İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Paralel Hayatlar: Nikias

Νικίας

1.11. Bölüm

Nikias'ı Crassus'la, Parth felaketini de Sicilya felaketiyle karşılaştırmayı yersiz bulmadığımıza göre, bu yazıları okuyanlardan özür dileyip ricada bulunmanın zamanıdır. Thukydides burada kendini aşmış, en dokunaklı, en canlı, en renkli hâline ulaşarak olayları taklit edilemez biçimde anlatmıştır. Okurlar, bu anlatılar karşısında bizim de Timaios'la aynı duruma düştüğümüzü sanmasınlar.

1.1

ἐπεὶ δοκοῦμεν οὐκ ἀτόπως τῷ Νικίᾳ τὸν Κράσσον παραβάλλειν, καὶ τὰ Παρθικὰ παθήματα τοῖς Σικελικοῖς, ὥρα παραιτεῖσθαι καὶ παρακαλεῖν ὑπὲρ ἐμοῦ τοὺς ἐντυγχάνοντας τοῖς συγγράμμασι τούτοις, ὅπως ἐπὶ ταῖς διηγήσεσιν αἷς Θουκυδίδης, αὐτὸς αὑτοῦ περὶ ταῦτα παθητικώτατος, ἐναργέστατος, ποικιλώτατος γενόμενος, ἀμιμήτως ἐξενήνοχε, μηδὲν ἡμᾶς ὑπολάβωσι πεπονθέναι Τιμαίῳ πάθος ὅμοιον,

1.2Timaios, Thukydides'i ustalıkta geçeceğini, Philistos'u da büsbütün bayağı ve acemi göstereceğini umarak onların en başarıyla anlattıkları çarpışmaların, deniz savaşlarının ve halk önündeki konuşmaların ortasına dalar. Ama bu, Zeus hakkı için, Pindaros'un dediği gibi

Lydia arabasının yanı sıra yaya yürümek

değildir; Timaios bu konularda düpedüz sonradan görme ve çocuksu görünür, Diphilos'un deyişiyle

Sicilya yağına bulanmış bir şişkodur,

1.2

ὃς ἐλπίσας τὸν μὲν Θουκυδίδην ὑπερβαλεῖσθαι δεινότητι, τὸν δὲ Φίλιστον ἀποδείξειν παντάπασι φορτικὸν καὶ ἰδιώτην, διὰ μέσων ὠθεῖται τῇ ἱστορίᾳ τῶν μάλιστα κατωρθωμένων ἐκείνοις ἀγώνων καὶ ναυμαχιῶν καὶ δημηγοριῶν, οὐ μὰ Δία παρὰ Λύδιον ἅρμα πεζὸς οἰχνεύων ὥς φησι Πίνδαρος, ἀλλʼ ὅλως τις ὀψιμαθὴς καὶ μειρακιώδης φαινόμενος ἐν τούτοις, καὶ κατὰ τὸν Δίφιλον παχύς, ὠνθυλευμένος στέατι Σικελικῷ,

1.3sık sık da Ksenarkhos'a kayar. Örneğin Atinalılar için adını zaferden alan komutanın sefere karşı çıkmasının kötü alâmet olduğunu, Hermes heykellerinin kırpılmasıyla tanrısal gücün onlara savaşta en büyük zararı Hermon oğlu Hermokrates'ten göreceklerini önceden bildirdiğini söyler. Ona göre Herakles'in, Kerberos'u kendisinden aldığı Kore yüzünden Syrakusalılara yardım etmesi, Troyalıların soyundan gelen Egestalıları koruyan Atinalılara da öfkelenmesi doğaldır, çünkü Herakles Laomedon'dan haksızlık görünce Troya'yı yerle bir etmiştir.

1.3

πολλαχοῦ δʼ ὑπορρέων εἰς τὸν Ξέναρχον, ὥσπερ ὅταν λέγῃ τοῖς Ἀθηναίοις οἰωνὸν ἡγήσασθαι γεγονέναι τὸν ἀπὸ τῆς νίκης ἔχοντα τοὔνομα στρατηγὸν ἀντειπόντα πρὸς τὴν στρατηγίαν, καὶ τῇ περικοπῇ τῶν Ἑρμῶν προσημαίνειν αὐτοῖς τὸ δαιμόνιον, ὡς ὑπὸ Ἑρμοκράτους τοῦ Ἕρμωνος πλεῖστα πείσονται παρὰ τὸν πόλεμον· ἔτι δʼ εἰκὸς εἶναι τὸν Ἡρακλέα τοῖς μὲν Συρακουσίοις βοηθεῖν διὰ τὴν Κόρην, παρʼ ἧς ἔλαβε τὸν Κέρβερον, ὀργίζεσθαι δὲ τοῖς Ἀθηναίοις, ὅτι τοὺς Αἰγεστέας, ἀπογόνους ὄντας Τρώων, ἔσωζον, αὐτὸς δʼ ὑπὸ Λαομέδοντος ἀδικηθεὶς ἀνάστατον ἐποίησε τὴν πόλιν.

1.4Timaios'a bunları yazmak, Philistos'un dilini düzeltmeye kalkmak, Platon ile Aristoteles'e sövmek aynı ahenk duygusundan gelmiş olsa gerek. Bana kalırsa üslupta başkalarıyla yarışmak ve kıskançlık zaten küçüklük ve sofistliktir; taklit edilemeyecek olanla yarışmak ise tam bir duygusuzluktur.

1.4

ἀλλὰ τούτῳ μὲν ἴσως ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἐμμελείας ταῦτά τε γράφειν ἐπῄει καὶ τὴν Φιλίστου διάλεκτον εὐθύνειν, καὶ τοῖς περὶ Πλάτωνα καὶ Ἀριστοτέλην λοιδορεῖσθαι· ἐμοὶ δʼ ὅλως μὲν ἡ περὶ λέξιν ἅμιλλα καὶ ζηλοτυπία πρὸς ἑτέρους μικροπρεπὲς φαίνεται καὶ σοφιστικόν, ἂν δὲ πρὸς τὰ ἀμίμητα γίγνηται, καὶ τελέως ἀναίσθητον.

1.5Yine de Thukydides ile Philistos'un anlattığı olayları atlamak mümkün değil, çünkü pek çok büyük felaketin altında gizli kalan bu adamın karakteri ve ruh hâli en çok bunlarda görünür. Bu yüzden, büsbütün özensiz ve tembel sanılmamak için, onları gerektiği kadar kısaca geçiyor, çoğunun gözünden kaçan, başkalarının dağınık biçimde söylediği ya da eski adaklarda ve kararnamelerde bulunan bilgileri toplamaya çalışıyorum. Yararsız bilgi yığmıyor, karakteri ve huyu anlamaya yarayacak olanı aktarıyorum.

1.5

ἃς γοῦν Θουκυδίδης ἐξήνεγκε πράξεις καὶ Φίλιστος, ἐπεὶ παρελθεῖν οὐκ ἔστι, μάλιστά γε δὴ τὸν τρόπον καὶ τὴν διάθεσιν τοῦ ἀνδρὸς ὑπὸ πολλῶν καὶ μεγάλων παθῶν καλυπτομένην περιεχούσας, ἐπιδραμὼν βραχέως καὶ διὰ τῶν ἀναγκαίων, ἵνα μὴ παντάπασιν ἀμελὴς δοκῶ καὶ ἀργὸς εἶναι, τὰ διαφεύγοντα τοὺς πολλούς, ὑφʼ ἑτέρων δʼ εἰρημένα σποράδην ἢ πρὸς ἀναθήμασιν ἢ ψηφίσμασιν εὑρημένα παλαιοῖς πεπείραμαι συναγαγεῖν, οὐ τὴν ἄχρηστον ἀθροίζων ἱστορίαν, ἀλλὰ τὴν πρὸς κατανόησιν ἤθους καὶ τρόπου παραδιδούς.

2.12. Bölüm

Nikias hakkında önce Aristoteles'in yazdığını söyleyebiliriz: Vatandaşların en iyileri ve halka babadan kalma bir sevgi ve dostluk besleyenler üç kişiydi: Nikeratos oğlu Nikias, Melesias oğlu Thukydides ve Hagnon oğlu Theramenes; ama bu sonuncusu ötekiler kadar değil. Çünkü Keoslu bir yabancı olarak soyu yüzünden hakarete uğramış, siyasi tercihinde sebatsız olup hep iki yana da yattığı için kendisine Kothornos [iki ayağa da uyan çizme] denmiştir.

