İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Nehirler Üzerine

Περὶ ποταμῶν

girişPlutarkhos'un Nehirlerin ve Dağların Adları ve İçlerinde Bulunan Şeyler Üzerine Kitabı

giriş

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΥ ΠΕΡΙ ΠΟΤΑΜΩΝ ΚΑΙ ΟΡΩΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝ ΑΥΤΟΙΣ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΩΝ. Ι. ΥΔΑΣΠΗΣ.

1.1I. Hydaspes

Khrysippe, Aphrodite'nin öfkesi yüzünden babası Hydaspes'e arzu duymaya başladı; tabiata aykırı aşkını dizginleyemeyince, sütannesinin yardımıyla, gecenin derininde onunla birlikte oldu. Olanları öğrenen kral, kendisini tuzağa düşüren kocakarıyı diri diri gömdü, kızını çarmıha gerdirdi, sonra acısının şiddetinden kendini Hint nehrine attı. Nehir onun adıyla Hydaspes diye anılmaya başladı. Bu, Hindistan'dan coşkun bir akışla Saron Syrtis'ine dökülen nehirdir.

1.1
  1. Χρυσίππη διὰ μῆνιν Ἀφροδίτης εἰς ἐπιθυμίαν ἐμπεσοῦσα τοῦ γεννήσαντος Ὑδάσπου καὶ μὴ στέγουσα τοὺς παρὰ φύσιν ἔρωτας, νυκτὸς βαθείας τῷ προειρημένῳσυνῆλθε, τῆς τροφοῦ συνεργούσης. Κατηχηθεὶς δὲ περὶ τῶν συμβεβηκότων ὁ βασιλεὺς τὴν μὲν ἐνεδρεύσασαν αὐτὸν γραῦν ζῶσαν κατέχωσεν· τὴν δὲ θυγατέρα σταυρώσας διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἔρριψεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Ἰνδὸν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ δάσπης μετωνομάσθη· ἔστι δὲ τῆς Ἰνδίας νεανικῶς καταφερόμενος εἰς τὴν Σαρωνικὴν Σύρτιν.

1.2İçinde lykhnis denen bir taş bulunur. Rengi zeytinyağı gibidir, çok sıcaktır; Ay büyürken flüt ezgileri eşliğinde bulunur. Bunu üst tabakadan olanlar kullanır.

1.2
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ λίθος λύχνις καλούμενος. Ἐλαιώδης δέ ἐστιν τῇ χρόᾳ καὶ ζεστὸς πάνυ· σελήνης δὲ αὐξομένης εὑρίσκεται πρὸς μελῳδίαν αὐλῶν· χρῶνται δὲ αὐτῷ οἱ ἐν ἐξοχῇ τυγχάνοντες.

1.3Nehrin Kapılar denen yerinin yanında güneş otuna benzer bir bitki bulunur. Yerliler bunu ezip suyunu sıcaklara karşı bedenlerine sürerler ve aşırı sıcağın buğusuna tehlikesizce katlanırlar.

1.3
  1. Εὑρίσκεται δὲ αὐτοῦ παρὰ τὰς καλουμένας Πύλας βοτάνη παρόμοιος ἡλιοτροπίῳ· ταύτην λειοτριβοῦντες τῷ χυλῷ τοῖς καύμασιν ἀλείφονται καὶ φέρουσιν ἀκινδύνως τῆς περισσοτέρας θερμασίας τὴν ἀναθυμίασιν.

1.4Yerliler, kutsala saygısız davranan kızları çarmıha gerip nehre atarlar ve kendi dillerinde Aphrodite ilahisi söylerler. Her yıl da Therogonos denen tepenin yanına mahkûm bir kocakarı gömerler; yaşlı kadın gömülür gömülmez tepeden bir sürü sürüngen çıkar ve çevrede uçan hayvanları yer. Khrysermos, Hint Tarihi'nin seksenince kitabında böyle anlatır. Arkhelaos da Nehirler Üzerine'nin on üçüncü kitabında bunlardan daha ayrıntılı söz eder.

1.4
  1. Οἱ δὲ ἐγχώριοι τὰς ἀσεβῶς ἀναστρεφομένας παρθένους σταυροῖς προσηλώσαντες εἰς αὐτὸν βάλλουσιν, τῇ σφῶν διαλέκτῳ τὸν Ἀφροδίτης ὕμνον ᾄδοντες. Κατορύσσουσι δὲ κατʼ ἐνιαυτὸν γραῦν κατάκριτον παρὰ τὸν ὀνομαζόμενον λόφον Θηρογόνον· ἅμα γὰρ τὴν πρεσβῦτιν κατορυχθῆναι ἑρπετῶν πλῆθος ἐκ τῆς ἀκρωρείας ἐξέρχεται καὶ τὰ περιιπτάμενα τῶν ἀλόγων ζώων κατεσθίει, καθὼς ἱστορεῖ Χρύσερμος ἐν π´ Ἰνδικῶν. Μέμνηται δὲ τούτων ἀκριβέστερον Ἀρχέλαος ἐν ιγ´ περὶ Ποταμῶν.

1.5Yanında Elephas adlı bir dağ vardır; adını şöyle almıştır. Makedonyalı İskender ordusuyla Hindistan'a girip yerliler ona karşı savaşmaya karar verdiğinde, bölgenin kralı Poros'un filine birden delilik geldi, Güneş tepesine çıktı ve insan sesiyle şöyle dedi: "Efendim kral, soyun Gegasios'a dayanır; İskender'e karşı hiçbir şey yapma, çünkü Gegasios Zeus'un [soyundandır]." Bunu söyleyince öldü. Poros bunu duyunca ürküp İskender'in dizlerine kapandı, barış istedi. İsteğine kavuşunca dağın adını Elephas olarak değiştirdi. Derkyllos, Dağlar Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

1.5
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Ἐλέφας καλούμενον δι᾿ αἰτίαν τοιαύτην· Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος μετὰ στρατεύματος εἰς Ἰνδίαν ἐλθόντος καὶ τῶν ἐγχωρίων κρίσιν ἐχόντων ἀντιπολεμεῖν αὐτῷ, Πώρου τοῦ βασιλέως τῶν τόπων ἐλέφας αἰφνιδίως οἰστροπλὴξ γενόμενος ἐπὶ τὸν Ἡλίου λόφον ἀνέβη καὶ ἀνθρωπίνῃ φωνῇ χρησάμενος εἶπεν· Δέσποτα βασιλεῦ, τὸ γένος ἀπὸ Τηγασίου κατάγων, μηδὲν ἐξ ἐναντίας Ἀλεξάνδρου ποιήσῃς Διὸς γάρ ἐστιν […] Γηγάσιος. Καὶ τελέσας τὸν λόγον ἔθανεν. Ἀκούσας δὲ τούτων ὁ Πῶρος ψοφοδεὴς τοῖς Ἀλεξάνδρου γόνασιν προσέπεσεν εἰρήνην αἰτούμενος· τυχὼν δὲ ὧν ἤθελεν, τὸ ὄρος Ἐλέφαντα μετωνόμασεν, καθὼς ἱστορεῖ Δέρκυλλος ἐν γ´ περὶ Ὀρῶν.

2.1II. İsmenos

İsmenos, Boiotia'da Thebai şehrinin yanındaki nehirdir. Önceden Kadmos'un Ayağı diye anılırdı, sebebi şudur: Kadmos, kaynağı bekleyen ejderhayı okla vurmuş, suyun kanla zehirlenmiş gibi olduğunu görünce yeni bir kaynak aramak için çevrede dolaşmıştı. Korykos mağarasına geldiğinde, Athena'nın öngörüsüyle, sağ ayağını çamura derin bastı; oradan bir nehir fışkırdı, kahraman da sığır kurban edip ona Kadmos'un Ayağı dedi. Bir süre sonra Amphion ile Niobe'nin oğlu İsmenos, Apollon'un okuyla yaralanıp acıdan kıvranarak kendini bu nehre attı ve nehir onun adıyla İsmenos diye anıldı. Sostratos, Nehirler Üzerine'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

2.1
  1. Ἰσμηνὸς ποταμός ἐστι τῆς Βοιωτίας κατὰ πόλιν Θήβας· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Κάδμου ποῦς ἀπʼ αἰτίας τοιαύτης· Κάδμος τὸν κρηνοφύλακα δράκοντα τοξεύσας καὶ εὑρὼν ὥσπερ πεφαρμακευμένον φόνῳ τὸ ὕδωρ, περιήρχετο τὴν χώραν ζητῶν πηγήν· γενόμενος δὲ κατὰ τὸ Κωρύκιον ἄντρον κατὰ πρόνοιαν Ἀθηνᾶ, τὸν δεξιὸν πόδα βαθύτερον εἰς πηλὸν ἤρεισεν· ποταμοῦ δʼ ἀναδοθέντος ἐκ τοῦ τόπου, ὁ ἥρως βουθυτήσας Κάδμου πόδα προσηγόρευσεν αὐτόν. Μετὰ δέ τινα χρόνον Ἰσμηνὸς, Ἀμφίονος καὶ Νιόβης παῖς, ὑπὸ Ἀπόλλωνος τοξευθεὶς καὶ ἀλγηδόνι συνεχόμενος, ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς τὸν προειρημένον ποταμὸν, ὅς ἀπ᾿ αὐτοῦ Ἰσμηνὸς ὠνομάσθη, καθὼς ἱστορεῖ Σώστρατος ἐν β´ περὶ Ποταμῶν.

2.2Yanında Kithairon dağı vardır; önceden Asterion diye anılırdı, sebebi şudur. Poseidon'un oğlu Boiotos iki seçkin kadından kendisine daha yararlı olanıyla evlenmek istiyor, adsız bir tepenin yamaçlarında gece ikisini bekliyordu. Birden gökten bir yıldız düşüp Eurythemiste'nin omuzlarına indi ve kayboldu. Boiotos işareti anlayıp kızla evlendi, tepeye de olaydan ötürü Asterion dedi. Sonra Kithairon adını şu sebeple aldı: Erinyslerden Tisiphone, Kithairon adında yakışıklı bir gence tutkuyla bağlandı, bu aşkın şiddetini dizginleyemeyince ona buluşma haberi gönderdi. Delikanlı onun dehşetinden korkup cevap bile vermedi. Tisiphone niyetine ulaşamayınca saçlarındaki yılanlardan birini koparıp mağrur gencin üstüne attı; yılan, Asterion'un yamaçlarında sürü güden genci halkalarıyla sıkıp öldürdü. Tanrıların öngörüsüyle dağ onun adıyla Kithairon diye anılmaya başladı. Bizanslı Leon, Boiotia Tarihi'nde böyle anlatır.

2.2
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ Κιθαιρὼν ὄρος, ὀνομαζόμενον δὲ πρότερον Ἀστέριον δι᾿ αἰτίαν τοιαύτην. Βοιωτοῦ τοῦ Ποσειδῶνος ἐκ δυεῖν γυναικῶν τῶν ἐπισήμων θέλοντος γῆμαι τὴν ὠφελιμωτέραν καὶ ἐν ταῖς ἀκρωρείαις λόφου τινὸς ἀνωνύμου νυκτὸς περιμένοντος ἀμφοτέρας, αἴφνίδιος ἐξ οὐρανοῦ κατενεχθεὶς ἀστὴρ ἐνέπεσεν τοῖς Εὐρυθεμίστης ὤμοις καὶ ἀφανὴς ἐγένετο. Βοιωτὸς δὲ τὸ σημαινόμενον νοήσας τὴν μὲν κόρην ἔγημεν, τὸ δὲ ὄρος ὠνόμασεν Ἀστέριον ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος. Ὕστερον δὲ ἐκλήθη Κιθαιρών διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Τισιφόνη μία τῶν Ἐρινύων εἰς ἐπιθυμίαν ἐμπεσοῦσα παιδὸς εὐπρεποῦς, Κιθαιρῶνος τοὔνομα, καὶ μὴ στέγουσα τὴν ἐπίτασιν τῶν ἐρώτων, λόγους αὐτῷ περὶ συνόδων ἀπέστειλεν· ὁ δὲ τὸ καταπληκτικὸν τῆς προειρημένης φοβηθεὶς οὐδὲ ἀποκρίσεως αὐτὴν ἠξίωσεν· ἡ δὲ ἀποτυχοῦσα τῆς προαιρέσεως ἐκ τῶν πλοκάμων ἕνα τῶν δρακόντων ἀπέσπασεν καὶ ἐπὶ τὸν ὑπερήφανον ἔβαλεν· ὁ δὲ ὄφις τοῖς κόλποις περισφίγξας αὐτὸν ἀνεῖλεν Ἀστερίου ποιμαίνοντα ἐν ταῖς ἀκρωρείαις. Κατὰ δὲ πρόνοιαν θεῶν τὸ ὄρος ἀπʼ αὐτοῦ μετωνομάσθη Κιθαιρὼν, καθὼς ἱστορεῖ Λέων ὁ Βυζάντιος ἐν τοῖς Βοιωτιακοῖς.

2.3Kıbrıslı Hermesianaks ise şöyle bir hikâye anlatır: Helikon ile Kithairon kardeşti, ama huyları farklıydı. Helikon daha yumuşak ve nazikti, anne babasına şefkatle bakıyordu. Açgözlü Kithairon ise malı kendine geçirmek istiyordu; önce babasını öldürdü, sonra kardeşini tuzağa düşürüp uçurumdan atarken kendisi de onunla düştü. Tanrıların öngörüsüyle aynı adlı dağlara dönüştüler: Kithairon dinsizliği yüzünden Erinyslerin sığınağı, Helikon ise sevgi doluluğu yüzünden Musaların yurdu oldu.

2.3
  1. Ἑρμησιάναξ δὲ ὁ Κύπριος ἱστορίας μέμνηται τοιαύτης. Ἑλικὼν καὶ Κιθαιρὼν ἀδελφοὶ τυγχάνοντες διαφόρους ἔσχον τῶν τρόπων τὰς διαθέσεις· ὁ μὲν γὰρ Ἑλικὼν πρᾳότερος ὑπάρχων καὶ προσηνὴς, συμπαθῶς ἐγηροβόσκει τοὺς γονεῖς· ὁ δὲ Κιθαιρὼν πλεονέκτης τυγχάνων καὶ θέλων εἰς ἑαυτὸν μεταστῆσαι τὴν οὐσίαν, πρῶτον μὲν ἐφόνευσεν τὸν γεννήσαντα, τὸν δὲ ἀδελφὸν ἐξ ἐνέδρας κατακρημνίζων, καὶ αὐτὸς συγκατηνέχθη· κατὰ δὲ θεῶν πρόνοιαν εἰς ὁμώνυμα ὄρη μεταμορφωθέντες ἐγένοντο Κιθαιρὼν μὲν διὰ τὴν ἀσέβειαν Ἐρινύων μυχός, Ἑλικὼν δὲ διὰ φιλοστοργίαν Μουσῶν ἐνδιαίτημα.

3.1III. Hebros

Hebros, Thrakya'da bir nehirdir. Önceden Rhombos diye anılırdı; adını suyun akarken döne döne kıvrılmasından almıştı. Bölgenin kralı Kasandros, Krotonike'yle evlenip ondan Hebros adlı bir oğul sahibi oldu. Sonra ilk karısını boşayıp oğlunun üstüne Atraks'ın kızı Damasippe'yle evlendi. Bu kadın üvey oğluna arzu duymaya başladı ve ona buluşma haberi gönderdi. Delikanlı üvey anneden bir Erinys'ten kaçar gibi kaçıp kendini ava verdi. Niyetine ulaşamayan iffetsiz kadın, bu itidalli gence iftira etti, kendisine zorla sahip olmak istediğini söyledi. Kıskançlığa kapılan Kasandros hışımla ormana koştu, kılıcını çekip oğlunu baba yatağına kastetmiş diye kovaladı. Kaçacak yeri kalmayan oğul kendini Rhombos nehrine attı; nehir de onun adıyla Hebros diye anılmaya başladı. Timotheos, Nehirler Üzerine'nin on birinci kitabında böyle anlatır.

3.1
  1. Ἕβρος ποταμός ἐστι τῆς Θρᾴκης. [Ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Ῥόμβος, τὴν ] προσηγορίαν εἰληφὼς ἀπὸ τῆς συστροφῆς τῆς καταφορᾶς τοῦ ὕδατος. Κάσανδρος δὲ, ὁ βασιλεὺς τῶν τόπων, γήμας Κροτονίκην ἐγέννησεν ἐξ αὐτῆς υἱὸν Ἕβρον· ἀποταξάμενος δὲ τῇ συμβιώσει τῆς προτέρας γυναικὸς ἐπέγημε τῷ τέκνῳ Δαμασίππην τὴν Ἄτρακος· ἥτις εἰς ἐπιθυμίαν ἐμπεσοῦσα τοῦ προγόνου λόγους αὐτῷ περὶ συνόδων ἐπέστειλεν. Ὁ δʼ ὡς Ἐρινὺν φυγὼν τὴν μητρυιὰν προσηυκαίρει κυνηγίαις. Ἀποτυχοῦσα δὲ τῆς προαιρέσεως ἡ ἀσελγὴς κατεψεύσατο τοῦ σώφρονος, ὡς βιάσασθαι αὐτὴν θελήσαντος. Κάσανδρος δὲ τῷ ζήλῳ συμπεριενεχθεὶς μεθʼ ὁρμῆς ἐπὶ τὴν ὕλην ἠνέχθη καὶ σπασάμενος τὸ ξίφος ἐδίωκε τὰν υἱὸν, ὡς ἐπίβουλον τῶν πατρῴων γάμων. Ὁ δὲ νἱὸς περικατάληπτος γενόμενος ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Ῥόμβον, ὃς ἀπ’ αὐτοῦ Ἕβρος μετωνομάσθη, καθὼς ἱστορεῖ Τιμόθεος ἐν ια΄ περὶ Ποταμῶν.

3.2Yanında Pangaion dağı vardır; adını şu sebeple almıştır: Ares ile Kritobule'nin oğlu Pangaios, kim olduğunu bilmeden kendi kızıyla birlikte oldu. Bunun umutsuzluğuna kapılarak Karmanion dağına koştu, acısının şiddetinden kılıcını çekip kendini öldürdü. Tanrıların öngörüsüyle yerin adı Pangaion oldu.

3.2
  1. Ὅρος δὲ αὐτῷ παράκειται Παγγαῖον τὴν προσηγορίαν ἔχον δυʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ὁ Παγγαῖος, Ἄρεως καὶ Κριτοβούλης παῖς, τῆ θυγατρὶ κατʼ ἄγνοιαν συγγενόμενος ἀθυμίᾳ συσχεθεὶς ἔδραμεν εἰς Καρμάνιον ὄρος, καὶ διὰ λύπης ὑπερβολὴν σπασάμενος τὸ ξίφος ἑαυτὸν ἀνεῖλεν κατὰ δὲ πρόνοιαν θεῶν ὁ τόπος μετωνομάσθη Παγγαῖος.

3.3Bu nehirde kekiğe benzer bir bitki yetişir. Thrakyalılar bunun uçlarını koparıp, ekmekle doyduktan sonra ateşe atarlar; yükselen buğuyu soluyunca uyuşur, derin bir uykuya dalarlar. Pangaion dağında da kithara denen bir bitki yetişir, sebebi şudur: Orpheus'u parçalayan [kadınlar] onun organlarını Hebros nehrine attılar. Ölümlünün başı tanrıların öngörüsüyle ejderhaya dönüştü, lirini Apollon gökteki yıldızlar arasına koydu, akan kanından da kithara denen bitki çıktı. Dionysos şenlikleri kutlanırken bu bitki kithara sesi verir. Yerliler geyik postlarına bürünüp thyrsoslarını tutarak şöyle bir ilahi söyler: "Akıllanman boşa gidecekken akıllanma." Kleitonymos, Thrakya Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

3.3
  1. Τεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ τῷ προειρημένῳ ποταμῷ βοτάνη παρόμοιος ὀριγάνῳ, ἧς τὰ ἄκρα δρεψάμενοι Θρᾷκες, ἐπιτιθέασιν πυρὶ μετὰ τὸν κόρον τῆς δημητριακῆς τροφῆς, καὶ τὴν ἀναφερομένην ἀναθυμίασιν δεχόμενοι ταῖς ἀναπνοιαῖς καροῦνται καὶ εἰς βαθὺν ὕπνον καταφέρονται. 4. Γεννᾶται δὲ καὶ ἐν τῷ Παγγαίῳ ὄρει βοτάνη κιθάρα καλουμένη διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν. [ Αἱ ] διασπαράξασαι τὸν Ὀρφέα τὰ μέλη τοῦ προειρημένου εἰς ποταμὸν ἔβαλον Ἕβρον· καὶ ἡ μὲν κεφαλὴ τοῦ θνητοῦ κατὰ πρόνοιαν θεῶν εἰς δράκοντα μετέβαλεν τὴν μορφὴν (τοῦ σώματος) ἡ δὲ λύρα κατηστερίσθη κατὰ προαίρεσιν Ἀπόλλωνος ἐκ δὲ τοῦ ῥεύσαντος αἵματος ἀνεφάνη βοτάνη κιθάρα καλουμένη. Τῶν δὲ Διονυσίων τελουμένων αὕτη κιθάρας ἀναδίδωσιν ἦχον· οἱ δʼ ἐγχώριοι ωεβρίδας περιβεβλημένοι καὶ θύρσους κρατοῦντες ὕμνον ᾄδουσιν· Μὴ τότε φρονήσῃς, ὅταν ἔσῃ μάτην φρονῶν· καθὼς ἱστορεῖ Κλειτώνυμος ἐν τῷ γ΄ τῶν Θρᾳκικῶν.

4.1IV. Ganges

Ganges, Hindistan'da bir nehirdir; adını şu sebeple almıştır. Kalauria adlı bir su perisi, Hindos'tan güzelliğiyle göz kamaştıran Ganges adlı bir oğul doğurdu. Ganges sarhoşken kim olduğunu bilmeden annesiyle birlikte oldu. Ertesi gün sütannesinden gerçeği öğrenince acısının şiddetinden kendini Khliaros denen nehre attı; nehir de onun adıyla Ganges diye anılmaya başladı.

4.1
  1. Γάγγης ποταμός ἐστι τῆς Ἰνδίας, τὴν προσηγορίαν λαβὼν διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ἰνδῷ τις Καλαυρία νύμφη ἐγέννησεν υἱὸν κάλλει περίβλεπτον, τοὔνομα Γάγγην. Οὗτος καρηβαρήσας τῇ μητρὶ κατʼ ἄγνοιαν συνεγένετο. Τῇ δʼ ἐπιούσῃ τῶν ἡμερῶν παρὰ τῆς τροφοῦ μαθὼν τὴν ἀλήθειαν διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Χλιαρὸν καλούμενον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Γάγγης μετωνομάσθη.

4.2İçinde sığırdiline benzer bir bitki yetişir. Bunu ezip suyunu saklarlar; gecenin derininde kaplanların inlerinin çevresine serperler. Kaplanlar dökülen sıvının gücünden dışarı çıkamaz ve ölür. Kallisthenes, Av Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

4.2
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ βοτάνη παραπλησία βουγλώσσῳ, ἣν λειοτριβοῦντες τὸν χυλὸν αὐτῆς τηροῦσιν, καὶ νυκτὸς βαθείας τοὺς φωλεοὺς τῶν τίγρεων περιρραίνουσιν· αἱ δὲ διὰ τὴν δύναμιν τῆς ἐκχυθείσης ὑγρασίας προχωρῆσαι μὴ δυνάμεναι θνήσκουσι, καθὼς ἱστορεῖ Καλλισθένης ἐν γ΄ τῶν Κυνηγετικῶν.

4.3Yanında Anatole adlı bir dağ vardır; adını şu sebeple almıştır. Helios, dans etmekle meşgul su perisi Anaksibia'yı görüp ona arzu duydu; [ateşli] aşkını dizginleyemeyip ona zorla sahip olmak için peşine düştü. Peri kaçacak yer bulamayınca Koryphe denen dağdaki Orthia Artemis'in tapınak alanına sığınıp gözden kayboldu. Ardından gelen tanrı sevgilisini hiçbir yerde bulamayınca, acısının şiddetinden oradan doğdu. Yerliler bu olaydan ötürü dağın adını Anatole yaptılar. Kaimaron, Hint Tarihi'nin onuncu kitabında böyle anlatır.

4.3
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Ἀνατολὴ καλούμενον διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ἀναξιβίαν νύμφην Ἥλιος θεαεάμενος χορείαις προσευκαιροῦσαν εἰς ἐπιθυμίαν αὐτῆς ἐνέπεσεν καὶ μὴ στέγων […] τῶν ἐρώτων, ἐπεδίωκε τὴν προειρημένην βιάσασθαι βουλόμενος· ἡ δὲ περικατάληπτος γενομένη κατέφυγεν ἐπὶ τὸ τῆς Ὀρθίας Ἀρτέμιδος τέμενος, ὅπερ ἦν ἐν ὄρει Κορύφη καλουμένῳ, καὶ ἀφανὴς ἐγένετο· κατόπιν δʼ ἀκολουθήσας ὁ θεὸς καὶ μηδαμοῦ τὴν ἀγαπωμένην εὑρὼν διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἐκεῖθεν ἀνέτειλεν· οἱ δὲ ἐγχώριοι τὴν ἀκρώρειαν Ἀνατολὴν μετωνόμασαν ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος, καθὼς ἱστορεῖ Καιμάρων ἐν δεκάτω Ἰνδικῶν.

5.1V. Phasis

Phasis, Skythia'da bir nehirdir, şehrin yanından akar. Önceden Arkturos diye anılırdı; bu adı, donmuş yerlerdeki konumundan almıştı. Adı şu sebeple değişti: Helios ile Okeanos kızı Okyrrhoe'nin oğlu Phasis, annesini zina üstünde yakalayıp öldürdü. Erinysler görününce çılgına dönüp kendini Arkturos'a attı; nehir de onun adıyla Phasis diye anılmaya başladı.

5.1
  1. Φᾶσις ποταμός ἐστι τῆς Σκυθίας παραρρέων πόλιν· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Ἀρκτοῦρος τὴν προσηγορίαν εἰληφὼς διὰ τὴν χωροθεσίαν τῶν κατεψυγμένων τόπων· μετωνομάσθη δὲ διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Φᾶσις Ἡλίου καὶ Ὀκυρρόης τῆς Ὠκεανοῦ παῖς τὴν μητέρα μουχευομένην ἐπ’ αὐτοφώρῳ καταλαβὼν ἀνεῖλεν· κατὰ δὲ ἐπιφάνειαν Ἐρινύων οἰστροπλὴξ γενόμενος ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς τὸν Ἀρκτοῦρον, ἀπʼ αὐτοῦ δὲ Φᾶσιν μετωνομασμένον.

5.2Bu nehirde "beyaz yapraklı" denen bir çubuk yetişir. İlkbaharın başında, Hekate'nin gizemleri sırasında, sabaha doğru tanrısal ilahi söylenirken bulunur. Kıskanç kocalar bunu koparıp kızların odasının çevresine atarlar, böylece evliliği lekesiz tutarlar. Çünkü dinsizlerden biri sarhoşlukla oraya dalarsa aklını yitirir, kanuna aykırı yaptığı ya da yapacağı her şeyi hemen herkese itiraf eder. Orada bulunanlar onu yakalayıp deriye sararak Dinsizlerin Ağzı denen yere atar. Burası kuyu gibi yuvarlaktır. İçine atılan otuz gün sonra kurtlarla dolu olarak Maiotis gölünde ortaya çıkar. Akbabalar birden kalabalık hâlde gelip içindekini parçalar. Ktesippos, Skythia Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

5.2
  1. Γεννᾶται δʼ ὲν τῶ ποταμῷ ῥάβδος ὀνομαζομένη λευκόφυλλλος εὗρίσκεται δὲ τοῖς μυστηρίοις τῆς Ἑκάτης περὶ τὸν ὄρθρον πρὸς παιανισμὸν ἔνθεον αὐτοῦ περὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔαρος ἣν οἱ ζηλότυποι τῶν ἀνδρῶν δρεπόμενοι ῥίπτουσι περὶ τὸν παρθένιον θάλαμον καὶ ἀνόθευτον τηροῦσι τὸν γάμον. Ἐάν [γὰρ] τις προπετέστερον ἀποστραφῇ […] τῶν ἀσεβεστέρων διὰ μέθην καὶ εἰς τὸν τόπον εἰσέλθῃ, τῶν σωφρονούντων ἀφαρπάζεται λογισμῶν καὶ εὐθὺς ὁμολογεῖ πᾶσιν, ὅσα παρανόμως ἢ ἔπραξεν ἢ μέλλει πράττειν. Οἱ δὲ παρατυγχάνοντες συλλαμβάνοντες ῥίπτουοιν ἐμβεβυρσωμένον εἰς τὸ καλούμενον Στόμιον τῶν ἀσεβῶν. Ἔστι δὲ στρογγυλοειδὲς, φρέατι παραπλήσιον. Ἐκδίδωσι δὲ τὸ βληθὲν μετὰ λ΄ ἡμέρας εἰς τὴν Μαιῶτιν λίμνην σκωλήκων γέμον. Γῦπες δʼ αἰφνιδίως ἐπιφανέντες ἀθρόοι τὸν ἐγκείμενον διαρπάζουσι, ὡς ἱστορεῖ Κτήσιππος ἐν β’ Σκυθικῶν.

5.3Yanında Kafkas dağı vardır. Önceden Boreas'ın Yatağı diye anılırdı, sebebi şudur: Boreas, aşk tutkusuyla Arkturos'un kızı Khione'yi kaçırıp Niphantes denen bir tepeye getirdi ve ondan Hyrpaks adlı, Heniokhos'un krallığını devralan bir oğul sahibi oldu. Dağın adı Boreas'ın Yatağı oldu. Kafkas adını ise şu olaydan aldı: Devler savaşından sonra Kronos, Zeus'un tehditlerinden kaçarak Boreas'ın Yatağı'nın doruğuna sığındı ve timsaha dönüşerek saklandı. Prometheus, yerli çobanlardan Kaukasos'u kesip iç organlarının durumuna bakınca, düşmanların uzakta olmadığını söyledi. Zeus ortaya çıkıp babasını örgülü yünle bağlayarak Tartaros'a attı, çobanın onuruna dağın adını Kafkas yaptı ve Prometheus'u oraya bağlayıp iç organlara saygısızlık ettiği için ciğer yiyen bir kartalın işkencesine uğrattı. Kleanthes, Tanrıların Savaşı'nda böyle yazar.

5.3
  1. Παράκειται δὲ τὸ Καυκάσιον ὄρος ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Βορέου κοίτη διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Βορέας διʼ ἐρωτικὴν ἐπιθυμίαν Χιόνην ἁρπάσας τὴν Ἀρκτούρου θυγατέρα κατήνεγκεν εἰς τινα λόφον Νιφάντην καλούκενον καὶ ἐγέννησεν ἐκ τῆς προειρημένης υἱὸν Ὕρπακα τὸν διαδεξάμενον Ἡνιόχου τὴν βασιλείαν. Μετωνομάσθη δὲ τὸ ὄρος Κοίτη Βορέου. Προσηγορεύθη δὲ Καύκασος διὰ περίστασιν τοιαύτην. Μετὰ τὴν γιγαντομαχίαν Κρόνος ἐκκλίνων τὰς Διὸς ἀπειλὰς ἔφυγεν εἰς τὴν ἀκρώρειαν Βορέου Κοίτης κοὶ εἰς κροκόδειλον μεταμορφωθεὶς [ἔλαθεν· ὁ δὲ Προμηθεὺς] ἕνα τῶν ἐγχωρίων ποιμένα Καύκασον ἀναταμὼν καὶ κατανοήσας αὐτοῦ τὴν διάθεσιν τῶν σπλάγχνων, εἶπεν οὐ μακρὰν εἶναι τοὺς πολεμίους. Ὁ δὲ Ζεὺς ἐπιφανεὶς τὸν μὲν πατέρα δήσας πλεκτῷ ἐρίῳ κατεταρτάρωσεν· τὸ δὲ ὄρος εἰς τιμὴν τοῦ ποιμένος Καύκασον μετονομάσας, προσέδησεν αὐτῷ τὸν Προμηθέα καὶ ἠνάγκασεν αὐτὸν ὑπὸ σπλαγχνοφάγου ἀετοῦ βασανίζεσθαι, ὅτι παρηνόμησεν εἰς τὰ σπλάγχνα, ὡς ἱστορεῖ Κλεάνθης ἐν Θεομαχίας γεγραφώς.

5.4Orada Prometheios denen bir bitki yetişir. Medeia bunu toplayıp ezerek babasının kötülüğüne karşı kullanmıştır. Aynı yazar böyle anlatır.

5.4
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ βοτάνη Προμήθειος καλουμένη, μένη, ἣν Μήδεια συλλέγουσα καὶ λειοτριβοῦσα πρὸς ἀντιπαθείας τοῦ πατρὸς ἐχρήσατο, καθὼς ἱστορεῖ ὁ αὐτός.

6.1VI. Arar

Arar, Kelt ülkesinde bir nehirdir; adını Rhodanos'a bağlanmasından almıştır, çünkü Allobrogların ülkesinde ona dökülür. Önceden Brigulos diye anılırdı; adı şu sebeple değişti: Arar avlanmak için ormana gitti, kardeşi Keltiber'in yabani hayvanlarca parçalandığını görünce, acısının şiddetinden kendini ölümcül biçimde yaralayıp Brigulos nehrine attı; nehir de onun adıyla Arar diye anılmaya başladı.

6.1
  1. Ἄραρ ποταμός ἐστι τῆς Κελτικῆς, τὴν προσηγορίαν εἰληφὼς παρὰ τὸ ἡρμόσθαι τῷ Ῥοδανῷ· καταφέρεται γὰρ εἰς τοῦτον κατὰ τὴν χώραν τῶν Ἀλλοβρόγων. Ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Βρίγουλος· μετωνομάσθη δὲ διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ἄραρ κυνηγεσίας χάριν εἰς ὕλην προχωρήσας καὶ εὑρὼν τὸν ἀδελφὸν Κελτίβηρον ὑπὸ θηρίων ἀνηλωμένον, διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἑαυτὸν καιρίως πλήξας ἔβαλεν εἰς τὸν ποταμὸν Βρίγουλον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ μετωνομάσθη Ἄραρ.

6.2İçinde yerlilerin skolopias dediği büyük bir balık yetişir. Ay büyürken beyaz, Ay küçülürken tamamen siyah olur; aşırı büyüyünce kendi dikenleriyle ölür.

6.2
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ μέγας ἰχθὺς, σκολοπίας προσαγορευόμενος ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων· οὗτος αὐξανομένης τῆς σελήνης λευκός ἐστιν· μειουμένης δὲ μέλας γίνεται παντελῶς ὑπεραυξήσας δὲ ἀναιρεῖται ὑπὸ τῶν ἰδίων ἀκανθῶν.

6.3Başında bir tuz tanesine benzeyen bir taş bulunur. Ay küçülürken bedenin sol tarafına bağlanırsa dörtgün sıtmasına çok iyi gelir. Sybarisli Kallisthenes, Galatia Tarihi'nin on üçüncü kitabında böyle anlatır; Suriyeli Timagenes konusunu ondan almıştır.

6.3
  1. Εὑρίσκεται δʼ ἐν τῆ κεφαλῇ αὐτοῦ λίθος χόνδρῳ παρόμοιος ἁλὸς, ὃς κάλλιστα ποιεῖ πρὸς τεταρταίας νόσους, τοῖς ἀριστεροῖς μέρεσι τοῦ σώματος προσδεδεμένος τῆς σελήνης μειουμένης, καθὼς ἱστορεῖ Καλλισθένης ὁ Συβαρίτης ἐν ιγ΄ Γαλατικῶν, παρʼ οὗ τὴν ὑπόθεσιν εἴληφεν Τιμαγένης ὁ Σύρος.

6.4Yanında Lugdunum denen bir dağ vardır; adı şu sebeple değişmiştir. Sesoroneus'un iktidardan attığı Momoros ve Atepomaros, bir kehanetin buyruğuyla bu tepeye gelip şehir kurmak istediler. Temeller kazılırken birden kargalar çıkıp kanat çırptılar ve çevredeki ağaçları doldurdular. Kuş falında usta olan Momoros şehre Lugdunum adını verdi: Kendi dillerinde kargaya lugos, yüksek yere dunon derler. Kleitophon, Şehir Kuruluşları'nın on üçüncü kitabında böyle anlatır.

6.4
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Λούγδουνος καλούμενον· μετωνομάσθη δὲ δʼ αἰτίαντοιαύτην. Μώμορος καὶ Ἀτεπόμαρος, ὑπὸ Σεσηρονέως τῆς ἀρχῆς ἐκβληθέντες, εἰς τοῦτον κατὰ προσταγὴν [ χρησμοῦ ἦλθον ] τὸν λόφον πόλιν κτίσαι θέλοντες. Τῶν δὲ θεμελίων ὀρυσσομένων αἰφνιδίως κόρακες ἐπιφανέντες καὶ διαπτερυξάμενοι, τὰ πέριξ ἐπλήρωσαν δένδρα. Μώμορος δὲ οἰωνοσκοπίας ἔμπειρος ὑπάρχων, τὴν πόλιν Λούγδουνον προσηγόρευσεν. Λοῦγον γὰρ τῇ σφῶν διαλέκτῳ τὸν κόρακα καλοῦσι, δοῦνον δὲ τόπον ἐξέχοντα, καθὼς ἱστορεῖ Κλειτοφῶν ἐν ιγ΄ Κτίσεων.

7.1VII. Paktolos

Paktolos, Lydia'da Sardeis şehrinin yanındaki nehirdir. Önceden Khrysorrhoas diye anılırdı. [Sebebi şudur:] Apollon ile Apathippe'nin oğlu [Khrysos] mekanik sanatını öğrenmişti, geçim darlığı çekiyordu; gecenin derininde kral Kroisos'un hazinelerini açtı, altını çıkarıp yakınlarına dağıttı. Muhafızlar peşine düşüp sıkıştırınca kendini nehre attı; nehir de onun adıyla Khrysorrhoas diye anılmaya başladı. Paktolos adını ise şu olaydan aldı: [...] ile Leukothea'nın oğlu Paktolos, Aphrodite'nin gizemleri sırasında kız kardeşi Demodike'ye bilmeden zorla sahip oldu. Olanları öğrenince acısının şiddetinden kendini Khrysorrhoas nehrine attı; nehir de onun adıyla Paktolos diye anıldı.

7.1
  1. Πακτωλὸς ποταμός ἐστι τῆς Λυδίας κατὰ πόλιν Σάρδεις. Ἐκαλεῖιο δὲ πρότερον Χρυσορρόας. […] Χίος ὁ Ἀπόλλωνος καὶ Ἀπαθίππης ʼπαῖς τήν μηχανικὴν τίχνην ἀσκήσας καὶ σπάνει βίου συνεχόμενος, νυκτὸς βαθείας τοὺς θησαυροὺς Κροίσου τοῦ βασιλέως ἀνέῳξεν καὶ τὸν χρυσὸν ἐκκομίζων διεδίδου τοῖς οἰκείοις καταδιωχθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν φρουρῶν καὶ κατάληπτος γενόμενος, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Χρυσορρόας μετωνομάσθη. Πακτωλὸς δὲ μετεκλήθη διὰ τήνδε τὴν περίστασιν. Πακτωλὸς, οειολιος […] καὶ Λευκοθέης παῖς, ἐν τοῖς Ἀφροδίτης μυστηρίοις Δημοδίκην τὴν ἀδελφὴν κατʼ ἄγνοιαν βιασάμενος καὶ περὶ τῶν συμβεβηκότων κατηχηθεὶς διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Χρυσορρόαν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Πακτωλὸς προσηγορεύθη.

7.2İçinde Dareios altınının tozu yetişir, Mutlu Körfez'e akar.

7.2
  1. Γεκνᾶται δʼ ἐν αὐτῷ ψῆγμα Δαρείου χρυσίου καταφερόμενον εἰς τὸν εὐδαίμονα κόλπον.

7.3Bu nehirde tarla bekçisi denen bir taş da bulunur. Gümüşe benzer; suyla gelen altın tozuna karıştığı için zor bulunur. Gücü şöyledir: Lydialıların ileri gelenleri bunu satın alıp hazinelerinin girişine koyar, oradaki altını güven içinde korurlar. Hırsızlar ne zaman yaklaşsa taş boru sesi verir; onlar da muhafızlarca kovalanıyormuş gibi uçurumlardan aşağı atlar. Şiddetli ölümle ölenlerin bu yerine Paktolos'un Nöbeti denir.

7.3
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ καὶ λίθος ἀρουραφύλαξ […] καλούμενος ἔστι δὲ ἀργύρῳ παρόμοιος· εὑρίσκεται δὲ δυσχερῶς τῷ καταφερομένῳ ψήγματι συναναμιγνύμενος· ἔχει δὲ δύναμιν τοιαύτην. Οἱ ἐν ἐξοχῇ τυγχάνοντες τῶν Λυδῶν συναγοράζουσιν αὐτὸν καὶ πρὸ τῆς εἰσόδου τῶν θησαυρῶν τιθέασι, καὶ διαφυλάττουσιν ἀκινδύνως τὸν διατιθέμενον χρυσόν. Ὁσάκις γὰρ ἂν φῶρες ἐπέλθωσι, σάλπιγγος ᾔχον ἀναδίδωσιν ὁ λίθος. Οἱ δὲ, ὡς ὑπὸ δορυφόρων διωκόμενοι, κατὰ κρημνῶν φέρονται. Καὶ καλεῖται ὁ τόπος τῶν βιαιοθανατησάντων Πακτωλοῦ φρουρά.

7.4Burada mor çiçekli bir bitki de yetişir, adı khrysopole'dir. Komşu şehirler saf altını bununla sınar. Altın eritilir eritilmez bitkiyi içine daldırırlar; altın saf ise yapraklar altınlaşır, karışıksa bitki bozuk sıvıyı dışarı atar ve maddenin özünü korur. Khrysermos, Nehirler Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

7.4
  1. Γεννᾶται δὲ [ ἐν αὐτῷ καὶ ] βοτάνη πορφυράνθεμος, καλουμένη χρυσοπόλη· πρὸς αὐτὴν γὰρ αἱ ἀστυγείτονες πόλεις τὸν ἀκέραιον χρυσὸν δοκιμάζουσιν. Ἅμα γὰρ αὐτὸν χωνευθῆναι βάπτουσι τὴν βοτάνην· καὶ ἐὰν μὲν ἀνόδευτον τὸ χρυσίον ᾖ, τὰ φύλλα χρυ σοῦται· ἐὰν δʼ ἐφθαρμένον ὑπάρχῃ, τὴν ἠλλαγμένην ὑγρασίαν ἀποπτύει, καὶ διατηρεῖ τῆς ὔλης τὴν οὐσίαν, καθὼς ἱστορεῖ Χρύσερμος ἐν γ περὶ Ποταμῶν.

7.5Yanında her türlü yabani hayvanla dolu Tmolos dağı vardır. Önceden, avlanırken yaban domuzunun vurup öldürdüğü Dionysos ile Aleksirrhoia'nın oğlu Karmanor'dan ötürü Karmanorion diye anılırdı. Sonra Tmolos adını şu sebeple aldı: Ares ile Theogone'nin oğlu Lydia kralı Tmolos, Karmanorion dağında avlanırken Artemis'in yanında yaşayan bakire Arsippe'yi gördü, ona arzu duydu, aşkına yenik düşerek zorla sahip olmak için peşine düştü. Kız kaçacak yer bulamayınca Artemis'in tapınağına sığındı. Tiran kutsala saygıyı hiçe sayarak onun ırzına tapınak alanında geçti; kız umutsuzluk içinde ipe sarılıp canına kıydı. Bu yapılanlara öfkelenen tanrıça kralın üstüne kudurmuş bir boğa saldı. Boğa onu havaya fırlattı, kazıkların üstüne düşürdü, o da büyük acılar içinde öldü. Oğlu Theoklymenos babasını gömdü ve dağa onun adını verdi.

7.5
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Τμῶλος, παντοδαπῶν θηρίων πλῆρες ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Καρμανόριον ἀπὸ Καρμάνορος τοῦ Διονύσου καὶ Ἀλεξιρροίας παιδὸς, ὅς κυνηγετῶν ἀπέθανεν ὑπὸ κάπρου πληγείς· ὕστερον δὲ μετωνομάσθη Τμῶλος διὰ τοιαύτην αἰτίαν. μῶλος Ἄρεως καὶ Θεογόνης υἱὸς, βασιλεὺς Λυδίας, ἐν Καρμανορίῳ κυνηγετῶν ὄρετ καὶ θεασάμενος Ἀρσίππην παρθένον τῇ Ἀρτέμιδι συναναστρεφομένην, εἰς ἐπιθυμίαν αὐτῆς [ἐν]έπεσεν καὶ πλεονεκτούμενος ὑπὸ τοῦ ἔρωτος ἐπεδίωκεν αὐτὴν βιάσασθαι βουλόμενος ἡ δὲ περικατάληπτος γενομένη ἀπέφυγεν εἰς τὸν ναὸν τῆς Ἀρτέμιδος. Καταφρονήσας δὲ τῆς δεισιδαιμονίας ὁ τύραννος ἐν τῷ τεμένει τὴν κόρην ἔφθειρεν· ἡ δὲ ἀθυμίᾳ συσχεθεῖσα βρόχῳ τὸν βίον περιέγραψεν. Ἀναξιοπαθήσασα παθήσασα δὲ ἐπὶ τοῖς πραχθεῖσιν ἡ θεὸς, οἰστροπλῆγα τῷ προειρημένῳ ταῦρον ἐπέσκηψεν, ὑφʼ οὗ ῤιφεὶς εἰς ὅψος καὶ εἰς σκόλοπας κατενεχθεὶς, μετὰ βασάνων I. ἔθανεν. Θεοκλύμενος δὲ, τοῦ προειρημένου παῖς, τὸν γεννήσαντα θάψας τὸ ὅρος ἀπʼ αὐτοῦ μετωνόμασεν.

7.6Orada süngertaşına benzer, zor bulunan bir taş çıkar; günde dört kez renk değiştirir. Bunu ancak henüz akıl çağına gelmemiş kızlar görür. Evlilik çağına gelmiş olanlar görürlerse, kendilerine kötülük etmek isteyenlerden hiçbir zarar görmezler. Kleitophon [...] böyle anlatır.

7.6
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ λίθος κισήρει παρόμοιος καὶ σπανίως εὑρίσκεται· τετράκις γὰρ τῆς ἡμέρας ἀλλάσσει τὴν χρόαν· βλέπεται δὲ ὑπὸ παρθένων τῶν μήπω χρόνον φρονήσεως ἐχουσῶν αἱ δὲ ὥραν ἔχουσαι γάμου ἐὰν ὁρῶσιν αὐτὸν, οὐδὲν ἀδικοῦνται παρὰ τῶν ὑβρίζειν θελόντων· καθὼς ἱστορεῖ Κλειτοφῶν […]

8.1VIII. Lykormas

Lykormas, Aitolia'da bir nehirdir; adı şu sebeple Euenos olarak değişmiştir. Aphareus'un oğlu İdas, aşk tutkusuyla Marpessa'yı kaçırıp Pleuron'a götürdü. Olanları öğrenen Euenos, kızına kastedeni kovaladı; Lykormas'a varınca, yakalamaktan umudunu kesip kendini nehre attı. Nehir de onun adıyla Euenos diye anılmaya başladı.

8.1
  1. Λυκόρμας ποταμός ἐστιν Αἰτωλίας· μετωνομάσθη δʼ Εὔηνος διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ἴδας, ὁ Ἀφαρέως παῖς, διʼ ἐρωτικὴν ἐπιθυμίαν Μάρπησσαν ἁρπάσας, ἀπήνεγκεν εἰς Πλεύρωνα. Κατηχηθεὶς δὲ περὶ τῶν συμβεβηκότων ὁ Εὔηνος, ἐπεδίωκεν τὸν ἐπίβουλον τῆς ἰδίας θυγατρός γενόμενος δὲ κατὰ Λυκόρμαν καὶ τῆς συλλήψεως ἀπελπίσας, ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν ἔβαλεν, ὅς ἀπʼ αὐτοῦ Εὔηνες μετωνομάσθη.

8.2İçinde sarisa denen, mızrağa benzer bir bitki yetişir; göz zayıflığına çok iyi gelir. [Arkhelaos, Nehirler Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır.]

8.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ βοτάνη [ σάρισα προσαγορευομένη], λόγχῃ παρόμοιος, ποιοῦσα πρὸς ἀμβλυωπίας ἄριστα, [ καθὼς ἱστορεῖ Ἀρχέλαος ἐν α΄ περὶ Ποταμῶν.]

8.3Yanında, Telestor ile Alphesiboia'nın oğlu Myenos'tan adını alan Myenon dağı vardır. Üvey annesi ona âşık olmuştu; babasının yatağını kirletmek istemediği için Alphion dağına çekildi. Karısının kıskançlığına kapılan Telestor, oğlunu yakalamak için muhafızlarıyla ıssız yere kadar kovaladı. Myenos babasının tehditlerinden önce davranıp kendini uçurumdan attı. Tanrıların öngörüsüyle dağın adı onun adıyla Myenon oldu.

8.3
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Μύηνον καλούμενον ἀπὸ Μυήνου, τοῦ Τελέστορος καὶ Ἀλφεσιβοίας παιδός. Οὗτος γὰρ ὑπὸ τῆς μητρυιᾶς φιλούμενος καὶ μὴ θέλων μιαίνειν τὴν κοίτην τοῦ γεννήσαντος, εἰς Ἄλφιον ὄρος ἀνεχώρησεν. Τελέστωρ δὲ τῷ ζήλῳ τῆς γυναικὸς συσσχηματισθεὶς, [εἰς] τὴν ἐρημίαν μετὰ τῶν δορυφόρων κατὰ τοῦ τέκνου ληψόμενος ἐδίωκεν. Μύηνος δὲ φθάσας τοῦ πατρὸς τὰς ἀπειλὰς κατεκρήμνισεν ἑαυτόν. Τὸ δʼ ὄρος κατὰ πρόνοιαν θεῶν ἀπʼ αὐτοῦ Μύηνον μετωνομάσθη.

8.4Burada şebboy çiçeği yetişir; yanında üvey annenin adı anılınca solar. Derkyllos, Dağlar Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

8.4
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λευκόϊον ἄνθος, ὃ μητρυιᾶς ὀνομασθείσης μαραίνεται, καθὼς ἱστορεῖ Δέρκυλλος ἐν γ΄ περὶ Ὀρῶν.

9.1IX. Maiandros

Maiandros, Asya'da bir nehirdir. Önceden Anabainon, yani Yukarı Çıkan diye anılırdı; çünkü bütün nehirler içinde kendi kaynağından başlayıp yine kendine dönen tek nehirdir. Maiandros adını, Kerkaphos ile Anaksibia'nın oğlu Maiandros'tan almıştır. Bu adam Pessinuslularla savaşırken tanrıların anasına adak adamıştı: Zaferi kazanırsa, ganimetle dönüşünde kahramanlığını ilk kutlayan kişiyi kurban edecekti. Geri dönünce karşısına ilk olarak oğlu Arkhelaos, annesi ve kız kardeşiyle birlikte çıkıp onu kutladı. Adağını hatırlayan Maiandros, yakınlarını mecburen sunağa götürdü. Sonra yaptığından kederlenip kendini Anabainon nehrine attı ve nehir onun adıyla Maiandros diye anıldı. Timolaos, Phrygia Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır. Samoslu Agathokles de Pessinusluların Düzeni'nde bundan söz eder.

9.1
  1. Μαίανδρος ποταμὸς τῆς Ἀσίας· ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Ἀναβαίνων· μόνος γὰρ ἐκ πάντων τῶν ποταμῶν ἀπὸ τῶν ἰδίων ἀρχόμενος πηγῶν εἰς ἑαυτὸν παλινδρομεῖ. Προσηγορεύθη δὲ Μαίανδρος ἀπὸ Μαιάνδρου, τοῦ Κερκάφου καὶ Ἀναξιβίας παιδὸς, ὅς πρὸς Πεσσινουντίους πόλεμον ἔχων ηὔξατο τῇ μητρὶ τῶν θεῶν, ἐὰν ἐγκρατὴς γένηται τῆς νίκης, θύσειν τὸν πρῶτον αὐτῷ συγχαρέντα [ἐπὶ] ταῖς ἀνδραγαθίαις τρόπαια φέροντι. Ὑποστρέψαντι δὲ τῷ προειρημένῳ πρῶτος συνεχάρη συναντήσας ὁ παῖς Ἀρχέλαος μετὰ τῆς μητρὸς καὶ τῆς ἀδελφῆς. Ὁ δὲ τῆς προειρημένης δεισιδαιμονίας ἀναμνησθεὶς, κατ᾿ ἀνάγκην [τοῖς] βωμοῖς προσήγαγεν τοὺς προσήκοντας. Ἀθυμήσας δʼ ἐπὶ τοῖς πραχθεῖσιν ἔρριψεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Ἀναβαίνοντα, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Μαίανδρος προσηγορεύθη, καθὼς ἱστορεῖ Τιμόλαος ἐν α´ Φρυγιακῶν. Μέμνηται δὲ τούτων καὶ Ἀγαθοκλῆς ὁ Σάμιος ἐν τῇ Πεσσινουντίων πολιτείᾳ.

9.2Apameialı Demostratos ise şöyle bir hikâye anlatır: Maiandros, Pessinuslulara karşı komutan seçilince, umulmadık bir zafer kazandı ve tanrıların anasının adaklarını askerlerine dağıttı. Tanrıçanın öngörüsüyle aklını birden yitirip karısını ve oğlunu öldürdü. Aklı biraz başına gelip yaptığına pişman olunca kendini nehre attı; nehir de onun adıyla Maiandros diye anıldı.

9.2
  1. Δημόστρατος δὲ ὁ Ἀπαμεὺς ἱστορίας μέμνηται τοιαύτης. Μαίανδρος ἀκμὴν στρατηγὸς χειροτονηθεὶς ἐξ ἐναντίας Πεσσινουντίων καὶ παῤ ἐλπίδας τῆς νίκης ἐγκρατὴς γενόμενος, τὰ ἀναθήματα τῆς μητρὸς τῶν θεῶν διέδωκε τοῖς στρατιώταις· κατὰ δὲ πρόνοιαν τῆς θεᾶς τῶν σωφρονούντων λογισμῶν αἰφνιδίως ἀπαλλοτριωθεὶς, προσαπέκτεινεν τὴν γυναῖκα καὶ τὸν υἱόν ὀλίγον δὲ σωφρονήσας καὶ εἰς μετάνοιαν ἐπὶ τοῖς πραχθεῖσι χωρήσας, ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς ποταμὸν, ὃς ἀπ᾿ αὐτοῦ Μαίανδρος προσωνομάσθη.

9.3İçinde, adının tersine, Sophron yani Aklı Başında denen bir taş bulunur. Birinin koynuna atarsan çılgına döner, yakınlarından birini öldürür; tanrıların anasını yatıştırınca bu hâlden kurtulur. Demaratos, Nehirler Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır. Arkhelaos da Taşlar Üzerine'nin birinci kitabında bundan söz eder.

9.3
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ λίθος κατ᾿ ἀντίφρασιν Σώφρων καλούμενος, ὃν ἐὰν βάλῃς τινὸς εἰς κόλπον, ἐμμανὴς γίνεται καὶ φονεύει τινὰ τῶν συγγενῶν· ἐξιλασάμενος δὲ τὴν μητέρα τῶν θεῶν, ἀπαλλάσσεται τοῦ πάθους, καθὼς ἱστορεῖ Δημάρατος ἐν γ´ περὶ Ποταμῶν. Μέμνηται δὲ τούτων καὶ Ἀρχέλαος ἐν α´ περὶ Λίθων.

9.4Yanında, adını Agenor ile Dioksippe'nin oğlu Sipylos'tan alan Sipylos dağı vardır. Bu adam bilmeden annesini öldürmüş, Erinysler peşine düşünce Keraunion dağına gelmiş, acısının şiddetinden kendini ipe asarak canına kıymıştır. Tanrıların öngörüsüyle dağ onun adıyla Sipylos diye anıldı.

9.4
  1. Παράκειται δ᾿ αὐτῷ ὄρος Σίπυλον τὴν προσηγορίαν ἔχον ἀπὸ Σιπύλου τοῦ Ἀγήνορος καὶ Διωξίππης παιδός. Οὗτος γὰρ μητροκτονήσας κατʼ ἄγνοιαν καὶ ὑπʼ Ἐρινύων οἰστρηλατηθεὶς, εἰς τὸ Κεραύνιον ὄρος ἦλθεν καὶ διὰ λύπης ὑπερβολὴν βρόχῳ τὸν βίον περιέγραψεν. Τὸ δὲ ὄρος κατὰ πρόνοιαν θεῶν ἀπ᾿ αὐτοῦ Σίπυλον ὠνομάσθη.

9.5Orada silindire benzer bir taş bulunur. Dindar oğullar bunu bulunca tanrıların anasının tapınak alanına koyar; bunlar saygısızlıktan ötürü hiçbir zaman günah işlemez, babalarını sever, yakınlarına merhamet ederler. Samoslu Agatharkhides, Taşlar Üzerine'nin dördüncü kitabında böyle anlatır. Demaratos da Phrygia Tarihi'nin dördüncü kitabında bundan daha ayrıntılı söz eder.

9.5
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ λίθος παρόμοιος κυλίνδρῳ, ὃν οἱ εὐσεβεῖς υἱοὶ ὅταν εὕρωσιν, ἐν τῷ τεμένει τῆς μητρὸς τῶν θεῶν τιθέασι καὶ οὐδέποτς χάριν ἀσεβείας ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ φιλοπάτορες ὑπάρχουσι καὶ πρὸς τοὺς προσήκοντας συμπαθοῦσιν, ὡς ἱστορεῖ Ἀγαθαρχίδης ὁ Σάμιος ἐν δ΄ περὶ Λίθων. Μέμνηται δὲ τούτων ἀκριβέστερον Δημάρατος ἐν δʼ Φρυγίας.

10.1X. Marsyas

Marsyas, Phrygia'da Kelainai şehrinin yanındaki nehirdir. Önceden Midas Kaynağı diye anılırdı, sebebi şudur: Phrygia kralı Midas ülkenin ıssız yerlerini dolaşırken susuz kaldı; toprağa dokununca altın bir kaynak fışkırdı, su altın oldu. Kendisi de yanındakiler de susuzluktan kıvranınca Dionysos'a seslendi. Tanrı onu dinleyip bol su fışkırttı. Phrygialılar doyunca Midas, pınardan akan nehre Midas Kaynağı adını verdi. Sonra adı şu sebeple Marsyas'a çevrildi: Apollon Marsyas'ı yenip derisini yüzünce, akan kanından satirler ve Marsyas adlı nehir doğdu. Aleksandros Kornelios, Phrygia Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

10.1
  1. Μαρσύας ποταμός ἐστι τῆς Φρυγίας κατὰ πόλιν Κελαινὰς κείμενος· προσηγορεύετο δὲ πρότερον πηγὴ Μίδα διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Μίδας βασιλεὺς Φρυγῶν [περι]ερχόμενος τὰ ἐρημότερα τῆς χώρας καὶ ἀνυδρία συνεχόμενος, ἤψατο τῆς γῆς καὶ χρυσῆν ἀνέδωκε πηγὴν, τοῦ ὕδατος χρυσοῦ γενομένου· καὶ ὑπόδιψος ὢν καὶ τῶν ὑποτεταγμένων θλιβομένων, ἀνεκαλέσατο τὸν Διόνυσον. Γενόμενος δʼ ἐπήκοος ὁ θεὸς, δαψιλὲς ὕδωρ ἀνέτειλε. Κορεσθέντων δὲ τῶν Φρυγῶν, Μίδας τὸν ἐκ τῆς κρήνης καταρρέοντα ποταμὸν Μίδα πηγὴν ἐκάλεσε. Μετωνομάσθη δὲ Μαρσύας διὰ τοιαύτην αἰτίαν. Νικηθέντος ὑπʼ Ἀπόλλωνος Μαρσύου καὶ ἐκδαρέντος, ἐκ τοῦ ῥεύσαντος αἵματος ἐγεννήθησαν Σάτυροί τε καὶ ποταμὸς ὁμώνυμος, Μαρσύας καλούμενος, καθὼς ἱστορεῖ Ἀλέξανδρος Κορνήλιος ἐν γ΄ Φρυγιακῶν.

10.2Knidoslu Euhemeridas ise şöyle bir hikâye anlatır: Marsyas'ın tulumu zamanla çürüyüp yere düştü, Midas pınarına yuvarlandı, suyla sürüklenerek bir balıkçının eline geçti. Lakedaimonlu Peisistratos, bir kehanetin buyruğuyla satirin kalıntılarının yanına şehir kurdu ve bu olaydan ötürü ona Norikon adını verdi; çünkü Phrygialılar kendi dillerinde tuluma norikon derler.

10.2
  1. Εὐημερίδας δὲ ὁ Κνίδιος ἱστορίας μέμνηται τοιαύτης. Ὁ ἀσκὸς Μαρσύου τῷ χρόνῳ δαπανηθεὶς καὶ κατενεχθεὶς ἔπεσεν ἀπὸ τῆς γῆς εἰς τὴν Μίδα κρήνην καὶ κατʼ ὀλίγον καταφερόμενος ἁλιεῖ τινι προσηνέχθη· κατὰ δὲ χρησμοῦ προσταγὴν Πεισίστρατος ὁ Λακεδαιμόνιος παρὰ [τὰ] λείψανα τοῦ Σατύρου πόλιν κτίσας, Νόρικον αὐτήν προσηγόρευσεν ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος. Νόρικον δὲ οἱ Φρύγες τῆ σφῶν διαλέκτῳ τὸν ἀσκὸν καλοῦσιν.

10.3Bu nehirde aulos denen bir bitki yetişir; rüzgâra doğru sallanırsa müzik sesi çıkarır. Derkyllos, Satirler Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır.

10.3
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν τῷ ποταμῷ τούτῳ βοτάνη αὐλὸς ὀνομαζομένη, ἣν ἐὰν πρὸς ἄνεμον σείσῃ τις, μουσι κὴν ἔχει μελῳδίαν, καθὼς ἱστορεῖ Δέρκυλλος ἐν α΄ Σατυρικῶν.

10.4Yanında, tanrıların anasının ilk rahibi Berekynthos'tan adını alan Berekynthion dağı vardır.

10.4
  1. Παράκειται δέ αὐτῷ ὄρος βερεκύνθιον καλούμενον, τὴν προσηγορίαν ἔχον ἀπὸ Βερεκύνθου τοῦ πρώτου ἱερέως γενομένου τῆς μητρὸς τῶν θεῶν.

10.5Orada makhaira, yani bıçak denen, demire benzer bir taş bulunur. Tanrıçanın gizemleri kutlanırken onu bulan çılgına döner. Agatharkhides, Phrygia Tarihi'nde böyle anlatır.

10.5
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος καλούμενος μάχαιρα· ἔστι γὰρ σιδήρῳ παραπλήσιος· ὃν ἐὰν εὕρῃ τις τῶν μυστηρίων ἐπιτελουμένων τῆς θεᾶς, ἐμμανὴς γίνεται, καθώς ἱστορεῖ Ἀγαθαρχίδης ἐν τοῖς Φρυγιακοῖς.

11.1XI. Strymon

Strymon, Thrakya'da Edonis şehrinin yanındaki nehirdir. Önceden, Poseidon'un oğlu Palaistinos'tan ötürü Palaistinos diye anılırdı. Palaistinos komşularıyla savaşırken hastalanınca oğlu Haliakmon'u komutan olarak gönderdi; oğlu düşüncesizce çarpışırken öldü. Palaistinos olanları duyunca muhafızlarına görünmeden, acısının şiddetinden kendini Konozos nehrine attı; nehir de onun adıyla Palaistinos diye anıldı. Ares ile Helike'nin oğlu Strymon ise Rhesos'un ölümünü duyunca kederden kendini Palaistinos nehrine attı; nehir de onun adıyla Strymon diye anılmaya başladı.

11.1
  1. Στρυμὼν ποταμός ἐστι τῆς Θρᾴκης κατὰ πόλιν Ἠδωνίδα· προσηγορεύετο δὲ πρότερον Παλαιστῖνος ᾀπὸ Παλαιστίνου τοῦ Ποσειδῶνος. Οὗτος γὰρ πρὸς τοὺς ἀστυγείτονας ἔχων πόλεμον καὶ εἰς ἀσθένειαν ἐμπεσὼν τὸν υἱὸν Ἁλιάκμονα στρατηγὸν ἔπεμψεν· ὁ δὲ προπετέστερον μαχόμενος ἀνῃρέθη. Περὶ δὲ τῶν συμβεβηκότων ἀκούσας Παλαιστῖνος καὶ λαθῶν τοὺς δορυφόρους, διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἑαυτὸν ἴρριψεν εἰς ποταμὸν Κόνοζον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Παλαιστῖνος ὠνομάσθη. Στρυμὼν δὲ, Ἄρεως παῖς καὶ Ἡλίκης, ἀκούσας περὶ τῆς Ῥήσου τελευτῆς καὶ ἀθυμίᾳ συσχεθεὶς ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Παλαιστῖνον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Στρυμὼν μετωνομάσθη.

11.2İçinde pausilypos yani Acı Dindiren denen bir taş bulunur. Yas tutan biri bunu bulursa, kendisini saran felaketin acısı hemen dinir. Bizanslı Iason, Thrakya Tarihi'nde böyle anlatır.

11.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος παυσίλυπος καλούμενος· ὃν ἐὰν εὕρῃ τις πενθῶν, παύεται παραχρῆμα τῆς κατεχούσης αὐτὸν συμφορᾶς, καθὼς ἱστορεῖ Ἰάσων Βυζάντιος ἐν τοῖς Θρᾳκικοῖς.

11.3Yanında Rhodope ve Haimos dağları vardır. Bunlar birbirine âşık iki kardeşti; biri ötekine Hera, öbürü sevgilisine Zeus diyordu. Kendilerine saygısızlık edilen tanrılar, bu işe öfkelenip ikisini de aynı adlı dağlara dönüştürdü.

11.3
  1. Παράκεινται δʼ αὐτῷ ὄρη Ῥοδόπη καὶ Αἷμος. Οὗτοι ἀδελφοὶ τυγχάνοντες καὶ εἰς ἐπιθυμίαν ἀλλήλων ἐμπεσόντες, ὁ μὲν αὐτὴν Ἥραν προσηγόρευσεν, ἡ δὲ τὸν ἀγαπώμενον Δία. Οἱ δʼ ἀτιμούμενοι θεοὶ τὴν πρᾶξιν μισοπονήρως ἐνεγκόντες, εἰς ὁμώνυμα ὄρη με τέβαλον ἀμροτέρους.

11.4Burada philadelphoi yani Kardeş Seven denen taşlar bulunur; rengi karga gibidir, insan biçimindedir. Birbirinden ayrı konup adları anılınca hemen dağılırlar. Mendeli Thrasyllos, Taşlar Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır; Thrakya Tarihi'nde bundan daha ayrıntılı söz eder.

11.4
  1. Γεννῶνται δʼ ἐν αὐτοῖς λίθοι Φιλάδελφοι λεγόμενοι, κοραξοὶ τὴν χρόαν, ἀνθρωπόμιμοι. Οὗτοι τεθέντες χωρὶς ἀλλήλων καὶ ὀνομασθέντες, διαλύονται παραχρῆμα καὶ ιδιας […] , καθὼς ἱστορεῖ Θράσυλλος Μενδήσιος ἐν γ΄ περὶ Λίθων· μέμνηται δὲ τούτων ἀκριβέστερον ἐν τοῖς Θρᾳκικοῖς.

12.1XII. Sagaris

Sagaris, Phrygia'da bir nehirdir. Önceden Kserobates, yani Kuruyan diye anılırdı, çünkü yazın çoğu zaman kuru görünür. Sagaris adını şu sebeple aldı: Mygdon ile Aleksirrhoe'nin oğlu Sagaris, tanrıların anasının gizemlerini küçümseyip rahiplerine ve Galloslarına hakaret etti. Tanrıça bu işe öfkelenip onun üstüne çılgınlık saldı. Aklını yitiren Sagaris kendini Kserobates nehrine attı; nehir de onun adıyla Sagaris diye anılmaya başladı.

12.1
  1. Σάγαρις ποταμός ἐστι τῆς Φρυγίας· προσηγορεύετο δὲ πρότερον Ξηροβάτης ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος· τῷ γὰρ θερινῷ καταστήματι ξηρὸς ὁρᾶται πολλάκις· ἐκλήθη δὲ Σάγαρις διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Σάγαρις, Μύγδονος καὶ Ἀλεξιρρόης παῖς, τὰ μυστήρια τῆς μητρὸς τῶν θεῶν ἐξουθενίζων, τοὺς ἱερεῖς καὶ Γάλλους αὐτῆς ὕβρισεν. Ἡ δὲ μισοπονήρως ἐνεγκοῦσα τὴν πρᾶξιν τῷ προειρημένῳ μανίαν ἐνέσκηψεν. Ὁ δὲ τῶν φρονίμων λογισμῶν ἐκστὰς ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς ποταμὸν Ξηροβάτην, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Σάγαρις μετωνομάσθη.

12.2İçinde autoglyphos yani Kendi Kendine Oyulmuş denen bir taş bulunur; üstünde tanrıların anasının suretiyle bulunur. Nadir bulunan bu taşı hadım edilenlerden biri bulursa korkmaz, tabiata aykırı bu işin görüntüsüne cesurca katlanır. Aretades, Phrygia Tarihi'nde böyle anlatır.

12.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος αὐτόγλυφος καλούμενος εὑρίσκεται γὰρ τετυπωμένην ἔχων τὴν μητέρα τῶν θεῶν. Τοῦτον τὸν λίθον σπανίως εὑρισκόμενον ἐὰν εὕρῃ τις [τῶν] ἀποτεμνομένων, οὐ ξενίζεται, ἀλλʼ εὐψύχως φέρει τῆς παρὰ φύσιν πράξεως τὴν ὄψιν, καθὼς ἱστορεῖ Ἀρετάδης ἐν τοῖς Φρυγιακοῖς.

12.3Yanında Ballenaion denen bir dağ vardır; çevrilirse "krallara ait" demektir. Adını Ganymedes ile Medesigiste'nin oğlu Ballenaios'tan alır. Bu adam babasının eriyip gittiğini görünce yerlilere [...] ve bugün de böyle anılan Ballenaion bayramını kurdu.

12.3
  1. Παράκειται δέ αὐτῷ ὄρος Βαλληναῖον καλούμενον ὅπερ ἐστὶ μεθερμηνευόμενον βασιλικόν, τὴν προσηγορίαν ἔχον ἀπὸ Βαλληναίου τοῦ Γανυμήδους καὶ Μηδησιγίστης παιδός. Οὗτος γὰρ τὸν γεννήσαντα θεασάμενος ἀποτηκόμενον, τοῖς ἐγχωρίοις […] καὶ Βαλληναῖον ἑορτὴν κατέδειξε μέχρι νῦν καλούμενον.

12.4Orada aster yani Yıldız denen bir taş bulunur. Sonbaharın başında gecenin derininde ateş gibi parlar. Yerlilerin dilinde ona ballen, çevrilirse kral derler. Kıbrıslı Hermesianaks, Phrygia Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

12.4
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος καλούμενος ἀστήρ. Οὗτος εἴωθεν νυκτὸς βαθείας πυρὸς δίκην λάμπειν τοῦ φθινοπώρου τὴν ἀρχήν λαμβάνοντος προσαγορεύεται δὲ τῇ διαλέκτῳ τῶν ἐγχωρίων βαλλὴν, ὅπερ μεθερμηνευόμενόν ἐστι βασιλεὺς, καθὼς ἱστορεῖ Ἑρμησιάναξ Κύπριος ἐν β΄ Φρυγιακῶν.

13.1XIII. Skamandros

Skamandros, Troas'ta bir nehirdir. Önceden Ksanthos diye anılırdı; adı şu sebeple değişti: Korybas ile Demodike'nin oğlu Skamandros, Rhea'nın gizemleri kutlanırken birden [tanrıçayı] gördü, çılgına döndü, hışımla Ksanthos nehrine koşup kendini içine attı; nehir de onun adıyla Skamandros diye anılmaya başladı.

13.1
  1. Σκάμανδρος ποταμός ἐστι τῆς Τρωάδος. Ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Ξάνθος, μετωνομάσθη δὲ διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Σκάμανδρος, Κορύβαντος καὶ Δημοδίκης παῖς, τῶν τῆς Ῥέας μυστηρίων τελουμένων αἰφνιδίως [τὴν θεὰν] θεασάμενος, ἐμμανὴς ἐγένετο καὶ μεθʼ ὁρμῆς ἐπὶ Ξάνθον τὸν ποταμὸν ἐνεχθεὶς, ἑαυτὸν εἰς τοῦτον ἔβαλεν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Σκάμανδρος μετωνομάσθη.

13.2İçinde seistros denen, nohuda benzer bir bitki yetişir. Taneleri sallanır, adını da bundan alır. Bunu taşıyanlar ne hayaletten ne de görünen bir tanrıdan korkar. Demostratos, Nehirler Üzerine'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

13.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ βοτάνη σεῖστρος καλουμένη, παραπλήσιος ἐρεβίνθῳ, κόκκους δὲ ἔχει σειομένους, ὅθεν τὴν προσηγορίαν ἔλαβεν· ταύτην οἱ κατέχοντες οὔτε φαντασίαν οὔτε θεὸν ὀφθέντα φοβοῦνται, καθὼς ἱστορεῖ Δημόστρατος ἐν β΄ περὶ Πσταμῶν.

13.3Yanında İda dağı vardır. Önceden Gargaron diye anılırdı; Zeus'un ve tanrıların anasının sunakları buradadır. Adı şu sebeple İda oldu: Zeus'tan doğan Aigesthios, İda adlı bir kıza âşık oldu, onunla birleşti ve ondan İdaia Daktylleri denilenler doğdu. Kız Rhea'nın kutsal odasında aklını yitirince Aigesthios, onun onuruna dağın adını İda yaptı.

13.3
  1. Παράκειται δʼ αὐτῷ ὄρος Ἴδη, τὸ πρότερον δὲ ἐκαλεῖτο Γάργαρον, ὅπου Διὸς καὶ Μητρὸς θεῶν βωμοὶ τυγχάνουσιν. Ἴδη δὲ μετωνομάσθη διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Αἰγέσθιος, ὁ γεννηθεὶς ἐκ τοῦ Διὸς φορου κόρης Ἴδης ἐρασθεὶς συνῆλθε τῇ προειρημένῃ καὶ ἐγέννησεν ἐξ αὐτῆς τοὺς εἰρημένους Ἰδαίους Δακτύλους. Γενομένης δʼ αὐτῆς ἄφρονος ἐν τῷ τῆς Ῥέας ἀδύτῳ Αἰγέσθιος εἰς τιμὴν τῆς προειρημένης τὸ ὄρος Ἴδην μετωνόμασεν.

13.4Burada yalnız tanrıların gizemleri sırasında görünen bir gizli taş bulunur. Sikyonlu Herakleitos, Taşlar Üzerine'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

13.4
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος κρύφιος, ὃς μόνοις τοῖς μυστηρίοις τῶν θεῶν φαίνεται, καθὼς ἱστορε Ἡράκλειτος Σικυώνιος ἐν β΄ περὶ Λίθων.

14.1XIV. Tanais

Tanais, Skythia'da bir nehirdir. Önceden, Amazonlar içinde yıkandığı için Amazonios diye anılırdı. Adı şu sebeple değişti: Berossos ile Amazonlardan Lysippe'nin oğlu Tanais son derece itidalliydi; kadın cinsinden nefret eder, yalnız Ares'e tapar, evliliği bile hor görürdü. Aphrodite onun içine annesine karşı bir arzu saldı. Önce bu tutkuya karşı direndi; ama acıların zoruna yenilerek, saygılı kalmak isteğiyle kendini Amazonios nehrine attı. Nehir de onun adıyla Tanais diye anılmaya başladı.

14.1
  1. Τάναῖς ποταμός ἐστιν τῆς Σκυθίας· ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Ἀμαζόνιος διὰ τὸ τὰς Ἀμαζόνας λούεσθαι ἐν αὐτῷ· μετωνομάσθη δῈ διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Τάναϊς, Βηρωσσοῦ καὶ Λυσίππης μιᾶς τῶν Ἀμαζόνων παῖς, σωφρονέστατος ὑπάρχων, τὸ γυναικεῖον γένος ἐμίσει, μόνον Ἄρη σεβόμενος, ἐν ἀτιμίᾳ δὲ εἶχεν καὶ τὸ γαμεῖν. Ἡ δʼ Ἀφροδίτη ἐπιθυμίαν αὐτῷ τῆς μητρὸς ἐνέσκηψεν. Ὁ δὲ κατʼ ἀρχὰς μὲν ἀντεμάχετο τῷ πάθει· νικώμενος δὲ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τῶν οἴκτρων καὶ εὐσεβὴς διαμεῖναι βουλόμενος, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς τὸν Ἀμαζόνιον ποταμὸν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Τάναϊς μετωνομάσθη.

14.2İçinde halinda denen bir bitki yetişir; yaprakları lahanaya benzer. Bölgede oturanlar bunu ezip suyuyla bedenlerini yağlar, ısınıp soğuğa dayanırlar. Kendi dillerinde buna Berossos yağı derler.

14.2
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ φυτὸν ἁλίνδα καλούμενον· παρόμοια δὲ ἔχει τὰ φύλλα κράμβης. Τοῦτο λειοτριβοῦντες οἱ τὴν χώραν κατοικοῦντες ἀλείφονται τῷ χυλῷ καὶ θερμαινόμενοι τὸ ψῦχος εὐρώστως καρτεροῦσιν. Καλοῦσι δὲ τῇ σφῶν διαλέκτῳ Βηρωσσοῦ ἔλαιον.

14.3Burada billura benzer, insan biçiminde, taçlı bir taş da bulunur. Kral ölünce nehir kıyısında seçim yaparlar; bu taşı elinde bulunduran kimse hemen kral olur, ölenin asasını alır. Ktesiphon, Bitkiler Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır; Aristobulos da Taşlar Üzerine'nin birinci kitabında bundan söz eder.

14.3
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ καὶ λίθος κρυστάλλῳ παραπλήσιος, ὢν ἀνθρωπόμιμος, ἐστεμμένος. Ὅταν δὲ ἀποθάνῃ βασιλεὺς, ἀρχαιρεσίας παρὰ τὸν ποταμὸν τελοῦσι· καὶ ὃς ἂν εὑρεθῆ τὸν λίθον ἐκεῖνον ἔχων, παραχρῆμα βασιλεὺς γίνεται, καὶ τὰ σκῆπτρα παραλαμβάνει τοῦ τελευτήσαντος, καθὼς ἱστορεῖ Κτησιφῶν ἐν γ΄ περὶ Φυτῶν· μέμνηται δὲ τούτων καὶ Ἀριστόβουλος ἐν α΄ περὶ Λίθων.

14.4Yanında, orada yaşayanların dilinde Briksaba denen bir dağ vardır; çevrilirse Koç'un Alnı demektir. Adını şu sebeple almıştır: Phriksos, kız kardeşi Helle'yi Karadeniz kıyısında yitirince, tabiatın hakları gereği perişan bir hâlde bir tepenin doruğunda konakladı. Birkaç barbar onu görüp silahlarla yukarı çıkarken, altın postlu koç başını uzatıp gelen kalabalığı gördü, insan sesiyle uyuyan Phriksos'u uyandırdı, onu sırtına alıp Kolkhis'e kadar götürdü. Bu olaydan ötürü tepe Koç'un Alnı diye anıldı.

14.4
  1. Παράκειται δ᾿ αὐτῷ ὄρος, τῇ διαλέκτῳ τῶν ἐνοικούντων προσαγορευόμενον Βριξάβα, ὅπερ μεθερμηνευόμενον Κριοῦ μέτωπον· ὠνομάσθη δὲ διὰ τοιαύτην αἰτίαν. Φρίξος ἀποβαλὼν παρὰ τὸν Εὔξεινον πόντον Ἕλλην, τὴν ἀδελφὴν, καὶ διὰ τὰ δίκαια τῆς φύσεως συγκεχυμένος, ἐν ταῖς ἀκρωρείαις λόφου τινὸς κατέλυσεν. Βαρβάρων δέ τινων θεασαμένων αὐτὸν καὶ μεθʼ ὅπλων ἀναβαινόντων, ὁ χρυσόμαλλος κριὸς προκύψας καὶ ἰδὼν τὸ πλῆθος τῶν ἐπερχομένων, ἀνθρωπίνη φωνῇ χρησάμενος διεγείρει τὸν Φρίξον ἀναπαυόμενον, καὶ ἀναλαβὼν τὸν προειρημένον μέχρι Κόλχων εἰσήνεγκεν. Ὁ δὲ λόφος ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος Κριοῦ μέτωπον προσηγορεύθη.

14.5Orada barbarların dilinde phriksa denen bir bitki yetişir; çevrilirse kötülük düşmanı demektir. Sedefotuna benzer. Üvey çocuklar bunu ellerinde tutunca üvey anneden hiçbir kötülük görmezler. En çok Boreas Mağarası denen yerin yakınında yetişir. Toplandığında kardan daha soğuktur; ama birine üvey annesinden bir tuzak kurulursa alevler çıkarır. Üvey annelerinden korkanlar bu işaretle, başlarındaki tehlikelerden kurtulurlar. Samoslu Agathon, Skythia Tarihi'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

14.5
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ βοτάνη, τῇ διαλέκτῳ τῶν βαρβάρων φρίξα καλουμένη, ὅπερ μεθερμηνευόμενόν ἐστιν μισοπόνηρος· πηγάνῳ δέ ἐστι παρόμοιος, ἣν οἱ πρόγονοι κρατοῦντες, οὐδὲν ὑπὸ μητρυιῶν ἀδικοῦνται μάλιστα δὲ φύεται παρὰ [τὸ] Βορέου προσαγορευόμενον ἄντρον. Συλλεγομένη δʼ ἐστὶ ψυχροτέρα χιόνος· ὅταν δέ τινι ἐκ μητρυιᾶς ἐπιβουλὴ γένηται, φλόγας ἀναδίδωσι· καὶ τοῦτο σύσσημον ἔχοντες οἱ φοβούμενοι τὰς ἐπιγεγαμημένας, ἐκκλίνουσι τῶν ἐπικειμένων φόβων τὰς ἀνάγκας, καθὼς ἱστορεῖ Ἀγάθων ὁ Σάμιος ἐν β΄ Σκυθικῶν.

15.1XV. Thermodon

Thermodon, Skythia'da bir ırmaktır; adını bir rastlantıdan almıştır. Eskiden Krystallos, yani Buz, diye anılırdı, çünkü yerin yapısı öyle olduğundan yazın bile donardı. Adı şu sebeple değişti: […]

15.1
  1. Θερμώδων ποταμός ἐστι [τῆς] Σκυθίας, τὴν προσηγορίαν εἰληφὼς ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Κρύσταλλος· ἐκεῖνος γὰρ καὶ θέρους πήσσεται, τῆς τοποθεσίας τὴν τοιαύτην ἰδέαν διεξαγούσης· μετωνομάσθη δὲ διʼ αἰτίαν τοιαύτην. […] # Bölüm 16 ### XVI. ΝΕΙΛΟΣ

16.1XVI. Nil

Nil, Mısır'da İskenderiye şehrinin yanından akan ırmaktır. Eskiden, Poseidon'un oğlu Melas'tan ötürü Melas diye anılırdı; sonradan şu sebeple Aigyptos adını aldı. Hephaistos ile Leukippe'nin oğlu Aigyptos o toprakların kralıydı. İç savaş yüzünden Nil kabarmaz olup halk açlığa düşünce Pythios Apollon, kral kızını felaketten korunmak için tanrılara kurban ederse bolluğun geri geleceğini bildirdi. Başına gelen kötülüklerin altında ezilen kral Aganippe'yi sunağa götürdü. Kız parçalanınca Aigyptos, acısının şiddetinden kendini Melas ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Aigyptos oldu. Nil adını ise şu sebeple aldı. Mısır topraklarının kraliçesi Garmathone, Khrysokhoas adındaki oğlunu delikanlılığının en güzel çağında yitirmiş, hizmetkârlarıyla birlikte onun için içten içe yas tutuyordu. Derken İsis ansızın göründü. Garmathone acısını bir süreliğine erteledi, sevinçli görünerek tanrıçayı güler yüzle ağırladı. İsis, bu dindarlığın karşılığını vermek isteyerek Osiris'ten oğlanı yer altından geri getirmesini istedi. Osiris kadının yakarışına uyunca, kimilerinin Phoberos dediği Kerberos havlamaya başladı. Garmathone'nin kocası Neilos o anda ansızın kendinden geçti ve kendini Aigyptos denen ırmağa attı; ırmağın adı da ondan ötürü Neilos, yani Nil oldu.

16.1
  1. Νεῖλος ποταμός ἐστι τῆς Αἰγύπτου κατὰ πόλιν Ἀλεξάνδρειαν. Ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Μέλας ἀπὸ Μέλανος τοῦ Ποσειδῶνος ὕστερον δὲ Αἴγυπτος ἐπεκλήθη διʼ σἰτίαν τοιαύτην. Αἴγυπτος, Ἡφαίστου καὶ Λευκίππης παῖς, βασιλεὺς ὑπῆρχεν τῶν τόπων· διʼ ἐμφύλιον. δὲ πόλεμον μὴ ἀναβαίνοντος τοῦ Νείλου καὶ λιμῷ συνεχομένων τῶν ἐγχωρίων, ἔχρησεν ὁ Πύθιος τὴν εὐφορίαν, ἐὰν ὁ βασιλεὺς ἀποτρόπαιον θεοῖς τὴν θυγατέρα θύσῃ. Θλιβόμενος δὲ ὑπὸ τῶν κακῶν ὁ τύραννος τοῖς βωμοῖς Ἀγανίππην προσήγαγε. Τῆς δὲ διασπασθείσης ὁ Αἴγυπτος διʼ ὑπερβολὴν τῆς λύπης ἑαυτὸν ἔροιψεν εἰς ποταμὸν Μέλανα· ὃς ἀπ᾿ αὐτοῦ Αἴγυπτος μετωνομάσθη. Προσηγορεύθη δὲ Νεῖλος διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Γαρμαθώνη, τῶν κατʼ Αἴγυπτον βασίλισσα τόπων, ἀποβαλοῦσα τὸν υἱὸν αὐτῆς Χρυσοχόαν, [ἐν] ἀκμῇ ἔφηβον, μετὰ τῶν οἰκετῶν ἐθρήνει συμπαθῶς τὸν προειρημένον. Ἴσιδος δὲ αἰφνιδίως ἐπιφανείσης, τὴν λύπην πρὸς καιρὸν ὑπερέθετο, καὶ προσποιητήν χαρὰν σκηψαμένη τὴν θεὸν ὑπεδέξατο φιλανθρώπως. Ἡ δὲ τὴν διάθεσιν τούτων ἀμείψασθαι βουλομένη τῆς εὐσεβείας Ὀσίριδι παρεκέλευσεν, ὅπως ἀναγάγῃ τὸν υἱὸν αὐτῆς ἐκ τῶν καταχθονίων τόπων. Τούτου δὲ ταῖς δεήσεσι τῆς γυναικὸς συμπεριενεχθέντος, Κέρβερος, ὃν ἔνιοι καλοῦσιν Φοβερὸν, ὑλάκτησεν· Νεῖλος δʼ ὁ τῆς Γαρμαθώνης ἀνὴρ αἰφνιδίως ἔνθεος γενόμενος, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν καλούμενον Αἴγυπτον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Νεῖλος μετωνομάσθη.

16.2Nil'de baklaya benzeyen bir taş oluşur; köpekler onu görünce havlamaz. Taş, cin çarpmışlara da iyi gelir: burunlarına yaklaştırılır yaklaştırılmaz cin çıkıp gider. Kollotes denen başka taşlar da oluşur. Kırlangıçlar bunları Nil'in […] toplayıp Kırlangıç Duvarı denen seddi örerler; bu sed suyun hızını keser ve ülkenin selle yok olmasını önler. Thrasyllos, Mısır Tarihi'nde böyle anlatır.

16.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος κυάμῳ παρόμοιος, ἃν ἐὰν κύνες ἴδωσιν, οὐχ ὑλακτοῦσι ποιεῖ δὲ [ἄριστα] πρὸς τοὺς δαιμονιζομένους· ἅμα γὰρ [αὐτὸν] προστεθῆναι ταῖς ῥισὶν, ἀπέρχεται τὸ δαιμόνιον. Γεννῶνται δὲ καὶ ἄλλοι λίθοι, κόλλωτες καλούμενοι τούτους κατὰ τὴν ἀσέβειαν […] τοῦ Νείλου συλλέγουσαι χελιδόνες κατασκευάζουσι τὸ προσαγορευόμενον Χελιδόνιον τεῖχος, ὅπερ ἐπέχει τοῦ ὕδατος τὸν ῥοῖζον καὶ οὐκ ἐᾷ κατακλυσμῷ φθείρεσθαι τὴν χώραν, καθὼς ἱστορεῖ Θράσυλος ἐν τοῖς Αἰγυπτιακοῖς.

16.3Nil'in yanında, şu sebeple Argillos denen bir dağ vardır. Zeus, aşk arzusuyla Girit'in Lyktos şehrinden Arge adlı perisini kaçırıp Mısır'da Argillos […] denen bir dağa götürdü ve ondan Dionysos adında bir oğlu oldu. Dionysos yetişkin çağa erişince annesinin şerefine tepenin adını Argillos olarak değiştirdi. Sonra Pan'lardan ve Satyrlerden bir ordu toplayarak kendi asalarıyla Hintlileri boyunduruğu altına aldı. İberia'yı da yenince orayı yönetmesi için Pan'ı bıraktı. Pan ülkeye kendi adından Pania dedi; sonrakiler bu adı bozarak Spania dediler. Sosthenes, İberia Tarihi'nin on üçüncü kitabında böyle anlatır.

16.3
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος, Ἄργιλλον καλούμενον ἀπ᾿ αἰτίας τοιαύτης. Ζεὺς δι᾿ ἐρωτικὴν ἐπιθυμίαν ἐκ Λύκτου πόλεως Κρητικῆς Ἄργην νύμφην ἁρπάσας ἀπήνεγκεν εἰς ὄρος τῆς Αἰγύπτου, Ἄργιλλον […] καλούμενον· καὶ ἐγέννησεν ἐξ αὐτῆς υἱὸν, καλούμενον Διόνυσον· ὃς ἀκμάσας εἰς τιμὴν τῆς μητρὸς τὸν λόφον Ἄργιλλον μετωνόμασεν· στρατολογήσας δὲ Πᾶνας καὶ Σατύρους [τοῖς] ἰδίοις σκήπτροις Ἰνδοὺς ὑπέταξεν νικήσας δὲ καὶ Ἰβηρίαν, Πᾶνα κατέλιπεν ἐπιμελητὴν τῶν τόπων, ὃς τὴν χώραν ἀπ᾿ αὐτοῦ Πανίαν μενωνόμασεν· ἣν οἱ μεταγενέστεροι παραγώγως Σπανίαν προσηγόρευσαν, καθὼς ἱστορεῖ Σωσθένης ἐν ιγ´ Ἰβηρικῶν. # Bölüm 17 ### XVII. ΕΥΡΩΤΑΣ.

17.1XVII. Eurotas

Eurotas. Taygete adlı peri ile Lakedaimon'un oğlu Himeros, Afrodit'in gazabı yüzünden bir gece şenliğinde, kim olduğunu bilmeden kız kardeşi Kleodike'nin ırzına geçti. Ertesi gün olanları öğrenince büyük bir umutsuzluğa kapıldı ve acısının şiddetinden kendini Marathon ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Himeros oldu. Sonradan şu sebeple Eurotas adını aldı. Lakedaimonlular Atinalılarla savaşırken dolunayı bekliyorlardı. Komutanları Eurotas ise her türlü dinsel kaygıyı hor görüp, şimşekler ve yıldırımlar onu engellemek istediği hâlde saf bağlayıp savaşa girdi. Ordusunu yitirince acıya boğulup kendini Himeros ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Eurotas oldu.

17.1
  1. Εὐρώτας. ó Ἵμερος, Ταϋγέτης νύμφηι καὶ Λακεδαίμονος παῖς, διὰ μῆνιν Ἀφροδίτης κατʼ ἄγνοιαν ἐν παννυχίδι τὴν ἐδελφὴν Κλεοδίκην βιασάμενος ἔφθειρεν· τῇ δὲ ἐπιούσῃ τῶν ἡμερῶν κατηχηθεὶς περὶ τῶν συμβεβηκότων καὶ ἀθυμήσας, διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἔρριψεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Μαραθῶνα, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἵμερος μετωνομάσθη. Ὕστερον δὲ Εὐρώτας ἐκλήθη δι᾿ αἰτίαν τοιαύτην. Λακεδαιμονίων πρὸς Ἀθηναίους πόλεμον ἐχόντων καὶ τὴν πανσέληνον περιμε νόντων, Εὐρώτας, ὁ τῶν προειρημένων στρατηγὸς, καταφρονήσας πάσης δεισιδαιμονίας συνέβαλε τὴν παράταξιν, καίπερ ὑπὸ ἀστραπῶν τε καὶ κεραυνῶν κωλυόμενος· ἀποβαλὼν δὲ τὸ στράτευμα, καὶ λύπῃ συσχεθεὶς, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς τὸν ποταμὸν (τὸν Ἵμερον), ὃς ἀπ᾿ αὐτοῦ Εὐρώτας μετωνομάσθη.

17.2Eurotas'ta miğfere benzeyen, Thrasydeilos yani "korkak yiğit" denen bir taş oluşur. Boru sesini duyar duymaz kıyıya doğru ilerler, Atinalıların adı anılınca da dibe dalar. Bu taşlardan çoğu, adak olarak Tunç Evli Athena'nın tapınağında durur. Samoslu Nikanor, Irmaklar Üzerine'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

17.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος περικεφαλαίᾳ παρόμοιος, θρασύδειλος προσαγορευόμενος· ἅμα γὰρ σάλπιγγος ἀκούειν ἐπὶ τὴν ὄχθαν προχωρεῖ· τῶν δʼ Ἀθηναίων ὀνομασθέντων, (καὶ) εἰς τὸν βυθὸν ἅλλεται. Κεῖνται δὲ πολλοὶ καθιερωθέντες ἐν τῷ ναῷ τῆς Χαλκιοίκου Ἀθηνᾶς, καθὼς ἱστορεῖ Νικάνωρ ὁ Σάμιος ἐν β´ περὶ Ποταμῶν.

17.3Eurotas'ın yanında Taygetos denen dağ vardır. Bu dağ adını Taygete adlı periden alır. Zeus ona tecavüz etmiş, o da acıya boğulup Amyklaion dağının yamaçlarında kendini ipe asarak canına kıymıştı; dağın adı da ondan ötürü Taygetos oldu.

17.3
  1. Παράκειται δ᾿ αὐτῷ ὄρος Ταΰγετον προσονομαζόμενον, τὴν προσηγορίαν εἰληφὸς ἀπὸ Ταϋγέτης νύμφης, ἣν ὁ Ζεὺς βιασάμενος ἔφθειρεν· ἡ δὲ λύπῃ συσχεθεῖσα βρόχῳ τὸν βίον περιέγραψεν ἐν ἀκρωρείαις ὄροῦς Ἀμυκλαίου, ὅπερ ἀπʼ αὐτῆς Ταΰγετον προσωνομάσθη.

17.4Bu dağda kharisia denen bir ot yetişir. Kadınlar ilkbahar başında bunu boyunlarına asarlar ve kocaları onları daha tutkuyla sever. Kleanthes, Dağlar Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır. Bunları daha ayrıntılı olarak Knidoslu Sosthenes de anar; Hermogenes konusunu ondan almıştır.

17.4
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ βοτάνη, καλουμένη χαρισία, ἢν [αἱ] γυναῖκες ἔαρος ἀρχομένου τοῖς τραχήλοις περιάπτουσι καὶ ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν συμπαθέστερον ἀγαπῶνται, καθὼς ἱστορεῖ Κλεάνθης ἐν α΄ περὶ Ὀρῶν. Μέμνηται δὲ τούτων ἀκριβέστερον Σωσθένης ὁ Κνίδιος, παῤ οὗ τὴν ὑπόθεσιν εἶληφεν Ἑρμογένης. # Bölüm 18 ### XVIII. ΙΝΑΧΟΣ.

18.1XVIII. İnakhos

İnakhos, Argos toprağında bir ırmaktır; eskiden Karmanor diye anılırdı. Tirynsli Haliakmon, Kokkygion dağında sürü güderken farkında olmadan Hera ile birlikte olan Zeus'u gördü. Aklını yitirdi ve hızla koşup kendini Karmanor ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Haliakmon oldu. İnakhos adını ise şu sebeple aldı. Okeanos'un oğlu İnakhos, kızı İo Zeus tarafından kirletilince tanrının ardına düşüp ona küfürlerle hakaret etmeye başladı. Bu hakareti içine sindiremeyen Zeus üzerine Erinys'lerden Tisiphone'yi gönderdi. Tisiphone'nin kışkırtmasıyla çılgına dönen İnakhos kendini Haliakmon ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü İnakhos oldu.

18.1
  1. Ἴναχος ποταμός ἐστι τῆς Ἀργείας χώρας ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Καρμάνωρ. Ἁλιάκμων δὲ τῷ γένει Τιρύνθιος ἐν τῷ Κοκκυγίῳ ποιμαίνων ὄρει καὶ κατʼ ἄγνοιαν τῇ Ἥρᾳ συγγινόμενον τὸν Δία θεασάμενος ἐμμανὴς ἐγένετο καὶ μεθʼ ὁρμῆς ἐνεχθεὶς ἔβαλεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Καρμάνορα, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἁλιάκμων μετωνομάσθηγ· προσηγορεύθη δὲ Ἴναχος διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ἴναχος, Ὠκεανοῦ παῖς, φθαρείσης τῆς θυγατρὸς αὐτοῦ Ἰοῦς ὑπὸ Διὸς, τὸν θεὸν βλασφήμοις λοιδορίαις ἐπέπληττεν κατόπιν ἇκολουθῶν· ὁ δὲ ἀναξιοπαθήσας ἔπεμψεν αὐτῷ Τισιφόνην, μίαν τῶν Ἐρινύων· ὑφʼ ἧς ἐξοιστρηλατούμενος ἔβαλεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Ἁλιάκμονα, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἴναχος μετωνομάσθη.

18.2İnakhos'ta kynura denen, sedefotuna benzeyen bir ot yetişir. Kadınlar, tehlikesizce çocuk düşürmek istediklerinde bu otu şaraba batırıp göbeklerinin üzerine korlar.

18.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ βοτάνη κύνουρα καλουμένη, πηγάνῳ προσόμοιος· ἣν αἱ γυναῖκες, ὅταν ἀκινδύνως ἐκτρῶσαι θελήσωσιν, ἐν οἴνῳ βεβρεγμένην τοῖς ὀμφαλοῖς ἐπιτιθέασιν.

18.3Irmakta berile benzer bir taş da bulunur; yalan yere tanıklık etmek isteyenler onu ellerine alınca taş kararır. Bu taşlardan çoğu, Prosymna'lı Hera'nın kutsal alanında durur. Timotheos, Argos Tarihi'nde böyle anlatır; Samoslu Agathon da Irmaklar Üzerine'nin ikinci kitabında bunlardan söz eder. Miletli Agathokles ise Irmaklar Üzerine adlı eserinde, İnakhos'un kötülüğü yüzünden Zeus'un ona yıldırım çarptığını, ırmağın da böylece kuruduğunu söyler.

18.3
  1. Εὑρίσκεται δʼ ἐν αὐτῷ καὶ λίθος βηρύλλῳ παρόμοιος ὃν ἐὰν κρατήσωσιν οἱ ψευδομαρτυρεῖν ἐθέλοντες, μέλας γίνεται. Κεῖνται δὲ πολλοὶ ἐν τῷ τεμένει τῆς Προσυμναίας Ἥρας, καθὼς ἱστορεῖ Τιμόθεος ἐν Ἀργολικοῖς μέμνηται δὲ τούτων καὶ Ἀγάθων ὁ Σάμιος ἐν β΄ περὶ Ποταμῶν. Ἀγαθοκλῆς δʼ ὁ Μιλήσιος ἐν τοῖς περὶ Ποταμῶν φησὶ, τὸν Ἴναχον διὰ πανουργίαν ὑπὸ τοῦ Διὸς κεραυνωθέντα, ξηρὸν γενέσθαι.

18.4İnakhos'un yanında Mykenai, Apesas, Kokkygion ve Athenaion dağları vardır; adlarını şu sebeplerle almışlardır. Apesas eskiden Selenaion diye anılırdı. Hera, Herakles'ten öcünü almak isteyince Selene'den yardım istedi. Selene büyülü sözlerle bir sandığı köpükle doldurdu ve bu köpükten kocaman bir aslan doğdu. İris onu kendi kuşaklarıyla sıkıca bağlayıp Opheltion dağına indirdi. Aslan, Apesas adlı yerli bir çobanı parçalayarak öldürdü ve tanrıların takdiriyle yer, ondan ötürü Apesas adını aldı. Demodokos, Herakleia'nın birinci kitabında böyle anlatır.

18.4
  1. Παράκεινται δʼ αὐτῷ ὄρη Μυκῆναί τε καὶ Ἀκέσαντος καὶ Κοκκύγιον καὶ Ἀθηναῖον, τὰς προσηγορίας εἰληφότα διὰ τοιαύτην αἰτίαν. Τὸ μὲν Ἀπέσαντον ἐκαλεῖτο πρότερον Σεληναῖον. Ἥρα γὰρ παῤ Ἡρακλέους δίκας βουλομένη λαβεῖν συνεργὸν παρέλαβε τὴν Σελήνην· ἡ δὲ ἐπῳδαῖς χρησαμένη μάγοις ἀφροῦ κίστην ἐπλήρωσεν, ἐξ ἧς γεννηθέντα λέοντα μέγιστον Ἶρις ταῖς ἰδίαις ζώναις ἐπισφίγξασα κατήνεγκεν εἰς ὄρος Ὀφέλτιον· ὁ δὲ ποιμένα τινὰ τῶν ἐγχωρίων Ἀπέσαντον σπαράξας ἀνεῖλεν· κατὰ δὲ θεῶν πρόνοιαν ὁ τόπος Ἀπέσαντος ἀπʼ αὐτοῦ μετωνομάσθη, καθὼς ἱστορεῖ Δημόδοκος ἐν α΄ Ἡρακλείας.

18.5Bu dağda Selene denen bir ot yetişir. Yaz başında otun üzerinden akan köpüğü çobanlar toplayıp ayaklarına sürerler ve sürüngenlerden hiçbir zarar görmezler.

18.5
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ βοτάνη Σελήνη καλουμένη· τὸν δὲ καταφερόμενον ἀπʼ αὐτῆς ἀφρὸν περὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ θέρους οἱ ποιμένες αἴροντες ἀλείφουσι τοὺς πόδας, καὶ οὐδὲν ὑπὸ τῶν ἑρπετῶν ἀδικοῦνται.

18.6Mykenai eskiden, her yeri gören Argos'tan ötürü Argion diye anılırdı. Şu sebeple Mykenai adını aldı. Perseus Medusa'yı öldürünce, ölenin kız kardeşleri Stheno ile Euryale katilin peşine düştüler. Bu tepeye gelince onu yakalama umutlarını yitirdiler ve acıyla böğürdüler. Yerliler de bu olaydan ötürü tepeye Mykenai adını verdiler. Efesli Ktesias, Perseis'in birinci kitabında böyle anlatır.

18.6
  1. Μυκῆναι δὲ ἐκαλοῦντο τὸ πρότερον Ἄργιον ἀπὸ Ἄργου τοῦ πανόπτου· μετωνομάσθη δὲ Μυκῆναι διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Περσέως Μέδουσαν ἀποκτείναντος, Σθενὼ καὶ Εὐρυάλη ὡς τῆς προειρημένης ἀδελφαὶ τῆς πεφονευμένης τὸν ἐπίβουλον ἐπεδίωκον· γενόμεναι δὲ κατὰ τοῦτον τὸν λόφον καὶ ἀπελπίσασαι τῆς συλλήψεως, διὰ τὴν συμπάθειαν μυκηθμὸν ἀνέδωκαν· οἱ δʼ ἐγχώριοι τὴν ἀκρώρειαν ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος Μυκήνας μετωνόμασαν, καθὼς ἱστορεῖ Κτησίας Ἐφέσιος ἐν α΄ Περσηίδος.

18.7Korintli Khrysermos ise Peloponnesos Tarihi'nin birinci kitabında şöyle bir hikâyeyi anar. Perseus havada uçarken bu tepenin üzerine geldiğinde, kılıcının kabzasından mantar biçimli başlığı, yani mykes düştü. Epidauros kralı Gorgophonos tahtından düşünce bir kehanet aldı: Argolis şehirlerini dolaşacak, kılıç başlığı bulduğu yere de bir şehir kuracaktı. Argion dağına gelip fildişi kabzayı bulunca bir şehir kurdu ve bu rastlantıdan ötürü ona Mykenai adını verdi.

18.7
  1. Χρύσερμος δὲ ὁ Κορίνθιος ἐν α΄ Πελοποννησιακῶν ἱστορίας μέμνηται τοιαύτης. Περσέως φερομένου μετεώρου καὶ κατὰ τὸν λόφον γενομένου τοῦτον ἐξέπεσεν αὐτοῦ τῆς λαβῆς τοῦ ξίφους ὁ μύκης. Γοργοφόνος δὲ, ὁ βασιλεὺς Ἐπιδαυρίων, ἐκπεσὼν τῆς ἀρχῆς ἔλαβε χρησμὸν, ἐμπεριελθεῖν τὰς Ἀργολικὰς πόλεις καὶ ὅπου ἂν εὕρῃ ξίφους μύκητα, ἐκεῖ κτίσαι πόλιν. Γενόμενος δὲ κατὰ τὸ Ἄργιον ὄρος καὶ εὑρὼν τὴν ἐλεφαντίνην λαβὴν πόλιν ἔκτισεν, ἢν ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος προσηγόρευσε Μυκήνας.

18.8Dağda korybas denen, kuzgun renginde bir taş oluşur. Onu bulup üzerinde taşırsan, korkunç hayaletlerden hiç korkmazsın.

18.8
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος κορύβας καλούμενος, τῇ χρόᾳ κοραξός· ὃν ἐὰν εὕρῃς καὶ ἔχῃς ἐν τῷ σώματι περικείμενον, κατʼ οὐδὲν φοβῇ τὰς τετρατώδεις ὄψεις.

18.9Apesas dağı adını Akrisios'un oğlu Apesas'tan alır. Apesas bu yerde avlanırken zehirli bir sürüngene basmış ve ölmüştü. Kral oğlunu gömdükten sonra, Selinuntion denen tepenin adını Apesas olarak değiştirdi.

18.9
  1. Τὸ δ᾿ ὄρος Ἀπέσαντος τοῦ Ἀκρισίου. Κυνηγετῶν γὰρ κατʼ ἐκεῖνον τὸν τόπον καὶ πατήσας ἑρπετὸν δηλητήριον ἐτελεύτησεν· ὁ δὲ βασιλεὺς τὸν υἱὸν θάψας [τὸν] λόφον Ἀπέσαντον μετωνόμασεν, καλούμενον Σελινούντιον.

18.10Kokkygion dağı şu sebeple bu adı aldı. Zeus kız kardeşi Hera'ya âşık olmuş ve sevdiği kadından çekindiği için [guguk kuşu kılığına girip] ondan Ares'i dünyaya getirmişti. Bu rastlantıdan ötürü Lyrkteion denen dağa Kokkygion adı verildi. Agathonymos, Perseis'te böyle anlatır.

18.10
  1. Ὅρος δὲ Κοκκύγιον διωνομάσθη διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ζεὺς Ἥρας τῆς ἀδελφῆς ἐρασθεὶς καὶ δυσωπούμενος τὴν ἀγαπωμένην ἐγέννησιν ἐξ αὐτῆς Ἄρη· τὸ γʼ οὖν καλούμενον ὄρὸς Λυρκτήιον ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος Κοκκύγιον ὠνομάσθη, καθὼς ἱστορεῖ Ἀγαθώνυμος ἐν Περσηίδι.

18.11Bu dağda palinuros denen bir ağaç yetişir. Üzerine konan hayvan ökseye yapışmış gibi kalır; yalnız guguk kuşuna dokunmaz. Ktesiphon, Ağaçlar Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır.

18.11
  1. Φύεται δὲ ἐν αὐτῷ δένδρον, παλίνουρος καλούμενον· ἐφʼ ᾧ ἄν τι καθίση τῶν ἀλόγων ζώων, ὡς ὑπὸ ἰξοῦ κατέχεται, πάρεξ κόκκυγος τούτου γὰρ φείδεται· καθὼς [ἱστορεῖ] Κτησιφῶν ἐν α΄ περὶ Δένδρων.

18.12Athenaion dağı adını Athena'dan alır. Diomedes, İlion'un yağmalanmasından sonra Argos'a dönünce Keraunion tepesine çıktı, Athena için kutsal bir alan yaptırdı ve dağın adını tanrıçadan ötürü Athenaion olarak değiştirdi.

18.12
  1. Ἀθηναῖον δὲ ὄρος ἔλαβε τὴν προσηγορίαν ἀπὸ Ἀθηνᾶς μετὰ γὰρ τὴν τοῦ Ἰλίου πόρθησιν Διομήδης εἰς Ἄργος ὑποστρέψας, εἰς τὸν Κεραύνιον ἀνέβη λόφον καὶ τέμενος Ἀθηνᾶς κατασκευάσας τὸ ὄρος ἀπὸ τῆς θεᾶς Ἀθηναῖον μετωνόμασεν.

18.13Dağın doruğunda sedefotuna benzeyen bir kök yetişir; bir kadın farkında olmadan bundan yerse aklını yitirir. Bu köke Adrasteia denir. Plesimakhos, Dönüşler'in ikinci kitabında böyle anlatır.

18.13
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν τῇ ἀκρωρεία ῥίζα παρόμοιος πηγάνῳ ἣν ἐὰν γυνὴ φάγῃ τις κατʼ ἄγνοιαν, ἐμμανης γίνεται· καλεῖται δὲ Ἀδράστεια, καθὼς ἱστορεῖ Πλησίμαχος ἐν β΄ Νόστων. # Bölüm 19 ### XIX. ΑΛΦΕΙΟΣ.

19.1XIX. Alpheios

Alpheios, Arkadia'da, Olympia'daki Pisa'nın yakınında akan bir ırmaktır. Eskiden, Ares ile Dormothea'nın oğlu Stymphalos'tan ötürü Stymphalos diye anılırdı. Stymphalos, atlara düşkün oğlu Alkmaion'u yitirince umutsuzluğa kapılmış ve kendini Nyktimos ırmağına atmıştı; ırmağın adı da ondan ötürü Stymphalos oldu. Alpheios adını ise şu sebeple aldı. Güneş'in soyundan gelenlerden Alpheios, kardeşi Kerkaphos ile iktidar için çekişip onu öldürdü. Sonra intikam tanrıçaları tarafından kovalanarak kendini Nyktimos ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Alpheios oldu.

19.1
  1. Ἀλφειὸς ποταμός ἐστι τῆς Ἀρκαδίας κατὰ Πίσαν τῆς Ὀλυμπίας ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Στύμφηλος ἀπὸ Στυμφήλου τοῦ Ἄρεως καὶ Δορμοθέας παιδός. Οὗτος γὰρ τὸν υἱὸν Ἀλκμαίωνα τὸν φίλιππον ἀποβαλὼν καὶ ἀθυμία συσχεθεὶς ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Νύκτιμον· ὃς (καὶ) ἀπʼ αὐτοῦ Στύμφηλος μετωνομάσθη. Ἀλφειὸς δὲ ἐκλήθη διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Ἀλφειὸς εἷς τῶν τὸ γένος ἀφʼ Ἡλίου καταγαγόντων ἁμιλληθεὶς Κερκάφῳ τῷ ἀδελφῷ περὶ ἀρχῆς, ἀνεῖλε τὸν προειρημένον καὶ ὑπὸ Ποινῶν ἐλαυνόμενος ἔβαλεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Νύκτιμον, ὃς (καὶ) ἀπʼ αὐτοῦ Ἀλφειὸς μετωνομάσθη.

19.2Bu ırmakta kenkhritis denen, bal peteğine benzeyen bir ot yetişir. Hekimler bunu kaynatıp aklını yitirmiş olanlara içirir ve onları deliliklerinden kurtarırlar. Ktesias, Irmaklar Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır.

19.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν τῷ ποταμῷ τούτῳ βοτάνη κεγχρῖτις προσαγορευρμένη, μελικήρῳ παρόμοιος· ἣν οἱ ἰατροὶ καθέψοντες πιεῖν διδόασι τοῖς ἀπηλλοτριωμένας ἔχουσι τὰς φρένας καὶ ἀπαλλάττουσιν αὐτοὺς τῆς μανίας, καθὼς ἱστορεῖ Κτησίας ἐν α΄ περὶ Ποταμῶν.

19.3Irmağın yanında, adını şu sebeple almış bir dağ vardır. Gigantlarla savaştan sonra Kronos, Zeus'un tehditlerinden kaçarak Ktouros dağına geldi ve adını kendi adından Kronion olarak değiştirdi. Bir süre gizlendikten sonra fırsatını bulup Skythia'daki Kafkas dağına geçti.

19.3
  1. Παράκειται δὲ ὄρος καλούμενον ἀπὸ αἰτία τοιαύτης. Μετὰ τὴν γιγαντομαχίαν Κρόνος τὰς Διὸς ἀπειλὰς ἐκκλίνων εἰς ὄρος παρεγένετο Κτοῦρον, ὃ ἀπʼ αὐτοῦ Κρόνιον μετωνόμασε· λαθὼν δὲ πρὸς ὀλίγον καιρὸν καὶ ἀφορμῆς δραξάμενος διῆρεν εἰς Καύκασον τῆς Σκυθίας.

19.4Bu dağda, bir rastlantıdan ötürü kylindros, yani yuvarlanan denen bir taş oluşur: Zeus ne zaman şimşek çaksa ya da gürlese, taş korkudan doruktan aşağı yuvarlanır. Derkyllos, Taşlar Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır.

19.4
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν τῷ ὄρει τούτῳ κύλινδρος καλούμενος λίθος ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος· ὁσάκις γὰρ ἂν ἀστράψῃ Ζεὺς ἢ βροντήσῃ, τοσαυτάκις ἀπὸ τῆς ἀκρωρείας διὰ φόβον κυλίεται, καθὼς ἱστορεῖ Δέρκυλλος ἐν α΄ περὶ Λίθων. # Bölüm 20 ### XX. ΕΥΦΡΑΤΗΣ.

20.1XX. Fırat

Fırat, Parthia'da Babil şehrinin yanından akan bir ırmaktır. Eskiden, Artakserkses'in oğlu Medos'tan ötürü Medos diye anılırdı. Medos, arzusuna yenilip Kordyas'ın kızı Roksane'ye tecavüz etti. Ertesi gün kral onu cezalandırmak için aratınca korkuya kapıldı ve kendini Ksarandas ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Medos oldu. Fırat adını ise şu sebeple aldı. Arandakes'in oğlu Euphrates, kendi oğlu Aksurtas'ı annesinin yanında uyurken buldu. Onu vatandaşlardan biri sanıp kıskançlıkla ve kötülüğe duyduğu öfkeyle kılıcını çekti ve boğazını kesti. Hiç beklemediği bu işi gözleriyle görünce, acısının şiddetinden kendini Medos ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Euphrates, yani Fırat oldu.

20.1
  1. Εὐφράτης ποταμός ἐστι τῆς Παρθίας κατὰ Βαβυλῶνα πόλιν· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Μῆδος ἀπὸ Μήδου τοῦ Ἀρταξέρξου παιδός. Οὗτος γὰρ διʼ ἐπιθυμίαν τὴν Κορδύου θυγατέρα Ῥωξένην βιασάμενος διέφθειρεν· τῇ δʼ ἐπιούσῃ τῶν ἡμερῶν ζητούμενος ὑπὸ τοῦ βασιλέως πρὸς κόλασιν, φόβῳ συσχεθεὶς ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς ποταμὸν Ξαράνδαν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Μῆδος ὠνομάσθη. Προσηγορεύθη δὲ Εὐφράτης διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Εὐφράτης, Ἀρανδάκου παῖς, τὸν υἱὸν Ἀξούρταν εὑρὼν μετὰ τῆς μητρὸς ἀναπαυόμενον καὶ ὑπολαβὼν ὑπάρχειν τῶν πολιτῶν τινα, διὰ ζήλου μισοπονηρίαν σπασάμενος τὸ ξίφος ἐλαιμοτόμησεν αὐτόν. τῆς δʼ ἀνελπίστου πράξεως γενόμενος αὐτόπτης διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς ποταμὸν Μῆδον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Εὐφράτης μετωνομάσθη.

20.2Fırat'ta aetites denen bir taş oluşur. Ebeler bunu güç doğuran kadınların karnına koyarlar, kadınlar da hemen acısız doğururlar.

20.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος ἀετίτης καλούμενος· ὃν αἱ μαῖαι ταῖς δυστοκούσαις ἐπὶ τὰς φαστέρας ἐπιτιθέασι καὶ παραχρῆμα τίκτουσιν ἄτερ ἀλγηδόνος.

20.3Bu ırmakta aksalla denen bir ot da yetişir; adının anlamı "sıcak"tır. Dörtlük sıtmaya tutulanlar bunu göğüslerine koyunca nöbetten hemen kurtulurlar. Korintli Khrysermos, Irmaklar Üzerine'nin on üçüncü kitabında böyle anlatır.

20.3
  1. Γλεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ καὶ βοτάνη ἄξαλλα καλουμένη, μεθερμηνευομένη θερμόν· ταύτην οἱ τεταρταΐζοντες, ὅταν ἐπὶ τοῦ στήθους θῶσιν, ἀπαλλάττονται παραχρῆμα τῆς ἐπισημασίας, καθὼς ἱστορεῖ Χρύσερμος Κορίνθιος ἐν ιγ΄ περὶ Ποταμῶν.

20.4Irmağın yanında Drimylos denen bir dağ vardır. Burada sardonyks'e benzeyen bir taş oluşur; krallar taç giyerken kullanırlar. Sıcak suya atıldığında göz zayıflığına çok iyi gelir. Malloslu Nikias, Taşlar Üzerine adlı eserinde böyle anlatır.

20.4
  1. Παράκειται δʼ αὐτῷ ὄρος Δριμύλον καλούμενον, ἐν ᾧ γεννᾶται λίθος σαρδόνυχι παρόμοιος, ᾧ οἱ βασιλεῖς ἐν ταῖς βασιλείαις χρῶνται· ποιεῖ δὲ ἄριστα πρὸς ἀμβλυωπίας εἰς ὕδωρ θερμὸν βαλλόμενος, καθὼς ἱστορεῖ Νικίας ὁ Μαλλώτης ἐν τοῖς περὶ Λίθων. # Bölüm 21 ### XXI. ΚΑΙΚΟΣ.

21.1XXI. Kaikos

Kaikos, Mysia'da bir ırmaktır. Eskiden, Poseidon'un oğlu Astraios'tan ötürü Astraios diye anılırdı. Astraios, Athena için tutulan bir gece şenliğinde, kim olduğunu bilmeden kız kardeşi Alkippe'nin ırzına geçti ve yüzüğünü aldı. Ertesi gün kız kardeşinin mührünü tanıyınca, acısının şiddetinden kendini Aduros ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Astraios oldu. Kaikos adını ise şu sebeple aldı. Hermes ile Okyrrhoe adlı perinin oğlu Kaikos, soylulardan Timandros'u öldürdü ve onun yakınlarından korkarak kendini Astraios'a attı; ırmağın adı da ondan ötürü Kaikos oldu.

21.1
  1. Κάῖκος ποταμός ἐστι τῆς Μυσίας· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Ἀστραῖος ἀπὸ Ἀστραίου τοῦ Ποσειδῶνος. Οὗτος γὰρ παννυχίδος Ἀθηνᾷ τελουμένης Ἀλκίππην τὴν ἀδελφήν κατὰ ἄγνοιαν βιασάμενος ἔφθειρεν καὶ ἀφείλετο τῆς προειρημένης τὸν δακτύλιον· τῇ δ᾿ ἐπιούσῃ τῶν ἡμερῶν ἐπιγνοὺς τὴν σφραγῖδα τῆς ὁμαίμου, διὰ λύπης ὑπερβολὴν ἔβαλεν ἑαυτὸν εἰς ποταμὸν Ἄδουρον, ὃς ἐπʼ αὐτοῦ Ἀστραῖος μετωνομάσθη· προσηγορεύθη δὲ Κάῖκος διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Κάϊκος, Ἑρμοῦ καὶ Ὠκυρρόης παῖς νύμφης, Τίμανδρον ἕνα τῶν εὐγενῶν φονεύσας καὶ τοὺς προσήκοντας αὐτῷ φοβούμενος, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς τὸν Ἀστραῖον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Καϊκος μετωνομάσθη.

21.2Bu ırmakta, meyve yerine bir sürü küçük taşı olan bir haşhaş yetişir. Bu taşların bir kısmı kara renkli ve buğdaya benzerdir. Mysialılar bunları sürülmüş toprağa atarlar. Kıtlık olacaksa atılan yerinde durur; bolluk gelecekse taşlar çekirge gibi sıçrar.

21.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν τῷ ποταμῷ μήκων, ἔχων ἀντὶ καρποῦ [πλῆθος] λιθαρίων· ἐκ τούτων μέλανά τινα τυγχάνει παρόμοια πυροῖς, ἅπερ οἱ Μυσοὶ ῥίπτουσιν εἰς ἠροτριωμένην χώραν· κἂν μὲν ἀφορία μέλλῃ γίνεσθαι, [ἐμ]μένει τῷ τόπῳ τὸ βληθέν· ἐὰν δʼ εὐκαρπίαν σημαίνῃ, τὰ λιθάρια δίκην ἀκρίδων ἅλλεται.

21.3Burada heliopharmakos denen bir ot da yetişir. Hekimler bunu kanaması olanların üzerine koyarlar ve damarlardan akan kanı keserler. Timagoras, Irmaklar Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır.

21.3
  1. Φύεται δὲ ἐν αὐτῷ καὶ βοτάνη ἡλιφάρμακος καλουμένη, ἢν οἱ ἰατροὶ τοῖς αἱμορραγοῦσιν ἐπιτιθέασι καὶ τῶν φλεβῶν μεσολαβοῦσιν τὴν ἔκρυσιν, καθὼς ἱστορεῖ Τιμαγόρας ἐν α΄ περὶ Ποταμῶν.

21.4Irmağın yanında Teuthras denen bir dağ vardır; adını Mysia kralı Teuthras'tan alır. Teuthras avlanmak için Thrasyllos dağına çıkmış, kocaman bir yaban domuzu görünce muhafızlarıyla birlikte onu kovalamaya başlamıştı. Domuz onlardan önce davranıp Orthosia Artemis'in tapınağına sığındı. Hepsi tapınağa zorla girmeye kalkışınca domuz insan sesiyle, herkesin duyacağı biçimde haykırdı: "Tanrıçanın beslediği hayvana dokunma, kralım!" Öfkeyle kendinden geçen Teuthras hayvanı öldürdü. Artemis bu işe kızıp domuzu diriltti, olayın sorumlusunun başına da delilikle birlikte ak hastalığı verdi. Teuthras başına gelenden utanarak dağ başlarında yaşamaya başladı. Annesi Lysippe olanları öğrenince, Koiranos'un oğlu kâhin Polyidos'u yanına alıp ormana koştu. Ondan bütün gerçeği iyice öğrenerek sığır kurbanlarıyla tanrıçanın öfkesini yatıştırdı. Oğlunu akıllanmış olarak geri alınca Orthosia Artemis'e bir sunak kurdu, bir de altından, başı insan başı biçiminde işlenmiş bir yaban domuzu yaptırdı. Bu domuz, tıpkı kovalanıyormuş gibi, avcılar tapınağa girince bugün bile "Dokunmayın!" diye ses verir. Teuthras da beklenmedik biçimde eski görünüşüne kavuşunca dağın adını Teuthras olarak değiştirdi.

21.4
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Τεύθρας καλούμενον ἀπὸ Τεύθραντος, τοῦ Μυσῶν βασιλέως, ὃς κυνηγεσίας χάριν εἰς Θράσυλλον ὄρος ἀναβὰς καὶ θεασάμενος ὑπερμεγέθη κάπρον, ἐδίωκεν αὐτὸν μετὰ τῶν δορυφόρων· ὁ δὲ φθάσας κατέφυγεν ὡς ἱκέτης εἰς τὸ τῆς Ὀρθωσίας Ἀρτέμιδος ἱερόν· βιαζομένων δὲ πάντων εἰς τὸν ναὸν εἰσελθεῖν, ὁ σῦς ἀνθρωπίνῃ φωνῇ χρησάμενος ἐξάκουστον ἀνέκραγεν· Φεῖσαι, βασιλεῦ, τοῦ θρέμματος τῆς θεᾶς· μετεωρισθεὶς δὲ Τεύθρας ἀνεῖλεν τὸ ζῶον. Ἄρτεμις δὲ μισοπονήρως ἐνεγκοῦσα τὴν πρᾶξιν, τὸν μὲν κάπρον ἀνεζωπύρησεν· τῷ δὲ παραιτίῳ τοῦ συγκυρήματος ἀλφὸν μετὰ μανίας ἔπεμψε. Δυσωπούμενος δὲ τὸ πάθος ἐν ταῖς ἀκρωρείαις διέτριβεν. Λυσίππη δὲ, [ἡ] τοῦ προειρημένου μήτηρ, κατηχηθεῖσα περὶ τῶν συμβεβηκότων, εἰς τὴν ὕλην ἔδραμε, συνεπισπωμένη μάντιν τὸν Κοιράνου Πολύιδον· παῤ οὗ πᾶσαν πολυπραγμονήσασα τὴν ἀλήθειαν, βουθυσίαις τῆς θεᾶς ἐξιλάσατο τὴν μισοπονηρίαν· καὶ ἀπολαβοῦσα τὸν υἱὸν σωφρονοῦντα, βωμὸν ἱδρύσατο Ἀρτέμιδος Ὀρθωσίας· κατεσκεύασε δὲ καὶ κάπρον χρύσεον, [εἰς] προτομὴν ἀνθρώπου ἠσκημένον. Οὗτος μέχρι νῦν [ὥσπερ] διωκόμενος, κυνηγῶν εἰσελθόντων εἰς τὸν ναὸν, φωνὴν ἀναδίδωσι « φείδεσθε ». Τεύθρας δὲ παῤ ἐλπίδα τὴν ἀρχέτυπον μορφὴν ἀναλαβὼν, τὸ ὄρος μετωνόμασε Τεύθραντα.

21.5Bu dağda antipathes denen bir taş oluşur. Şarapla ezilip hastalara sürülünce ak hastalığa ve cüzzama çok iyi gelir. Knidoslu Ktesias, Dağlar Üzerine'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

21.5
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ λίθος ἀντιπαθὴς καλούμενος, ὃς κάλλιστα ποιεῖ πρὸς ἀλφοὺς καὶ λέπρας διʼ οἴνου τριβόμενος καὶ τοῖς πάσχουσιν ἐπιτιθέμενος, καθὼς ἱστορεῖ Κτησίας Κνίδιος ἐν β´ περὶ Ὀρῶν. # Bölüm 22 ### XXII. ΑΧΕΛΩΟΣ.

22.1XXII. Akheloos

Akheloos, Aitolia'da bir ırmaktır. Eskiden şu sebeple Thestios diye anılırdı. Ares ile Peisidike'nin oğlu Thestios, bir aile sorunu yüzünden Sikyon'a gidip orada uzun süre kaldı. Baba toprağına döndüğünde oğlu Kalydon'u annesinin yanında uyurken buldu, onu zina eden biri sandı ve bilmeden kendi oğlunu öldürdü. Hiç beklemediği bu işi gözleriyle görünce kendini Aksenos ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Thestios oldu. Akheloos adını ise şu sebeple aldı. Okeanos ile Nais adlı perinin oğlu Akheloos, bilmeden kızı Kletoria ile birlikte oldu. Sonra umutsuzluğa kapılarak kendini Thestios ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Akheloos oldu.

22.1
  1. Ἀχελῷος ποταμός ἐστι τῆς Αἰτωλίας· ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Θέστιος διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Θέστιος, Ἄρεως καὶ Πεισιδίκης παῖς, διά τινα περίστασιν οἰκιακὴν ἀποδημήσας εἰς Σικυῶνα καὶ ἱκανὸν χρόνον διατρίψας, ὑπέστρεψεν εἰς τὸ πατρῷον ἔδαφος· εὑρὼν δὲ τὸν υἱὸν Καλυδῶνα μετὰ τῆς μητρὸς ἀναπαυόμενον καὶ μοιχὸν εἶναι δόξας, κατʼ ἄγγνοιαν ἐγονοκτόνησε· τῆς δὲ ἀνελπίστου πράξεως αὐτόπτης γενόμενος, ἐαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Ἄξενον, ὃς ἐπʼ αὐτοῦ Θέστιος μετωνομάσθη. Προσηγορεύθη δὲ Ἀχελῷος ἀπὸ τοιαύτης αἰτίας. Ἀχελῷος, Ὠκεανοῦ καὶ Ναΐδος νύμφης παῖς, τῇ θυγατρὶ Κλητορίᾳ κατ᾿ ἄγγνοιαν συνερχόμενος καὶ ἀθυμίᾳ συσχεθεὶς, ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς ποταμὸν Θέστιον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἀχελῷος μετωνομάσθη.

22.2Bu ırmakta zaklon denen, yüne benzer bir ot yetişir. Ezip şaraba atarsan şarap suya döner: kokusu durur ama gücü kalmaz.

22.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν τῷ ποταμῷ τούτῳ βοτάτη ζάκλον καλουμένη, παρόμοιος ἐρίῳ. Ταύτην τρίψας ἂν εἰς οἶνον βάλῃς, ὕδωρ γίνεται καὶ τὴν μὲν ὀσμὴν ἔχει, τὴν δὲ δύναμιν οὐκ ἔχει.

22.3Irmakta, kurşuni renkte, linurgos yani keten dokuyucusu denen bir taş da bulunur; bu ad bir olaydan gelir. Onu keten beze koyarsan, sevgiyle kaynaşmışçasına kumaşın biçimini alır ve ak […] olur. Antisthenes, Meleagris'in üçüncü kitabında böyle anlatır. Bunları daha ayrıntılı olarak Rodoslu Diokles de Aitolia Tarihi'nde anar.

22.3
  1. Εὑρίσκεται δὲ [ἐν αὐτῷ] καὶ λίθος πελιδνὸς τῷ χρώματι, λινουργὸς καλούμενος ἀπὸ τοῦ συγκυρήματος· ἐὰν γὰρ βάλῃς αὐτὸν εἰς ὀθόνιον, διʼ ἔρωτος ἕνωσιν τὸ σχῆμα λαμβάνει καὶ ἄργιον […] γίνεται, καθὼς ἱστορεῖ Ἀντισθένης ἐν γ΄ Μελεαγρίδος. Μέμνηται δὲ τούτων ἀκριβέστερον Διοκλῆς ὁ Ῥόδιος ἐν τοῖς Αἰτωλικοῖς.

22.4Irmağın yanında Kalydon denen bir dağ vardır; adını Ares ile Astynome'nin oğlu Kalydon'dan alır. Kalydon farkında olmadan Artemis'i yıkanırken gördü ve bedeni taşa dönüştü. Tanrıların takdiriyle, Gyros denen dağın adı da ondan ötürü Kalydon oldu.

22.4
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Καλυδὼν καλούμενον, τὴν προσηγορίαν εἰληφὸς ἀπὸ Καλυδῶνος, τοῦ Ἄρεως καὶ Ἀστυνόμης παιδός. Οὗτος γὰρ κατʼ ἄγνοιαν λουομένην ἰδὼν Ἄρτεμιν, τὴν μορφὴν τοῦ σώματος μετέβαλεν εἰς πέτραν· κατὰ δὲ πρόνοιαν θεῶν τὸ ὄρος καλούμενον Γυρὸν ἀπʼ αὐτοῦ Καλυδὼν μετωνομάσθη.

22.5Bu dağda myops denen bir ot yetişir. Biri onu suya atıp yüzünü bu suyla yıkarsa görme gücünü yitirir; Artemis'in gönlünü alınca gözlerinin ışığına yeniden kavuşur. Derkyllos, Aitolia Tarihi'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

22.5
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ βοτάνη μύωψ προσαγορευομένη· ἣν ἑάν τις εἰς ὕδωρ βαλὼν νίψηται τὸ πρόσωπον, ἀποβάλλιι τὴν ὅρασιν, Ἄρτεμιν δὲ ἐξιλασάμενος ἀνακτᾶται τὸ φῶς, καθὼς ἱστορεῖ Δέρκυλλος ἐν γ΄ Αἰτωλικῶν. # Bölüm 23 ### XXIII. ΑΡΑΞΗΣ.

23.1XXIII. Araks

Araks, Ermenistan'da bir ırmaktır; adını Pylos'un oğlu Araksos'tan alır. Araksos, dedesi Arbelos ile krallık için çekişip onu okla vurdu. Erinys'ler tarafından kovalanınca kendini Baktros ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Araks oldu. Ktesiphon, Pers Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

Başka bir hikâyeye göre Ermeni kralı Araks komşusu Perslerle savaşıyordu. Çarpışma uzayınca, en soylu iki kızı felaketten korunmak için tanrılara kurban ederse zafer kazanacağını bildiren bir kehanet aldı. Evlat sevgisiyle kendi kızlarına kıyamadı, tebaasından birinin seçkin kızlarını sunağa götürüp öldürdü. Öldürülen kızların babası Mnesalkes bu işi içine sindiremedi, ama hakarete bir süre katlandı. Sonunda fırsatını bulup pusu kurarak kralın kızlarını öldürdü, baba toprağını bırakıp Skythia'ya gitti. Olanları öğrenen Araks umutsuzluğa kapılarak kendini Halmos ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü Araks oldu.

23.1
  1. Ἀράξης ποταμός ἐστι τῆς Ἀρμενίας, τὴν προσηγορίαν εἰληφὼς ἀπὸ Ἀράξου τοῦ Πύλου. Οὗτος γὰρ πρὸς Ἄρβηλον τὸν πάππον ὑπὲρ σκήπτρων ἁμιλλώμενος, αὐτὸν κατετόξευσε· ποινηλατούμενος δὲ ὑπὸ Ἐρινύων, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Βάκτρον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἀράξης μετωνομάσθη, καθὼς ἱστορεῖ Κτησιφῶν ἐν α΄ Περσικῶν. Ἀράξης, Ἀρμενίων βασιλεὺς, πρὸς τοὺς πλησιοχώρους Πέρσας πόλεμον ἔχων, καὶ τῆς παρατάξεως παρελκομένης, χρησμὸν ἔλαβεν, αὐτὸν ἔσεσθαι τῆς νίκης ἔγκρατῆ, ἐὰν θεοῖς ἀποτροπαίοις θύσῃ δύο τὰς εὐγενεστάτας παρθένους. Ὁ δὲ διὰ φιλότεκνον εὔνοιαν τῶν ἰδίων θυγατέρων φεισάμενος, ἑνὸς τῶν ὑποτεταγμένων κόρας περιβλέπτους τοῖς βωμοῖς προσαγαγὼν ἀνεῖλεν. Μνησάλκης δὲ, ὁ τῶν φονευθεισῶν πατὴρ, βαρέως ἤνεγκεν τὴν πρᾶξιν, πρὸς καιρὸν στέξας τὴν ὕβριν· ἀφορμῆς δὲ δραξάμενος ἐξ ἐνέδρας τὰς τοῦ τυράννου θυγατέρας ἀπέκτεινε, καὶ καταλιπὼν τὸ πατρῷον ἔδαφος εἰς Σκυθίαν ἔπλευσεν. Ἀράξης δὲ περὶ τῶν συμβεβηκότων κατηχηθεὶς καὶ ἀθυμίᾳ συσχεθεὶς, ἑαυτὸν ἔρριψεν εἰς ποταμὸν Ἅλμον, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἀράξης μετωνομάσθη.

23.2Bu ırmakta, yerlilerin dilinde araksa denen bir ot yetişir; adının anlamı "kız düşmanı"dır. Bakireler bu otu bulduğu anda ot kan salıp solar.

23.2
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ βοτένη ἀράξα καλουμένη τῇ διαλέκτῳ τῶν ἐγχωρίων, ἥτις μεθερμηνευομένη λέγεται μισοπάρθενος· ἅμα γὰρ εὑρεθῆναι τὴν προειρημένην ὑπὸ παρθένων, αἵματος ποιησαμένη καταφορὰν μαραίνεται.

23.3Irmakta sikyon denen, kara renkli bir taş da oluşur. İnsan kurbanı isteyen bir kehanet çıktığında iki bakire bu taşı, felaketten koruyan tanrıların sunağına koyar. Rahip bıçağıyla taşa dokununca bol bol kan akar. Bu törenle ayini tamamlayanlar, taşı tapınağa götürüp çığlıklar atarak dönerler. Kaldeli Dorotheos, Taşlar Üzerine'nin ikinci kitabında böyle anlatır.

23.3
  1. Καὶ λίθος δὲ [ἐν αὐτῷ] γεννᾶται σικύωνος καλούμενος μελάγχρους. Οὗτος ὅταν τις χρησμὸς ἀνθρωποκτόνος ἐκπέσῃ, τοῖς βωμοῖς τῶν ἀποτροπαίων θεῶν ὑπὸ δυεῖν ἐπιτίθεται παρθένων. Τοῦ δὲ ἱερέως αὐτοῦ τῇ μαχαίρα θιγόντος, αἵματος ἔκρυσις γίνεται δαψιλῆς. Καὶ τούτῳ τῷ τρόπῳ τὴν δεισιδαιμονίαν τελέσαντες μετʼ ὀλολυγμῶν ἀναχωροῦσι, τὸν λίθον πρὸς τὸν ναὸν προσενέγκαντες, καθὼς ἱστορεῖ Δωρόθεος ὁ Χαλδαῖος ἐν β΄ περὶ Λίθων.

23.4Irmağın yanında Diorphos denen bir dağ vardır; adını toprakta doğan Diorphos'tan alır. Onun hakkında şöyle bir hikâye anlatılır. Mithras bir oğul istiyor ama kadınlardan nefret ediyordu; bu yüzden tohumunu bir kayaya bıraktı. Taş gebe kaldı ve belirlenen süre dolunca Diorphos adında bir delikanlı dünyaya getirdi. Diorphos yetişkin çağa erişince Ares'i yiğitlik yarışına çağırdı ve öldürüldü; tanrıların takdiriyle de kendi adını taşıyan dağa dönüştü.

23.4
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Δίορφον καλούμενον ἀπὸ Διόρφου τοῦ γηγενοῦς, περὶ οὗ φέρεται ἱστορία τοιαύτη. Μίθρας υἱὸν ἔχειν βουλόμενος καὶ τὸ τῶν γυναικῶν γένος μισῶν πέτρᾳ τινὶ προσεξέθορεν. Ἔγκυος δὲ ὁ λίθος γενόμενος μετὰ τοὺς ὡρισμένους χρόνους ἐνέδωκε νέον τοὔνομα Δίορφον· ὃς ἀκμάσας καὶ εἰς ἅμιλλαν ἀρετῆς τὸν Ἄρη προκαλεσάμενος ἀνῃρέθη· οὗτος κατὰ πρόνοιαν θεῶν εἰς ὁμώνυμον ὄρος μετεμορφώθη.

23.5Bu dağda nara benzer bir ağaç yetişir. Bol miktarda, tadı elma gibi, görünüşü üzüm gibi meyve verir. Biri bu meyvenin olgununu koparıp Ares'in adını anarsa meyve elinde yeşerir. Ktesiphon, Ağaçlar Üzerine'nin on üçüncü kitabında böyle anlatır.

23.5
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ δένδρον ῥοιᾷ παραπλήσιον, καρπὸν δʼ ἄφθονον τρέφει μήλων τὴν γεῦσιν ἔχοντα, σταφυλῇ παρόμοιον. Ἐκ ταύτης τῆς ὀπώρας πέπειρον ἑάν τις καθελὼν ὀνομάσῃ τὸν Ἄρη, γίνεται κρατούμενος χλωρός, καθὼς ἱστορεῖ Κτησιφῶν ἐν ιγ΄ περὶ Δένδρων. # Bölüm 24 ### XXIV. ΤΙΓΡΙΣ.

24.25XXIV. Dicle

Dicle, Ermenistan'da bir ırmaktır; suları Araks'a ve Arsakis gölüne dökülür. Eskiden Sollaks diye anılırdı; bu da "yokuş aşağı akan" demektir. Şu sebeple Tigris, yani Dicle adını aldı. Dionysos, Hera'nın kışkırtmasıyla aklını yitirmiş, bu hâlden kurtulmak için karaları ve denizleri dolaşıyordu. Ermenistan topraklarına gelip bu ırmağı geçemeyince Zeus'a yalvardı. Duasını duyan tanrı ona bir kaplan (tigris) gönderdi. Dionysos kaplanın sırtında tehlikesizce karşıya geçti ve bu olayın şerefine ırmağın adını Tigris olarak değiştirdi. Theophilos, Taşlar Üzerine'nin birinci kitabında böyle anlatır. Kıbrıslı Hermesianaks ise şöyle bir hikâye anar. Dionysos, Alphesiboia adlı periye âşık olmuş ama onu ne armağanlarla ne yakarışlarla razı edebilmişti. Bunun üzerine kaplan kılığına girdi, sevdiği kadını korkutarak razı etti, sırtına alıp ırmaktan geçirdi ve ondan Medos adında bir oğlu oldu. Medos yetişkin çağa erişince bu olayın şerefine ırmağın adını Tigris olarak değiştirdi. Aristonymos, […] üçüncü kitabında böyle anlatır.

24.25
  1. Τίγρις ποταμός ἐστι τῆς Ἀρμενίας, τὸν ῥοῦν καταφέρων εἴς τε τὸν Ἀράξην καὶ τὴν Ἀρσακίδα λίμνην· ἐκαλεῖτο δὲ τὸ πρότερον Σόλλαξ, ὅπερ μεθερμηνευόμενόν ἐστι κατωφερής· ὠνομάσθη δὲ Τίγρις διʼ αἰτίαν τοιαύτην. Διόνυσος κατὰ πρόνοιαν Ἥρας ἐμμανὴς γενόμενος, περιήρχετο γῆν τε καὶ θάλατταν, ἀπαλλαγῆναι τοῦ πάθους θέλων· γενόμενος δὲ ἐν τοῖς κατ᾿ Ἀρμενίαν τόποις καὶ τὸν προειρημένον ποταμὸν διελθεῖν μὴ δυνάμενος, ἐπεκαλέσατο τὸν Δία· γενόμενος δὲ ἐπήκοος ὁ θεὸς, ἔπεμψεν αὐτῷ τίγριν, ἐφʼ ἧς ἀκινδύνως προσενεχθεὶς, εἰς τιμὴν τῶν συμβεβηκότων τὸν ποταμὸν Τίγριν μετωνόμασεν, καθὼς ἱστορεῖ Θεόφιλος ἐν α´ περὶ Λίθων. Ἑρμησιέναξ δὲ ὁ Κύπριος ἱστορίας μέμνηται τοιαύτης. Διόνυσος ἐρασθεὶς Ἀλφεσιβοίας νύμφης καὶ μήτε δώροις μήτε δεήσεσι πεῖσαι δυνάμενος, εἰς (τὴν προειρημένην) τίγριν μετέβαλε τὴν μορφὴν τοῦ σώματος· καὶ φόβῳ πείσας τὴν ἀγαπωμένην, ἀνέλαβεν αὐτήν· καὶ διὰ τοῦ ποταμοῦ κομίσας ἐγέννησεν υἱὸν Μῆδον· ὃς ἀκμ άσας εἰς τιμὴν τοῦ συγκυρήματος τὸν ποταμὸν Τίγριν μετωνόμασεν, καθὼς ἱστορεῖ Ἀριστώνυμος ἐν γ´ […] .

24.2Dicle'de mindan denen, bembeyaz bir taş oluşur. Onu yanında bulunduran, yabanıl hayvanlardan hiçbir zarar görmez. Bizanslı Leon, Irmaklar Üzerine'nin üçüncü kitabında böyle anlatır.

24.2
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ λίθος μυνδὰν καλούμενος, πάνυ λευκός· ὃν ἐὰν κατέχῃ τις, οὐδὲν ὑπὸ θηρίων ἀδικεῖται, καθὼς ἱστορεῖ Λέων ὁ Βυζάντιος ἐν γ´ περὶ Ποταμῶν.

24.3Irmağın yanında Gauranos denen bir dağ vardır; adını Roksenos'un oğlu satrap Gauranos'tan alır. Gauranos tanrılara saygılıydı ve bunun karşılığını gördü: bütün Persler içinde yalnız o üç yüz yıl yaşadı, hiçbir hastalığa yakalanmadan öldü ve Mausoros doruklarında görkemli bir biçimde gömülmeye layık görüldü. Tanrıların takdiriyle dağın adı da ondan ötürü Gauranos oldu.

24.3
  1. Παράκειται δὲ αὐτῷ ὄρος Γαύρανον καλούμενον ἐπὸ Γαυράνου τοῦ Ῥωξένου σατράπου· ὃς εὐσεβὴς ὢν πρὸς τοὺς θεοὺς, τῆς ἀμοιβαίας ἔτυχε χάριτος. Μόνος [γὰρ] ἐκ πάντων τῶν Περσῶν τριακοσίοις ἔτεσι ζήσας καὶ ἄτερ νόσου τινὸς τελευτήσας, ἐν ταῖς ἀκρωρείαις τοῦ Μαυσωροῦ ταφῆς ἠξιώθη πολυτελοῦς· κατὰ δὲ πρόνοιαν θεῶν τὸ ὄρος ἀπ᾿ αὐτοῦ Γαύρανον μετωνομάσθη.

24.4Bu dağda yabani arpaya benzeyen bir ot yetişir. Yerliler bunu zeytinyağında ısıtıp bedenlerine sürerler ve ölümün kaçınılmaz anına kadar hiç hastalanmazlar. Sostratos, Mitolojik Hikâyeler Derlemesi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

24.4
  1. Γεννᾶται δ᾿ ἐν αὐτῷ βοτάνη κριθῇ παρόμοιος ἀγρίᾳ· ταύτην οἱ ἐγχώριοι θερμαίνοντες ἐν ἐλαίῳ καὶ ἀλειφόμενοι οὐδέποτε νοσοῦσι μέχρι τῆς ἀνάγκης τοῦ θανάτου, καθὼς ἱστορεῖ Σώστρατος ἐν α´ Μυθκῶν ἱστοριῶν συναγωγῆς. # Bölüm 25 ### XXV. ΙΝΔΟΣ.

25.1XXV. İndus

İndus, Hindistan'da bir ırmaktır; güçlü bir akıntıyla Balıkyiyenler'in ülkesine akar. Eskiden, Güneş'in oğlu Mausolos'tan ötürü Mausolos diye anılırdı. Adı şu sebeple değişti. Dionysos'un gizli ayini yapılırken ve yerliler dinî törenle meşgulken, ileri gelen gençlerden Indos, kutsal sepeti taşıyan kral Oksyalkos'un kızı Damasalkida'nın ırzına geçti. Kral onu cezalandırmak için aratınca korkudan kendini Mausolos ırmağına attı; ırmağın adı da ondan ötürü İndus oldu.

25.1
  1. Ἰνδὸς ποταμός ἐστι τῆς Ἰνδίας, ῥοίζῳ μεγάλῳ καταφερόμενος εἰς τὴν τῶν Ἰχθυοφάγων γῆν· ἐκαλεῖτο δὲ πρότερον Μαυσωλὸς ἀπὸ Μαυσωλοῦ τοῦ Ἡλίου μετωνομάσθη δὲ δι᾿ σἰτίαν τοιαύτην. Τῶν τοῦ Διονόσου μυστηρίων τελουμένων καὶ τῶν ἐγχωρίων τῇ δεισιδαιμονία προσευκαιρούντων, Ἰνδὸς, τῶν ἐπισήμων νέος, τὴν Ὀξυάλκου τοῦ βασιλέως θυγατέρα Δαμασαλκίδαν κανηφοροῦσαν βιασάμενος ἔφθειρεν· ζητούμενος δὲ ὑπὸ τοῦ τυράννου πρὸς κόλασιν, διὰ φόβον ἑαυτὸν ἔβαλεν εἰς ποταμὸν Μαυσωλὸν, ὃς ἀπʼ αὐτοῦ Ἰνδὸς μετωνομάσθη.

25.2Irmakta […] denen bir taş oluşur. Bakireler bunu taşıdıklarında, ırza geçecek kimselerden hiç korkmazlar.

25.2
  1. Γεννᾶται δʼ ἐν αὐτῷ λίθος […] προσαγορευόμενος, ὃν ὅταν φορῶσιν αἱ παρθένοι, κατʼ οὐδένα τρόπον τοὺς φθορέας φοβοῦνται.

25.3Burada karpyle denen, sığırdiline benzer bir ot da yetişir. Sarılık hastalarına ılık suyla verildiğinde çok iyi gelir. Rodoslu Kleitophon, Hindistan Tarihi'nin birinci kitabında böyle anlatır.

25.3
  1. Φύεται δὲ ἐν αὐτῷ καὶ βοτάνη καρπύλη καλουμένη, βουγλώσσῳ παρόμοιος· ποιεῖ δʼ ἄριστα πρὸς ἰκτέρους διὰ ὕδατος χλιαροῦ διδομένη τοῖς πάσχουσιν, καθὼς ἱστορεῖ Κλειτοφῶν ὁ Ῥόδιος ἐν α΄ Ἰνδικῶν

25.4Irmağın yanında Lilaion denen bir dağ vardır; adını çoban Lilaios'tan alır. Lilaios dindar bir adamdı, yalnız Ay'a tapar ve gecenin derin karanlığında onun gizli ayinlerini yapardı. Bu saygısızlığı içlerine sindiremeyen öteki tanrılar üzerine iki kocaman aslan gönderdiler. Lilaios bu aslanlar tarafından parçalanarak can verdi. Ay da kendisine iyilik eden bu adamı, onun adını taşıyan dağa dönüştürdü.

25.4
  1. Παράκειται δʼ αὐτῷ ὄρος, Λίλαιον προσαγορευομενον ἀπὸ Λιλαίου ποιμένος. Οὗτος γὰρ δεισιδαίμων ὑπάρχων καὶ μόνην σεβόμενος τὴν Σελήνην, νυκτὸς βαθείας ἐξετέλει τὰ μυστήρια τῆς προειρημένης. Βαρέως δὲ οἱ λοιποὶ θεοὶ [τὴν] ἀτιμίαν φέροντες, ἔπεμψαν αὐτῷ δύο λέοντας ὑπερμεγέθεις· ὑφʼ ὧν διασπαραχθεὶς τὸν βίον ἐξέλιπε. Σελήνη δὲ τὸν εὐεργέτην μετέβαλεν εἰς ὁμώνυμον ὄρος.

25.5Bu dağda kleitoris denen, simsiyah bir taş oluşur. Yerliler bunu süs olarak küpelerinde taşırlar. Aristoteles, Irmaklar Üzerine'nin dördüncü kitabında böyle anlatır.

25.5
  1. Γεννᾶται δὲ ἐν αὐτῷ λίθος κλειτορὶς ὀνομαζόμενος· ἔστι δὲ λίαν μελάγχρους· ὃν κόσμου χάριν οἱ ἐγχώριοι φοροῦσιν ἐν τοῖς ὠταρίοις, καθὼς ἱστορεῖ Ἀριστοτέλης ἐν δ΄ περὶ Ποταμῶν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…