölürse Romalıları güçlendireceğini gördü. Düşmanın ortasına daldı, birçoğunu öldürdü ve öldürüldü. Oğlu Decius da aynı biçimde Galyalılarla savaşta Romalıları kurtardı. Miletoslu Aristeides böyle anlatır.

18

Θρᾶικες Ἀθηναίοις πολεμοῦντες χρησμὸν ἔλαβον, ὠς, ἐὰν Κόδρου φείσωνται, νικῆσαι· ὁ δὲ δρέπανον λαβὼν ἧκεν εἰς τοὺς ἐναντίους ἐν εὐτελοῦς σχήματι, καὶ ἕνα φονεύσας ὑπὸ θατέρου ἀνῃρέθη· οὕτω τ’ ἐνίκησαν οἱ Ἀθηναῖοι· ὡς Σωκράτης ἐν δευτέρῳ Θρᾳκικῶν. Πόπλιος Δέκιος Ῥωμαῖος πρὸς Ἀλβανοὺς πολεμῶν ὄναρ εἶδεν, ἐὰν ἀποθάνῃ, ῥώμην προσποιήσεινῬωμαίοις. ἐλθὼν εἰς μέσους καὶ πολλοὺς φονεύσας ἀνῃρέθη. ὁμοίως δὲ καὶ ὁ υἱὸς αὐτοῦ Δέκιος ἐν τῷ πρὸς Γάλλους πολέμῳ τοὺς Ῥωμαίους διέσῳσεν· ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος

1919. Syrakusalı Kyanippos, tanrılar içinde yalnız Dionysos'a kurban sunmazdı. Tanrı buna öfkelenip onu sarhoş etti; o da karanlık bir yerde kızı Kyane'ye tecavüz etti. Kız onun yüzüğünü çıkardı ve sonradan delil olsun diye dadısına verdi. Veba çıktığında Pythia, bu dinsiz adamın belayı savan tanrılara kurban edilmesi gerektiğini bildirdi. Başkaları kehaneti anlamadı; Kyane ise anladı, babasını saçlarından tutup sürükledi, boğazladı, ardından kendini de boğazladı. Dositheos Sicilya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Roma'da Dionysos bayramı kutlanırken, doğuştan su içen Aruntius tanrının gücünü aşağıladı. Tanrı onu sarhoş etti; o da kızı Medullina'ya tecavüz etti. Kız yüzüğünden kimin yaptığını anladı. Yaşından olgun bir kararlılıkla babasını sarhoş etti, başına çelenk koyup Yıldırım Sunağı'na götürdü, ağlayarak onu öldürdü. Aristeides İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

19

Κυάνιππος γένει Συρακούσιος μόνῳ Διονύσῳ οὐκ ἔθυεν· ὁ δὲ θεὸς ὀργισθεὶς μέθην ἐνέσκηψε, καὶ ἐν τόπῳ σκοτεινῷ τὴν θυγατέρα ἐβιάσατο Κυάνην· ἡ δὲ τὸν δακτύλιον περιελομένη ἔδωκε τῇ τροφῷ ἐσόμενον ἀναγνώρισμα. λοιμωξάντων δὲ καὶ τοῦ Πυθίου εἰπόντος μὲν δεῖν τὸν ἀσεβῆ τροπαίοις θεοῖς σφαγιάσαι, τῶν δʼ ἄλλων ἀγνοούντων τὸν χρησμόν, γνοῦσα ἡ Κυάνη καὶ ἐπιλαβομένη τῶν τριχῶν εἷλκε, καὶ αὐτὴ κατασφάξασα τὸν πατέρα ἑαυτὴν ἐπέσφαξε· καθάπερ Δοσίθεος ἐν τῷ τρίτῳ Σικελικῶν. τῶν Διονυσίων ἐν τῇ Ῥώμῃ ἀγομένων Ἀρούντιος ἐκ γενετῆς ὑδροπότης ἐξουδένιζε τὴν τοῦ θεοῦ δύναμιν ὁ δὲ μέθην ἐνέβαλε, καὶ ἐβιάσατο τὴν θυγατέρα Μεδουλλίναν. ἡ δὲ ἐκ δακτυλίου γνοῦσα τὸ γένος καὶ πρεσβύτερα τῆς ἡλικίας φρονήσασα, μεθύσασα τὸν πατέρα καὶ στεφανώσασα ἤγαγεν ἐπὶ τὸν βωμὸν τῆς Ἀστραπῆς καὶ δακρύσασα ἀνεῖλε τὸν ἐπίβουλον τῆς παρθενίας· ὡς Ἀριστείδης ἐν τρίτῃ Ἰταλικῶν.

2020. Eumolpos'la savaşan Erekhtheus, kızını kurban ederse kazanacağını öğrendi. Bunu karısı Praksithea'ya açtı ve kızını kurban etti. Bundan Euripides Erekhtheus'ta söz eder.

Kimbrilerle savaşan ve yenilmekte olan Marius, rüyasında kızını kurban ederse kazanacağını gördü. Kızının adı Calpurnia'ydı. Marius yurttaşlarını doğal bağının önüne koyup bunu yaptı ve kazandı. Germania'da bugün hâlâ iki sunak vardır; yılın o günlerinde bunlardan borazan sesi yükselir. Dorotheos İtalya Tarihi'nin dördüncü kitabında böyle anlatır.

20

Ἐρεχθεὺς πρὸς Εὔμολπον πολεμῶν ἔμαθε νικῆσαι, ἐὰν τὴν θυγατέρα προθύσῃ, καὶ συγκοινωνήσας τῇ γυναικὶ Πραξιθέᾳ προέθυσε τὴν παῖδα. μέμνηται Εὐριπίδης ἐν Ἐρεχθεῖ. Μάριος πρὸς Κίμβρους πόλεμον ἔχων καὶ ἡττώμενος ὄναρ εἶδεν ὅτι νικήσει, ἐὰν τὴν θυγατέρα προθύσῃ· ἦν δʼ αὐτῷ Καλπουρνία· προκρίνας δὲ τῆς φύσεως τοὺς πολίτας ἔδρασε καὶ ἐνίκησε. καὶ ἔτι καὶ νῦν βωμοὶ εἰσὶ δύο ἐν Γερμανίᾳ, οἳ κατʼ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἦχον σαλπίγγων ἀποπέμπουσιν ὡς Δωρόθεος ἐν τετάρτῳ Ἰταλικῶν.

2121. Thessalialı Kyanippos sık sık ava çıkardı. Yeni evlendiği karısı, kocasının ormanlarda bu kadar çok kalmasına bakarak başka bir kadınla ilişkisi olduğunu sandı, izini sürüp arkasından gitti. Bir koruya saklanıp olacakları bekledi. Dallar sallanınca köpekler bir yaban hayvanı sanıp saldırdılar ve kocasına düşkün kadını akılsız bir hayvan gibi parçaladılar. Bu beklenmedik olayı gözleriyle gören Kyanippos kendini boğazladı. Şair Parthenios böyle anlatır.

İtalya'nın Sybaris şehrinde güzelliğiyle herkesin baktığı Aemilius adlı genç ava düşkündü. Yeni evlendiği karısı onun başka bir kadınla birlikte olduğunu sanıp koruya girdi. Ağaçlar sallanınca köpekler üzerine atılıp onu parçaladı. Aemilius da kendini boğazladı. Kleitonymos Sybaris Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

21

Κυάνιππος τῷ γένει Θετταλὸς ἐπὶ θήραν συνεχῶς ἐξῄει· ἡ δὲ νεόνυμφος αὐτοῦ ὑπολαβοῦσα διὰ τὸ πολλάκις ἐν ὕλαις μένειν συνήθειαν ἔχειν μεθʼ ἑτέρας, κατʼ ἴχνος ἠκολούθησε τῷ Κυανίππῳ· καὶ ἔν τινι κατακρυβεῖσα συνδένδρῳ, τὸ μέλλον ἀπεκαραδόκει. τῶν δὲ κλάδων σεισθέντων οἱ κύνες θηρίον εἶναι δόξαντες ὥρμησαν καὶ τὴν φίλανδρον ἀλόγου δίκην ζῴου διεσπάραξαν. ὁ δὲ Κυάνιππος τῆς ἀνελπίστου πράξεως αὐτόπτης γενόμενος ἑαυτὸν ἀπέσφαξεν· ὡς Παρθένιος ὁ ποιητής. ἐν Συβάρει πόλει τῆς Ἰταλίας νέος περίβλεπτος τὸ κάλλος Αἰμίλιος φιλοκύνηγος ἦν ἡ δὲ νεόνυμφος δόξασα ἑτέρᾳ συνεῖναι εἰσῄει εἰς τὴν νάπην. τῶν δὲ δένδρων σεισθέντων, οἱ κύνες ἐπιδραμόντες διέσπασαν· ὁ δὲ ἐπέσφαξεν ἑαυτόν· ὡς Κλειτώνυμος ἐν δευτέρῳ Συβαριτικῶν.

2222. Kinyras'ın kızı Smyrna, Aphrodite'nin öfkesi yüzünden babasına âşık oldu ve bu karşı konulmaz aşkını dadısına açtı. Dadı efendisini hileyle kandırdı: komşu bir kızın ona âşık olduğunu, ama açıktan yanına gelmeye utandığını söyledi. Kinyras onunla birlikte oldu. Bir gün ona âşık olan kızı tanımak isteyip ışık getirtti; kızını görünce kılıcını çekip kovaladı. Smyrna, Aphrodite'nin takdiriyle kendi adını taşıyan ağaca dönüştü. Theodoros Dönüşümler'de böyle anlatır.

Tusculumlu Valeria, Aphrodite'nin öfkesi yüzünden babası Valerius'a âşık oldu ve bunu dadısına açtı. Dadı efendisini hileyle kandırdı: komşulardan bir kız olduğunu, yüz yüze birlikte olmaya utandığını söyledi. Baba şarap içmişken ışık istedi; ama dadı daha önce davranıp kızı uyandırdı. Kız gebe olarak kırsaldaki eve gitti. Bir gün uçurumdan düştü, ama karnındaki çocuk yaşadı, gebeliği sürdü. Vakti gelince Aigipan'ı, Romalıların diliyle Silvanus'u doğurdu. Valerius ise umutsuzluk içinde kendini aynı uçurumdan attı. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

22

σμύρνα Κινύρου θυγάτηρ διὰ μῆνιν Ἀφροδίτης ἠράσθη τοῦ γεννήσαντος, καὶ τῇ τροφῷ τὴν ἀνάγκην τοῦ ἔρωτος ἐδήλωσεν· ἡ δὲ δόλῳ ὑπῆγε τὸν δεσπότην ἔφη γὰρ γείτονα παρθένον ἐρᾶν αὐτοῦ καὶ αἰσχύνεσθαι ἐν φανερῷ προσιέναι. ὁ δὲ συνῄει. ποτὲ δὲ θελήσας τὴν ἐρῶσαν μαθεῖν φῶς ᾔτησεν, ἰδὼν δὲ ξιφήρης τὴν ἀσελγεστάτην ἐδίωκεν. ἡ δὲ κατὰ πρόνοιαν Ἀφροδίτης εἰς ὁμώνυμον δένδρον μετεμορφώθη· καθὰ Θεόδωρος ἐν ταῖς Μεταμορφώσεσιν. Οὐαλερία Τουσκλαναρία κατὰ μῆνιν Ἀφροδίτης ἐρασθεῖσα Οὐαλερίου τοῦ πατρὸς τῇ τροφῷ ἀνειοίνωσεν· ἡ δὲ τὸν δεσπότην δόλῳ ὑπῆλθεν, εἰποῦσα ὡς αἰδεῖται κατʼ ὅφιν μίσγεσθαι, τῶν τε γειτόνων εἶναι τινα παρθένον. καὶ οἰνωθεὶς ὁ πατὴρ ᾔτει φῶς, ἡ δὲ τροφὸς φθάσασα διήγειρεν, ἥτις ἐπὶ τὰς ἀγροικίας ᾔει ἐγκύμων τυγχάνουσα· ποτὲ δὲ κατὰ κρημνῶν ἐνεχθείσης, τὸ βρέφος ἔζη· κατιοῦσα δʼ ἐγκύμων κατέστη καὶ εἰς τὸν ὡρισμένον χρόνον ἐγέννησεν Αἰγίπανα, κατὰ τὴν Ῥω - μαίων φωνὴν Σιλουᾶνον. ὁ δὲ Οὐαλέριος ἀθυμήσας κατὰ τῶν αὐτῶν ἔρριψε κρημνῶν ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

2323. Ilion yıkıldıktan sonra Diomedes fırtınayla Libya kıyılarına vurdu. Orada kral Lykos'tu ve konukları babası Ares'e kurban etmeyi âdet edinmişti. Lykos'un kızı Kallirrhoe, Diomedes'e âşık olup babasına ihanet etti, zincirlerini çözüp onu kurtardı. Diomedes iyilik gördüğü kıza aldırmadan denize açıldı, kız da kendini ipe astı. Iuba Libya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Seçkin bir adam olan Calpurnius Crassus, Regulus'la birlikte savaşıyordu. Massylilerin ülkesine, zor alınan Garaition adlı bir kaleyi yağmalaması için gönderildi. Esir düştü ve Kronos'a kurban edilecekti. Kralın kızı Bisaltia ona âşık olup babasına ihanet etti ve onu zafere ulaştırdı. Calpurnius geri dönünce kız kendini boğazladı. Hesianaks Libya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

23

μετὰ τὴν Ἰλίου πόρθησιν ἐξεβράσθη Διομήδης εἰς Λιβύην, ἔνθα Λύκος ἦν βασιλεὺς ἔθος ἔχων τοὺς ξένους Ἄρει τῷ πατρὶ θύειν. Καλλιρρόη δὲ ἡ θυγάτηρ ἐρασθεῖσα Διομήδους τὸν πατέρα προέδωκε, καὶ τὸν Διομήδην ἔσῳσε λύσασα τῶν δεσμῶν ὁ δὲ ἀμελήσας τῆς εὐεργέτιδος ἀπέπλευσεν ἡ δὲ βρόχῳ ἐτελεύτησεν ὡς Ἰόβας ἐν τρίτῃ Λιβυκῶν. Καλπούρνιος Κράσσος ἀνὴρ τῶν ἐπισήμων, Ῥηγούλῳ συστρατευόμενος, ἐπέμφθη εἰς Μασσύλους πορθήσων φρούριόν τι δυσάλωτον τοὔνομα Γαραίτιον. αἰχμάλωτος δὲ ληφθεὶς ἔμελλε θύεσθαι τῷ Κρόνῳ. Βισαλτία δέ, τοῦ βασιλέως θυγάτηρ, ἐρασθεῖσα προέδωκε τὸν πατέρα καὶ νικηφόρον ἐκεῖνον ἐποίησεν. ἀναστρέψαντος δʼ αὐτοῦ, ἡ κόρη κατέσφαξεν ἑαυτὴν ὡς Ἡσιάναξ ἐν τρίτῳ Λιβυκῶν.

2424. Şehir düşmek üzereyken Priamos, Polydoros'u bir miktar altınla Trakya'ya, damadı Polymestor'un yanına gönderdi. Polymestor, Troya düştükten sonra altını kazanmak için çocuğu öldürdü. Hekabe oraya geldi, ona altın vereceğini söyleyip kandırdı ve esir kadınlarla birlikte elleriyle onu kör etti. Tragedya yazarı Euripides böyle anlatır.

Hannibal Campania'yı yağmalarken Lucius Thymbris, oğlu Rustius'u paralarla birlikte damadı Valerius Gestius'un yanına gönderdi. Hannibal kazandı. Bunu duyan Campanialı damat, para hırsıyla tabiatın hukukunu çiğneyip çocuğu öldürdü. Thymbris tarlalardan geçerken oğlunun cesediyle karşılaştı ve damadına hazine göstereceğini söyleyerek haber gönderdi. Damat gelince onu kör edip çarmıha gerdi. Aristeides İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

24

Πρίαμος Πολύδωρον ἐξέθετο εἰς Θρᾴκην μετὰ χρυσίου πρὸς Πολυμήστορα τὸν γαμβρόν, ὡς ἐγγὺς ἦν τοῦ πορθεῖσθαι ἡ πόλις. ὁ δὲ μετὰ τὴν ἅλωσιν ἀπέκτεινε τὸν παῖδα, ὡς ἂν κερδήσῃ τὸν χρυσόν. Ἑκάβη δʼ ἐπὶ τοὺς τόπους παραγενομένη καὶ σοφισαμένη ὡς χρυσὸν δώσουσα ἅμα ταῖς αἰχμαλωτίσι ταῖς χερσὶν ἐξετύφλωσεν· ὡς Εὐριπίδης ὁ τραγῳδοποιός. Ἀννίβᾳ Καμπανοὺς λεηλατοῦντος, Λούκιος Θύμβρις τὸν υἱὸν Ῥούστιον μετὰ χρημάτων ἔθετο πρὸς Οὐαλέριον Γέστιον ὄντα γαμβρόν. ὁ δὲ νενίκηκεν. ἀκούσας δὲ ὁ Καμπανὸς φιλαργυρίᾳ παρέβη τὰ δίκαια τῆς φύσεως, τὸν παῖδα φονεύσας. ὁ δὲ Θύμβρις διὰ τῆς ἀγροικίας πορευόμενος καὶ τῷ σώματι τοῦ παιδὸς ἐντυχὼν ἔπεμψεν ἐπὶ τὸν γαμβρὸν ὡς δείξων θησαυρούς· ἐλθόντα δʼ ἐτύφλωσε καὶ ἐσταύρωσεν. ὡς Ἀριστείδης ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

2525. Psamathe'den doğan Phokos, Aiakos'un oğluydu ve babası onu çok severdi. Telamon onu ava götürdü; bir domuz çıkınca, mızrağını domuza değil nefret ettiği kardeşine atıp onu öldürdü. Babası da onu sürgüne yolladı. Dorotheos Dönüşümler'in birinci kitabında böyle anlatır.

Gaius Maximus'un Similius ve Rhesus adında iki oğlu vardı; Rhesus'u Ameria'dan gayrimeşru olarak edinmişti. Rhesus avda kardeşini öldürdü; dönünce olanın kaza olduğunu, isteyerek yapılmadığını söyledi. Babası gerçeği öğrenince onu sürgüne yolladı. Aristokles İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

25

Φώκου ὄντος ἐκ Ψαμάθης Αἰακῷ καὶ στεργομένου, Τελαμὼν ἦγεν ἐπὶ θήραν καὶ συὸς ἐπιφανέντος κατὰ τοῦ μισουμένου ἐπαφῆκε τὸ δόρυ καὶ ἐφόνευσεν. ὁ δὲ πατὴρ ἐφυγάδευσεν ὡς Δωρόθεος ἐν πρώτῳ Μεταμορφώσεων. Γάϊος Μάξιμος ἔχων υἱοὺς Σιμίλιον καὶ Ῥῆσον τοῦτον ἐγέννησεν ἐξ Ἀμερίας νόθον· ὁ Ῥῆσος οὗτος ἐν κυνηγεσίῳ ἀπέκτεινε τὸν ἀδελφὸν καὶ ὑποστρέψας τὸ σύμπτωμα τύχης εἶπεν οὐ κρίσεως γεγονέναι. ὁ δὲ γνοὺς τἀληθὲς ἐφυγάδευσεν· ὡς Ἀριστοκλῆς ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

2626. Ares, Althaia ile birleşip Meleagros'a hayat verdi. Euripides Meleagros'ta böyle anlatır.

Septimius Marcellus, Silvia ile evlendi ve kendini ava verdi. Ares çoban kılığında yeni gelini zorlayıp gebe bıraktı. Kim olduğunu ona söyledi, bir mızrak verdi ve doğacak çocuğun hayatının bu mızrakta saklı olduğunu bildirdi. Kadın Septimius'a Tuscinus'u doğurdu. Mamercus, bol ürün için tanrılara kurban sunarken yalnız Demeter'i unuttu. Tanrıça bir yaban domuzu gönderdi. O da birçok avcı toplayıp domuzu öldürdü, başını ve postunu nişanlısına verdi. Dayıları Scymbrates ve Muthias bunları kızdan aldı. O da öfkelenip akrabalarını öldürdü; annesi ise mızrağı yaktı. Menyllos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

26

Ἄρης Ἀλθαίᾳ συνῆλθε καὶ Μελέαγρον ποιήσας ὡς Εὐριπίδης ἐν Μελεάγρῳ. Σεπτίμιός Μάρκελλος γήμας Σιλουίαν πολλὰ κυνηγίῳ προσέκειτο· τὴν δὲ νεόνυμφον ἐν σχήματι ποιμένος Ἄρης βιασάμενος ἐγκύμονα ἐποίησε, καὶ ὡμολόγησεν ὅστις ἦν καὶ δόρυ ἔδωκε, τὴν γένεσιν τοῦ μέλλοντος τίκτεσθαι φάσκων ἐν αὐτῷ ἀποκεῖσθαι. ἀπέτεκεν οὖν Σεπτιμίῳ Τουσκῖνον. Μάμερκος δὲ ὑπὲρ εὐκαρπίας θύων θεοῖς μόνης ἠμέλησε Δήμητρος. ἡ δὲ κάπρον ἔπεμψε. συναθροίσας δὲ πολλοὺς ἐκεῖνος κυνηγέτας ἀνεῖλε, καὶ τὴν κεφαλὴν καὶ τὸ δέρος τῇ κατηγγυημένῃ γυναικὶ κατεχώρησε. Σκυμβράτης δὲ καὶ Μουθίας οἱ ι μητράδελφοι περιείλοντο τῆς κόρης. ἀγανακτήσας δʼ ἀνεῖλε τοὺς συγγενεῖς· ἡ δὲ μήτηρ τὸ δόρυ κατέκαυσεν ὡς Μένυλλος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

2727. Aiakos ile Endeis'in oğlu Telamon Euboia'ya gitti, Alkathoos'un kızı Eriboia'yı baştan çıkardı ve gece kaçtı. Babası bunu anlayınca vatandaşlardan birinden şüphelendi ve kızı denize atılması için bir muhafızına teslim etti. Muhafız ona acıyıp kızı sattı. Gemi Salamis'e yanaşınca Telamon onu satın aldı; kız Aias'ı doğurdu. Knidoslu Aretades Ada Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

Lucius Troscius'un, Patris'ten olma Florentia adında bir kızı vardı. Romalı Calpurnius onu baştan çıkardı. Babası kızı denize atılsın diye teslim etti; muhafız acıyıp onu sattı. Gemi rastlantıyla İtalya'ya yanaştı, Calpurnius onu satın aldı ve ondan Contruscus adlı oğlu oldu.

27

Τελαμών ὁ Αἰακοῦ καὶ Ἐνδηίδος ἐλθὼν εἰς Εὔβοιαν διέφθειρε τὴν Ἀλκοθόου Ἐρίβοιαν καὶ νυκτὸς ἔφυγεν. ὁ δὲ πατὴρ αἰσθόμενος καὶ τῶν πολιτῶν τινα ὑποπτεύσας ἔδωκε τὴν κόρην καταποντωθῆναί τινι τῶν δορυφόρων. ὁ δʼ ἐλεήσας ἀπημπόλησε· προσσχούσης δὲ τῆς νεὼς Σαλαμῖνι Τελαμὼν ὠνήσατο ἡ δʼ ἔτεκεν Αἴαντα· ὡς Ἀρητάδης Κνίδιος ἐν δευτέρῳ Νησιωτικῶν. Λούκιος Τρώσκιος θυγατέρα εἶχε Φλωρεντίαν ἀπὸ τῆς Πατρίδος· ταύτην ἔφθειρε Καλπούρνιος Ῥωμαῖος. ὁ δὲ παρέδωκε τὴν κόρην καταποντίσαι· ἐλεηθεῖσα δὲ ὑπὸ τοῦ δορυφόρου πιπράσκεται· καὶ κατὰ τύχην τῆς νεὼς προσσχούσης εἰς Ἰταλίαν, Καλπούρνιος ὠνήσατο καὶ ἐποιήσατο ἐξ αὐτῆς Κόντρουσκον.