2.1

ἔνεστιν οὖν περὶ Νικίου πρῶτον εἰπεῖν ὃ γέγραφεν Ἀριστοτέλης, ὅτι τρεῖς ἐγένοντο βέλτιστοι τῶν πολιτῶν καὶ πατρικὴν ἔχοντες εὔνοιαν καὶ φιλίαν πρὸς τὸν δῆμον, Νικίας ὁ Νικηράτου καὶ Θουκυδίδης ὁ Μελησίου καὶ Θηραμένης ὁ Ἅγνωνος, ἧττον δὲ οὗτος ἢ ἐκεῖνοι· καὶ γὰρ εἰς δυσγένειαν ὡς ξένος ἐκ Κέω λελοιδόρηται, καὶ διὰ τὸ μὴ μόνιμον, ἀλλʼ ἐπαμφοτερίζον ἀεὶ τῇ προαιρέσει τῆς πολιτείας ἐπεκλήθη Κόθορνος.

2.2Ötekilerden Thukydides daha yaşlıydı; soyluların başına geçip halk önderi Perikles'e karşı sık sık siyaset mücadelesi vermişti. Nikias daha gençti. Perikles sağken de sözü geçer biriydi, onunla birlikte komutanlık, çoğu zaman tek başına da görev yapmıştı. Perikles ölünce hemen en öne çıkarıldı. Bunu en çok zenginler ve tanınmış kişiler sağladı, çünkü onu Kleon'un iğrençliğine ve küstahlığına karşı set yapıyorlardı. Ama halk da ona sevgiyle destek veriyordu.

2.2

ἐκείνων δὲ πρεσβύτερος μὲν ὁ Θονκυδίδης ἦν, καὶ πολλὰ καὶ Περικλεῖ δημαγωγοῦντι τῶν καλῶν καὶ ἀγαθῶν προϊστάμενος ἀντεπολιτεύσατο, νεώτερος δὲ Νικίας γενόμενος ἦν μὲν ἔν τινι λόγῳ καὶ Περικλέους ζῶντος, ὥστε κἀκείνῳ συστρατηγῆσαι καὶ καθʼ αὑτὸν ἄρξαι πολλάκις, Περικλέους δʼ ἀποθανόντος εὐθὺς εἰς τὸ πρωτεύειν προήχθη, μάλιστα μὲν ὑπὸ τῶν πλουσίων καὶ γνωρίμων, ἀντίταγμα ποιουμένων αὐτὸν πρὸς τὴν Κλέωνος βδελυρίαν καὶ τόλμαν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὸν δῆμον εἶχεν εὔνουν καὶ συμφιλοτιμούμενον.

2.3Gerçekten Kleon ihtiyarları pohpohlayıp onlara kazanç sağlayarak büyük güç kazanmıştı. Yine de gönlünü hoş ettiği kalabalık bile onun açgözlülüğünü, pervasızlığını ve küstahlığını görünce Nikias'ı tutuyordu. Çünkü Nikias'ın vakarı sert ve bıktırıcı değildi; bir çekingenlikle karışıktı, kalabalıktan korkar görünmesi de halkın gönlünü kazanıyordu.

2.3

ἴσχυε μὲν γὰρ ὁ Κλέων μέγα γερονταγωγῶν κἀναμισθαρνεῖν διδούς, ὅμως δὲ καὶ τὴν πλεονεξίαν αὐτοῦ καὶ τὴν ἰταμότητα καὶ τὸ θράσος ὁρῶντες αὐτοὶ οἷς πρὸς χάριν ἔπραττεν, οἱ πολλοὶ τὸν Νικίαν ἐπήγοντο. καὶ γὰρ οὐκ ἦν αὐστηρὸν οὐδʼ ἐπαχθὲς ἄγαν αὐτοῦ τὸ σεμνόν, ἀλλʼ εὐλαβείᾳ τινὶ μεμιγμένον αὐτῷ τῷ δεδιέναι δοκοῦντι τοὺς πολλοὺς δημαγωγοῦν.

2.4Tabiatça cesaretsiz ve karamsardı. Savaşta korkaklığını talihiyle örtüyordu, çünkü komutan olarak hep başarılı oldu. Siyasette ise kolay ürkmesi ve şantajcılar karşısında telaşa kapılması halkçılık sayılıyor, halkın sevgisinden ona az olmayan bir güç sağlıyordu. Çünkü halk kendini hor görenlerden korkar, kendinden korkanları yüceltir. Çoğunluk için büyüklerden görülecek en büyük şeref, hor görülmemektir.

2.4

τῇ φύσει γὰρ ὢν ἀθαρσὴς καὶ δύσελπις, ἐν μὲν τοῖς πολεμικοῖς ἀπέκρυπτεν εὐτυχίᾳ τὴν δειλίαν· κατώρθου γὰρ ὁμαλῶς στρατηγῶν· τὸ δʼ ἐν τῇ πολιτείᾳ ψοφοδεὲς καὶ πρὸς τοὺς συκοφάντας εὐθορύβητον αὐτοῦ καὶ δημοτικὸν ἐδόκει, καὶ δύναμιν οὐ μικρὰν ἀπʼ εὐνοίας τοῦ δήμου παρεῖχε τῷ δεδιέναι τοὺς ὑπερορῶντας, αὔξειν δὲ τοὺς δεδιότας. τοῖς γὰρ πολλοῖς τιμὴ μεγίστη παρὰ τῶν μειζόνων τὸ μὴ καταφρονεῖσθαι.

3.13. Bölüm

Perikles şehri gerçek aretēsi ve hitabet gücüyle yönettiği için kalabalık karşısında poz yapmaya ya da ikna numaralarına ihtiyaç duymuyordu. Nikias bunlarda geride kalıyor, ama serveti bakımından öne geçiyor, halkı bununla kazanıyordu.

3.1

Περικλῆς μὲν οὖν ἀπό τε ἀρετῆς ἀληθινῆς καὶ λόγου δυνάμεως τὴν πόλιν ἄγων οὐδενὸς ἐδεῖτο σχηματισμοῦ πρὸς τὸν ὄχλον οὐδὲ πιθανότητος, Νικίας δὲ τούτοις μὲν λειπόμενος, οὐσίᾳ δὲ προέχων, ἀπʼ αὐτῆς ἐδημαγώγει.

3.2Atinalıları hoşlarına gidecek biçimde idare eden Kleon'un kolay ahlakı ve soytarılığıyla aynı yoldan yarışırsa inandırıcı olamayacaktı. Bu yüzden halkı koro masraflarını üstlenerek, gymnasiarkhlıklarla ve benzeri cömertliklerle gönlünü alıyor, görkem ve zarafette kendinden önce gelen ve çağdaşı olan herkesi geride bırakıyordu.

3.2

καὶ τῇ Κλέωνος εὐχερείᾳ καὶ βωμολοχίᾳ πρὸς ἡδονὴν μεταχειριζομένῃ τοὺς Ἀθηναίους διὰ τῶν ὁμοίων ἀντιπαρεξάγειν ἀπίθανος ὤν, χορηγίαις ἀνελάμβανε καὶ γυμνασιαρχίαις ἑτέραις τε τοιαύταις φιλοτιμίαις τὸν δῆμον, ὑπερβαλλόμενος πολυτελείᾳ καὶ χάριτι τοὺς πρὸ ἑαυτοῦ καὶ καθʼ ἑαυτὸν ἅπαντας.

3.3Adaklarından Akropolis'teki, yaldızı dökülmüş Palladion ile Dionysos kutsal alanındaki koro tripodlarını taşıyan tapınakçık bizim zamanımızda da duruyordu. Çünkü koro masraflarını sık sık üstlenip yarışmayı kazanmış, hiç yenilmemişti. Anlatıldığına göre bir gösteride kölelerinden biri Dionysos kılığına sokularak sahneye çıkmış; pek güzel, pek uzun boylu, henüz sakalı çıkmamış bir delikanlıymış. Atinalılar bu manzaradan hoşlanıp uzun uzun alkışlayınca Nikias ayağa kalkmış, tanrıya adanmış sayılan bir bedenin köle olmasını dine aykırı bulduğunu söylemiş ve genci azat etmiş.

3.3

εἱστήκει δὲ καὶ τῶν ἀναθημάτων αὐτοῦ καθʼ ἡμᾶς τό τε Παλλάδιον ἐν ἀκροπόλει, τὴν χρύσωσιν ἀποβεβληκός, καὶ ὁ τοῖς χορηγικοῖς τρίποσιν ὑποκείμενος ἐν Διονύσου νεώς· ἐνίκησε γὰρ πολλάκις χορηγήσας, ἐλείφθη δὲ οὐδέποτε. λέγεται δʼ ἔν τινι χορηγίᾳ παρελθεῖν οἰκέτης αὐτοῦ κεκοσμημένος εἰς σχῆμα Διονύσου, κάλλιστος ὀφθῆναι καὶ μέγιστος, οὔπω γενειῶν· ἡσθέντων δὲ τῶν Ἀθηναίων τῇ ὄψει καὶ κροτούντων ἐπὶ πολὺν χρόνον, ἀναστὰς ὁ Νικίας εἶπεν ὡς οὐχ ὅσιον ἡγοῖτο δουλεύειν καταπεφημισμένον θεῷ σῶμα, καὶ τὸν νεανίσκον ἀπηλευθέρωσε.

3.4Delos'taki parlak ve tanrıya yaraşır cömertlikleri de anılır. Şehirlerin tanrıya şarkı söylemek üzere gönderdiği korolar gelişigüzel yanaşırdı. Kalabalık hemen gemiyi karşılar, onlara şarkı söyletirdi; korolar da hiçbir düzen olmadan, aceleyle karaya çıkar, bir yandan taçlarını takıp giysilerini değiştirirdi.

3.4

μνημονεύεται δʼ αὐτοῦ καὶ τὰ περὶ Δῆλον ὡς λαμπρὰ καὶ θεοπρεπῆ φιλοτιμήματα. τῶν γὰρ χορῶν, οὓς αἱ πόλεις ἔπεμπον ᾀσομένους τῷ θεῷ, προσπλεόντων μὲν ὡς ἔτυχεν, εὐθὺς δʼ ὄχλου πρὸς τὴν ναῦν ἀπαντῶντος ᾄδειν κελευομένων κατʼ οὐδένα κόσμον, ἀλλʼ ὑπὸ σπουδῆς ἀσυντάκτως ἀποβαινόντων ἅμα καὶ στεφανουμένων καὶ μεταμφιεννυμένων,

3.5Nikias heyete başkanlık ettiğinde ise koroyu, kurbanlıkları ve öteki gereçleri alıp Rheneia'ya çıktı. Atina'da ölçüsüne göre yapılmış, yaldızlar, boyalar, çelenkler ve perdelerle göz alıcı biçimde süslenmiş bir köprü getirmişti; geceleyin Rheneia ile Delos arasındaki pek geniş olmayan boğaza bu köprüyü kurdu. Gün ağarırken tanrı alayını ve görkemli giyinmiş, şarkı söyleyen koroyu köprüden geçirip karaya çıkardı.

3.5

ἐκεῖνος, ὅτε τὴν θεωρίαν ἦγεν, αὐτὸς μὲν εἰς Ῥήνειαν ἀπέβη τὸν χορὸν ἔχων καὶ τὰ ἱερεῖα καὶ τὴν ἄλλην παρασκευήν, ζεῦγμα δὲ πεποιημένον Ἀθήνησι πρὸς τὰ μέτρα καὶ κεκοσμημένον ἐκπρεπῶς χρυσώσεσι καὶ βαφαῖς καὶ στεφάνοις καὶ αὐλαίαις κομίξων, διὰ νυκτὸς ἐγεφύρωσε τὸν μεταξὺ Ῥηνείας καὶ Δήλου πόρον οὐκ ὄντα μέγαν· εἶθʼ ἅμα ἡμέρᾳ τήν τε πομπὴν τῷ θεῷ καὶ τὸν χορὸν ἄγων κεκοσμημένον πολυτελῶς καὶ ᾄδοντα διὰ τῆς γεφύρας ἀπεβίβαζε.

3.6Kurban, yarışma ve ziyafetlerden sonra tanrıya adak olarak bronz bir hurma ağacı dikti. On bin drahmiye bir arazi satın alıp adadı; Delosluların bunun geliriyle kurban kesip ziyafet vermeleri, Nikias için de tanrılardan pek çok iyilik dilemeleri gerekiyordu. Bunu, bağışının bekçisi gibi Delos'ta bıraktığı dikilitaşa da yazdırdı. O hurma ağacı sonradan rüzgârda kırıldı, Naksosluların büyük heykelinin üstüne düşüp onu devirdi.

3.6

μετὰ δὲ τὴν θυσίαν καὶ τὸν ἀγῶνα καὶ τὰς ἑστιάσεις τόν τε φοίνικα τὸν χαλκοῦν ἔστησεν ἀνάθημα τῷ θεῷ, καὶ χωρίον μυρίων δραχμῶν πριάμενος καθιέρωσεν, οὗ τὰς προσόδους ἔδει Δηλίους καταθύοντας ἑστιᾶσθαι, πολλὰ καὶ ἀγαθὰ Νικίᾳ παρὰ τῶν θεῶν αἰτουμένους· καὶ γὰρ τοῦτο τῇ στήλῃ ἐνέγραψεν, ἣν ὥσπερ φύλακα τῆς δωρεᾶς ἐν Δήλῳ κατέλιπεν. ὁ δὲ φοῖνιξ ἐκεῖνος ὑπὸ τῶν πνευμάτων ἀποκλασθεὶς ἐνέπεσε τῷ Ναξίων ἀνδριάντι τῷ μεγάλῳ καὶ ἀνέτρεψε.

4.14. Bölüm

Bunlarda şöhret ve gösteriş için yapılmış, panayır havası taşıyan pek çok şey bulunduğu açıktır. Ama adamın öteki huylarına ve karakterine bakan biri, bu cömertliğin ve halkçılığın dindarlığından kaynaklandığına inanabilir. Çünkü Thukydides'in dediği gibi, tanrısal şeylerden çok korkar, kehanete pek düşkündü.

4.1

τούτοις δʼ ὅτι μὲν πολὺ τὸ πρὸς δόξαν καὶ φιλοτιμίαν πανηγυρικὸν καὶ ἀγοραῖον ἔνεστιν, οὐκ ἄδηλον, ἀλλὰ τῷ λοιπῷ τρόπῳ τοῦ ἀνδρὸς καὶ ἤθει πιστεύσειεν ἄν τις εὐσεβείας ἐπακολούθημα τὴν τοιαύτην χάριν καὶ δημαγωγίαν γενέσθαι σφόδρα γὰρ ἦν τῶν ἐκπεπληγμένων τὰ δαιμόνια καὶ θειασμῷ προσκείμενος, ὥς φησι Θουκυδίδης.

4.2Pasiphon'un bir diyaloğunda her gün tanrılara kurban sunduğu yazılıdır. Evinde bir kâhin tutar, hep devlet işleri için danışıyormuş gibi yapar, ama çoğunlukla kendi işlerini, özellikle de gümüş madenlerini sorardı. Laureion bölgesinde gelirleri büyük ama işletmesi tehlikeli pek çok madeni vardı. Orada sürüyle köle besliyordu, servetinin çoğu da gümüş paraydı.

4.2

ἐν δέ τινι τῶν Πασιφῶντος διαλόγων γέγραπται ὅτι καθʼ ἡμέραν ἔθυε τοῖς θεοῖς, καὶ μάντιν ἔχων ἐπὶ τῆς οἰκίας προσεποιεῖτο μὲν ἀεὶ σκέπτεσθαι περὶ τῶν δημοσίων, τὰ δὲ πλεῖστα περὶ τῶν ἰδίων καὶ μάλιστα περὶ τῶν ἀργυρείων μετάλλων· ἐκέκτητο γὰρ ἐν τῇ Λαυρεωτικῇ πολλά, μεγάλα μὲν εἰς πρόσοδον, οὐκ ἀκινδύνους δὲ τὰς ἐργασίας ἔχοντα· καὶ πλῆθος ἀνδραπόδων ἔτρεφεν αὐτόθι, καὶ τῆς οὐσίας ἐν ἀργυρίῳ τὸ πλεῖστον εἶχεν.

4.3Bu yüzden çevresinde isteyip alan çok kişi vardı. Çünkü zarar verebileceklere, iyiliği hak edenlerden daha az vermiyordu. Kısacası korkaklığı kötüler için, insan sevgisi de iyiler için bir gelir kaynağıydı. Komedya şairleri de buna tanıktır.

4.3

ὅθεν οὐκ ὀλίγοι περὶ αὐτὸν ἦσαν αἰτοῦντες καὶ λαμβάνοντες. ἐδίδου γὰρ οὐχ ἧττον τοῖς κακῶς ποιεῖν δυναμένοις ἢ τοῖς εὖ πάσχειν ἀξίοις, καὶ ὅλως πρόσοδος ἦν αὐτοῦ τοῖς τε πονηροῖς ἡ δειλία καὶ τοῖς χρηστοῖς ἡ φιλανθρωπία. λαβεῖν δὲ περὶ τούτων μαρτυρίαν καὶ παρὰ τῶν κωμικῶν ἔστι.

4.4Telekleides bir şantajcı için şunları yazmıştır:

Kharikles bir mina verdi, söylemesin diye anasının çocukları arasında keseden doğan ilk kişi olduğunu. Nikeratos oğlu Nikias dört mina verdi. Neden verdiğini iyi bilirim, ama söylemem, çünkü adam dostumdur, itidalli de görünür bana.

4.4

Τηλεκλείδης μὲν γὰρ εἴς τινα τῶν συκοφαντῶν ταυτὶ πεποίηκε· Χαρικλέης μὲν οὖν ἔδωκε μνᾶν, ἵνʼ αὐτὸν μὴ λέγῃ ὡς ἔφυ τῇ μητρὶ παίδων πρῶτος ἐκ βαλλαντίου· τέσσαρας δὲ μνᾶς ἔδωκε Νικίας Νικηράτου· ὧν δʼ ἕκατι τοῦτʼ ἔδωκε, καίπερ εὖ εἰδὼς ἐγὼ οὐκ ἐρῶ, φίλος γὰρ ἁνήρ, σωφρονεῖν δέ μοι δοκεῖ.

4.5Eupolis'in Marikas'ta alaya aldığı şantajcı, işsiz güçsüz yoksul bir adamı sahneye getirip şöyle der:

A. Nikias'la en son ne zaman görüştün? B. Görmedim bile, ancak geçende agorada dururken gördüm. A. Adam Nikias'ı gördüğünü kabul ediyor. Bir şey satmıyorsa neden görsün onu? G. Duydunuz mu arkadaşlar, Nikias suçüstü yakalandı! B. Sizi akılsızlar, o en iyi adamı kötülük üstünde mi yakalayacaksınız?

4.5

ὁ δʼ ὑπʼ Εὐπόλιδος κωμῳδούμενος ἐν τῷ Μαρικᾷ παράγων τινὰ τῶν ἀπραγμόνων καὶ πενήτων λέγει· Α. πόσου χρόνου γὰρ συγγεγένησαι Νικίᾳ; Β. οὐδʼ εἶδον, εἰ μὴ ἔναγχος ἑστῶτʼ ἐν ἀγορᾷ. Α. ἁνὴρ ὁμολογεῖ Νικίαν ἑορακέναι. καίτοι τί μαθὼν ἂν εἶδεν, εἰ μὴ προὐδίδου; Γ. ἠκούσατʼ, ὦ ξυνήλικες, ἐπʼ αὐτοφώρῳ Νικίαν εἰλημμένον. Β. ὑμεῖς γάρ, ὦ φρενοβλαβεῖς, λάβοιτʼ ἂν ἄνδρʼ ἄριστον ἐν κακῷ τινι;

4.6Aristophanes'in Kleon'u da tehditle şöyle der:

Hatiplerin gırtlağına basarım, Nikias'ı da telaşlandırırım.

Phrynikhos da onun ürkekliğini ve sinikliğini şu sözlerle ima eder:

İyi bir vatandaştı, bunu iyi bilirim, Nikias gibi sinerek yürümezdi.

4.6

ὁ δʼ Ἀριστοφάνους Κλέων ἀπειλῶν λέγει· λαρυγγιῶ τοὺς ῥήτορας καὶ Νικίαν ταράξω. ὑποδηλοῖ δὲ καὶ Φρύνιχος τὸ ἀθαρσὲς αὐτοῦ καὶ καταπεπληγμένον ἐν τούτοις· ἦν γὰρ πολίτης ἀγαθός, ὡς εὖ οἶδʼ ἐγώ, κοὐχ ὑποταγεὶς ἐβάδιζεν, ὥσπερ Νικίας.

5.15. Bölüm

İftiracılara karşı bu kadar tedbirli olduğu için hiçbir vatandaşla birlikte yemek yemez, sohbetlere, gün boyu süren arkadaşlıklara girmez, bu tür oyalanmalara hiç vakit ayırmazdı. Görevdeyken komutanlık dairesinde geceye kadar kalır, meclise ilk gelir, en son çıkardı. Yapacak bir kamu işi yoksa evine kapanır, yanına girilmez, görüşülmez olurdu.

5.1

οὕτω δὴ διακείμενος εὐλαβῶς πρὸς τοὺς συκοφάντας οὔτε συνεδείπνει τινὶ τῶν πολιτῶν οὔτε κοινολογίαις οὔτε συνδιημερεύσεσιν ἐνέβαλλεν ἑαυτόν, οὐδʼ ὅλως ἐσχόλαζε ταῖς τοιαύταις διατριβαῖς, ἀλλʼ ἄρχων μὲν ἐν τῷ στρατηγίῳ διετέλει μέχρι νυκτός, ἐκ δὲ βουλῆς ὕστατος ἀπῄει πρῶτος ἀφικνούμενος. εἰ δὲ μηδὲν ἐν κοινῷ πράττειν ἔχοι, δυσπρόσοδος ἦν καὶ δυσέντευκτος οἰκουρῶν καὶ κατακεκλεισμένος.

5.2Kapısına gelenleri dostları karşılar, Nikias'ın o anda da kamu işleriyle meşgul olduğunu söyleyip özür dilerlerdi. Bu oyunu en çok sürdüren, etrafına görkem ve şöhret saran Hieron'du. Nikias'ın evinde yetişmiş, yazı ve musiki eğitimini ondan almış bir adamdı; Bronz lakaplı Dionysios'un oğlu olduğunu ileri sürerdi. Bu Dionysios'un şiirleri günümüze kalmıştır, İtalya'ya giden kolonicilerin başına geçip Thurioi'yi de kurmuştur.

5.2

οἱ δὲ φίλοι τοῖς ἐπὶ ταῖς θύραις φοιτῶσιν ἐνετύγχανον, καὶ παρῃτοῦντο συγγνώμην ἔχειν, ὡς καὶ τότε Νικίου πρὸς δημοσίας χρείας τινὰς καὶ ἀσχολίας ὄντος. καὶ ὁ μάλιστα ταῦτα συντραγῳδῶν καὶ συμπεριτιθεὶς ὄγκον αὐτῷ καὶ δόξαν Ἱέρων ἦν, ἀνὴρ τεθραμμένος ἐπὶ τῆς οἰκίας τοῦ Νικίου, περί τε γράμματα καὶ μουσικὴν ἐξησκημένος ὑπʼ αὐτοῦ, προσποιούμενος δʼ υἱὸς εἶναι Διονυσίου τοῦ Χαλκοῦ προσαγορευθέντος, οὗ καὶ ποιήματα σώζεται, καὶ τῆς εἰς Ἰταλίαν ἀποικίας ἡγεμὼν γενόμενος ἔκτισε Θουρίους.

5.3İşte bu Hieron, kâhinlerle gizli işleri Nikias adına yürütür, halk arasında da onun şehir uğruna yorucu ve sefil bir hayat yaşadığına dair sözler yayardı. Hamamdayken de yemekteyken de hep bir devlet işi çıkıyormuş, kendi işlerini ihmal edip kamunun derdiyle ancak ilk uyku vaktinde uykuya dalabiliyormuş.

5.3

οὗτος οὖν ὁ Ἱέρων τά τε πρὸς τοὺς μάντεις ἀπόρρητα διεπράττετο τῷ Νικίᾳ, καὶ λόγους ἐξέφερεν εἰς τὸν δῆμον ὡς ἐπίπονόν τινα καὶ ταλαίπωρον διὰ τὴν πόλιν ζῶντος αὐτοῦ βίον· ᾧ γʼ ἔφη καὶ περὶ λουτρὸν ὄντι καὶ περὶ δεῖπνον ἀεί τι προσπίπτειν δημόσιον· ἀμελῶν δὲ τῶν ἰδίων ὑπὸ τοῦ τὰ κοινὰ φροντίζειν μόλις ἄρχεται καθεύδειν περὶ πρῶτον ὕπνον.

5.4Bu yüzden sağlığı da bozulmuş, dostlarına güler yüz gösteremez olmuş; siyasette servetiyle birlikte onları da yitirmiş. Başkaları ise kürsüden hem dost kazanıyor hem zenginleşiyor, keyif sürüyor, siyaseti oyun sayıyormuş. Gerçekten de Nikias'ın hayatı öyleydi ki Agamemnon'un sözlerini kendisi için söyleyebilirdi:

Hayatımızın efendisi gösteriştir, kalabalığın da kölesiyiz.

5.4

ὅθεν αὐτῷ καὶ τὸ σῶμα διάκειται κακῶς, καὶ τοῖς φίλοις οὐ προσηνὴς οὐδὲ ἡδύς ἐστιν, ἀλλὰ καὶ τούτους προσαποβέβληκε τοῖς χρήμασι πολιτευόμενος. οἱ δʼ ἄλλοι καὶ φίλους κτώμενοι καὶ πλουτίζοντες αὑτοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος εὐπαθοῦσι καὶ προσπαίζουσι τῇ πολιτείᾳ. τῷ δʼ ὄντι τοιοῦτος ἦν ὁ Νικίου βίος ὥστʼ αὐτὸν εἰπεῖν τὰ τοῦ Ἀγαμέμνονος εἰς αὑτόν· προστάτην γε τοῦ βίου τὸν ὄγκον ἔχομεν, τῷ τʼ ὄχλῳ δουλεύομεν.

6.16. Bölüm

Halkın söz ustalarından ve akıllı adamlardan bazı işlerde tecrübeleri için yararlandığını, ama ustalıktan hep kuşkulanıp sakındığını, gururlarını kırıp şöhretlerini budadığını görüyordu. Perikles'in mahkûm edilmesi, Damon'un ostrakizmayla sürülmesi, halkın Rhamnouslu Antiphon'a güvenmemesi bunu gösteriyordu; en çok da Lesbos'u alan Pakhes'in başına gelenler.

6.1

ὁρῶν δὲ τῶν ἐν λόγῳ δυνατῶν ἢ τῷ φρονεῖν διαφερόντων ἀποχρώμενον εἰς ἔνια ταῖς ἐμπειρίαις τὸν δῆμον, ὑφορώμενον δʼ ἀεὶ καὶ φυλαττόμενον τὴν δεινότητα καὶ κολούοντα τὸ φρόνημα καὶ τὴν δόξαν, ὡς δῆλον ἦν τῇ Περικλέους καταδίκῃ καὶ τῷ Δάημωνος ἐξοστρακισμῷ καὶ τῇ πρὸς Ἀντιφῶντα τὸν Ῥαμνούσιον ἀπιστίᾳ τῶν πολλῶν, καὶ μάλιστα δὴ τοῖς περὶ Πάχητα τὸν ἑλόντα Λέσβον,

6.2Pakhes, komutanlığının hesabını verirken mahkemenin ortasında kılıcını çekip kendini öldürmüştü. Bu yüzden Nikias çok zahmetli ve uzun seferlerden kaçınmaya çalışıyordu. Sefere çıktığında güvenliği elden bırakmıyor, tabiî olarak çoğunda başarılı oluyor, ama bunu kendi bilgeliğine, gücüne ya da aretēsine değil talihe bağlıyor, tanrılara sığınıyor, şöhretin uyandıracağı kıskançlıktan geri çekiliyordu.

6.2

ὃς εὐθύνας διδοὺς τῆς στρατηγίας ἐν αὐτῷ τῷ δικαστηρίῳ στασάμενος ξίφος ἀνεῖλεν ἑαυτόν, τὰς μὲν ἐργώδεις πάνυ καὶ μακρὰς ἐπειρᾶτο διακρούεσθαι στρατηγίας, ὅπου δʼ αὐτὸς στρατεύοιτο τῆς ἀσφαλείας ἐχόμενος καὶ τὰ πλεῖστα κατορθῶν, ὡς εἰκός, εἰς οὐδεμίαν αὑτοῦ σοφίαν ἢ δύναμιν ἢ ἀρετὴν ἀνέφερε τὰς πράξεις, ἀλλὰ παρεχώρει τῇ τύχῃ καὶ κατέφευγεν εἰς τὸ θεῖον, τῷ φθόνῳ τῆς δόξης ὑφιέμενος.

6.3Olaylar da buna tanıktı. O sıralar şehir birçok büyük darbe aldı, ama hiçbirinde onun payı yoktu. Trakya'da Kalliades ve Ksenophon komutasında Khalkidikelilere yenildiler. Aitolia bozgunu Demosthenes'in komutasında oldu. Delion'da Hippokrates'in önderliğinde bin kişi kaybettiler. Vebanın sorumluluğu ise en çok Perikles'e yüklendi: savaş yüzünden kır halkını şehre kapatmış, veba da yer ve yaşayış değişikliğinden çıkmıştı.

6.3

ἐπεμαρτύρει δὲ καὶ τὰ πράγματα· πολλῶν γὰρ τότε προσκρουσμάτων τῇ πόλει καὶ μεγάλων γενομένων, οὐδενὸς ἁπλῶς ἐκεῖνος μετέσχεν, ἀλλὰ περὶ Θρᾴκην μὲν ἡττήθησαν ὑπὸ Χαλκιδέων Καλλιάδου τε καὶ Ξενοφῶντος στρατηγούντων, τὸ δʼ Αἰτωλικὸν πταῖσμα συνέβη Δημοσθένους ἄρχοντος, ἐν δὲ Δηλίῳ χιλίους αὑτῶν ἀπέβαλον Ἱπποκράτους ἡγουμένου, τοῦ δὲ λοιμοῦ τὴν πλείστην αἰτίαν ἔλαβε Περικλῆς διὰ τὸν πόλεμον εἰς τὸ ἄστυ κατακλείσας τὸν ἀπὸ τῆς χώρας ὄχλον, ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν τόπων καὶ διαίτης ἀήθους γενομένου.

6.4Nikias bütün bunlardan masum kaldı. Komutan olarak Lakonia'nın tam önündeki, Lakedaimonluların oturduğu Kythera adasını aldı. Trakya'da isyan etmiş pek çok yeri ele geçirip yeniden bağladı. Megaralıları şehirlerine kapatıp hemen Minoa adasını aldı, az sonra oradan yola çıkarak Nisaia'yı ele geçirdi. Korinthos topraklarına çıkıp bir muharebede galip geldi, birçok Korinthliyi ve komutanları Lykophron'u öldürdü.

6.4

Νικίας δὲ τούτων ἁπάντων ἀναίτιος ἔμεινε· καὶ στρατηγῶν εἷλε μὲν Κύθηρα, νῆσον εὖ κατὰ τῆς Λακωνικῆς πεφυκυῖαν καὶ Λακεδαιμονίους ἔχουσαν οἰκήτορας, ἔλαβε δὲ καὶ πολλὰ τῶν ἐπὶ Θρᾴκης ἀφεστώτων καὶ προσηγάγετο, κατακλείσας δὲ Μεγαρεῖς εἰς τὴν πόλιν εὐθὺς μὲν ἔσχε Μίνῶαν τὴν νῆσον, ὀλίγῳ δʼ ὕστερον ἐκ ταύτης ὁρμώμενος Νισαίας ἐκράτησεν, εἰς δὲ τὴν Κορινθίαν ἀποβὰς ἐνίκησε μάχῃ καὶ διέφθειρε Κορινθίων πολλοὺς καὶ Λυκόφρονα τὸν στρατηγόν.

6.5Orada, cesetler toplanırken fark edilmeyen iki askerinin ölüsü yerde kalmıştı. Bunu öğrenince hemen filoyu durdurdu ve cesetleri istemek için düşmana haberci gönderdi. Oysa bir kanun ve âdete göre ateşkesle ceset alanlar zaferden vazgeçmiş sayılırdı ve bunların zafer anıtı dikmesi yasaktı. Çünkü galip üstün gelendi; bir şey isteyen ise onu alamadığına göre üstün gelmiş değildi.

6.5

ἔθα δʼ αὐτῷ συνέβη τῶν οἰκείων δύο νεκροὺς ἀπολιπεῖν διαλαθόντας περὶ τὴν ἀναίρεσιν. ὡς οὖν τοῦτʼ ἔγνω, τάχιστα τὸν στόλον ἐπιστήσας ἔπεμψε κήρυκα πρὸς τοὺς πολεμίους περὶ ἀναιρέσεως. καίτοι κατὰ νόμον τινὰ καὶ συνήθειαν ἐδόκουν οἱ νεκρῶν ὑποσπόνδων λαβόντες ἀναίρεσιν ἀπολέγεσθαι τὴν νίκην, καὶ τρόπαιον ἱστάναι τοὺς τούτου τυχόντας οὐκ ἔνθεσμον ἦν· νικᾶν γὰρ τοὺς κρατοῦντας, μὴ κρατεῖν δὲ τοὺς αἰτοῦντας, ὡς λαβεῖν μὴ δυναμένους.

6.6Yine de Nikias iki vatandaşını gömülmeden bırakmaktansa zaferden ve şöhretten vazgeçmeyi göze aldı.

Lakonia kıyılarını yağmaladı, karşısına çıkan Lakedaimonluları bozguna uğrattı, Aiginalıların elindeki Thyrea'yı aldı ve tutsakları sağ olarak Atina'ya götürdü.

6.6

ἀλλʼ ὅμως ἐκεῖνος ὑπέμεινε μᾶλλον προέσθαι τὸ νίκημα καὶ τὴν δόξαν ἢ καταλιπεῖν ἀτάφους δύο τῶν πολιτῶν. πορθήσας δὲ τὴν παραλίαν τῆς Λακωνικῆς καὶ τοὺς ἀντιστάντας Λακεδαιμονίων τρεψάμενος, εἷλε Θυρέαν Αἰγινητῶν ἐχόντων, καὶ τοὺς αἱρεθέντας ἀπήγαγε ζῶντας εἰς Ἀθήνας.

7.17. Bölüm

Demosthenes Pylos'u surlandırınca Peloponnesoslular karadan ve denizden saldırdı. Yapılan savaş sonunda dört yüz kadar Spartalı Sphakteria adasında kapana kısıldı. Atinalılar onları ele geçirmeyi haklı olarak pek önemsiyorlardı. Ama susuz yerlerde kuşatma güç ve zahmetliydi; erzak yazın uzun ve masraflı bir dolanmayla geliyor, kışın ise tehlikeli, hatta büsbütün imkânsız oluyordu. Bunun üzerine barış ve antlaşma için gelen Lakedaimon elçilerini geri çevirdiklerine üzülüp pişman oldular.

7.1

ἐπεὶ δὲ Δημοσθένους Πύλον τειχίσαντος ἐπεστράτευσαν ἅμα πεζῷ καὶ ναυσὶ Πελοποννήσιοι, καὶ μάχης γενομένης ἀπελήφθησαν ἐν τῇ Σφακτηρίᾳ νήσῳ Σπαρτιατῶν ἄνδρες ἀμφὶ τοὺς τετρακοσίους, μέγα μέν, ὥσπερ ἦν, ἡγούμενοι τὸ λαβεῖν αὐτοὺς Ἀθηναῖοι, χαλεπῆς δὲ καὶ δυσέργου τῆς πολιορκίας οὔσης ἐν χωρίοις ἀνύδροις, καὶ θέρους μὲν μακρὰν καὶ πολυτελῆ τὴν περιαγωγὴν τῶν ἐπιτηδείων ἐχούσης, σφαλερὰν δὲ χειμῶνος καὶ παντελῶς ἄπορον, ἤχθοντο καὶ μετεμέλοντο πρεσβείαν Λακεδαιμονίων ἀπωσάμενοι περὶ σπονδῶν καὶ εἰρήνης ἀφικομένην πρὸς αὐτούς.

7.2Elçileri Kleon'un karşı çıkması yüzünden reddetmişlerdi, bunda da Nikias'ın payı büyüktü: Kleon onun düşmanıydı, Lakedaimonlulara candan destek verdiğini görünce halkı antlaşmayı reddetmeye ikna etmişti. Kuşatma uzayıp ordunun korkunç sıkıntılar içinde olduğu öğrenilince halk Kleon'a öfkelendi.

7.2

ἀπεώσαντο δὲ Κλέωνος ἐναντιωθέντος οὐχ ἥκιστα διὰ Νικίαν· ἐχθρὸς γὰρ ὢν αὐτοῦ, καὶ προθύμως ὁρῶν συμπράττοντα τοῖς Λακεδαιμονίοις, ἔπεισε τὸν δῆμον ἀποψηφίσασθαι τὰς σπονδάς. ὡς οὖν ἥ τε πολιορκία μῆκος ἐλάμβανε καὶ δεινὰς ἀπορίας ἐπυνθάνοντο περιεστάναι τὸ στρατόπεδον, διʼ ὀργῆς εἶχον τὸν Κλέωνα.

7.3Kleon suçu Nikias'a attı, onun korkaklık ve gevşeklik yüzünden adamları elinden kaçırdığını, kendisi komutan olsa bu kadar dayanamayacaklarını söyledi. Bunun üzerine Atinalılar: "Peki sen niye şimdi gemiye binip üstlerine gitmiyorsun?" dediler. Nikias da ayağa kalkıp Pylos komutanlığını ona bıraktı; istediği kadar kuvvet almasını, tehlikesiz sözlerle kabadayılık etmeyip şehre ciddiye alınacak bir iş göstermesini söyledi.

7.3

τοῦ δʼ εἰς τὸν Νικίαν ἐκτρέποντος τὴν αἰτίαν, καὶ κατηγοροῦντος ὅτι δειλίᾳ καὶ μαλακίᾳ προΐεται τοὺς ἄνδρας, ὡς αὐτοῦ γε στρατηγοῦντος οὐκ ἂν περιγενομένους χρόνον τοσοῦτον, τοῖς Ἀθηναίοις εἰπεῖν παρέστη· τί δʼ οὐχὶ καὶ νῦν αὐτὸς σὺ πλεῖς ἐπὶ τοὺς ἄνδρας; ὅ τε Νικίας ἀναστὰς ἐξίστατο τῆς ἐπὶ Πύλον στρατηγίας αὐτῷ, καὶ λαμβάνειν ὁπόσην βούλεται δύναμιν ἐκέλευσε, καὶ μὴ θρασύνεσθαι λόγοις ἀκινδύνοις, ἀλλʼ ἔργον τι τῇ πόλει παρασχεῖν ἄξιον σπουδῆς.

7.4Kleon beklemediği bu durum karşısında önce telaşlanıp geri çekildi. Ama Atinalılar aynı şeyi isteyip Nikias da bağırınca gururu kabardı, hırsı tutuştu ve komutanlığı kabul etti; yirmi gün içinde adamları orada öldüreceğini ya da sağ olarak Atina'ya getireceğini de ekledi. Atinalılar buna inanmaktan çok kahkahayla güldü; zaten hafifliğine ve deliliğine şakayla, keyifle katlanmaya alışkındılar.

7.4

ὁ δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἀνεδύετο, τῷ μὴ προσδοκῆσαι τοῦτο θορυβούμενος· ἐγκελευομένων δὲ ταὐτὰ τῶν Ἀθηναίων καὶ τοῦ Νικίου καταβοῶντος, ἐξαρθεὶς καὶ ἀναφλεχθεὶς τὸ φιλότιμον ὑπεδέξατό τε τὴν στρατηγίαν, καὶ προσδιωρίσατο πλεύσας ἐντὸς ἡμερῶν εἴκοσιν ἢ κατακτενεῖν ἐκεῖ τοὺς ἄνδρας ἢ ζῶντας ἄξειν Ἀθήναζε. τοῖς δʼ Ἀθηναίοις ἐπῆλθε γελάσαι μέγα μᾶλλον ἢ πιστεῦσαι· καὶ γὰρ ἄλλως εἰώθεσαν αὐτοῦ τὴν κουφότητα καὶ μανίαν φέρειν μετὰ παιδιᾶς οὐκ ἀηδῶς.

7.5Anlatıldığına göre bir keresinde meclis toplanmış, halk tepede oturup onu uzun süre beklemiş. Kleon geç vakit başı çelenkli çıkagelmiş ve toplantının yarına ertelenmesini istemiş. "Bugün işim var" demiş, "konuklarıma yemek vereceğim, tanrılara da kurban kestim." Atinalılar gülüp kalkmış, meclisi dağıtmışlar.

7.5

λέγεται γὰρ ἐκκλησίας ποτὲ οὔσης τὸν μὲν δῆμον καθήμενον ἄνω περιμένειν πολὺν χρόνον, ὀψὲ δʼ εἰσελθεῖν ἐκεῖνον ἐστεφανωμένον καὶ παρακαλεῖν ὑπερθέσθαι τὴν ἐκκλησίαν εἰς αὔριον· ἀσχολοῦμαι γάρ, ἔφη, σήμερον, ἑστιᾶν μέλλων ξένους καὶ τεθυκὼς τοῖς θεοῖς. τοὺς δʼ Ἀθηναίους γελάσαντας ἀναστῆναι καὶ διαλῦσαι τὴν ἐκκλησίαν.

8.18. Bölüm

Yine de bu sefer talihi yaver gitti, Demosthenes'le birlikte çok iyi komuta etti ve verdiği süre içinde, savaşta düşmeyen Spartalıları silahlarını teslim ettirip tutsak olarak getirdi. Bu da Nikias'ın itibarını çok sarstı. Çünkü korkudan komutanlığı gönüllü bırakmak, kendi kendini görevden indirip düşmanına bu büyük başarının imkânını vermek, kalkanını atmaktan daha utanç verici ve kötü görünüyordu.

8.1

οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τότε τύχῃ χρησάμενος ἀγαθῇ καὶ στρατηγήσας ἄριστα μετὰ Δημοσθένους, ἐντὸς οὗ προεῖπε χρόνου τῶν Σπαρτιατῶν ὅσοι μὴ κατὰ μάχην ἔπεσον τὰ ὅπλα παραδόντας ἤγαγεν αἰχμαλώτους. καὶ τοῦτο τῷ Νικίᾳ μεγάλην ἤνεγκεν ἀδοξίαν. οὐ γὰρ ἀσπίδος ῥῖψις, ἀλλʼ αἴσχιόν τι καὶ χεῖρον ἐδόκει τὸ δειλίᾳ τὴν στρατηγίαν ἀποβαλεῖν ἑκουσίως, καὶ προέσθαι τῷ ἐχθρῷ τηλικούτου κατορθώματος ἀφορμάς, αὑτὸν ἀποχειροτονήσαντα τῆς ἀρχῆς.

8.2Aristophanes de bu yüzden onunla yine alay eder. Kuşlar'da aşağı yukarı şöyle der:

Ama Zeus hakkı için artık uyuklamanın ve nikiaslanıp ağırdan almanın vakti değil.

Çiftçiler'de ise şunları yazar:

A. Çiftçilik yapmak istiyorum. B. Seni engelleyen kim? A. Siz; bin drahmi veriyorum, beni görevlerden kurtarırsanız. B. Kabul; Nikias'ınkiyle iki bin eder.

8.2

σκώπτει δʼ αὐτὸν εἰς ταῦτα πάλιν Ἀριστοφάνης ἐν μὲν Ὄρνισιν οὕτω πως λέγων· καὶ μὴν μὰ τὸν Δίʼ οὐχὶ νυστάζειν γʼ ἔτι ὥρα ʼστὶν ἡμῖν, οὐδὲ μελλονικιᾶν. ἐν δὲ Γεωργοῖς ταῦτα γράφων· Α. ἐθέλω γεωργεῖν. Β. εἶτα τίς σε κωλύει; Α. ὑμεῖς· ἐπεὶ δίδωμι χιλίας δραχμάς, ἐάν με τῶν ἀρχῶν ἀφῆτε. Β. δεχόμεθα· δισχίλιαι γάρ εἰσι σὺν ταῖς Νικίου.

8.3Üstelik Kleon'un bu kadar şöhret ve güç kazanmasına izin vererek şehre de küçümsenmeyecek bir zarar verdi. Kleon bu sayede ağır bir kibre ve zapt edilmez bir küstahlığa kapılıp şehrin başına başka felaketler de açtı; bunların acısını en çok kendisi çekti. Kürsüdeki düzeni de ortadan kaldırdı: halka konuşurken ilk bağıran, pelerinini sıyırıp uyluğuna vuran, konuşurken koşturan o oldu. Az sonra bütün işleri birbirine katacak olan başıboşluğu ve edebe aldırmazlığı siyasetçilere o aşıladı.

8.3

καὶ μέντοι καὶ τὴν πόλιν ἔβλαψεν οὐ μικρὰ τῷ Κλέωνι τοσοῦτον προσγενέσθαι δόξης ἐάσας καὶ δυνάμεως, ὑφʼ ἧς εἰς βαρὺ φρόνημα καὶ θράσος ἐμπεσὼν ἀκάθεκτον ἄλλας τε τῇ πόλει προσετρίψατο συμφοράς, ὧν οὐχ ἥκιστα καὶ αὐτὸς ἀπέλαυσε, καὶ τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος κόσμον ἀνελὼν καὶ πρῶτος ἐν τῷ δημηγορεῖν ἀνακραγὼν καὶ περισπάσας τὸ ἱμάτιον καὶ τὸν μηρὸν πατάξας καὶ δρόμῳ μετὰ τοῦ λέγειν ἅμα χρησάμενος, τὴν ὀλίγον ὕστερον ἅπαντα τὰ πράγματα συγχέασαν εὐχέρειαν καὶ ὀλιγωρίαν τοῦ πρέποντος ἐνεποίησε τοῖς πολιτευομένοις.

9.19. Bölüm

Bu sıralarda Alkibiades de Atinalılar arasında halk önderi olarak yeşermeye başlıyordu. Ama o, Kleon gibi katıksız kötü değildi. Mısır toprağının verimliliği yüzünden

iyisi kötüsü karışık nice ilaç

yetiştirdiği söylenir; Alkibiades'in tabiatı da iki yöne birden bol ve parlak akarak büyük yeniliklerin kapısını açtı.

9.1

ἤδη δέ που καὶ Ἀλκιβιάδης ἐνεφύετο τηνικαῦτα τοῖς Ἀθηναίοις δημαγωγὸς οὐχ ὁμοίως ἄκρατος, ἀλλʼ οἷον ἡ Αἰγυπτίων χώρα λέγεται διʼ ἀρετὴν ἐκφέρειν ὁμοῦ φάρμακα πολλὰ μὲν ἐσθλὰ μεμιγμένα, πολλὰ δὲ λυγρά, οὕτως ἡ Ἀλκιβιάδου φύσις ἐπʼ ἀμφότερα πολλὴ ῥυεῖσα καὶ λαμπρά, μεγάλων ἐνέδωκεν ἀρχὰς νεωτερισμῶν.

9.2Bu yüzden Nikias, Kleon'dan kurtulduğu hâlde şehri büsbütün dinlendirip yatıştırma fırsatı bulamadı; işleri selamet yoluna koyar koymaz Alkibiades'in hırsının hızı ve şiddetiyle yeniden savaşa itildi.

Bu şöyle oldu. Yunanistan'ın barışına en çok düşman olanlar Kleon ile Brasidas'tı. Savaş birinin kötülüğünü örtüyor, ötekinin aretēsini süslüyordu; birine büyük haksızlıklar, ötekine büyük başarılar için fırsat veriyordu.

9.2

ὅθεν οὐδʼ ἀπαλλαγεὶς τοῦ Κλέωνος ὁ Νικίας καιρὸν ἔσχε παντάπασιν ἀναπαῦσαι καὶ καταστορέσαι τὴν πόλιν, ἀλλʼ εἰς ὁδὸν τὰ πράγματα σωτήριον καταστήσας ἐξέπεσε, ῥύμῃ καὶ σφοδρότητι τῆς Ἀλκιβιάδου φιλοτιμίας αὖθις ἐξωσθεὶς εἰς τὸν πόλεμον. ἐπράχθη δὲ οὕτως. οἱ μάλιστα προσπολεμοῦντες τῇ εἰρήνῃ τῆς Ἑλλάδος Κλέων καὶ Βρασίδας ἦσαν, ὧν ὁ πόλεμος τοῦ μὲν ἀπέκρυπτε τὴν κακίαν, τοῦ δὲ τὴν ἀρετὴν ἐκόσμει. τῷ μὲν γὰρ ἀδικημάτων μεγάλων, τῷ δὲ κατορθωμάτων ἀφορμὰς παρεῖχε.

9.3İkisi aynı muharebede, Amphipolis önünde düşünce Nikias, Spartalıların çoktandır barış istediğini, Atinalıların savaşa artık güvenmediğini, iki tarafın da sanki gevşeyip ellerini kendiliğinden indirdiğini gördü. İki şehri dostluğa kavuşturmak, öteki Yunanları da kötülüklerden kurtarmak ve kendisi de dinlenerek talihli adını gelecek için sağlama almak üzere çalışmaya başladı.

9.3

τούτων οὖν ἅμα πεσόντων ἐν μάχῃ μιᾷ περὶ Ἀμφίπολιν, εὐθὺς ὁ Νικίας παραλαβὼν τοὺς μὲν Σπαρτιάτας ἔκπαλαι τῆς εἰρήνης ὀρεγομένους, τοὺς δʼ Ἀθηναίους οὐκέτι τῷ πολέμῳ θαρροῦντας, ἀμφοτέρους δʼ οἷον ἐκλελυμένους καὶ παρακαθιέντας ἑκουσίως τὰς χεῖρας, ἔπραττεν ὅπως εἰς φιλίαν τὰς πόλεις συναγαγὼν καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἀπαλλάξας κακῶν καὶ ἀναπαυσάμενος, βέβαιον οὕτω τὸ τῆς εὐτυχίας ὄνομα πρὸς τὸν αὖθις χρόνον ποιοῖτο.

9.4Zenginler, yaşlılar ve çiftçilerin çoğu zaten barıştan yanaydı. Ötekilerin de birçoğuyla tek tek görüşüp anlatarak savaş hevesini köreltince Spartalılara umut vermeye başladı, onları barışa sarılmaya çağırdı. Spartalılar ona güveniyorlardı, çünkü genel olarak ölçülü bir adamdı, üstelik Pylos'ta tutsak düşüp zincire vurulanlarla ilgilenmiş, onlara insanca davranarak felaketlerini hafifletmişti.

9.4

τοὺς μὲν οὖν εὐπόρους καὶ πρεσβυτέρους καὶ τῶν γεωργῶν τὸ πλῆθος αὐτόθεν εἰρηνικὸν εἶχεν· ἐπεὶ δὲ καὶ τῶν ἄλλων πολλοῖς ἐντυγχάνων ἰδίᾳ καὶ διδάσκων ἀμβλυτέρους ἐποίησε πρὸς τὸν πόλεμον, οὕτως ἤδη τοῖς Σπαρτιάταις ἐλπίδας ἐνδιδοὺς προεκαλεῖτο καὶ προὔτρεπεν ἔχεσθαι τῆς εἰρήνης. οἱ δʼ ἐπίστευον αὐτῷ διά τε τὴν ἄλλην ἐπιείκειαν, καὶ ὅτι τοῖς ἡλωκόσι περὶ Πύλον καὶ δεδεμένοις ἐπιμελόμενος καὶ περιέπων φιλανθρώπως ἐλαφροτέραν ἐποίει τὴν ἀτυχίαν.

9.5Daha önce aralarında bir yıllık ateşkes yapmışlardı. Bu sürede bir araya gelmiş, yeniden güvenin, boş vaktin, yabancılarla ve akrabalarla görüşmenin tadını almış, lekesiz ve savaşsız hayatı özler olmuşlardı. Korolardan şöyle şarkılar dinlemek hoşlarına gidiyordu:

Mızrağım dursun, örümcekler ağ örsün üstüne.

Barışta uyuyanları borazanların değil horozların uyandırdığını söyleyeni de zevkle anıyorlardı.

9.5

ἦσαν οὖν πρότερον πεποιημένοι τινὰ πρὸς ἀλλήλους ἐκεχειρίαν ἐνιαύσιον, ἐν ᾗ συνιόντες εἰς ταὐτὸ καὶ γευόμενοι πάλιν ἀδείας καὶ σχολῆς καὶ πρὸς ξένους καὶ οἰκείους ἐπιμιξίας, ἐπόθουν τὸν ἀμίαντον καὶ ἀπόλεμον βίον, ἡδέως μὲν ᾀδόντων τὰ τοιαῦτα χορῶν ἀκούοντες· κείσθω δόρυ μοι μίτον ἀμφιπλέκειν ἀράχναις· ἡδέως δὲ μεμνημένοι τοῦ εἰπόντος ὅτι τοὺς ἐν εἰρήνῃ καθεύδοντας οὐ σάλπιγγες, ἀλλʼ ἀλεκτρυόνες ἀφυπνίζουσι.

9.6Savaşın üç kere dokuz yıl sürmesinin yazgı olduğunu söyleyenlere sövüp karşı çıktılar, sonra her konuyu görüşerek barışı yaptılar. Çoğu insan kötülüklerden kesin olarak kurtulduklarına inanıyordu. Nikias'ın adı dillerdeydi: tanrıların sevdiği bir adamdı, tanrısal güç de dindarlığı sayesinde en büyük ve en güzel nimete adını verme ayrıcalığını

9.6

λοιδοροῦντες οὖν καὶ προβαλλόμενοι τοὺς λέγοντας ὡς τρὶς ἐννέα ἔτη διαπολεμηθῆναι πέπρωται τὸν πόλεμον, ἔπειθʼ οὕτω περὶ παντὸς εἰς λόγους συμβαίνοντες ἐποιήσαντο τὴν εἰρήνην, δόξα τε παρέστη τοῖς πλείστοις ἀπαλλαγὴν κακῶν σαφῆ γεγονέναι, καὶ τὸν Νικίαν διὰ στόματος εἶχον, ὡς ἀνὴρ εἴη θεοφιλὴς καὶ τὸ δαιμόνιον αὐτῷ διʼ εὐσέβειαν ἐπωνύμῳ γενέσθαι τοῦ μεγίστου καὶ καλλίστου τῶν ἀγαθῶ.

9.7ona bağışlamıştı. Gerçekten barışı Nikias'ın, savaşı da Perikles'in eseri sayıyorlardı. Biri küçük sebeplerle Yunanları büyük felaketlere sürüklemiş görünüyordu, öteki en büyük kötülükleri unutturup onları dost yapmıştı. Bu yüzden o barışa bugün de Nikias Barışı derler.

9.7

δέδωκε· τῷ γὰρ ὄντι Νικίου τὴν εἰρήνην ἐνόμιζον ἔργον, ὡς Περικλέους τὸν πόλεμον. ὁ μὲν γὰρ ἐπʼ αἰτίαις μικραῖς εἰς συμφορὰς μεγάλας ἐμβαλεῖν ἐδόκει τοὺς Ἕλληνας, ὁ δὲ τῶν μεγίστων κακῶν ἔπεισεν ἐκλαθέσθαι φίλους γενομένους. διὸ καὶ τὴν εἰρήνην ἐκείνην ἄχρι νῦν Νικίειον καλοῦσι.

10.110. Bölüm

Tarafların ellerindeki yerleri, şehirleri ve tutsakları karşılıklı geri vermesi, kurada çıkanın önce vermesi kararlaştırılınca Nikias kurayı gizlice para vererek satın aldı, böylece önce Lakedaimonlular vermek zorunda kaldı.

10.1

γενομένων δὲ συνθηκῶν ὅπως τὰ χωρία καὶ τὰς πόλεις, ἃς εἶχον ἀλλήλων, καὶ τοὺς αἰχμαλώτους ἀποδιδῶσι, προτέρων ἀποδιδόντων τῶν κλήρῳ λαχόντων, ὠνήσατο τὸν κλῆρον ὁ Νικίας κρύφα χρήμασιν, ὥστε προτέρους ἀποδιδόναι τοὺς Λακεδαιμονίους.

10.2Bunu Theophrastos anlatır. Korinthoslular ve Boiotialılar yapılanlardan hoşnutsuzdu, suçlamalar ve şikâyetlerle yeniden savaş kışkırtacak gibiydiler. Bunun üzerine Nikias, Atinalılarla Lakedaimonluları barışa bir de ittifak ekleyerek onu pekiştirmeye, böylece ayrılmak isteyenlere daha korkunç, birbirlerine de daha güvenilir hâle gelmeye ikna etti.

10.2

καὶ τοῦτο μὲν ἱστορεῖ Θεόφραστος. ἐπεὶ δὲ Κορίνθιοι καὶ Βοιωτοὶ πρὸς τὰ πραττόμενα δυσκολαίνοντες αἰτίαις καὶ μέμψεσιν αὖθις ἐδόκουν ἀνακαλεῖσθαι τὸν πόλεμον, ἔπεισεν ὁ Νικίας τοὺς Ἀθηναίους καὶ Λακεδαιμονίους τῇ εἰρήνῃ τὴν συμμαχίαν ὥσπερ κράτος ἢ δεσμὸν ἐπιθέντας, φοβερωτέρους τε τοῖς ἀφισταμένοις καὶ βεβαιοτέρους ἀλλήλοις γενέσθαι.

10.3Alkibiades tabiatça sükûnete yatkın değildi; Lakedaimonluların Nikias'a sokulup onu dinlemesine, kendisini ise hor görüp küçümsemesine de içerliyordu. Daha başında barışa karşı çıkmış, ama bir şey elde edememişti. Az sonra Atinalıların Lakedaimonlulardan artık o kadar memnun olmadığını, onları haksızlıkla suçladığını gördü, çünkü Boiotialılarla ittifak yapmışlar, Panakton'u yıkmadan vermemişler, Amphipolis'i de teslim etmemişlerdi. Alkibiades bu suçlamalara sarılıyor, her birinde halkı kışkırtıyordu.

10.3

πραττομένων δὲ τούτων ὁ Ἀλκιβιάδης οὔτε πρὸς ἡσυχίαν εὖ πεφυκώς, καὶ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἀχθόμενος ὅτι τῷ Νικίᾳ προσέκειντο καὶ προσεῖχον, αὐτὸν δʼ ὑπερεώρων καὶ κατεφρόνουν, ἐν ἀρχῇ μὲν εὐθὺς ὑπεναντιωθεὶς τῇ εἰρήνῃ καὶ ἀντιστὰς οὐδὲν ἐπέραινεν, ὀλίγῳ δʼ ὕστερον ὁρῶν οὐκ ἔτι τοῖς Ἀθηναίοις ὁμοίως ἀρέσκοντας τοὺς Λακεδαιμονίους, ἀλλʼ ἀδικεῖν δοκοῦντας ὅτι Βοιωτοῖς ἔθεντο συμμαχίαν καὶ Πάνακτον ἑστῶσαν οὐ παρέδωκαν οὐδʼ Ἀμφίπολιν, ἐπεφύετο ταῖς αἰτίαις καὶ παρώξυνε τὸν δῆμον ἐφʼ ἑκάστῃ.

10.4Sonunda Argos'tan elçiler getirterek Atina ile ittifak kurmaya çalıştı. Ama Lakedaimon'dan tam yetkili elçiler geldi. Bunlar önce senatoyla görüştüler ve hakça her şeyi kabul etmeye gelmiş göründüler. Alkibiades halkı da aynı sözlerle kazanacaklarından korkarak onları hile ve yeminlerle kandırdı: Tam yetkili geldiklerini söylemez ve kabul etmezlerse her konuda yardımcı olacağına söz verdi; istedikleri de en çok böylece olacaktı.

10.4

τέλος δὲ πρεσβείαν μεταπεμψάμενος Ἀργείων ἔπραττε συμμαχίαν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους. ἐπεὶ δὲ πρέσβεις ἐλθόντες ἐκ Λακεδαίμονος αὐτοκράτορες καὶ τῇ βουλῇ προεντυγχάνοντες ἔδοξαν ἐπὶ πᾶσιν ἥκειν τοῖς δικαίοις, δείσας ὁ Ἀλκιβιάδης μὴ καὶ τὸν δῆμον ἀπὸ τῶν αὐτῶν λόγων ἐπαγάγωνται, περιῆλθεν αὐτοὺς διʼ ