Plutarkhos
Otho
Ὄθων
1.11. Bölüm
Yeni imparator gün ağarırken Capitolium'a çıkıp kurban sundu. Marius Celsus'u yanına getirtip selamladı, dostça konuştu, ona suçlamayı unutmasını, bağışlanmasını ise daha çok hatırlamasını rica etti. Celsus ne alçaltıcı ne de duygusuz bir karşılık verdi: Suçlamanın kendi karakterine tanıklık ettiğini söyledi, çünkü hiçbir minnet borcu olmadığı Galba'ya sadık kalmakla suçlanıyordu. Orada bulunanlar ikisine de hayran kaldı, askerler de övgülerini sundu.
ὁ δὲ νεώτερος αὐτοκράτωρ ἅμʼ ἡμέρᾳ προελθὼν εἰς τὸ Καπιτώλιον ἔθυσε· καὶ κελεύσας Μάριον Κέλσον ἀχθῆναι πρὸς αὑτὸν ἠσπάσατο καὶ διελέχθη φιλανθρώπως, καὶ παρεκάλεσε τῆς αἰτίας ἐπιλαθέσθαι μᾶλλον ἢ τῆς ἀφέσεως μνημονεύειν. τοῦ δὲ Κέλσου μήτε ἀγεννῶς ἀποκριναμένου μήτʼ ἀναισθήτως, ἀλλά φήσαντος αὐτὸ τοῦ τρόπου διδόναι τὸ ἔγκλημα πίστιν, ἐγκεκλῆσθαι γὰρ ὅτι Γάλβᾳ βέβαιον ἑαυτὸν παρέσχεν, ᾧ χάριν οὐδεμίαν ὤφειλεν, ἠγάσθησαν οἱ παρόντες ἀμφοτέρων καὶ τὸ στρατιωτικὸν ἐπῄνεσεν.
1.2Senatoda halka yakın, dostça birçok şey söyledi. Konsül olarak görev yapacağı sürenin bir bölümünü Verginius Rufus'a verdi; Nero'nun ya da Galba'nın seçmiş olduğu konsüllerin hepsinin görevlerini de korudu. Yaşça ya da itibarca öne çıkanları rahiplik makamlarına getirdi.
ἐν δὲ συγκλήτῳ πολλὰ δημοτικὰ καὶ φιλάνθρωπα διαλεχθείς, ὃν μὲν αὐτὸς ὑπατεύειν χρόνον ἤμελλε, τούτου μέρος ἔνειμεν Οὐεργινίῳ Ῥούφῳ, τοῖς δὲ ἀποδεδειγμένοις ὑπὸ Νέρωνος ἢ Γάλβα πᾶσιν ἐτήρησε τὰς ὑπατείας. ἱερωσύναις δὲ τοὺς καθʼ ἡλικίαν προήκοντας ἢ δόξαν ἐκόσμησε.
1.3Nero'nun zamanında sürgüne gönderilip Galba zamanında dönen senatörlerin hepsine, satılmamış olarak buldukları mallarını geri verdi. Daha önce bu adamın gelişinden, sanki bir insan değil de bir öç tanrıçası ya da kan dökücü bir daimōn birden devletin üstüne çökmüş gibi ürperen seçkinler ve güçlüler, şimdi yönetimin kendilerine gülümsediğini görüp daha umutlu bir hâle geldi.
τοῖς δὲ ἐπὶ Νέρωνος φυγοῦσι καὶ κατελθοῦσιν ἐπὶ Γάλβα συγκλητικοῖς πᾶσιν ἀπέδωκεν ὅσα μὴ πεπραμένα τῶν κτημάτων ἑκάστου ἐξεύρισκεν. ὅθεν οἱ πρῶτοι καὶ κράτιστοι πεφρικότες πρότερον ὡς οὐκ ἀνδρός, ἀλλά τινος ἢ Ποινῆς ἢ παλαμναίου δαίμονος ἄφνω τοῖς πράγμασιν ἐπιπεπτωκότος, ἡδίους ἐγένοντο ταῖς ἐλπίσι πρὸς τὴν ἠγεμονίαν ὥσπερ διαμειδιῶσαν.
2.12. Bölüm
Ama hiçbir şey bütün Romalıları Tigellinus'la ilgili olanlar kadar sevindirip ona bağlamadı. Tigellinus, Roma'nın bir kamu borcu gibi istediği cezanın korkusu içinde, farkında olmadan cezasını çekmeye başlamıştı bile;
ὁμοῦ δὲ Ῥωμαίους πάντας οὐδὲν εὔφρανεν οὕτως οὐδὲ ᾠκειώσατο πρὸς αὐτὸν ὡς τὰ περὶ Τιγελλῖνον. ἐλελήθει μὲν γὰρ ἤδη κολαζόμενος αὐτῷ τῷ φόβῳ τῆς κολάσεως ἣν ὡς χρέος ἀπῄτει δημόσιον ἡ πόλις,
2.2bedenindeki iyileşmez hastalıklar da işin cabasıydı. Aklı başında olanlar, can çekişirken bile ölçüsüzlüğünün hâlâ çırpınarak sarıldığı o iğrenç, ağza alınmaz fahişeler ve pis kadınlar arasındaki yuvarlanmaların kendisini en ağır ceza, nice ölüme bedel sayıyordu. Yine de halkın çoğunu üzen şey, kendisi yüzünden o kadar çok ve o kadar değerli insanın göremediği Güneş'i onun hâlâ görmesiydi.
καὶ νοσήμασιν ἀνηκέστοις σώματος, αὐτάς τε τὰς ἀνοσίους καὶ ἀρρήτους ἐν γυναιξὶ πόρναις καὶ ἀκαθάρτοις ἐγκυλινδήσεις, αἷς ἔτι προσέσπαιρε δυσθανατοῦντος αὐτοῦ τὸ ἀκόλαστον ἐπιδραττόμενον, ἐσχάτην τιμωρίαν ἐποιοῦντο καὶ πολλῶν ἀντάξια θανάτων οἱ σωφρονοῦντες. ἠνία δὲ τοὺς πολλοὺς ὅμως τόν ἥλιον ὁρῶν μετὰ τοσούτους καὶ τοιούτους διʼ αὐτὸν οὐχ ὁρῶντας.
2.3Otho, onun Sinuessa yakınındaki kırlardaki yerine adam gönderdi; orada, daha uzağa kaçmak için gemileri demirli olarak yaşıyordu. Gönderilen adamı çok altınla kandırmaya çalıştı; kandıramayınca yine de armağanlar verdi ve sakalını tıraş edinceye kadar beklemesini rica etti. Sonra usturayı alıp kendi boğazını kesti.
ἔπεμψεν οὖν ἐπʼ αὐτὸν ὁ Ὄθων εἰς τοὺς περὶ Σινόεσσαν ἀγρούς· ἐκεῖ γὰρ διῃτᾶτο, πλοίων παρορμούντων, ὡς φευξόμενος ἀπωτέρω. καὶ τόν γε πεμφθέντα χρυσίῳ πολλῷ πείθειν ἐπεχείρησε παρεῖναι· μὴ πεισθέντι δὲ δῶρα μὲν ἔδωκεν οὐδὲν ἧττον, ἐδεήθη δὲ ὑπομεῖναι ἕως ἂν ἀποξύρηται τό γένειον· καὶ λαβὼν αὐτὸς ἑαυτὸν ἐλαιμοτόμησεν.
3.13. Bölüm
Sezar, halka bu en haklı hazzı böylece verdikten sonra, kişisel düşmanlıkları yüzünden kimseye kin tutmadı. Halkı memnun etmek için de ilk zamanlarda tiyatrolarda Nero diye anılmaktan kaçınmıyordu; bazıları Nero'nun heykellerini yeniden ortaya çıkardığında da engel olmadı.
οὕτω δὲ τῷ δήμῳ τὴν δικαιοτάτην ἡδονὴν ἀποδοὺς ὁ Καῖσαρ, αὐτὸς ἰδίας ἔχθρας οὐδενὶ τοπαράπαν ἐμνησικάκησε, τοῖς δὲ πολλοῖς χαριζόμενος οὐκ ἔφευγε τὸ πρῶτον ἐν τοῖς θεάτροις Νέρων προσαγορεύεσθαι· καί τινων εἰκόνας Νέρωνος εἰς τοὐμφανὲς προθεμένων οὐκ ἐκώλυσε.
3.2Cluvius Rufus'a göre İspanya'ya ulaklarla gönderilen diplomalarda Otho'nun adına Nero'nun evlatlık adı da eklenmişti. Ama ileri gelenlerin ve güçlülerin buna kızdığını fark edince vazgeçti. Yönetim böyle bir düzene girerken paralı askerler sorun çıkarmaya başladı; ona güvenmemesini, önemli kişilerden sakınmasını ve onları budamasını öğütlüyorlardı. Bunu ya gerçekten sevgiden kaygılandıkları için ya da kargaşa ve savaş çıkarmak için bahane olsun diye yapıyorlardı.
Κλούβιος δὲ Ῥοῦφος εἰς Ἰβηρίαν φησὶ κομισθῆναι διπλώματα, οἷς ἐκπέμπουσι τοὺς γραμματηφόρους, τὸ τοῦ Νέρωνος θετὸν ὄνομα προσγεγραμμένον ἔχοντα τῷ τοῦ Ὄθωνος. οὐ μὴν ἀλλὰ τοὺς πρώτους καί κρατίστους αἰσθόμενος ἐπὶ τούτῳ δυσχεραίνοντας ἐπαύσατο. τοιαύτην δὲ τῆς ἡγεμονίας κατάστασιν αὐτῷ λαμβανούσης, οἱ μισθοφόροι χαλεποὺς παρεῖχον ἑαυτούς, ἀπιστεῖν παρακελευόμενοι καί φυλάττεσθαι καί κολούειν τοὺς ἀξιολόγους, εἴτʼ ἀληθῶς φοβούμενοι διʼ εὔνοιαν, εἴτε προφάσει χρώμενοι ταύτῃ τοῦ ταράττειν καί πολεμοποιεῖν.
3.3Otho, on yedinci kohortu Ostia'dan getirmesi için Crispinus'u gönderdi. Crispinus geceleyin hâlâ hazırlanıp silahları arabalara yüklerken, en gözü peklerin hepsi Crispinus'un iyi bir niyetle gelmediğini, senatonun bir darbe hazırlığında olduğunu, silahların Sezar için değil Sezar'a karşı taşındığını bağırmaya başladı.
Κρισπῖνον δὲ πέμψαντος αὐτοῦ τὴν ἑπτακαιδεκάτην σπεῖραν Ὠστίας ἀπάξοντα, κἀκείνου νυκτὸς ἔτι συσκευαζομένου καί τὰ ὅπλα ταῖς ἁμάξαις ἐπιτιθέντος, οἱ θρασύτατοι πάντες ἐβόων οὐδὲν ὑγιὲς τὸν Κρισπῖνον ἥκειν διανοούμενον, ἀλλὰ τὴν σύγκλητον ἐπιχειρεῖν πράγμασι νεωτέροις, καὶ τὰ ὅπλα κατὰ Καίσαρος, οὐ Καίσαρι παρακομίζεσθαι.
3.4Bu söz birçoklarını etkileyip kışkırttı. Kimi arabalara el koydu, kimi karşı koyan iki yüzbaşıyı ve Crispinus'un kendisini öldürdü. Hepsi silahlanıp birbirini Sezar'ın yardımına koşmaya çağırarak Roma'ya doğru yürüdü. Yanında seksen senatörün yemek yediğini öğrenince saraya koştular; Sezar'ın bütün düşmanlarını bir yerde öldürmek için fırsatın geldiğini söylüyorlardı.
τοῦ δὲ λόγου πολλῶν ἁπτομένου καί παροξύνοντος, οἱ μὲν ἐπελαμβάνοντο τῶν ἁμαξῶν, οἱ δὲ τοὺς ἐνισταμένους ἑκατοντάρχας δύο καί τὸν Κρισπῖνον αὐτὸν ἀπέκτειναν, πάντες δὲ διασκευασάμενοι καί παρακαλέσαντες ἀλλήλους Καίσαρι βοηθεῖν ἤλαυνον εἰς τὴν Ῥώμην καί πυθόμενοι παρʼ αὐτῷ δειπνεῖν ὀγδοήκοντα συγκλητικούς, ἐφέροντο πρὸς τὰ βασίλεια, νῦν καιρὸν εἶναι λέγοντες ἐν ταὐτῷ πάντας ἀνελεῖν τοὺς Καίσαρος πολεμίους.
3.5Şehir, her an yağmalanacak gibi büyük bir kargaşaya düştü; sarayda koşuşturma başladı, Otho korkunç bir çıkmaza girdi. Konuklar için korkuyordu, onlar da ondan korkuyordu; hepsinin gözlerini ona dikmiş, dehşetten donup kaldığını görüyordu; bazıları yemeğe karılarıyla gelmişti.
ἡ μὲν οὖν πόλις ὡς αὐτίκα διαρπαγησομένη θόρυβον εἶχε πολύν, ἐν δὲ τοῖς βασιλείοις ἦσαν διαδρομαί, καί τὸν Ὄθων α δεινὴ κατελάμβανεν ἀπορία. φοβούμενος γὰρ ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν αὐτὸς ἦν φοβερὸς ἐκείνοις, καί πρὸς αὑτὸν ἀνηρτημένους ἑώρα ταῖς ὄψεσιν ἀναύδους καί περιδεεῖς, ἐνίους καί μετὰ γυναικῶν ἥκοντας ἐπὶ τὸ δεῖπνον.
3.6Bir yandan muhafız komutanlarını askerlerle konuşup onları yatıştırmaya gönderdi, bir yandan da konukları kaldırıp başka bir kapıdan çıkardı. Kıl payı kurtuldular; hemen ardından paralı askerler yemek salonuna itişerek girip Sezar'ın düşmanlarının nereye gittiğini soruyordu.
ἅμα δὲ τοὺς ἐπάρχους ἀπέστελλε τοῖς στρατιώταις διαλέγεσθαι καί πραΰνειν κελεύσας, ἅμα δὲ τοὺς κεκλημένους ἄνδρας ἀναστήσας καθʼ ἑτέρας θύρας ἀφῆκε· καί μικρὸν ἔφθησαν ὑπεκφυγόντες, διὰ τῶν μισθοφόρων ὠθουμένων εἰς τὸν ἀνδρῶνα καί πυνθανομένων τί γεγόνασιν οἱ Καίσαρος πολέμιοι.
3.7Otho o zaman ayağa kalkıp sedirin üstünden onları uzun uzun yatıştırdı, yalvardı, gözyaşlarını bile esirgemedi; güçlükle geri gönderdi. Ertesi gün hepsine adam başı bin iki yüz elli drahmi bağışlayıp ordugâha girdi.
τότε μὲν οὖν ὀρθὸς ἀπὸ τῆς κλίνης πολλὰ παρηγορήσας καί δεηθεὶς καί μηδὲ δακρύων φεισάμενος μόλις ἀπέπεμψεν αὐτούς· τῇ δʼ ὑστεραίᾳ δωρησάμενος ἅπαντας κατʼ ἄνδρα χιλίαις καί διακοσίαις καί πεντήκοντα δραχμαῖς εἰσῆλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον,
3.8Kitleyi kendisine sadık ve hevesli diye övdü, ama aralarında iyi niyetli olmayan, kendi ölçülülüğünü ve onların kararlılığını lekeleyen birkaç kişinin pusuda beklediğini söyleyip öfkesine ortak olmalarını, cezalandırmaya yardım etmelerini istedi. Hepsi övüp buyurunca, cezalandırılmalarından kimsenin üzülmeyeceği iki kişiyi yanına alarak ayrıldı.
καί τὸ μὲν πλῆθος ἐπῄνεσεν, ὡς πρὸς αὐτὸν εὔνουν καί πρόθυμον, ὀλίγους δέ τινας οὐκ ἐπʼ ἀγαθῷ φήσας ὑποικουρεῖν, διαβάλλοντας αὐτοῦ τὴν μετριότητα καί τὴν ἐκείνων εὐστάθειαν, ἠξίου συναγανακτεῖν καί συγκολάζειν. ἐπαινούντων δὲ πάντων καί κελευόντων, δύο μόνους παραλαβών, οἷς οὐδεὶς ἔμελλεν ἄχθεσθαι κολασθεῖσιν, ἀπηλλάγη.
4.14. Bölüm
Onu sevip artık güvenenler bu değişime hayran kaldı; kimileri ise bunu savaş yüzünden halk avcılığı yaparak o ana uygun bulduğu zorunlu bir siyaset sayıyordu. Çünkü Vitellius'un imparatorluk unvanını ve gücünü üstlendiği artık kesin olarak haber veriliyordu. Tüylü ulaklar sürekli gelip ona yeni katılımları bildiriyor, başkaları da Pannonia, Dalmaçya ve Moesia ordularının komutanlarıyla birlikte Otho'yu seçtiğini haber veriyordu.
ταῦτα οἱ μὲν ἀγαπῶντες ἤδη καὶ πιστεύοντες ἐθαύμαζον τὴν μεταβολήν, οἱ δʼ ἀναγκαῖα πολιτεύματα πρὸς τὸν καιρὸν ἡγοῦντο, δημαγωγοῦντος αὐτοῦ διὰ τὸν πόλεμον. ἤδη γὰρ ἠγγέλλετο βεβαίως Οὐϊτέλλιος ἀξίωμα καὶ δύναμιν αὐτοκράτορος ἀνειληφώς· καὶ πτεροφόροι συνεχῶς ἐφοίτων ἀεί τι προσχωρεῖν ἐκείνῳ φράζοντες, ἕτεροι δὲ τὰ Παννονικὰ καὶ τὰ Δαλματικὰ καὶ τὰ περὶ Μυσίαν στρατεύματα δηλοῦντες ᾑρῆσθαι μετὰ τῶν ἡγεμόνων Ὄθωνα.
4.2Kısa süre sonra Mucianus ve Vespasianus'tan da dostça mektuplar geldi; biri Suriye'de, öbürü Yahudiye'de büyük ordulara kumanda ediyordu. Bunlarla cesaret bulan Otho, Vitellius'a yazıp ona askerce düşünmesini öğütledi: Ona bol para ve huzur içinde en rahat ve en hoş hayatı sürebileceği bir şehir verecekti.
ταχὺ δὲ ἀφίκετο καὶ παρὰ Μουκιανοῦ γράμματα καὶ παρὰ Οὐεσπεσιανοῦ φίλια, τοῦ μὲν ἐν Συρίᾳ, τοῦ δὲ ἐν Ἰουδαίᾳμεγάλας δυνάμεις ἐχόντων, ὑφʼ ὧν ἐπαιρόμενος ἔγραψεν Οὐϊτελλίῳ παραινῶν στρατιωτικὰ φρονεῖν, ὡς χρήματα πολλὰ δώσοντος αὐτοῦ καὶ πόλιν, ἐν ᾗ βιώσεται ῥᾷστον καὶ ἥδιστον βίον μεθʼ ἡσυχίας.
4.3O da önce usulca alay ederek karşılık verdi. Sonra birbirlerini kızdırarak mektuplarında bir sürü küfür ve küstahlık sıraladılar. Yalan söylemiyorlardı, ama birbirlerine ikisinde de bulunan ayıpları yüzlerine vurmaları akılsızca ve gülünçtü: Savurganlık, yumuşaklık, savaş tecrübesizliği, önceki yoksulluklarından gelen borç yığınları konusunda hangisinin daha az payı olduğunu söylemek zordu.
ἀντέγραψε δὲ κἀκεῖνος αὐτῷ κατειρωνευόμενος ἡσυχῆ πρῶτον ἐκ δὲ τούτου διερεθιζόμενοι πολλὰ βλάσφημα καὶ ἀσελγῆ χλευάζοντες ἀλλήλοις ἔγραφον, οὐ ψευδῶς μέν, ἀνοήτως δὲ καὶ γελοίως θατέρου τὸν ἕτερον ἃ προσῆν ἀμφοτέροις ὀνείδη λοιδοροῦντος. ἀσωτίας γὰρ καὶ μαλακίας καὶ ἀπειρίας πολέμων καὶ τῶν πρόσθεν ἐπὶ πενίᾳ χρεῶν πλήθους ἔργον ἦν εἰπεῖν ὁποτέρῳ μεῖον αὐτῶν μέτεστι.
4.4Birçok alamet ve hayaletten söz ediliyordu; çoğu kaynağı belirsiz, kuşkulu rivayetlerdi. Ama Capitolium'da arabanın üzerinde duran Nike heykelinin dizginleri, sanki tutamıyormuş gibi elinden kaydığını herkes gördü; nehrin ortasındaki adada duran Caius Caesar heykeli de ne deprem ne rüzgâr olmadan batıdan doğuya döndü.
σημείων δὲ καὶ φαντασμάτων πολλῶν λεγομένων, τὰ μὲν ἄλλα φήμας ἀδεσπότους καὶ ἀμφιβόλους εἶχεν, ἐν δὲ Καπιτωλίῳ Νίκης ἐφεστώσης ἅρματι τὰς ἡνίας πάντες εἶδον ἀφειμένας ἐκ τῶν χειρῶν, ὥσπερ κρατεῖν μὴ δυναμένης, καὶ τὸν ἐν μεσοποταμίᾳ νήσῳ Γαΐου Καίσαρος ἀνδριάντα μήτε σεισμοῦ γεγονότος μήτε πνεύματος ἀφʼ ἑσπέρας μεταστραφέντα πρὸς τὰς ἀνατολάς·
4.5Bunun, Vespasianus'un adamlarının işleri açıkça ele almaya başladığı günlerde olduğu söylenir. Halkın çoğu Tiber'deki olayı da kötüye yordu. Nehirlerin en çok kabardığı mevsimdi, ama daha önce hiç bu kadar yükselmemiş, bu kadar yıkım yapmamıştı; taşıp şehrin büyük bir bölümünü, en çok da satılık tahılın satıldığı semti su altında bırakınca günlerce korkunç bir kıtlık başgösterdi.
ὅ φασι συμβῆναι περὶ τὰς ἡμέρας ἐκείνας ἐν αἷς οἱ περὶ Οὐεσπεσιανὸν ἐμφανῶς ἤδη τῶν πραγμάτων ἀντελαμβάνοντο. καὶ τὸ περὶ τὸν Θύμβριν δὲ σύμπτωμα σημεῖον ἐποιοῦντο οἱ πολλοὶ μοχθηρόν. ἦν μὲν γὰρ ὥρα περὶ ἣν μάλιστα οἱ ποταμοὶ πλήθουσιν, ἀλλʼ οὔπω τοσοῦτος ἤρθη πρότερον, οὐδὲ ἀπώλεσε τοσαῦτα καὶ διέφθειρεν, ὑπερχυθεὶς καὶ κατακλύσας πολὺ μέρος τῆς πόλεως, πλεῖστον δὲ ἐν ᾧ τὸν ἐπὶ πράσει διαπωλοῦσι σῖτον, ὡς δεινὴν ἀπορίαν ἡμερῶν συχνῶν κατασχεῖν.
5.15. Bölüm
Vitellius'un komutanları Caecina ve Valens'in Alpleri tuttuğu haberi gelince, Roma'da paralı askerler soylu Dolabella'nın darbe düşündüğünden kuşkulanmaya başladı. Otho, ondan mı yoksa başkasından mı korktuğu bilinmez, onu yatıştırıp Aquinum şehrine gönderdi. Yanında sefere götüreceği devlet görevlilerini seçerken Vitellius'un kardeşi Lucius'u da aralarına kattı, itibarına hiçbir şey ekleyip eksiltmeden.
ἐπεὶ δὲ τὰς Ἄλπεις κατέχοντες ἤδη προσηγγέλλοντο Κεκίνας καὶ Οὐάλης Οὐϊτελλίῳ στρατηγοῦντες, ἐν Ῥώμῃ Δολοβέλλας, εὐπατρίδης ἀνήρ, ὑποψίαν παρεῖχε τοῖς μισθοφόροις νεώτερα φρονεῖν. ἐκεῖνον μὲν οὖν, εἴτε αὐτὸν εἴτε ἄλλον δεδοικώς, εἰς πόλιν Ἀκύνιον παρέπεμψε παραθαρρύνας. καταλέγων δὲ τῶν ἐν τέλει συνεκδήμους ἔταξεν ἐν τούτοις καὶ Λεύκιον τὸν Οὐϊτελλίου ἀδελφόν, οὔτε προσθεὶς οὐδὲν οὔτε ἀφελὼν ἧς εἶχε τιμῆς.
5.2Vitellius'un annesini ve karısını da, kendileri için hiçbir şeyden korkmasınlar diye özenle korudu. Roma'nın başına Vespasianus'un kardeşi Flavius Sabinus'u şehir muhafızı olarak getirdi. Bunu ya Nero'nun anısına yaptı — Sabinus görevi ondan almış, Galba elinden almıştı — ya da daha çok Sabinus'u yükselterek Vespasianus'a dostluk ve güvenini göstermek istedi.
ἰσχυρῶς δὲ καὶ τῆς μητρὸς ἐπεμελήθη τοῦ Οὐϊτελλίου καὶ τῆς γυναικός, ὅπως μηδὲν φοβήσονται περὶ αὑτῶν, τῆς δὲ Ῥώμης φύλακα Φλαούιον Σαβῖνον, ἀδελφὸν Οὐεσπεσιανοῦ, κατέστησεν, εἴτε καὶ τοῦτο πράξας ἐπὶ τιμῇ Νέρωνος παρʼ ἐκείνου γὰρ εἰλήφει τὴν ἀρχὴν ὁ Σαβῖνος, ἀφείλετο δὲ Γάλβας αὐτόν, εἴτε μᾶλλον εὔνοιαν ἐνεδείκνυτο Οὐεσπεσιανῷ καὶ πίστιν αὔξων Σαβῖνον.
5.3Kendisi İtalya'da Po kıyısındaki Brixillum şehrinde kaldı; orduların başına komutan olarak Marius Celsus'u, Suetonius Paulinus'u, ayrıca Gallus'u ve Spurinna'yı gönderdi. Hepsi ünlü adamlardı, ama askerlerin disiplinsizliği ve küstahlığı yüzünden işlerde kendi akıllarına göre hareket edemediler.
αὐτὸς μὲν οὖν ἐν Βριξίλλῳ, πόλει τῆς Ἰταλίας περὶ τὸν Ἠριδανὸν ἀπελείφθη, στρατηγοὺς δὲ τῶν δυνάμεων ἐξέπεμψε Μάριόν τε Κέλσον καὶ Σουητώνιον Παυλῖνον ἔτι τε Γάλλον καὶ Σπουρίναν, ἄνδρας ἐνδόξους, χρήσασθαι δὲ μὴ δυνηθέντας ἐπὶ τῶν πραγμάτων ὡς προῃροῦντο τοῖς ἑαυτῶν λογισμοῖς διʼ ἀταξίαν καὶ θρασύτητα τῶν στρατιωτῶν.
5.4Askerler, imparatora kumandayı kendileri verdiği için başkasını dinlemeye tenezzül etmiyordu. Düşman tarafının durumu da tamamen sağlıklı değildi, komutanlarına uysal davranmıyordu; aynı sebeple tutarsız ve kibirliydi. Ama onlarda savaş tecrübesi vardı; yorgunluğa alışkın oldukları için de ondan kaçmıyorlardı.
οὐ γὰρ ἠξίουν ἑτέρων ἀκούειν, ὡς παρʼ αὑτῶν τοῦ αὐτοκράτορος τὸ ἄρχειν ἔχοντος. ἦν μὲν οὖν οὐδὲ τὰ τῶν πολεμίων ὑγιαίνοντα παντάπασιν οὐδὲ χειροήθη τοῖς ἡγεμόσιν, ἀλλʼ ἔμπληκτα καὶ σοβαρὰ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. οὐ μὴν ἀλλʼ ἐκείνοις ἐμπειρία γε παρῆν τοῦ μάχεσθαι καὶ τὸ κάμνειν ἐθάδες ὄντες οὐκ ἔφευγον,
5.5Bunlar ise tembellik ve savaştan uzak bir yaşayışla yumuşamıştı, ömürlerinin çoğunu tiyatrolarda, şenliklerde ve sahnenin yanında geçirmişlerdi. Bu yumuşaklığı küstahlık ve böbürlenmeyle örtmek istiyor, işleri taşıyamadıkları için değil, kendilerine yakıştıramadıkları için yapmıyormuş gibi görünüyorlardı. Spurinna onları zorlamaya kalkınca az kalsın öldürüyorlardı.
οὗτοι δὲ μαλακοὶ μὲν ἦσαν ὑπὸ σχολῆς καὶ διαίτης ἀπολέμου, πλεῖστον χρόνον ἐν θεάτροις καὶ πανηγύρεσι καὶ παρὰ σκηνὴν βεβιωκότες, ὕβρει δὲ καὶ κόμπῳ ἐπαμπέχειν ἐβούλοντο, προσποιήσασθαι τὰς λειτουργίας ὡς κρείττονες ἀπαξιοῦντες, οὐχ ὡς ἀδύνατοι φέρειν. ὁ δὲ Σπουρίνας προσβιαζόμενος αὐτοὺς ἐκινδύνευσε μικρὸν ἐλθόντας ἀνελεῖν αὐτόν.
5.6Ona her türlü hakaretten ve küfürden geri durmuyor, Sezar'ın fırsatlarını ve işlerini baltalayan hain diyorlardı. Bazıları sarhoş olup gece çadırına gelerek yol parası istediler; Sezar'a gidip onu suçlamaları gerektiğini söylüyorlardı.
ὕβρεως δὲ καὶ βλασφημίας οὐδεμιᾶς ἐφείσαντο, προδότην καὶ λυμεῶνα τῶν Καίσαρος καιρῶν καὶ πραγμάτων λέγοντες, ἔνιοι δὲ καὶ μεθυσθέντες ἤδη νυκτὸς ἦλθον ἐπὶ τὴν σκηνὴν ἐφόδιον αἰτοῦντες· εἶναι γὰρ αὐτοῖς πρὸς Καίσαρα βαδιστέον, ὅπως ἐκείνου κατηγορήσωσιν.
6.16. Bölüm
Placentia önlerinde askerlerin birbirine ettiği hakaret, işlere de Spurinna'ya da o sırada yaradı. Vitellius'un askerleri surlara saldırırken mazgallarda duran Otho'nun adamlarıyla alay ediyorlardı: Sahne oyuncuları, savaş dansçıları, Pythia ve Olympia oyunları seyircileri diyor, onların savaş ve sefer görmemiş, seyretmemiş olduklarını, silahsız bir ihtiyarın, Galba'nın başını kesmekle övündüklerini, ama adam gibi bir savaşa, çarpışmaya açıkça çıkamayacaklarını söylüyorlardı.
ὤνησε δὲ τὰ πράγματα καὶ Σπουρίναν ἐν τῷ παραυτίκα λοιδορία περὶ Πλακεντίαν γενομένη τῶν στρατιωτῶν, οἱ γὰρ Οὐϊτελλίου τοῖς τείχεσι προσβάλλοντες ἐχλεύαζον τοὺς Ὄθωνος ἑστῶτας παρὰ τὰς ἐπάλξεις, σκηνικοὺς καὶ πυρριχιστὰς καὶ Πυθίων καὶ Ὀλυμπίων θεωρούς, πολέμου δὲ καὶ στρατείας ἀπείρους καὶ ἀθεάτους ἀποκαλοῦντες, καὶ μέγα φρονοῦντας ἐπὶ τῷ γέροντος ἀνόπλου κεφαλὴν ἀποτεμεῖν, τὸν Γάλβαν λέγοντες, εἰς δὲ ἀγῶνα καὶ μάχην ἀνδρῶν οὐκ ἂν ἐκφανῶς καταβάντας.
6.2Bu hakaretlerden öyle sarsılıp yanıp tutuştular ki, Spurinna'nın ayaklarına kapanıp kendilerini kullanmasını, kumanda etmesini istediler, hiçbir tehlikeden ve zahmetten kaçınmayacaklarını söylediler. Surlarda şiddetli bir çarpışma oldu, birçok savaş makinesi getirildi; ama Spurinna'nın adamları üstün geldi, düşmanı büyük kayıplar verdirerek püskürttü, İtalya'nın hiçbir şehrinden aşağı kalmayan bu ünlü ve bayındır şehri korudular.
οὕτω γὰρ ἐταράχθησαν ὑπὸ τούτων τῶν ὀνειδῶν καὶ διεκάησαν ὥστε προσπεσεῖν τῷ Σπουρίνᾳ, δεόμενοι χρῆσθαι καὶ προστάττειν αὐτοῖς, οὐδένα κίνδυνον οὐδὲ πόνον ἀπολεγομένοις. ἰσχυρᾶς δὲ συστάσης τειχομαχίας καὶ μηχανημάτων πολλῶν προσαχθέντων ἐκράτησαν οἱ τοῦ Σπουρίνα, καὶ φόνῳ πολλῷ τοὺς ἐναντίους ἀποκρουσάμενοι διετήρησαν ἔνδοξον πόλιν καὶ τῶν Ἰταλῶν οὐδεμιᾶς ἧττον ἀνθοῦσαν.
6.3Otho'nun komutanları Vitellius'un komutanlarından başka bakımlardan da hem şehirlere hem kişilere daha az zararlıydı. Caecina'nın ne sesi ne de görünüşü halka yakındı; itici, tuhaf, kocaman bir adamdı, Galyalılar gibi şalvar ve uzun kollu giysilerle dolaşıyor, Roma sancaklarıyla ve subaylarıyla bu kılıkta görüşüyordu.
ἦσαν δὲ καὶ τὰ ἄλλα τῶν Οὐϊτελλίου στρατηγῶν οἱ Ὄθωνος ἐντυχεῖν ἀλυπότεροι καὶ πόλεσι καὶ ἰδιώταις ἐκείνων δὲ Κεκίνας μὲν οὔτε φωνὴν οὔτε σχῆμα δημοτικός, ἀλλʼ ἐπαχθὴς καὶ ἀλλόκοτος, σώματος μεγάλου, Γαλατικῶς ἀναξυρίσι καὶ χειρῖσιν ἐνεσκευασμένος, σημείοις καὶ ἄρχουσι Ῥωμαϊκοῖς διαλεγόμενος.
6.4Karısı da süslü püslü ata biner, seçme süvariler ona eşlik ederdi. Öbür komutan Fabius Valens'i ise ne düşmandan yağma ne de müttefiklerden çalma ve rüşvet doyuruyordu; hep para peşindeydi. Hatta bu yüzden yavaş ilerleyip birinci savaşı kaçırdığı sanılıyordu.
καὶ τὴν γυναῖκα παρέπεμπον αὐτῷ λογάδην ἱππεῖς ὀχουμένην ἵππῳ κεκοσμημένην ἐπιφανῶς. Φάβιον δὲ Οὐάλεντα τὸν ἕτερον στρατηγὸν οὔτε ἁρπαγαὶ πολεμίων οὔτε κλοπαὶ καὶ δωροδοκίαι παρὰ συμμάχων ἐνεπίμπλασαν χρηματιζόμενον, ἀλλὰ καὶ ἐδόκει διὰ τοῦτο βραδέως ὁδεύων ὑστερῆσαι τῆς προτέρας μάχης.
6.5Bazıları da Caecina'yı suçlar: O gelmeden önce zafer kendisinin olsun diye acele edip başka küçük hatalara düşmüş, uygun zamanda ve layıkıyla olmayan, az kalsın bütün işi berbat edecek bir savaşa girişmişti.
οἱ δὲ τὸν Κεκίναν αἰτιῶνται, σπεύδοντα τὴν νίκην ἑαυτοῦ γενέσθαι πρὶν ἐκεῖνον ἐλθεῖν, ἄλλοις τε μικροτέροις περιπεσεῖν ἁμαρτήμασι καὶ μάχην οὐ κατὰ καιρὸν οὐδὲ γενναίως συνάψαι, μικροῦ πάντα τὰ πράγματα διαφθείρασαν αὐτοῖς.
7.17. Bölüm
Placentia'dan püskürtülen Caecina, yine zengin ve büyük bir şehir olan Cremona'ya yöneldi. Spurinna'ya yardım için Placentia'ya gitmekte olan Annius Gallus yolda Placentialıların ayakta kaldığını, Cremona'dakilerin tehlikede olduğunu duyup ordusunu oraya kaydırdı ve düşmanın yakınında ordugâh kurdu. Ardından öteki komutanlar da teker teker ona yardıma geldi.
ἐπεὶ γὰρ ἀποκρουσθεὶς τῆς Πλακεντίας ὁ Κεκίνας ἐπὶ Κρεμώνην ὥρμησεν, ἑτέραν πόλιν εὐδαίμονα καὶ μεγάλην, πρῶτος μὲν Ἄννιος Γάλλος πρὸς Πλακεντίαν Σπουρίνᾳ βοηθῶν, ὡς ἤκουσε καθʼ ὁδὸν τοὺς Πλακεντίνους περιγεγονέναι, κινδυνεύειν δὲ τοὺς ἐν Κρεμώνῃ, μετήγαγεν ἐκεῖ τὸ στράτευμα καὶ κατεστρατοπέδευσε πλησίον τῶν πολεμίων ἔπειτα καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστος ἐβοήθει τῷ στρατηγῷ.
7.2Caecina sık, ağaçlık yerlere çok sayıda ağır piyade yerleştirip pusu kurmuş, süvarilerine önden gidip düşman saldırırsa azar azar geri çekilip kaçmalarını, böylece onları pusuya düşürmelerini buyurmuştu. Kaçaklar bunu Celsus'a bildirdi. Celsus iyi süvarilerle karşı çıktı, takibi tedbirli yürüttü, pusuyu kuşatıp karıştırdı ve ordugâhtan ağır piyadeleri çağırdı.
τοῦ δὲ Κεκίνα λοχίσαντος εἰς λάσια χωρία καὶ ὑλώδη πολλοὺς ὁπλίτας, ἱππεῖς δὲ προεξελάσαι κελεύσαντος, κἂν συνάψωσιν οἱ πολέμιοι κατὰ μικρὸν ἀναχωρεῖν καὶ ἀναφεύγειν, ἄχρι ἂν ὑπάγοντες οὕτως ἐμβάλωσιν αὐτοὺς εἰς τὴν ἐνέδραν, ἐξήγγειλαν αὐτόμολοι τῷ Κέλσῳ. καὶ οὗτος μὲν ἱππεῦσιν ἀγαθοῖς ἀντεξελάσας, πεφυλαγμένως δὲ χρώμενος τῇ διώξει καὶ τὴν ἐνέδραν περισχὼν καὶ συνταράξας, ἐκάλει τοὺς ὁπλίτας ἐκ τοῦ στρατοπέδου.
7.3Zamanında gelselerdi hiçbir düşmanı sağ bırakmayacakları, süvarilerin ardından gidip Caecina'nın bütün ordusunu ezip yok edecekleri düşünülür. Ama Paulinus yardıma geç ve ağır davrandı; aşırı tedbiri yüzünden şöhretinin altında bir komutanlık yapmakla suçlandı.
καὶ δοκοῦσιν ἂν ἐπελθόντες ἐν καιρῷ μηδένα λιπεῖν τῶν πολεμίων, ἀλλὰ πᾶν τὸ μετὰ Κεκίνα στράτευμα συντρῖψαι καὶ ἀνελεῖν ἐπισπόμενοι τοῖς ἱππεῦσι· νυνὶ δὲ ὁ Παυλῖνος ὀψὲ καὶ σχολῇ προσβοηθήσας αἰτίαν ἔσχεν ἐνδεέστερον τῆς δόξης στρατηγῆσαι διʼ εὐλάβειαν.
7.4Askerlerin çoğu onu ihanetle de suçluyor, Otho'yu kışkırtıyor, kendilerinin kazandığını, ama zaferin komutanların kötülüğü yüzünden tamamlanamadığını söyleyerek böbürleniyorlardı. Otho onlara inanmaktan çok inanmıyor görünmemeye çalışıyordu. Bu yüzden kardeşi Titianus'u ve muhafız komutanı Proculus'u ordulara gönderdi; bütün yetki aslında Proculus'taydı, Titianus yalnız bir görüntüydü.
οἱ δὲ πολλοὶ τῶν στρατιωτῶν καὶ προδοσίαν ἐνεκάλουν αὐτῷ, καὶ παρώξυνον τὸν Ὄθωνα, μεγαληγοροῦντες ὡς νενικηκότων αὐτῶν, τῆς δὲ νίκης οὐκ ἐπὶ πᾶν προελθούσης κακίᾳ τῶν στρατηγῶν. ὁ δὲ Ὄθων οὐχ οὕτως ἐπίστευεν αὐτοῖς ὡς ἐβούλετο μὴ δοκεῖν ἀπιστεῖν. ἔπεμψεν οὖν Τιτιανὸν ἐπὶ τὰ στρατεύματα τὸν ἀδελφὸν καὶ Πρόκλον τὸν ἔπαρχον, ὃς εἶχεν ἔργῳ τὴν πᾶσαν ἀρχήν, πρόσχημα δὲ ἦν ὁ Τιτιανός.
7.5Celsus ile Paulinus ise boş yere danışman ve dost unvanını taşıyor, işlerde hiçbir yetkisi ve gücü bulunmuyordu. Düşman tarafında da kargaşa vardı, özellikle Valens'in emrindekilerde. Pusu savaşının haberi gelince, bu kadar adam ölürken orada bulunup yardım edemedikleri için öfkelendiler. Valens, kendisini taşlamaya kalkan askerleri güçlükle yatıştırıp rica ederek ordugâhı kaldırdı ve Caecina'nın adamlarıyla birleşti.
οἱ δὲ περὶ τὸν Κέλσον καὶ Παυλῖνον ἄλλως ἐφείλκοντο συμβούλων ὄνομα καὶ φίλων, ἐξουσίαν καὶ δύναμιν ἐν τοῖς πράγμασι μηδεμίαν ἔχοντες, ἦν δὲ θορυβώδη καὶ τὰ παρὰ τοῖς πολεμίοις, μάλιστα δὲ τοῖς ὑπὸ τῷ Οὐάλεντι· καὶ τῆς περὶ τὴν ἐνέδραν μάχης ἀπαγγελθείσης ἐχαλέπαινον ὅτι μὴ παρεγένοντο μηδὲ ἤμυναν ἀνδρῶν τοσούτων ἀποθανόντων, μόλις δὲ πείσας καὶ παραιτησάμενος ὡρμημένους αὐτοὺς βάλλειν ἀνέζευξε καὶ συνῆψε τοῖς περὶ Κεκίναν.
8.18. Bölüm
Otho, Cremona yakınlarındaki küçük bir kasaba olan Bedriacum'daki ordugâha gelip savaşı görüştü. Proculus ve Titianus, ordular hevesli, zafer tazeyken kesin bir çarpışmaya girmeyi, oturup gücün keskinliğini körleştirmemeyi ve Vitellius'un Galya'dan gelmesini beklememeyi uygun buluyordu.
ὁ δὲ Ὄθων παραγενόμενος εἰς Βητριακὸν εἰς τὸ στρατόπεδον ἔστι δὲ πολίχνη πλησίον Κρεμώνης τὸ Βητριακόν ἐβουλεύετο περὶ τῆς μάχης, καὶ Πρόκλῳ μὲν ἐδόκει καὶ Τιτιανῷ, τῶν στρατευμάτων ὄντων προθύμων καὶ προσφάτου τῆς νίκης, διαγωνίσασθαι καὶ μὴ καθῆσθαι τὴν ἀκμὴν ἀμβλύνοντα τῆς δυνάμεως καὶ περιμένοντα Οὐϊτέλλιον αὐτὸν ἐκ Γαλατίας ἐπελθεῖν·
8.2Paulinus ise düşmanın savaşacağı her şeyin yanında olduğunu, hiçbir eksiği bulunmadığını söyledi; Otho'ya ise Moesia ve Pannonia'dan şimdikinden aşağı kalmayacak bir güç gelmesi bekleniyordu, yeter ki düşmanın zamanına göre değil kendi zamanına göre hareket etsin.
Παυλῖνος δὲ τοῖς μὲν πολεμίοις ἔφη πάντα μεθʼ ὧν μαχοῦνται παρεῖναι, καὶ μηδὲν ἐνδεῖν, Ὄθωνι δὲ τῆς ἤδη παρούσης οὐκ ἐλάττονα προσδόκιμον εἶναι δύναμιν ἐκ Μυσίας καὶ Παννονίας, ἂν τὸν αὑτοῦ περιμένῃ καιρόν, ἀλλὰ μὴ στρατηγῇ πρὸς τὸν τῶν πολεμίων.
8.3Şimdi daha az sayıyla böyle cesur olanlar, daha çok savaşçı katıldığında daha gevşek olmazdı, aksine bolluk içinde çarpışırdı. Üstelik ertelemek, her şeyi bol bol bulan kendilerinin lehineydi; düşman toprağında oturan öbürlerine ise zaman, zorunlu ihtiyaçlarda kıtlık getirirdi.
οὐ γὰρ ἀμβλυτέροις γε χρήσεσθαι τότε τοῖς νῦν θαρροῦσιν ἀπʼ ἐλαττόνων, ἂν πλείονας τοὺς ἀγωνιζομένους προσλάβωσιν, ἀλλʼ ἐκ περιουσίας ἀγωνιεῖσθαι· καὶ χωρὶς δὲ τούτου τὴν διατριβὴν εἶναι πρὸς αὐτῶν ἐν ἀφθόνοις πᾶσιν ὄντων, ἐκείνοις δὲ τὸν χρόνον ἀπορίαν παρέξειν τῶν ἀναγκαίων ἐν πολεμίᾳ καθεζομένοις.
8.4Marius Celsus, Paulinus'un sözlerine katıldı. Annius Gallus orada değildi, attan düşüp tedavi görüyordu; Otho ona mektup yazınca acele etmemesini, yola çıkmış olan Moesia gücünü beklemesini öğütledi. Ama Otho bu öğütlere uymadı, savaşa kışkırtanlar üstün geldi.
ταῦτα λέγοντι Παυλίνῳ Μάριος Κέλσος ἐγένετο σύμψηφος. Ἄννιος δὲ Γάλλος οὐ παρῆν μέν, ἀλλʼ ἐθεραπεύετο πεπτωκὼς ἀφʼ ἵππου, γράψαντος δὲ Ὄθωνος αὐτῷ συνεβούλευσε μὴ σπεύδειν, ἀλλὰ τὴν ἐκ Μυσίας περιμένειν δύναμιν ἤδη καθʼ ὁδὸν οὖσαν. οὐ μὴν ἐπείθετο τούτοις, ἀλλὰ ἐκράτησαν οἱ πρὸς τὴν μάχην παρορμῶντες.
9.19. Bölüm
Bunun çeşitli sebepleri anlatılır. Açık olan şu ki, praetor askerleri denen, muhafızlık yapan birlikler, ilk kez gerçek askerliğin tadını alıp Roma'daki eğlenceli, savaştan uzak, şenlikli hayatı özlemeye başlamıştı; düşmanı ilk hücumda silip süpüreceklerini umarak savaşa dizginlenemez bir hevesle koşuyorlardı.
αἰτίαι δὲ πλείονες ἄλλαι ὑπʼ ἄλλων λέγονται προδήλως δὲ οἱ στρατηγικοὶ προσαγορευόμενοι καὶ τάξιν ἔχοντες δορυφόρων, τότε μᾶλλον ἀληθινῆς γευόμενοι στρατείας καὶ τὰς ἐν Ῥώμῃ διατριβὰς καὶ διαίτας ἀπολέμους καὶ πανηγυρικὰς ποθοῦντες, οὐκ ἦσαν καθεκτοὶ σπεύδοντες ἐπὶ τὴν μάχην, ὡς εὐθὺς ἐξ ἐπιδρομῆς ἀναρπασόμενοι τούς ἐναντίους.
9.2Otho'nun kendisi de, alışık olmadığı ve yumuşak olduğu için, belirsizliğe daha fazla dayanamıyor, tehlikeler üzerine hesap yapmaya katlanamıyordu sanırım. Kaygılardan bitkin düşmüş, başını örtüp uçurumdan atlar gibi işleri rastlantıya bırakmaya can atıyordu.
δοκεῖ δὲ μηδὲ αὐτὸς Ὄθων ἐξαναφέρειν ἔτι πρὸς τὴν ἀδηλότητα μηδὲ ὑπομένειν ἀηθείᾳ καὶ μαλακότητι τούς περὶ τῶν δεινῶν λογισμούς, ἐκπονούμενος δὲ ταῖς φροντίσι σπεύδειν ἐγκαλυψάμενος, ὥσπερ ἀπὸ κρημνοῦ, μεθεῖναι τὰ πράγματα πρὸς τὸ συντυχόν.
9.3Bunu, Otho'nun yazıcılığını yapan hatip Secundus anlatırdı. Başkalarından da şu duyulurdu: İki orduda da aynı yerde birleşme yönünde güçlü bir istek vardı; ya birlikte hareket edip orada bulunan komutanlar arasından en iyisini seçecekler ya da senatoyu toplayıp imparatorun seçimini ona bırakacaklardı.
καὶ τοῦτο μὲν διηγεῖτο Σεκοῦνδος ὁ ῥήτωρ ἐπὶ τῶν ἐπιστολῶν γενόμενος τοῦ Ὄθωνος. ἑτέρων δὲ ἦν ἀκούειν ὅτι τοῖς στρατεύμασιν ἀμφοτέροις παρίσταντο ὁρμαὶ πολλαὶ ὡς εἰς ταὐτὸ συνελθεῖν καὶ μάλιστα μὲν αὐτοὺς ὁμοφρονήσαντας ἐκ τῶν παρόντων ἡγεμονικῶν ἑλέσθαι τὸν ἄριστον, εἰ δὲ μή, τὴν σύγκλητον ὁμοῦ καθίσαντας ἐφεῖναι τὴν αἵρεσιν ἐκείνῃ τοῦ αὐτοκράτορος.
9.4İmparator diye anılan ikisinden hiçbirinin saygınlığı olmadığı için, askerlerin arasındaki gerçekten asker, zahmete alışkın ve aklı başında olanların böyle düşünceler taşıması olmayacak şey değildir: Eskiden Sulla ile Marius, sonra Sezar ile Pompeius yüzünden vatandaşların birbirine yapıp çektikleri acınacak şeylere, şimdi Vitellius'un oburluğuna ve ayyaşlığına ya da Otho'nun lüksüne ve sefahatine imparatorluğu masraf ederek katlanmak en nefret edilesi, en korkunç şey olurdu.
καὶ οὐκ ἀπεικός ἐστι, μηδετέρου τότε τῶν προσαγορευομένων αὐτοκρατόρων εὐδοκιμοῦντος, ἐπιπίπτειν τοιούτους διαλογισμοὺς τοῖς γνησίοις καὶ διαπόνοις καὶ σωφρονοῦσι τῶν στρατιωτῶν, ὡς ἔχθιστον εἴη καὶ δεινόν, ἃ πάλαι διὰ Σύλλαν καὶ Μάριον, εἶτα Καίσαρα καὶ Πομπήϊον ᾠκτείροντο δρῶντες ἀλλήλους καὶ πάσχοντες οἱ πολῖται, ταῦτα νῦν ὑπομένειν ἢ Οὐϊτελλίῳ λαιμαργίας καὶ οἰνοφλυγίας ἢ τρυφῆς καὶ ἀκολασίας Ὄθωνι τὴν ἡγεμονίαν χορήγημα προθεμένους.
9.5Bu yüzden, Celsus ve arkadaşlarının bunu sezip işi savaşsız ve zahmetsiz çözeceğini umarak ertelemeyi öne sürdüğünü, Otho'nun adamlarının da korkudan savaşı hızlandırdığını sanıyorlar.
ταῦτʼ οὖν ὑπονοοῦσι τούς τε περὶ τὸν Κέλσον αἰσθανομένους ἐμβαλεῖν διατριβήν, ἐλπίζοντας ἄνευ μάχης καὶ πόνων κριθήσεσθαι τὰ πράγματα, καὶ τούς περὶ τὸν Ὄθωνα φοβουμένους ἐπιταχῦναι τὴν μάχην.
10.110. Bölüm
Otho'nun kendisi Brixillum'a geri döndü ve bu da yeni bir hata oldu. Çünkü yalnız kendi gözü önünde çarpışanların utanma ve hırsını onlardan almakla kalmadı, kendisi için en güçlü, en hevesli süvarileri ve piyadeleri koruması olarak yanına çekerek, ordunun âdeta çelik ucunu kesip attı.
αὐτὸς δὲ πάλιν εἰς Βρίξιλλον ἀνεχώρησε, καὶ τοῦτο προσεξαμαρτών, οὐχ ὅτι μόνον τὴν ἐν ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ παρόντος αἰδῶ καὶ φιλοτιμίαν ἀφεῖλε τῶν ἀγωνιζομένων, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐρρωμενεστάτους καὶ προθυμοτάτους διʼ αὐτὸν ἱππεῖς καὶ πεζοὺς ἀπαγαγὼν φυλακὴν τοῦ σώματος ὡσπερεὶ στόμωμα τῆς δυνάμεως ἀπέκοψε.
10.2O günlerde Po kıyısında da bir çarpışma oldu. Caecina geçiş için köprü kuruyor, Otho'nun adamları ise engellemeye çalışıyordu. Bir sonuç alamayınca teknelere kükürt ve zift dolu meşaleler koydular; ama geçidin üstünden birden esen rüzgâr, hazırlanan yanıcı maddeyi körükleyip düşmanın üstüne savurdu.
συνέβη δὲ ταῖς ἡμέραις ἐκείναις καὶ περὶ τὸν Ἠριδανὸν ἀγῶνα γενέσθαι, τοῦ μὲν Κεκίνα ζευγνύντος τὴν διάβασιν, τῶν δὲ Ὄθωνος εἰργόντων καὶ προσμαχομένων. ὡς δὲ οὐδὲν ἐπέραινον, ἐνθεμένων εἰς τὰ πλοῖα δᾷδα θείου καὶ πίττης ἀνάπλεων, διὰ τοῦ πόρου πνεῦμα προσπεσὸν ἄφνω τὴν παρεσκευασμένην ὕλην ἐπὶ τοὺς πολεμίους ἐξερρίπιζε.
10.3Önce duman, sonra parlak alevler çıkınca Caecina'nın adamları şaşkınlıkla nehre atladı, tekneleri devirdi, kendilerini gülen düşmanın eline bıraktı. Germanlar da nehirdeki bir adacıkta Otho'nun gladyatörleriyle çarpışıp onları yendiler, birçoğunu öldürdüler.
καπνοῦ δὲ πρῶτον, εἶτα λαμπρᾶς φλογὸς ἐκπεσούσης, ταραττόμενοι καὶ ἀποπηδῶντες εἰς τὸν ποταμὸν τάς τε ναῦς ἀνέτρεπον καὶ τὰ σώματα τοῖς πολεμίοις μετὰ γέλωτος παρεῖχον. οἱ δὲ Γερμανοὶ τοῖς Ὄθωνος μονομάχοις περὶ νησῖδα τοῦ ποταμοῦ προσμίξαντες ἐκράτησαν καὶ διέφθειραν αὐτῶν οὐκ ὀλίγους.
11.111. Bölüm
Bu olaylardan sonra Bedriacum'daki Otho askerleri öfkeyle savaşa atıldı; Proculus onları Bedriacum'dan çıkarıp elli stadion öteye götürdü ve öyle tecrübesizce, gülünç biçimde ordugâh kurdu ki, bahar mevsimi olduğu, çevredeki ovalar bol pınar ve kurumaz ırmaklarla dolu olduğu hâlde su sıkıntısına düştüler.
γενομένων δὲ τούτων, καὶ τῶν ἐν Βητριακῷ στρατιωτῶν τοῦ Ὄθωνος ἐκφερομένων μετʼ ὀργῆς ἐπὶ τὴν μάχην, προήγαγεν αὐτοὺς ὁ Πρόκλος ἐκ τοῦ Βητριακοῦ, καὶ κατεστρατοπέδευσεν ἀπὸ πεντήκοντα σταδίων οὕτως ἀπείρως καὶ καταγελάστως ὥστε, τῆς μὲν ὥρας ἐαρινῆς οὔσης, τῶν δὲ κύκλῳ πεδίων πολλὰ νάματα καὶ ποταμοὺς ἀεννάους ἐχόντων, ὕδατος σπάνει πιέζεσθαι.
11.2Ertesi gün yüz stadiondan az olmayan bir yolu yürüyüp düşmana gitmek isteyince Paulinus ve arkadaşları buna izin vermedi; beklemek gerektiğini, kendilerini önceden yormamak gerektiğini, yoldan çıkar çıkmaz, onlar yük hayvanları ve hizmetkârlarla karışık bu kadar yolu yürürken huzur içinde silahlanıp saf bağlamış adamlarla savaşmamak gerektiğini söylediler.
τῇ δὲ ὑστεραίᾳ βουλόμενον προάγειν ἐπὶ τοὺς πολεμίους ὁδὸν οὐκ ἐλάττονα σταδίων ἑκατὸν οἱ περὶ τὸν Παυλῖνον οὐκ εἴων, ἀλλʼ ᾤοντο δεῖν περιμένειν καὶ μὴ προπονεῖν ἑαυτούς, μηδὲ εὐθὺς ἐκ πορείας μάχην τίθεσθαι πρὸς ἄνδρας ὡπλισμένους καὶ παρατεταγμένους καθʼ ἡσυχίαν, ἐν ὅσῳ χρόνῳ προΐασιν αὐτοὶ τοσαύτην ὁδὸν ἀναμεμιγμένων ὑποζυγίων καὶ ἀκολούθων.
11.3Komutanlar bunu tartışırken Otho'dan Numidyalı denen süvarilerden biri mektupla geldi; beklemeden, oyalanmadan düşmana hemen yürümelerini buyuruyordu. Onlar da kalkıp yola çıktı. Saldırı haberini alan Caecina sarsıldı; köprü işini ve nehri aceleyle bırakıp ordugâha döndü.
οὔσης δὲ περὶ τούτων ἀντιλογίας ἐν τοῖς στρατηγοῖς ἦλθε παρʼ Ὄθωνος ἱππεὺς τῶν καλουμένων Νομάδων γράμματα κομίζων κελεύοντα μὴ μένειν μηδὲ διατρίβειν, ἀλλʼ ἄγειν εὐθὺς ἐπὶ τοὺς πολεμίους, ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἄραντες ἐχώρουν, ὁ δὲ Κεκίνας πυθόμενος τὴν ἔφοδον αὐτῶν ἐθορυβήθη, καὶ κατὰ σπουδὴν ἀπολιπὼν τὰ ἔργα καὶ τὸν ποταμὸν ἧκεν εἰς τὸ στρατόπεδον.
11.4Askerlerin çoğu artık silahlanmış, Valens'ten parolayı alıyordu. Lejyonlar yerlerini kurayla alırken en iyi süvarileri öne gönderdiler.
ὡπλισμένων δὲ ἤδη τῶν πολλῶν, καὶ τὸ σύνθημα παραλαμβανόντων παρὰ τοῦ Οὐάλεντος, ἐν ὅσῳ τὴν τάξιν διελάγχανε τὰ τάγματα, τοὺς ἀρίστους τῶν ἱππέων προεξέπεμψαν.
12.112. Bölüm
Otho'nun öndeki birliklerine, nereden çıktığı bilinmez bir sebeple, Vitellius'un komutanlarının kendi yanlarına geçeceği kanaati ve haberi yayıldı. Bu yüzden yaklaşınca dostça selamlayıp silah arkadaşı dediler. Öbürleri bu selama dostça değil, öfkeyle, savaş nârasıyla karşılık verince, selamlayanların morali bozuldu, geridekiler de selamlayanların ihanet ettiğinden kuşkulandı.
ἐμπίπτει δὲ τοῖς προτεταγμένοις τῶν Ὄθωνος ἐκ δή τινος αἰτίας δόξα καὶ λόγος ὡς μεταβαλουμένων τῶν Οὐϊτελλίου στρατηγῶν πρὸς αὐτούς, ὡς οὖν ἐγγὺς ἦσαν, ἠσπάσαντο φιλίως συστρατιώτας προσαγορεύσαντες. ἐκείνων δὲ τὴν προσαγόρευσιν οὐκ εὐμενῶς, ἀλλὰ μετὰ θυμοῦ καὶ φωνῆς πολεμικῆς ἀμειψαμένων, τοῖς μὲν ἀσπασαμένοις ἀθυμία, τοῖς δὲ λοιποῖς ὑπόνοια κατὰ τῶν ἀσπασαμένων ὡς προδιδόντων παρέστη.
12.2Düşman artık tepelerindeyken önce bu onları sarstı. Sonra başka hiçbir şey düzenle gitmedi: Savaşçıların arasına karışan yük arabaları büyük bir karışıklık yarattı; hendeklerle, çukurlarla dolu arazi saflarını bozuyor, bunlardan korkup dolaşmak zorunda kalanlar her yerde karmakarışık, küçük gruplar hâlinde düşmanla boğuşuyordu.
καὶ τοῦτο πρῶτον αὑτοὺς ἐτάραξεν ἤδη τῶν πολεμίων ἐν χερσὶν ὄντων, εἶτα τῶν ἄλλων οὐδὲν ἦν κόσμῳ γινόμενον, ἀλλὰ πολλὴν μὲν ἀταξίαν τὰ σκευοφόρα τοῖς μαχομένοις ἐμπλαζόμενα παρεῖχε, πολλοὺς δὲ τὰ χωρία διασπασμοὺς ἐποίει τάφρων ὄντα μεστὰ καὶ ὀρυγμάτων, ἃ φοβούμενοι καὶ περιϊόντες ἠναγκάζοντο φύρδην καὶ κατὰ μέρη πολλὰ συμπλέκεσθαι τοῖς ἐναντίοις.
12.3Yalnız iki lejyon — Romalılar orduları böyle adlandırır —, Vitellius'un Yırtıcı ve Otho'nun Yardımcı adlı lejyonları, açık, düz bir ovaya açılıp usulüne uygun bir savaşa girdi, saf saf çarpışıp uzun süre savaştı. Otho'nun adamları güçlü ve iyi askerlerdi, ama savaşın tadını ilk kez alıyorlardı; Vitellius'unkiler birçok savaş görmüştü, ama artık yaşlanmış, güçten düşmüşlerdi.
μόναι δὲ δύο λεγεῶνες οὕτω γὰρ τὰ τάγματα Ῥωμαῖοι καλοῦσιν, ἐπίκλησιν ἡ μὲν Οὐϊτελλίου Ἅρπαξ, ἡ δὲ Ὄθωνος Βοηθός, εἰς πεδίον ἐξελίξασαι ψιλὸν καὶ ἀναπεπταμένον, νόμιμόν τινα μάχην, συμπεσοῦσαι φαλαγγηδόν, ἐμάχοντο πολὺν χρόνον. οἱ μὲν οὖν Ὄθωνος ἄνδρες ἦσαν εὔρωστοι καὶ ἀγαθοί, πολέμου δὲ καὶ μάχης τότε πρῶτον πεῖραν λαμβάνοντες· οἱ δὲ Οὐϊτελλίου πολλῶν ἀγώνων ἐθάδες, ἤδη δὲ γηραιοὶ καὶ παρακμάζοντες.
12.4Otho'nun adamları üzerlerine atılıp onları geri itti, kartallı sancağı ele geçirdi, öndekilerin hemen hepsini öldürdü. Ama öbürleri utanç ve öfkeyle karşı saldırıya geçip lejyon komutanı Orphidius'u öldürdüler, birçok sancağı aldılar. Çarpışmada tecrübeli ve atılgan sayılan gladyatörlerin üzerine Varus Alfenus, Batavlar denen birlikleri sürdü.
ὁρμήσαντες οὖν ἐπʼ αὑτοὺς οἱ Ὄθωνος ἐώσαντο καὶ τόν ἀετὸν ἀφείλοντο, πάντας ὁμοῦ τι τοὺς προμάχους ἀποκτείναντες· οἱ δὲ ὑπὸ αἰσχύνης καὶ ὀργῆς ἐμπεσόντες αὐτοῖς τόν τε πρεσβευτὴν τοῦ τάγματος Ὀρφίδιον ἔκτειναν καὶ πολλὰ τῶν σημείων ἥρπασαν. τοῖς δὲ μονομάχοις ἐμπειρίαν τε καὶ θάρσος ἔχειν πρὸς τὰς συμπλοκὰς δοκοῦσιν ἐπήγαγεν Οὔαρος Ἀλφῆνος τοὺς καλουμένους Βατάβους.
12.5Bunlar Germanların en iyi süvarileridir, Ren'in çevrelediği bir adada yaşarlar. Gladyatörlerin pek azı onlara dayanabildi; çoğu nehre doğru kaçarken orada dizilmiş düşman kohortlarına çarptı ve hepsi direnmekle birlikte öldürüldü.
εἰσὶ δὲ Γερμανῶν ἱππεῖς ἄριστοι, νῆσον οἰκοῦντες ὑπὸ τοῦ Ῥήνου περιρρεομένην. τούτους ὀλίγοι μὲν τῶν μονομάχων ὑπέστησαν, οἱ δὲ πλεῖστοι φεύγοντες ἐπὶ τόν ποταμὸν ἐμπίπτουσιν εἰς σπείρας τῶν πολεμίων αὐτόθι τεταγμένας, ὑφʼ ὧν ἀμυνόμενοι πάντες ὁμαλῶς διεφθάρησαν.
12.6En rezilce savaşan praetor askerleri oldu: Düşmanla göğüs göğse gelmeyi bile göze alamadılar, kaçarken henüz yenilmemiş olanları da korkuya ve karışıklığa boğdular. Yine de Otho'nun birçok adamı karşısındakileri yendi, üstün gelen düşmanın arasından zorla geçip ordugâha ulaştı.
αἴσχιστα δὲ ἠγωνίσαντο πάντων οἱ στρατηγικοί, μηδὲ ὅσον ἐν χερσὶ γενέσθαι τοὺς ἐναντίους ὑπομείναντες, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀηττήτους ἔτι φόβου καὶ ταραχῆς ἀνεπίμπλασαν φεύγοντες διʼ αὐτῶν, οὐ μὴν ἀλλὰ πολλοί γε τῶν Ὄθωνος νενικηκότες τοὺς καθʼ αὑτοὺς ἐβιάσαντο καὶ διεξέπεσον διὰ τῶν πολεμίων κρατούντων εἰς τὸ στρατόπεδον.
13.113. Bölüm
Komutanlardan ne Proculus ne de Paulinus onlarla birlikte ordugâha girmeye cesaret etti; askerlerin suçu artık komutanlara yüklemesinden korkup oradan uzaklaştılar. Annius Gallus ise şehirde savaştan gelenleri topluyor, savaşın başa baş geçtiğini, birçok yerde düşmana üstün geldiklerini söyleyerek teselli veriyordu.
τῶν δὲ στρατηγῶν οὔτε Πρόκλος οὔτε Παυλῖνος συνεισελθεῖν ἐτόλμησαν, ἀλλʼ ἐξέκλιναν φοβούμενοι τοὺς στρατιώτας ἤδη τὴν αἰτίαν ἐπὶ τοὺς στρατηγοὺς τρέποντας. Ἄννιος δὲ Γάλλος ἀνελάμβανεν ἐν τῇ πόλει καὶ παρεμυθεῖτο τοὺς ἐκ τῆς μάχης συλλεγομένους, ὡς ἀγχωμάλου γεγενημένης καὶ πολλοῖς κεκρατηκότας μέρεσι τῶν πολεμίων.
13.2Marius Celsus görevlileri toplayıp kamu çıkarını düşünmelerini söyledi. Böyle büyük bir felaketten, vatandaşların bu kadar kan dökmesinden sonra, iyi bir adamsa Otho'nun bile talihi yeniden denemek istemeyeceğini söyledi. Cato ile Scipio bile Pharsalos'tan sonra galip Sezar'a boyun eğmedikleri için, Romalıların özgürlüğü için çarpıştıkları hâlde, Libya'da birçok iyi adamı gereksiz yere harcamakla suçlanıyorlardı.
Μάριος δὲ Κέλσος τοὺς ἐν τέλει συναγαγὼν ἐκέλευσε σκοπεῖν τὸ κοινόν, ὡς ἐπὶ συμφορᾷ τηλικαύτῃ καὶ φόνῳ τοσούτῳ πολιτῶν μηδὲ Ὄθωνος, εἴπερ ἀνὴρ ἀγαθός ἐστιν, ἐθελήσοντος ἔτι πειρᾶσθαι τῆς τύχης, ὅπου καὶ Κάτων καὶ Σκηπίων, Καίσαρι κρατοῦντι μετὰ Φάρσαλον εἶξαι μὴ θελήσαντες, αἰτίαν ἔχουσιν ὡς πολλοὺς καὶ ἀγαθοὺς ἄνδρας ἐν Λιβύῃ παραναλώσαντες οὐκ ἀναγκαίως, καίπερ ἀγωνιζόμενοι περὶ τῆς Ῥωμαίων ἐλευθερίας.
13.3Talih her şeyde herkese ortak olsa da iyi insanlardan bir tek şeyi alamazdı: Tökezleseler bile başlarına gelenlere karşı akıllıca davranabilmek. Bu sözlerle komutanları ikna etti. Askerleri yoklayıp barış istediklerini gördüler, Titianus da uzlaşma için elçi göndermeyi önerince, Celsus ile Gallus'un gidip Caecina ve Valens'le konuşmasına karar verildi.
τὰ γὰρ ἄλλα κοινὴν ἡ τύχη παρέχουσα πᾶσιν ἑαυτὴν ἓν οὐκ ἀφαιρεῖται τῶν ἀγαθῶν, τὸ κἂν πταίσωσιν εὐλογιστεῖν πρὸς τὰ συντυγχάνοντα. ταῦτα λέγων ἔπειθε τοὺς ἡγεμονικούς, ἐπεὶ δὲ πειρώμενοι τοὺς στρατιώτας ἑώρων εἰρήνης δεομένους καὶ Τιτιανὸς ἐκέλευε πρεσβεύειν ὑπὲρ ὁμονοίας, ἔδοξε Κέλσῳ καὶ Γάλλῳ βαδίζειν καὶ διαλέγεσθαι τοῖς περὶ τὸν Κεκίναν καὶ Οὐάλεντα.
13.4Yolda karşılarına yüzbaşılar çıktı; ordunun harekete geçip Bedriacum'a doğru geldiğini, kendilerinin de komutanlarca uzlaşma için gönderildiklerini söylediler. Celsus ve arkadaşları onları övüp geri dönerek kendileriyle birlikte Caecina'nın yanına gitmelerini istediler. Yaklaşınca Celsus tehlikeye girdi: Önde gelenler, pusu çarpışmasında daha önce yenilmiş süvarilerdi.
βαδίζουσι δὲ αὐτοῖς ἀπήντησαν ἑκατοντάρχαι τὴν μὲν δύναμιν ἤδη κεκινημένην λέγοντες ἐρχομένην ἐπὶ τὸ Βητριακόν, αὐτοὶ δὲ ὑπὸ τῶν στρατηγῶν ἀπεστάλθαι περὶ ὁμονοίας, ἐπαινέσαντες οὖν οἱ περὶ τὸν Κέλσον ἐκέλευσαν αὐτοὺς ἀναστρέψαντας πάλιν ἀπαντᾶν μετʼ αὐτῶν τοῖς περὶ τὸν Κεκίναν. ἐπεὶ δὲ ἐγγὺς ἦσαν, ἐκινδύνευσεν ὁ Κέλσος. ἔτυχον γὰρ οἱ περὶ τὴν ἐνέδραν ἡττημένοι πρότερον ἱππεῖς προεξελαύνοντες.
13.5Celsus'un yaklaştığını görünce hemen bağırarak üzerine atıldılar; yüzbaşılar önüne geçip onları engelledi. Öteki subaylar da "Dokunmayın!" diye bağırınca, Caecina ve yanındakiler bunu öğrenip atlarını sürdü, süvarilerin düzensizliğine hemen son verdi. Celsus'u dostça selamlayıp onlarla Bedriacum'a yürüdüler.
ὡς οὖν προσιόντα τὸν Κέλσον κατεῖδον, εὐθὺς βοήσαντες ὥρμησαν ἐπ αὐτόν, οἱ δὲ ἑκατοντάρχαι προέστησαν ἀνείργοντες· καὶ τῶν ἄλλων λοχαγῶν φείδεσθαι βοώντων οἱ περὶ τὸν Κεκίναν πυθόμενοι καὶ προσελάσαντες τὴν ἀκοσμίαν ταχὺ τῶν ἱππέων ἔπαυσαν, τὸν δὲ Κέλσον ἀσπασάμενοι φιλοφρόνως ἐβάδιζον μετʼ αὐτῶν εἰς τὸ Βητριακόν.
13.6Bu sırada Titianus elçileri gönderdiğine pişman olmuştu; cüretli askerleri yeniden surlara çıkardı, öbürlerini de yardıma çağırdı. Ama Caecina atını sürüp sağ elini uzatınca kimse karşı koymadı; kimi surların üstünden askerleri selamladı, kimi kapıları açıp dışarı çıktı ve yakınlarıyla kucaklaştı.
ἐν δὲ τούτῳ μετάνοια Τιτιανὸν ἔσχεν ἐκπέμψαντα τοὺς πρέσβεις· καὶ τῶν στρατιωτῶν τοὺς θρασυνομένους αὖθις ἀνεβίβαζεν ἐπὶ τὰ τείχη καὶ τοὺς ἄλλους παρεκάλει βοηθεῖν. τοῦ δὲ Κεκίνα προσελάσαντος τῷ ἵππῳ καὶ τὴν δεξιὰν ὀρέγοντος οὐδεὶς ἀντέσχεν, ἀλλʼ οἱ μὲν ἀπὸ τῶν τειχῶν ἠσπάζοντο τοὺς στρατιώτας, οἱ δὲ τὰς πύλας ἀνοίξαντες ἐξῄεσαν καὶ ἀνεμίγνυντο τοῖς προσήκουσιν.
13.7Kimse kimseye zarar vermedi, dostça sözler ve el sıkışmalar oldu. Hepsi Vitellius'a yemin edip onun yanına geçti.
ἠδίκει δὲ οὐδείς, ἀλλὰ καὶ φιλοφροσύναι καὶ δεξιώσεις ἦσαν, ὤμοσαν δὲ πάντες περὶ τοῦ Οὐϊτελλίου καὶ προσεχώρησαν.
14.114. Bölüm
Tanıkların çoğu savaşın böyle olduğunu anlatır; kendileri de düzensizlik ve dengesizlik yüzünden ayrıntıları tam bilmediklerini açıkça kabul ederler. Sonraları ben ovadan geçerken, o zaman Otho'nun yanında isteyerek değil zorunlu olarak bulunan konsüllük yapmış Mestrius Florus bana eski bir tapınak gösterdi. Savaştan sonra oraya geldiğinde öyle büyük bir ceset yığını gördüğünü anlattı ki, üstteki cesetler tapınağın alınlığına değiyordu.
οὕτω μὲν οἱ πλεῖστοι τῶν παραγενομενων ἀπαγγέλλουσι γενέσθαι τὴν μάχην, οὐδὲ αὐτοὶ σαφῶς ὁμολογοῦντες εἰδέναι τὰ καθʼ ἕκαστα διὰ τὴν ἀταξίαν καὶ τὴν ἀνωμαλίαν. ἐμοὶ δὲ ὕστερον ὁδεύοντι διὰ τοῦ πεδίου Μέστριος Φλῶρος, ἀνὴρ ὑπατικὸς τῶν τότε μὴ κατὰ γνώμην, ἀλλʼ ἀνάγκῃ μετὰ τοῦ Ὄθωνος γενομένων, νεὼν ὄντα παλαιὸν ἐπιδείξας διηγεῖτο μετὰ τὴν μάχην ἐπελθὼν ἰδεῖν νεκρῶν σωρὸν τηλικοῦτον ὥστε τοὺς ἐπιπολῆς ἅπτεσθαι τῶν ἀετῶν.
14.2Sebebini araştırmış, ama ne kendisi bulabilmiş ne de başka birinden öğrenebilmişti. İç savaşlarda bozgun olduğunda ölenlerin daha çok olması doğaldır, çünkü esir alınmaz; alınanlardan bir yarar sağlanamaz. Ama bu kadar yığılmanın, yığılıp kalmanın sebebini kestirmek kolay değildir.
καὶ τὴν αἰτίαν ἔφη ζητῶν οὔτε αὐτὸς εὑρεῖν οὔτε παρʼ ἄλλου του πυθέσθαι. θνήσκειν μὲν γὰρ παρά τοὺς ἐμφυλίους πολέμους, ὅταν τροπὴ γένηται, πλείονας εἰκός ἐστι ι, τῷ μηδέν α ζωγρεῖν, χρῆσθαι γὰρ οὐκ ἔστι τοῖς ἁλισκομένοις, ἡ δʼ ἐπὶ τοσοῦτο σωρεία καὶ συμφόρησις οὐκ ἔχει τὴν αἰτίαν εὐσυλλόγιστον.
15.115. Bölüm
Otho'ya önce, böyle büyük olaylarda olduğu gibi, belirsiz bir haber ulaştı. Sonra savaştan yaralılar gelip olayı anlatınca, dostlarının onu vazgeçmemeye, cesur olmaya çağırması pek şaşırtıcı sayılmazdı; ama askerlerin hâli her türlü inancı aştı. Hiçbiri ayrılmadı,
τῷ δὲ Ὄθωνι πρῶτον μὲν ἀσαφής, ὥσπερ εἴωθε περὶ τῶν τηλικούτων, προσέπεσε λόγος· ἐπεὶ δὲ καὶ τετρωμένοι τινὲς ἧκον ἐκ τῆς μάχης ἀπαγγέλλοντες, τοὺς μὲν φίλους ἧττον ἄν τις ἐθαύμασεν οὐκ ἐῶντας ἀπαγορεύειν, ἀλλὰ θαρρεῖν παρακελευομένους, τὸ δὲ τῶν στρατιωτῶν πάθος ἅπασαν ὑπερέβαλε πίστιν. ὡς οὐδεὶς ἀπῆλθεν,
15.2hiçbiri galiplerin yanına geçmedi, hiçbiri imparatorundan umudu kesip kendi başının çaresine bakarken görülmedi. Hepsi birden kapısına geldi, ona imparator diye seslendi; dışarı çıkınca ona yakardılar, bağırarak, yalvararak ellerine sarıldılar, ayaklarına kapandılar, ağladılar, kendilerini bırakmamasını, düşmana teslim etmemesini, son nefeslerine kadar canlarını ve bedenlerini onun için kullanmasını istediler. Hepsi birden bunun için yalvarıyordu.
οὐδὲ μετέστη πρὸς τοὺς κρατοῦντας, οὐδʼ ὤφθη τὸ καθʼ αὑτὸν ζητῶν ἀπεγνωσμένου τοῦ ἡγεμόνος, πάντες δʼ ὁμαλῶς ἐπὶ θύρας ἦλθον, ἐκάλουν αὐτοκράτορα, προελθόντος ἐγίνοντο προστρόπαιοι, μετὰ βοῆς καὶ ἱκεσίας χειρῶν ἥπτοντο, προσέπιπτον, ἐδάκρυον, ἐδέοντο μὴ σφᾶς ἐγκαταλιπεῖν, μὴ προδοῦναι τοῖς πολεμίοις, ἀλλὰ χρῆσθαι μέχρι ἂν ἐμπνέωσι καὶ ψυχαῖς καὶ σώμασιν ὑπὲρ αὑτοῦ, ταῦτα ὁμοῦ πάντες ἱκέτευον.
15.3Pek tanınmayan biri kılıcını kaldırıp, "Bil ki Sezar, hepimiz senin için böyle saf bağlamış durumdayız," diyerek kendini öldürdü. Ama bunların hiçbiri Otho'yu yumuşatmadı. Neşeli, sakin bir yüzle bakışlarını her yana gezdirerek şöyle dedi: "Silah arkadaşları, sizi böyle görüp böyle bir onura layık görülerek, bu günü beni ilk imparator yaptığınız günden daha mutlu sayıyorum.
εἷς δὲ τῶν ἀφανεστέρων ἀνατείνας τὸ ξίφος καὶ εἰπών, ἴσθι, Καῖσαρ, οὕτως ὑπὲρ σοῦ παρατεταγμένους ἅπαντας, ἀπέσφαξεν ἑαυτόν. ἀλλὰ τούτων οὐδὲν ἐπέκλασε τὸν Ὄθωνα, φαιδρῷ δὲ καὶ καθεστῶτι προσώπῳ πανταχόσε τὰς ὄψεις περιαγαγών, ταύτην, εἶπεν, ὦ συστρατιῶται, τὴν ἡμέραν ἐκείνης, ἐν ᾗ με πρῶτον ἐποιήσατε αὐτοκράτορα, μακαριωτέραν ἡγοῦμαι, τοιούτους ὁρῶν ὑμᾶς καὶ τηλικούτων ἀξιούμενος.
15.4Ama beni daha büyüğünden, bu kadar çok ve böyle vatandaş için güzelce ölmekten mahrum etmeyin. Roma imparatorluğuna layıksam vatanım için canımı esirgememeliyim. Düşmanın zaferinin ne kalıcı ne de sağlam olduğunu biliyorum. Moesia ordumuzun Adriyatik'e inmekte olduğu, birkaç günlük yol uzaklıkta bulunduğu haber veriliyor.
ἀλλὰ μὴ μείζονος ἀποστερεῖτε, τοῦ καλῶς ἀποθανεῖν ὑπὲρ τοσούτων καὶ τοιούτων πολιτῶν, εἰ τῆς Ῥωμαίων ἡγεμονίας ἄξιος γέγονα, δεῖ με τῆς ἐμῆς ψυχῆς ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀφειδεῖν. οἶδα τὴν νίκην τοῖς ἐναντίοις οὔτε βεβαίαν οὔτε ἰσχυρὰν οὖσαν. ἀπαγγέλλουσι τὴν ἐκ Μυσίας ἡμῶν δύναμιν οὐ πολλῶν ἡμερῶν ὁδὸν ἀπέχειν, ἤδη καταβαίνουσαν ἐπὶ τὸν Ἀδρίαν.
15.5Asya, Suriye, Mısır ve Yahudilerle savaşan ordular bizimle; senato yanımızda, düşmanların çocukları ve karıları da elimizde. Ama bu savaş Hannibal'e, Pyrrhos'a ya da Kimberlere karşı İtalya için yapılmıyor; Romalılarla savaşan iki taraf da hem kazanınca hem kaybedince vatana haksızlık ediyor. Galibin iyiliği onun için kötülüktür.
Ἀσία καὶ Συρία καὶ Αἴγυπτος καὶ τὰ πολεμοῦντα Ἰουδαίοις στρατεύματα μεθʼ ἡμῶν, ἥ τε σύγκλητος παρʼ ἡμῖν καί τέκνα τῶν ἐναντίων καὶ γυναῖκες, ἀλλʼ οὐκ ἔστι πρὸς Ἀννίβαν οὐδὲ Πύρρον οὐδὲ Κίμβρους ὁ πόλεμος ὑπὲρ τῆς Ἰταλίας, ἀλλὰ Ῥωμαίοις πολεμοῦντες ἀμφότεροι τὴν πατρίδα καὶ νικῶντες ἀδικοῦμεν καὶ νικώμενοι. καὶ γὰρ τὸ ἀγαθὸν τοῦ κρατοῦντος ἐκείνῃ κακόν ἐστι.
15.6Şuna inanın: Hükmetmekten daha güzel ölebilirim. Kazanarak Romalılara, kendimi barış ve uzlaşma için, İtalya'nın böyle bir günü bir daha görmemesi için feda ettiğimde sağlayacağım kadar büyük bir yarar sağlayacağımı görmüyorum."
πιστεύσατε πολλάκις ὅτι δύναμαι κάλλιον ἀποθανεῖν ἢ ἄρχειν. οὐ γὰρ ὁρῶ τί τηλικοῦτον Ῥωμαίοις ὄφελος ἔσομαι κρατήσας, ἡλίκον ἐπιδοὺς ἐμαυτὸν ὑπὲρ εἰρήνης καὶ ὁμονοίας, καὶ τοῦ μὴ πάλιν ἡμέραν τοιαύτην ἐπιδεῖν τὴν Ἰταλίαν.
16.116. Bölüm
Böyle konuştu, karşı koymaya ve onu ikna etmeye kalkanlara kararlılıkla direndi. Dostlarına ve yanındaki senatörlere gitmelerini buyurdu; orada olmayanlara da haber gönderip şehirlere mektuplar yazdı, onurlu ve güvenli biçimde uğurlansınlar diye.
τοιαῦτα διαλεχθείς, καὶ πρὸς τούς ἐνίστασθαι καὶ παρακαλεῖν ἐπιχειροῦντας ἀπισχυρισάμενος, τούς τε φίλους ἐκέλευεν ἀπαλλάττεσθαι καὶ τῶν συγκλητικῶν τούς παρόντας· τοῖς δὲ μὴ παροῦσιν ἐπέστελλε καὶ γράμματα πρὸς τὰς πόλεις, ὅπως παρακομισθῶσιν ἐντίμως καὶ μετὰ ἀσφαλείας.
16.2Kardeşinin oğlu, henüz delikanlı olan Cocceius'u yanına çağırıp cesur olmasını, Vitellius'tan korkmamasını söyledi: Onun annesini, ailesini ve karısını kendi yakınlarıymış gibi korumuştu. Oğul edinmek istediği hâlde evlat edinmeyi bu yüzden ertelemişti; kazanırsa birlikte hükmedecekler, kaybederse o da onunla yok olmayacaktı. "Oğlum," dedi, "sana son öğüdüm şu: Amcanın Sezar olduğunu ne tamamen unut ne de çok hatırla."
προσαγόμενος δὲ τὸν ἀδελφιδοῦν Κοκκήϊον, ἔτι μειράκιον ὄντα, θαρρεῖν παρεκάλει καὶ μὴ δεδιέναι Οὐϊτέλλιον, οὗ καὶ μητέρα καὶ γενεὰν καὶ γυναῖκα αὐτός, ὥσπερ οἰκείων κηδόμενος, διαφυλάξαι. διὰ τοῦτο γὰρ οὐδὲ θέσθαι παῖδα βουλόμενος αὐτόν, ἀλλʼ ἀναβαλέσθαι τὴν εἰσποίησιν, ὅπως συνάρχοι κρατήσαντος αὐτοῦ, μὴ προσαπόλοιτο πταίσαντος· ἐκεῖνο δέ, εἶπεν, ὦ παῖ, παρεγγυῶμαί σοι τελευταῖον, μήτε ἐπιλαθέσθαι παντάπασι μήτε ἄγαν μνημονεύειν ὅτι Καίσαρα θεῖον ἔσχες.
16.3Biraz sonra kapıda gürültü ve bağırışlar duydu: Askerler giden senatörleri, kalmayıp imparatoru bırakıp giderlerse boğazlamakla tehdit ediyordu. Adamlar için korkup yeniden dışarı çıktı. Bu kez yalvaran, yumuşak değil, sert bir görünüşle, gürültüyü en çok edenlere öfkeyle bakarak askerleri çekilip dağılmaya zorladı.
γενόμενος δὲ ἀπὸ τούτων μετὰ μικρὸν ἤκουσε θορύβου καὶ βοῆς ἐπὶ θύραις, οἱ γὰρ στρατιῶται τῶν συγκλητικῶν τοῖς ἀπιοῦσι διηπείλουν ἀποσφάξειν, εἰ μὴ παραμενοῦσιν, ἀλλὰ οἰχήσονται τὸν αὐτοκράτορα καταλιπόντες. πάλιν οὖν προῆλθεν ὑπὲρ τῶν ἀνδρῶν φοβηθείς, καὶ τούς στρατιώτας, οὐκέτι δεητικὸς οὐδὲ πρᾷος, ἀλλὰ τραχὺς ὀφθείς, καὶ μετʼ ὀργῆς εἰς τὸ θορυβοῦν μάλιστα διαβλέψας, ἀπελθεῖν ἐποίησεν εἴξαντας καὶ διατρέσαντας.
17.117. Bölüm
Akşam olmuştu, susadı ve biraz su içti. İki kılıcı vardı; uzun uzun ikisinin de keskinliğini denedi, birini geri verdi, öbürünü koynuna aldı. Hizmetkârlarını çağırıp dostça konuştu, parasını paylaştırdı; birine çok, birine az verdi; başkasının parasıymış gibi saçmadan, hak edene ölçülü olarak, dikkatle bölüştürdü.
ἤδη δὲ ἑσπέρας οὔσης ἐδίψησε, καὶ πιὼν ὀλίγον ὕδατος, δυεῖν ὄντων αὐτῷ ξιφῶν, ἑκατέρου κατεμάνθανε τὸ σπάσμα πολὺν χρόνον, καὶ τὸ ἕτερον ἀπέδωκε, θάτερον δὲ εἰς τὰς ἀγκάλας ἀναλαβὼν τοὺς οἰκέτας προσεκαλεῖτο. καὶ φιλοφρονούμενος διένεμε τῶν χρημάτων τῷ μὲν πλέον, τῷ δὲ ἔλαττον, οὐχ ὥσπερ ἀλλοτρίων ἀφειδῶν, ἀλλὰ τὸ κατʼ ἀξίαν καὶ τὸ μέτριον ἐπιμελῶς φυλάττων.
17.2Onları gönderdikten sonra gecenin kalanında dinlendi; oda hizmetkârları derin derin uyuduğunu fark ettiler. Şafakta, senatörlerin işini birlikte yürüttüğü azatlısını çağırdı, öğrenmesini buyurdu; gidenlere her birinin ihtiyacı olanın sağlandığını öğrenince, "O hâlde git," dedi, "kendini askerlere göster, yoksa ölümümde bana yardım etmiş sayılıp onlar tarafından kötü bir şekilde öldürülürsün."
ἀποπέμψας δὲ τούτους ἤδη τὸ λοιπὸν ἀνεπαύετο τῆς νυκτός, ὥστε τοὺς κατευναστὰς αἰσθάνεσθαι βαθέως αὐτοῦ καθεύδοντος. ὄρθρου δὲ καλέσας ἀπελεύθερον ᾧ συνδιῴκησε τὰ περὶ τοὺς συγκλητικούς, μαθεῖν προσέταξε καὶ πυθόμενος γεγονέναι τοῖς ἀπερχομένοις ὧν ἕκαστος ἔχρῃζεν, ἴθι τοίνυν, ἔφη, σύ, καὶ ποίει τοῖς στρατιώταις ἐμφανῆ σεαυτόν, εἰ μὴ θέλεις κακῶς ὑπʼ αὐτῶν ἀποθανεῖν ὡς ἐμοὶ συμπράξας τὸν θάνατον.
17.3Adam çıkınca canına kıydı; bir kez inledi, yalnız o kadar acı duydu, dışarıdakiler de bunu işitti. Köleler feryat edince bütün ordugâhı ve şehri hemen ağlayış sardı. Askerler bağırarak kapıya koştu, ağıt yakıyor, imparatorlarını korumadıkları, kendileri için ölmesini engellemedikleri için dövünüp kendilerine ilenç ediyorlardı.
ἐξελθόντος δὲ τοῦ ἀνθρώπου τὸ ξίφος ὑποστήσας ὀρθὸν ἀμφοτέραις ταῖς χερσί, καὶ περιπεσὼν ἄνωθεν, ὅσον ἅπαξ στενάξαι μόνον ᾔσθετο τοῦ πόνου καὶ τοῖς ἐκτὸς αἴσθησιν παρέσχεν. ἀραμένων δὲ τῶν παίδων οἰμωγὴν εὐθὺς ἅπαν τὸ στρατόπεδον καὶ τὴν πόλιν ἐπεῖχε κλαυθμός· καὶ μετὰ βοῆς οἱ στρατιῶται εἰσέπεσον ἐπὶ τὰς θύρας καὶ ὠλοφύροντο, περιπαθοῦντες καὶ λοιδοροῦντες ἑαυτοὺς μὴ φυλάξαντας τὸν αὐτοκράτορα μηδὲ κωλύσαντας ἀποθανεῖν ὑπὲρ αὐτῶν.
17.4Düşman yakında olduğu hâlde yanındakilerden hiçbiri ayrılmadı. Cesedi süsleyip odun yığınını hazırladılar, silahlarını kuşanarak taşıdılar; sedyenin altına girip omuzlamayı başaranlar bununla övünüyordu. Öbürlerinden kimi cesede kapanıp yarasını öpüyor, kimi ellerine dokunuyor, kimi uzaktan saygıyla eğiliyordu. Bazıları odun yığınına meşaleyi tutuşturduktan sonra kendi canlarına da kıydı; oysa ölüden açık bir iyilik görmüş ya da galipten bir kötülük bekliyor değillerdi.
ἀπέστη δὲ οὐδεὶς τῶν κατʼ αὐτόν, ἐγγὺς ὄντων τῶν πολεμίων, ἀλλὰ κοσμήσαντες τὸ σῶμα καὶ πυρὰν κατασκευάσαντες ἐξεκόμιζον ἐν τοῖς ὅπλοις οἱ φθάσαντες ὑποδῦναι καὶ βαστάσαι τὸ λέχος ἐπιγαυρούμενοι. τῶν δὲ ἄλλων οἱ μὲν τὸ τραῦμα τοῦ νεκροῦ κατεφίλουν προσπίπτοντες, οἱ δὲ ἥπτοντο τῶν χειρῶν, οἱ δὲ προσεκύνουν πόρρωθεν. ἔνιοι δὲ τῇ πυρᾷ λαμπάδας ὑφέντες ἑαυτοὺς ἀπέσφαξαν, οὐδὲν ἐκδήλως οὔτε πεπονθότες χρηστὸν ὑπὸ τοῦ τεθνηκότος οὔτε πείσεσθαι δεινὸν ὑπὸ τοῦ κρατοῦντος δεδιότες.
17.5Anlaşılan o ki, hiçbir tiran ya da kral iktidara onların Otho tarafından yönetilmeye ve ona boyun eğmeye duydukları kadar korkunç, çılgın bir tutkuyla bağlanmamıştır. Bu özlem o öldükten sonra da onları bırakmadı; sonunda Vitellius'a duyulan onulmaz bir nefrete dönüştü.
ἀλλʼ ἔοικε μηδενὶ τῶν πώποτε τυράννων ἢ βασιλέων δεινὸς οὕτως ἔρως ἐγγενέσθαι καὶ περιμανὴς τοῦ ἄρχειν, ὡς ἐκεῖνοι τοῦ ἄρχεσθαι καὶ ὑπακούειν Ὄθωνος ἠράσθησαν οὕς γε μηδʼ ἀποθανόντος ὁ πόθος προὔλιπεν, ἀλλὰ παρέμεινεν εἰς ἀνήκεστον ἔχθος Οὐϊτελλίῳ τελευτήσας.
18.118. Bölüm
Öbür olaylar yeri gelince anlatılır. Otho'nun kalıntılarını toprağa gömdüler; mezarını ne anıtın büyüklüğüyle ne de yazının gösterişiyle kıskançlık uyandırır hâle getirdiler. Brixillum'da bulunduğumda sade mezarı gördüm; yazıtı çevrilirse şöyledir: "Marcus Otho'nun anısına."
τὰ μὲν οὖν ἄλλα καιρὸν οἰκεῖον ἔχει λεχθῆναι· κρύψαντες δὲ τῇ γῇ τὰ λείψανα τοῦ Ὄθωνος οὔτε μεγέθει σήματος οὔτʼ ἐπιγραφῆς ὄγκῳ τὸν τάφον ἐποίησαν ἐπίφθονον. εἶδον δὲ ἐν Βριξίλλῳ γενόμενος καὶ μνῆμα μέτριον καὶ τὴν ἐπιγραφὴν οὕτως ἔχουσαν, εἰ μεταφρασθείη· δηλώσει Μάρκου Ὄθωνος.
18.2Otho otuz yedi yıl yaşadıktan, üç ay hükmettikten sonra öldü. Ölümünü övenleri, yaşayışını yerenlerden ne daha kötü ne de daha az bıraktı; çünkü Nero'dan hiç daha iyi yaşamamıştı, ama ondan daha soylu öldü.
ἀπέθανε δὲ Ὄθων ἔτη μὲν ἑπτὰ καὶ τριάκοντα βιώσας, ἄρξας δὲ τρεῖς μῆνας, ἀπολιπὼν δὲ μὴ χείρονας μηδʼ ἐλάττους τῶν τὸν βίον αὐτοῦ ψεγόντων τούς ἐπαινοῦντας τὸν θάνατον, βιώσας γὰρ οὐδὲν ἐπιεικέστερον Νέρωνος ἀπέθανεν εὐγενέστερον.
18.3Muhafız komutanlarından Pollio hemen Vitellius'a yemin etmelerini buyurunca askerler bunu kabul etmek istemedi. Bazı senatörlerin hâlâ orada olduğunu öğrenince öbürlerini bıraktılar, ama Verginius Rufus'a sorun çıkardılar: Silahlarla evine gidip onu aşağı çağırdılar, kendisinin iktidarı almasını ya da onlar adına elçi gitmesini istediler.
οἱ δὲ στρατιῶται Πολλίωνος τοῦ ἑτέρου τῶν ἐπάρχων ὀμνύειν εὐθὺς εἰς τὸν Οὐϊτέλλιον κελεύσαντος ἐδυσχέραινον· καὶ πυθόμενοι τῶν συγκλητικῶν ἐνίους ἔτι παρεῖναι τούς μὲν ἄλλους ἀφῆκαν, Οὐεργινίῳ δὲ Ῥούφῳ πράγματα παρεῖχον ἅμα τοῖς ὅπλοις ἐλθόντες ἐπὶ τὴν οἰκίαν καὶ κατακαλοῦντες αὖθις καὶ κελεύοντες ἄρχειν ἢ πρεσβεύειν ὑπὲρ αὐτῶν.
18.4Galipken imparatorluğu kabul etmemiş olan adam, yenilenlerin elinden almayı delilik sayıyordu. Germanlara elçi gitmekten de korkuyordu, çünkü onları iradelerine karşı birçok şeye zorlamış sayılıyordu. Bu yüzden gizlice başka bir kapıdan sıvıştı. Askerler bunu öğrenince yemini kabul ettiler ve bağışlanarak Caecina'nın saflarına geçtiler.
ὁ δὲ τὴν ἡγεμονίαν ἡττωμένων παραλαβεῖν, νενικηκότων πρότερον μὴ θελήσας, μανικὸν ἡγεῖτο πρεσβεύειν δὲ πρὸς τούς Γερμανοὺς δεδιώς, πολλὰ βεβιάσθαι παρὰ γνώμην ὑπʼ αὐτοῦ δοκοῦντας, ἔλαθε διʼ ἑτέρων θυρῶν ἐκποδὼν ποιήσας ἑαυτόν. ὡς δὲ τοῦτο ἔγνωσαν οἱ στρατιῶται, τούς τε ὅρκους ἐδέξαντο καὶ τοῖς περὶ τὸν Κεκίναν προσέθεντο συγγνώμης τυχόντες.