2828. Tyrrhenia kralı Aiolos'un Amphithea'dan altı kızı ve altı oğlu oldu. En küçük oğlu Makareus aşk yüzünden kız kardeşlerinden birini baştan çıkardı, kız gebe kaldı. Bu ortaya çıkınca babası ona bir kılıç gönderdi; kız kendini suçlu bulup canına kıydı, Makareus da aynı şeyi yaptı. Sostratos Tyrrhenia Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

Papirius Tolucer, Iulia Pulchra ile evlendi ve altı kızı, altı oğlu oldu. En büyük oğlu Papirius Romanus kız kardeşi Canulia'ya âşık olup onu gebe bıraktı. Babası bunu öğrenince kızına bir kılıç gönderdi; kız kendini öldürdü, Romanus da aynısını yaptı. Khrysippos İtalya Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

28

Αἰόλος τῶν κατὰ Τυρρηνίαν βασιλεὺς ἔσχεν ἐξ Ἀμφιθέας θυγατέρας ἐξ καὶ ἴσους ἄρρενας· Μακαρεὺς δʼ ὁ νεώτατος ἔρωτι ἔφθειρε μίαν, ἡ δὲ παιδίον ἐκύησεν. ἐμφανεῖσα δὲ καὶ ξίφους πεμφθέντος ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἄνομον κρίνασα ἑαυτὴν διεχρήσατο· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Μακαρεύς ὡς Σώστρατος ἐν δευτέρᾳ Τυρρηνικῶν. Παπίριος Τόλουκερ γήμας Ἰουλίαν Ποῦλχραν ἔσχεν ἓξ θυγατέρας καὶ ἴσους ἄρρενας, τούτων ὁ πρεσβύτατος Παπίριος Ῥωμᾶνος τῆς ἀδελφῆς ἐρασθεὶς Κανουλίας ἔγκυον ἐποίησε. μαθὼν δὲ ὁ πατὴρ τῇ θυγατρὶ ξίφος ἔπεμψεν· ἡ δὲ ἑαυτὴν ἀνεῖλε· τὸ αὐτὸ δὲ καὶ ὁ Ῥωμᾶνος ἔπραξεν ὡς Χρύσιππος ἐν τῷ πρώτῳ Ἰταλικῶν.

2929. Demostratos'un oğlu Ephesoslu Aristonymos kadınlardan nefret eder, bir eşekle birleşirdi. Eşek zamanla çok güzel bir kız doğurdu; adı Onoskelis'ti ("Eşek Bacaklı"). Aristokles Şaşırtıcı Şeyler'in ikinci kitabında böyle anlatır.

Fulvius Stellus kadınlardan nefret eder, bir kısrakla birleşirdi. Kısrak zamanla güzel bir kız doğurdu, adını Epona koydular. Epona atları koruyan tanrıçadır. Agesilaos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

29

Ἀριστώνυμος Ἐφέσιος υἱὸς Δημοστράτου ἐμίσει γυναῖκας, ὄνῳ δʼ ἐμίσγετο· ἡ δὲ κατὰ χρόνον ἔτεκε κόρην εὐειδεστάτην Ὀνόσκελιν τοὔνομα· ὡς Ἀριστοκλῆς ἐν δευτέρᾳ Παραδόξων. Φουλούιος Στέλλος μισῶν γυναῖκας ἵππῳ συνεμίσγετο· ἡ δὲ κατὰ χρόνον ἔτεκε κόρην εὔμορφον καὶ ὠνόμασαν Ἔποναν· ἔστι δὲ θεὸς πρόνοιαν ποιουμένη ἵππων· ὡς Ἀγησίλαος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3030. Sardeisliler Smyrnalılarla savaşırken surların önüne ordugâh kurdular ve elçiler göndererek, kadınlarını onlara teslim etmedikçe çekilmeyeceklerini bildirdiler. Smyrnalılar çaresizlikten bu kötülüğe katlanmak üzereyken güzel bir hizmetçi kız, efendisi Phylarkhos'un yanına koşup şöyle dedi: "Hür kadınların yerine hizmetçileri süsleyip göndermelisiniz." Smyrnalılar da öyle yaptı. Hizmetçilerin bitap düşürdüğü Sardeisliler yenildi. Bu yüzden Smyrna'da bugün hâlâ Eleutheria denen bir bayram vardır; o gün köleler hür kadınların süslerini takar. Dositheos Lydia Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Galya kralı Atepomarus Romalılarla savaşırken, kadınlarını ona teslim etmedikçe çekilmeyeceğini söyledi. Romalılar hizmetçilerin öğüdüyle köleleri gönderdiler; barbarlar bitmek bilmez âlemden yorgun düşüp uyuyakaldı. Bunu öğütleyen Retana yabani bir incir ağacına tutunup sura tırmandı ve konsüllere haber verdi. Onlar saldırıp kazandı. Hizmetçiler Bayramı'nın adı da buradan gelir. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

30

Σαρδιανοὶ πρὸς Σμυρναίους πόλεμον ἔχοντες περὶ τὰ τείχη ἐστρατοπεδεύσαντο, καὶ διὰ πρέσβεων ἔπεμψαν μὴ πρότερον ἀναχωρῆσαι, ἐὰν μὴ τὰς γυναῖκας συνελθεῖν αὐτοῖς συγχωρήσωσι. τῶν δὲ Σμυρναίων διὰ τὴν ἀνάγκην μελλόντων πάσχειν κακῶς, θεραπαινὶς ἦν μία τῶν εὐσχημόνων, ἣ προσδραμοῦσα ἔφη τῷ δεσπότῃ Φιλάρχῳ, δεῖ τὰς θεραπαίνας κοσμήσαντας ἀντʼ ἐλευθέρων πέμπειν.ʼ ὃ δὴ καὶ ἔδρασαν. οἱ δὲ κοπωθέντες ὑπὸ τῶν θεραπαινῶν ἑάλωσαν. ὅθεν καὶ νῦν παρὰ Σμυρναίοις ἑορτὴ λέγεται Ἐλευθέρια, ἐνʼ ʼαἱ δοῦλαι τὸν κόσμον τῶν ἐλευθέρων φοροῦσιν ὡς Δοσίθεος ἐν τρίτῳ Λυδιακῶν. Ἀτεπόμαρος Γάλλων βασιλεὺς Ῥωμαίοις πολεμῶν ἔφη μὴ πρότερον ἀναχωρῆσαι, ἐὰν μὴ τὰς γυναῖκας εἰς συνουσίαν ἐκδῶσι. τῶν δὲ διὰ συμβουλὴν θεραπαινίδων πεμψάντων τὰς δούλας κοπωθέντες οἱ βάρβαροι τῇ ἀλήκτῳ συνουσίᾳ ὑπνώθησαν. ἡ δὲ Ῥητᾶνα αὕτη γὰρ ἦν τοῦτο συμβουλεύσασα ἀγρίας ἐπιλαβομένη συκῆς ἀναβαίνει εἰς τὸ τεῖχος καὶ μηνύει τοῖς ὑπάτοις· οἱ δʼ ἐπελθόντες ἐνίκησαν. ἀφʼ οὗ καὶ ἑορτὴ θεραπαινῶν καλεῖται· ὡς ἈριστείδηςΜιλήσιος ἐν πρώτῃ Ἰταλικῶν.

3131. Atinalılar Eumolpos'la savaşırken erzak yetmeyince, devlet haznedarı Pyrandros tutumlu davranıp tahıl ölçeğini kıstı. Halk onun hain olduğundan şüphelenip taşladı. Kallisthenes Trakya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Romalılar Galyalılarla savaşırken erzak yetmeyince Cinna halkın tahıl ölçeğini kıstı. Romalılar onun krallığa göz diktiğini düşünüp taşladı. Aristeides İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

31

Ἀθηναίων πόλεμον ἐχόντων πρὸς Εὔμολπον καὶ τῆς εὐθηνίας μὴ ἐπαρκούσης Πύρανδρος ταμίας τῶν δημοσίων ὑπέσπασε τὸ μέτρον φειδωλῶς χρώμενος· οἱ δʼ ἐγχώριοι ὡς προδότην ὑποπτεύσαντες λιθόλευστον ἐποίησαν· ὡς Καλλισθένης ἐν τρίτῳ Θρᾳκικῶν. Ῥωμαίων πρὸς Γάλλους πολεμούντων καὶ τῆς εὐθηνίας μὴ ἀρκούσης Κίννας τοῦ δήμου τὸ σιτόμετρον ὑπέσπασε· Ῥωμαῖοι δὲ ὡς ἀντιποιούμενον αὐτὸν τῆς βασιλείας λιθόλευστον ἐποίησαν ὡς Ἀριστείδης ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3232. Peloponnesos Savaşı sırasında Orkhomenoslu Peisistratos soylulardan nefret eder, sıradan halkı severdi. Meclistekiler onu öldürmeye karar verdiler; parçalayıp giysilerinin kıvrımlarına doldurdular ve yerdeki izleri kazıyıp sildiler. Sıradan halk bir şeylerden şüphelenip meclise koştu. Kralın küçük oğlu Tlesimakhos komployu biliyordu; babasının insandan büyük bir biçim alıp hızla Pisa Dağı'na doğru gittiğini gördüğünü söyleyerek halkı toplantıdan uzaklaştırdı. Halk böylece aldatıldı. Theophilos Peloponnesos Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

Roma senatosu komşularla yapılan savaşlar yüzünden halkın tahıl ölçeğini kaldırdı. Buna kızan kral Romulus ölçeği halka geri verdi ve ileri gelenlerin çoğunu cezalandırdı. Onlar da onu senato toplantısında öldürüp parçaladılar ve giysilerinin kıvrımlarına doldurdular. Romalılar elde ateşle senatoya koştu. Seçkin bir adam olan Iulius Proculus, Romulus'u bir dağda her insandan büyük olarak gördüğünü, tanrı olduğunu söyledi. Romalılar buna inanıp dağıldı. Aristobulos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

32

ἐν τῷ Πελοποννησιακῷ πολέμῳ ΠεισίστρατοςὈρχομένιος τοὺς μὲν εὐγενεῖς ἐμίσει, τοὺς δʼ εὐτελεῖς ἐφίλει. ἐβουλεύσαντο δὲ οἱ ἐν τῇ βουλῇ φονεῦσαι, καὶ διακόψαντες αὐτὸν εἰς τοὺς κόλπους ἔβαλον, καὶ τὴν γῆν ἔξυσαν. ὁ δὲ δημότης ὄχλος ὑπόνοιαν λαβὼν ἔδραμεν εἰς τὴν βουλήν. ὁ δὲ νεώτερος υἱὸς τοῦ βασιλέως Τλησίμαχος εἰδὼς τὴν συνωμοσίαν ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας ἀπέσπασε τὸν ὄχλον, εἰπὼν ἑωρακέναι τὸν πατέρα μεθʼ ὁρμῆς εἰς τὸ Πισαῖον ὄρος φέρεσθαι, μείζονα μορφὴν ἀνθρώπου κεκτημένον. καὶ οὕτως ἠπατήθη ὁ ὄχλος· ὡς Θεόφιλος ἐν δευτέρῳ Πελοποννησιακῶν. διά τοὺς ἀστυγείτονας πολέμους ἡ σύγκλητος τῶν Ῥωμαίων τοῦ δήμου τὸ σιτόμετρον ἦρε· Ῥωμύλος δὲ ὁ βασιλεὺς βαρέως ἐνεγκὼν τῷ δήμῳ ἀπέδωκε· πολλοὺς δὲ τῶν μειζόνων ἐκόλαζεν. οἱ δὲ φονεύσαντες αὐτὸν ἐν τῇ συγκλήτῳ βουλῇ καὶ διακόψαντες εἰς τοὺς κόλπους ἔβαλον. Ῥωμαῖοι δὲ μετὰ πυρὸς εἰς τὴν σύγκλητον ἔδραμον. Ἰούλιος δὲ Πρόκλος τῶν ἐπισήμων ἀνὴρ εἶπε τὸν Ῥωμύλον ἐν ὄρει ἑωρακέναι μείζονα παντὸς ἀνθρώπου θεὸν τε γεγενῆσθαι. Ῥωμαῖοι δὲ πιστεύσαντες ἀνεχώρησαν ὡς Ἀριστόβουλος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3333. Tantalos ile Euryanassa'nın oğlu Pelops, Hippodameia ile evlenip Atreus ve Thyestes'e sahip oldu; Danais adlı periden de Khrysippos doğdu. Pelops bu oğlunu meşru oğullarından çok severdi. Thebaili Laios Khrysippos'u kaçırdı. Thyestes ve Atreus onu yakaladı, ama Pelops ona merhamet etti. Hippodameia, Khrysippos'un tahta rakip olacağını bildiğinden Atreus ile Thyestes'i onu öldürmeye ikna etmeye çalıştı. Onlar reddedince kirli işi kendi elleriyle yaptı: gecenin ilerleyen saatinde Laios uyurken onun kılıcını çekti, Khrysippos'u yaraladı ve kılıcı yarada bıraktı. Kılıç yüzünden Laios'tan şüphelenildi, ama can çekişen Khrysippos gerçeği söyleyince kurtuldu. Pelops oğlunu gömdü, Hippodameia'yı da sürgüne yolladı. Dositheos Pelopidler'de böyle anlatır.

Ebius Toliex, Nuceria ile evlendi ve ondan iki oğlu oldu. Bir azatlı kadından da güzelliğiyle göz alan Firmus doğmuştu; onu meşru oğullarından çok severdi. Nuceria üvey oğluna düşman kesildi ve oğullarını onu öldürmeye ikna etmeye çalıştı. Oğulları dine saygıdan bunu reddedince cinayeti kendisi işledi: gece muhafızın kılıcını çekip uyuyan delikanlıyı ölümcül biçimde yaraladı ve kılıcı yarada bıraktı. Muhafızdan şüphelenilince genç gerçeği söyledi. Ebius onu gömdü, karısını da sürgüne yolladı. Dositheos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

33

Πέλοψ Ταντάλου καὶ Εὐρυανάσσης γήμας Ἱπποδάμειαν ἔσχεν Ἀτρέα καὶ Θυέστην, ἐκ δὲ Δαναΐδος νύμφης Χρύσιππον, ὃν πλέον τῶν γνησίων ἔστερξε. Λάιος δὲ ὁ Θηβαῖος ἐπιθυμήσας ἥρπασεν αὐτόν. καὶ συλληφθεὶς ὑπὸ Θυέστου καὶ Ἀτρέως ἐλέους ἔτυχε παρὰ Πέλοπος διὰ τὸν ἔρωτα. Ἱπποδάμεια δʼ ἀνέπειθεν Ἀτρέα καὶ Θυέστην ἀναιρεῖν αὐτόν, εἰδυῖα ἔσεσθαι ἔφεδρον βασιλείας. τῶν δʼ ἀρνησαμένων, αὐτὴ τῷ μύσει τὰς χεῖρας ἔχρισε. νυκτὸς γὰρ βαθείας κοιμωμένου Λαΐου, τὸ ξίφος ἑλκύσασα καὶ τρώσασα τὸν Χρύσιππον ἐγκαταπήγνυσι τὸ ξίφος. ὑπονοηθεὶς δὲ ὁ Λάιος διὰ τὸ ξίφος ῥύεται ὑπὸ ἡμιθνῆτος τοῦ Χρυσίππου τὴν ἀλήθειαν ὁμολογήσαντος· ὁ δὲ θάψας τὴν Ἱπποδάμειαν ἐξώρισεν· ὡς Δοσίθεος ἐν Πελοπίδαις. Ἤβιος Τολίειξ γήμας Νουκερίαν ἔσχε δύο παῖδας ἐκ ταύτης. ἔσχε δὲ καὶ ἐξ ἀπελευθέρας κάλλει περίβλεπτον Φίρμον, ὃν τῶν γνησίων μᾶλλον ἔστεργε. ἡ δὲ Νουκερία πρὸς τὸν πρόγονον μισοπονήρως διακειμένη τοὺς παῖδας ἀνέπειθεν αὐτὸν ἀναιρεῖν. τῶν δʼ εὐσεβῶς ἀνανευσάντων, αὐτὴ τὸν φόνον ἐνείργησε, καὶ νυκτὸς τοῦ σωματοφύλακος τὸ ξίφος ἑλκύσασα καιρίως ἔτρωσε τὸν κοιμώμενον, ἐγκαταλιποῦσα τὸ ξίφος. τοῦ δὲ σωματοφύλακος ὑποπτευθέντος, ὁ παῖς τὴν ἀλήθειαν λέγει. ὁ δὲ τοῦτον θάψας τὴν γυναῖκα ἐφυγάδευσεν ὡς Δοσίθεος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3434. Gerçekte Poseidon'un oğlu olan Theseus'un, Amazon Hippolyte'den Hippolytos adında bir oğlu vardı. Sonra Minos'un kızı Phaidra ile evlenip ona üvey anne getirdi. Phaidra üvey oğluna tutuldu ve dadısını ona gönderdi. Hippolytos Atina'dan ayrılıp Troizen'e gitti ve kendini ava verdi. Tasarısı boşa çıkan bu edepsiz kadın, itidalli gence karşı yalan mektuplar yazdı ve ipe asılarak canına kıydı. Theseus buna inandı ve Poseidon'dan aldığı üç dilek hakkından birini kullanarak Hippolytos'un ölmesini diledi. Poseidon, kıyıda arabasıyla giden gencin önüne bir boğa gönderdi; atlar ürktü ve Hippolytos'u ezip parçaladı.

Laurentumlu Comminius Super'in, Egeria perisinden Comminius adında bir oğlu vardı. Sonra oğluna üvey anne olarak Gindica'yı getirdi. Kadın üvey oğluna âşık oldu, reddedilince ipe asılıp hayatına son verdi, geride yalan mektuplar bıraktı. Comminius suçlamaları okudu, kıskançlığa kapılıp inandı ve Poseidon'a yakardı. Poseidon, arabasıyla giden gencin önüne bir boğa çıkardı; atlar onu sürükleyip öldürdü. Dositheos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

34

Θησεὺς ταῖς ἀληθείαις παῖς Ποσειδῶνος, ἔχων δὲ ἐξ Ἱππολύτης Ἀμαζόνος Ἱππόλυτον, ἐπέγημε μητρυιὰν Φαίδραν τὴν Μίνωος, ἥτις τοῦ προγόνου εἰς ἐπιθυμίαν ἐμπεσοῦσα τὴν τροφὸν ἔπεμψεν· ὁ δὲ καταλείψας Ἀθήνας καὶ εἰς Τροιζῆνα παραγενόμενος κυνηγεσίαις προσανέκειτο. τῆς δὲ προαιρέσεως ἡ ἀσελγὴς ἀποτυχοῦσα ψευδεῖς κατὰ τοῦ σώφρονος ἐπιστολὰς ἐχάραξε καὶ βρόχῳ τὸ ζῆν ἀνήρτησε. Θησεὺς δὲ πιστεύσας ᾐτήσατο παρὰ Ποσειδῶνος ἀπολέσθαι τὸν Ἱππόλυτον, ἐκ τῶν τριῶν εὐχῶν ἃς εἶχε παρʼ αὐτοῦ. ὁ δὲ παρʼ αἰγιαλὸν ἐπὶ ἅρματος τυχόντι ταῦρον ἔπεμψε καὶ ἐπτόησε τοὺς ἵππους, οἳ συνέτριψαν τὸν Ἱππόλυτον. Κομμίνιος Σοῦπερ Λαυρεντῖνος ἔχων υἱὸν ἐξ Ἐγερίας νύμφης Κομμίνιον ἐπήγαγε μητρυιὰν Γινδίκαν· ἥτις ἐρασθεῖσα τοῦ προγόνου καὶ ἀποτυχοῦσα βρόχῳ κατέστρεψε τὸν βίον, ἐπιστολὰς καταλείψασα ψευδεῖς·. ὁ δὲ Κομμίνιος ἀναγνοὺς τὰ ἐκγλήματα καὶ τῷ ζήλῳ πιστεύσας ἐπεκαλέσατο τὸν Ποσειδῶνα. ὁ δὲ τῷ παιδὶ ἐπὶ ἅρματος ὀχουμένῳ ταῦρον ἔδειξε, καὶ οἱ ἵπποι τὸν νέον σύραντες ἀπώλεσαν ὡς Δοσίθεος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3535. Lakedaimon'u veba sardığında tanrı, her yıl soylu bir kız kurban ederlerse vebanın duracağını bildirdi. Bir keresinde kura Helene'ye çıktı; süslenip getirildiğinde bir kartal inip kılıcı kaptı, sığır sürülerine götürüp bir düvenin üzerine bıraktı. Bundan sonra kız kurban etmekten vazgeçtiler. Aristodemos Mitoloji Derlemesi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

Falerii'yi veba sarıp insanlar kırılmaya başlayınca, her yıl Hera'ya bir kız kurban ederlerse felaketin dineceği yolunda kehanet verildi. Bu korkunç âdet sürüp gidiyordu; kura Valeria Luperca'ya çıktı. Kız kılıcı çekince bir kartal inip onu kaptı, sunak ateşinin üzerine ucunda tokmak olan küçük bir değnek koydu; kılıcı da tapınağın yanında otlayan bir düvenin üzerine bıraktı. Kız işareti anladı, düveyi kurban etti, tokmağı alıp evleri dolaştı; hastalara hafifçe dokunup onları kaldırdı ve her birine "iyi ol" dedi. Bu ayin bugün hâlâ bu yüzden yapılır. Aristeides İtalya Tarihi'nin on dokuzuncu kitabında böyle anlatır.

35

λοιμοῦ κατασχόντος Λακεδαίμονα, ἔχρησεν ὁ θεὸς παύσασθαι, ἐὰν παρθένον εὐγενῆ κατὰ ἔτος θύωσιν Ἑλένης δέ ποτε κληρωθείσης καὶ προαχθείσης κεκοσμημένης, ἀετὸς καταπτὰς ἥρπασε τὸ ξίφος καὶ ἐς τὰ βουκόλια κομίσας ἐπὶ δάμαλιν καθῆκεν· ὅθεν ἀπέσχοντο τῆς παρθενοκτονίας· ὡς Ἀριστόδημος ἐν τρίτῃ μυθικῇ συναγωγῇ. λοιμοῦ κατασχόντος Φαλερίους καὶ φθορᾶς γενομένης, χρησμὸς ἐδόθη λωφῆσαι τὸ δεινόν, ἐὰν παρθένον τῇ Ἥρᾳ θύωσιν κατʼ ἐνιαυτόν. ἀεὶ δὲ τῆς δεισιδαιμονίας μενούσης κατὰ κλῆρον λαχομένη Οὐαλερία Λουπέρκα σπασαμένη τὸ ξίφος, ἀετὸς καταπτὰς ἥρπασε καὶ ἐπὶ τῶν ἐμπύρων ἔθηκε ῥάβδον μικρὰν ἔχουσαν σφῦραν, τὸ δὲ ξίφος ἐπέβαλε δαμάλει τινὶ παρὰ τὸν ναὸν βοσκομένῃ. νοήσασα δὲ ἡ παρθένος καὶ τὴν βοῦν θύσασα καὶ τὴν σφῦραν ἄρασα, κατʼ οἰκίαν περιῆλθε, καὶ τοὺς ἀσθενοῦντας ἠρέμα πλήττουσα διήγειρεν, ἐρρῶσθαι ἑνὶ ἑκάστῳ λέγουσα. ὅθεν καὶ νῦν τὸ μυστήριον τελεῖται· ὡς Ἀριστείδης ἐν ἐννεακαιδεκάτῳἸταλικῶν.

3636. Nyktimos ile Arkadia'nın kızı Phylonome, Artemis'le birlikte avlanırdı. Ares çoban kılığında onu gebe bıraktı. Kız ikiz çocuk doğurdu, babasından korkup onları Erymanthos'a attı. Takdir öyle istediği için ikizler tehlikesizce sürüklenip kovuk bir meşeye vardılar. Orada yaşayan dişi bir kurt kendi yavrularını akıntıya attı, bebeklere meme verdi. Bunu gözüyle gören çoban Gyliphos çocukları aldı, kendi çocukları gibi büyüttü, birine Lykastos, birine Parrhasios adını verdi. Arkadia krallığı sonradan bunlara geçti. Bizanslı Zopyros Tarih'in üçüncü kitabında böyle anlatır.

Amulius kardeşi Numitor'a karşı zorbaca davrandı: oğlu Aenitus'u avda öldürdü, kızı Silvia'yı, nam-ı diğer Ilia'yı Hera'ya rahibe yaptı. Ares onu gebe bıraktı. Kız ikiz doğurdu ve gerçeği tirana itiraf etti. Tiran korkup ikisini Tiber kıyısına bırakarak suya attırdı. Çocuklar, yeni doğurmuş bir dişi kurdun yaşadığı yere sürüklendi. Kurt yavrularını attı ve bebekleri besledi. Bunu gözüyle gören çoban Faustus çocukları büyüttü, birine Remus, birine Romulus adını verdi. Roma'yı kuranlar bunlardır. Miletoslu Aristeides İtalya Tarihi'nde böyle anlatır.

36

Φυλονόμη Νυκτίμου καὶ Ἀρκαδίας θυγάτηρ ἐκυνήγει σὺν τῇ Ἀρτέμιδι· Ἄρης δʼ ἐν σχήματι ποιμένος ἔγκυον ἐποίησεν. ἡ δὲ τεκοῦσα διδύμους παῖδας καὶ φοβουμένη τὸν πατέρα ἔρριψεν εἰς τὸν Ἐρύμανθον. οἱ δὲ κατὰ πρόνοιαν ἀκινδύνως περιφερόμενοι προσηνέχθησαν ἐν κοίλῃ δρυΐ· λύκαινα δʼ ἐμφωλεύουσα τοὺς μὲν ἰδίους σκύμνους εἰς τὸν ῥοῦν ἔρριψε, τοῖς δὲ βρέφεσι θηλὴν παρέσχε, Γύλιφος δὲ ποιμὴν αὐτόπτης γενόμενος καὶ ἀναλαβὼν τοὺς παῖδας ὡς ἰδίους ἔθρεψε, τὸν μὲν καλέσας Λύκαστον τὸν δὲ Παρράσιον, τοὺς διαδεξαμένους τὴν βασιλείαν τῶν Ἀρκάδων ὡς Ζώπυρος Βυζάντιος ἐν τῷ τρίτῳ Ἱστορικῶν. Ἀμούλιος πρὸς Νομίτορα τὸν ἀδελφὸν τυραννικῶς διακείμενος, τὸν μὲν υἱὸν Αἴνιτον ἐπὶ κυνηγίᾳ ἀνεῖλε, τὴν δὲ θυγατέρα Σιλουίαν ἢ Ἰλίαν τῆς Ἥρας ἱέρειαν ἐποιήσατο. ταύτην Ἄρης ἐγκύμονα ποιεῖ· ἡ δʼ ἔτεκε διδύμους, ὡμολόγησέ τε τῷ τυράννῳ τὴν ἀλήθειαν. ὁ δὲ φοβηθεὶς ἀμφοτέρους κατεπόντισε, βαλὼν παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ Θύμβρεως. οἱ δὲ προσηνέχθησαν ἐν τόπῳ, ἔνθα λύκαινα ἦν φωλεύουσα νεοτόκος· καὶ τοὺς μὲν σκύμνους ἔρριψε, τὰ δὲ βρέφη ἔτρεφε. Φαῦστος δὲ ποιμὴν αὐτόπτης γενόμενος τοὺς παῖδας ἀνέθρεψε, καὶ τὸν μὲν Ῥῶμον τὸν δὲ Ῥωμύλον προσηγόρευσε, τοὺς κτίστας Ῥώμης ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος ἐν τοῖς Ἰταλικοῖς.

3737. Ilion'un düşüşünden sonra Agamemnon, Kassandra ile birlikte öldürüldü. Strophios'un yanında büyüyen Orestes babasının katillerinden öcünü aldı. Pyrandros Peloponnesos Tarihi'nin dördüncü kitabında böyle anlatır.

Büyük Fabius'un akrabası Fabius Fabricianus, Samnitlerin başşehri Tuxium'u yağmaladı ve orada tapılan Zafer Getiren Aphrodite'yi Roma'ya gönderdi. Karısı Fabia, Petronius Valentinus adında yakışıklı bir delikanlıyla kocasını aldattı ve onu hile ile öldürttü. Kızı Fabia, henüz bebek olan kardeşi Fabricianus'u tehlikeden kurtardı ve büyütülmek üzere gizlice uzağa gönderdi. Genç erişkin olunca annesini ve onun âşığını öldürdü, senato da onu beraat ettirdi. Bunu Dositheos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında anlatır.

37

μετὰ τὴν Ἰλίου ἅλωσιν Ἀγαμέμνων μετὰ Κασάνδρας ἀνῃρέθη. Ὀρέστης δὲ παρὰ Στροφίῳ ἀνατραφεὶς τοὺς φονεῖς τοῦ πατρὸς ἐτιμωρήσατο· ὡς Πύρανδρος ἐν τετάρτῳ Πελοποννησιακῶν. Φάβιος Φαβρικιανὸς τοῦ μεγάλου συγγενὴς Φαβίου, πορθήσας Τούξιον μητρόπολιν Σαυνιτῶν, τὴν παρʼ αὐτοῖς τιμωμένην νικηφόρον Ἀφροδίτην ἔπεμψεν εἰς Ῥώμην. τούτου γυνὴ Φαβία μοιχευθεῖσα ὑπό τινος εὐπρεποῦς νεανίου τοὔνομα Πετρωνίου Οὐαλεντίνου, τὸν ἄνδρα ἐδολοφόνησε. Φαβία δὲ θυγάτηρ τὸν ἀδελφὸν ἔτι νήπιον Φαβρικιανὸν τῶν κινδύνων ἐρρύσατο καὶ ἔπεμψε κρύφα τραφησόμενον. ἀκμάσας δὲ ὁ νεανίας τήν τε μητέρα καὶ τὸν μοιχὸν ἀπέκτεινε, καὶ ἀπελύθη ὑπὸ τῆς συγκλήτου ὡς ἱστορεῖ Δοσίθεος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3838. Poseidon ile Nil'in kızı Anippe'nin oğlu Busiris, yoldan geçenleri sahte bir konukseverlikle aldatıp kurban ederdi. Ölenlerin intikamı onu buldu: Herakles üzerine atılıp sopasıyla öldürdü. Samoslu Agathon böyle anlatır.

Geryones'in sığırlarını İtalya'dan geçiren Herakles, Hermes'in oğlu Faunus adlı krala konuk oldu. Faunus konukları babasına kurban ederdi. Herakles'e el uzatınca öldürüldü. Derkyllos İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

38

Βούσιρις, παῖς Ποσειδῶνος καὶ Ἀνίππης τῆς Νείλου, τοὺς παριόντας ὑπούλῳ φιλοξενίᾳ κατέθυε. μετῆλθε δʼ αὐτὸν ἡ τῶν τετελευτηκότων νέμεσις· Ἡρακλῆς γὰρ ἐπιτεθεὶς τῷ ῥοπάλῳ διεχρήσατο· ὡς Ἀγάθων Σάμιος. Ἡρακλῆς τὰς Γηρυόνου βοῦς ἐλαύνων διʼ Ἰταλίας ἐπεξενώθη Φαύνῳ βασιλεῖ, ὃς ἦν Ἑρμοῦ παῖς καὶ τοὺς ξένους τῷ γεννήσαντι ἔθυεν· ἐπιχειρήσας δὲ τῷ Ἡρακλεῖ ἀνῃρέθη· ὡς Δέρκυλλος ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

3939. Akragas tiranı Phalaris, yoldan geçen yabancılara amansızca işkence edip ceza verirdi. Tunç işçisi Perillos tunçtan bir düve yapıp yabancıları içinde diri diri yaksın diye krala verdi. Phalaris hayatında yalnız o zaman adil davranıp ilk önce Perillos'u içine attı. Düvenin böğürdüğü sanılırdı. Sebepler'in ikinci kitabında böyle anlatılır.

Sicilya'nın Segesta şehrinde Aemilius Censorinus adında zalim bir tiran vardı. Yeni işkence aletleri yapanlara para verirdi. Arruntius Paterculus adında biri tunçtan bir at yapıp içine vatandaşları atsın diye ona armağan etti. Aemilius o zaman ilk kez kanuna uygun davranıp önce armağanı vereni içine attı; böylece başkaları için tasarladığı işkenceye ilk o uğradı. Sonra onu yakalatıp Tarpeia Tepesi'nden attırdı. Amansızca hüküm sürenlere o adamdan ötürü Aemilii denir, diye düşünülür. Aristeides İtalya Tarihi'nin dördüncü kitabında böyle anlatır.

39

Φάλαρις Ἀκραγαντίνων τύραννος ἀποτόμως τοὺς παριόντας ξένους ἐστρέβλου καὶ ἐκόλαζε. Πέριλλος δὲ τῇ τέχνῃ χαλκουργὸς δάμαλιν κατασκευάσας χαλκῆν ἔδωκε τῷ βασιλεῖ, ὡς ἂν τοὺς ξένους κατακαίῃ ζῶντας ἐν αὐτῇ· ὁ δὲ μόνον τότε γενόμενος δίκαιος αὐτὸν ἐνέβαλεν. ἐδόκει ι δὲ μυκηθμὸν ἀναδιδόναι ἡ δάμαλις· ὡς ἐν δευτέρῳ Αἰτίων. ἐν Ἀιγέστηι πόλει τῆς Σικελίας ἐγένετό τις ὠμὸς τύραννος Αἰμίλιος Κενσωρῖνος. οὗτος τοὺς καινότερα βασανιστήρια κατασκευάσαντας ἐδωροδόκει. εἷς δέ τις Ἀρούντιος Πατέρκουλος δημιουρ γήσας ἵππον χαλκοῦν τῷ προειρημένῳ δῶρον ἔδωκεν, ʼἵν’ ἐμβάλλῃ ἀστούς. ὁ δὲ τότε πρῶτον νομίμως ἀναστραφεὶς τὸν χαρισάμενον πρότερον ἔβαλεν ὡς ἄν, ἣν ἐπενόησε βάσανον ἄλλοις, αὐτὸς πάθῃ πρῶτος. τοῦτον συλλαβὼν ἀπὸ τοῦ Ταρπηίου ὄρους ἔρριψε. καὶ δοκοῦσιν οἱ ἀποτόμως βασιλεύσαντες ἀπʼ ἐκείνου Αἰμίλιοι προσαγορεύεσθαι· ὡς Ἀριστείδης ἐν τετάρτῳ Ἰταλικῶν.

4040. Ares ile Sterope'nin oğlu Euenos, Oinomaos'un kızı Alkippe ile evlendi ve Marpessa adında bir kızı oldu. Marpessa'yı evlendirmeyip gözetiyordu. Aphareus'un oğlu Idas onu bir dans sırasında kaçırdı. Babası peşine düştü, yakalayamayınca kendini Lykormas Irmağı'na attı ve ölümsüz oldu. Dositheos Aitolia Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

Etrüsk kralı Annius'un Salia adında güzel bir kızı vardı ve onu evlendirmeyip koruyordu. Seçkin kişilerden Cathetus kızı oyun oynarken görüp âşık oldu; aşkına engel olamayıp onu kaçırdı ve Roma'ya götürdü. Babası peşine düştü, yakalayamayınca Pareusium Irmağı'na atladı; ırmağın adı sonradan Anio oldu. Cathetus'un Salia'dan Latinus ve Salius adında iki oğlu oldu; en soylu aileler soylarını bunlara dayandırır. Miletoslu Aristeides ve Polyhistor Aleksandros İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

40

εὔηνος Ἄρεος καὶ Στερόπης τὴν Οἰνομάου γήμας Ἀλκίππην ἐγέννησε θυγατέρα Μάρπησσαν, ἣν παρθένον ἐφρούρει. καὶ Ἴδας ὁ Ἀφαρέως ἀρπάσας ἐκ χοροῦ ἔφυγεν. ὁ δὲ πατὴρ διώξας καὶ μὴ συλλαβὼν εἰς τὸν Λυκόρμαν ἔρριψεν ἑαυτὸν ποταμὸν καὶ ἀθάνατος ἐγένετο ὡς Δοσίθεος ἐν πρώτῳ Αἰτωλικῶν. Ἄννιος δὲ Τούσκων βασιλεὺς ἔχων θυγατέρα εὔμορφον τοὔνομα Σαλίαν, παρθένον ἐτήρει. Κάθητος δʼ ἐκ τῶν ἐπισήμων ἰδὼν τὴν παρθένον παίζουσαν ἠράσθη, καὶ μὴ στέγων τὸν ἔρωτα ἥρπασε καὶ ἦγεν εἰς Ῥώμην. ὁ δὲ πατὴρ ἐπιδιώξας καὶ μὴ συλλαβὼν ἥλατο εἰς τὸν Παρεούσιον ποταμόν, ὃς Ἀνίων μετωνομάσθη· τῇ δὲ Σαλίᾳ συγγενόμενος Κάθητος ἐποιήσατο Λατῖνον καὶ Σάλιον, ἀφʼ ὧν οἱ εὐγενέστατοι κατῆγον τὸ γένος· ὡς Ἀριστείδης Μιλήσιος καὶ Ἀλέξανδρος ὁ Πολυΐστωρ ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

4141. Ephesoslu Hegesistratos akrabasını öldürüp Delphoi'ye kaçtı ve tanrıya nereye yerleşmesi gerektiğini sordu. Apollon, zeytin dallarından çelenk takmış köylülerin dans ettiğini gördüğü yere yerleşmesini söyledi. Asya'da bir yere vardığında zeytin yapraklarından çelenk takmış çiftçilerin dans ettiğini görünce orada bir şehir kurdu ve adını Elaious koydu. Samoslu Pythokles Tarım'ın üçüncü kitabında böyle anlatır.

Odysseus ile Kirke'nin oğlu Telegonos babasını aramaya gönderildiğinde, çelenkli çiftçilerin dans ettiğini gördüğü yerde şehir kurması gerektiğini öğrendi. İtalya'da bir yere vardığında pırnal dallarından çelenk takmış, oyuna dalmış köylüleri görünce bir şehir kurdu ve bu rastlantıdan ötürü adını Prinistos koydu. Romalılar buna Praeneste derler. Bunu Aristokles İtalya Tarihi'nin üçüncü kitabında anlatır.

41

Ἡγησίστρατος ἀνὴρ Ἐφέσιος ἐμφύλιον φόνον δράσας ἔφυγεν εἰς Δελφοὺς καὶ ἠρώτα τὸν θεὸν ποῦ οἰκήσειεν. ὁ δʼ Ἀπόλλων ἀνεῖλεν ἔνθα ἂν ἴδῃ χορεύοντας ἀγροίκους θαλλοῖς ἐλαίας ἐστεφανωμένους. γενόμενος δὲ κατά τινα τόπον τῆς Ἀσίας καὶ θεασάμενος φύλλοις ἐλαίας ἐστεφανωμένους γεωργοὺς καὶ χορεύοντας, ἔκτισεν αὐτοῦ πόλιν καὶ ἐκάλεσεν Ἐλαιοῦντα· ὡς Πυθοκλῆς ὁ Σάμιος ἐν τρίτῳ Γεωργικῶν. Τηλέγονος Ὀδυσσέως καὶ Κίρκης ἐπʼ ἀναζήτησιν τοῦ πατρὸς πεμφθεὶς ἔμαθε πόλιν κτίσαι, ἔνθα ἂν ἴδῃ γεωργοὺς ἐστεφανωμένους καὶ χορεύοντας. γενόμενος δὲ κατά τινα τόπον τῆς Ἰταλίας καὶ θεασάμενος ἀγροίκους πρινίνοις κλάδοις ἐστεφανωμένους καὶ ὀρχήσει προσευκαιροῦντας, ἔκτισε πόλιν, ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος Πρίνιστον ὀνομάσας, ἣν Ῥωμαῖοι παραγώγως Πραίνεστον καλοῦσιν· ὡς ἱστορεῖ πελ Ἀριστοκλῆς ἐν τρίτῳ Ἰταλικῶν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…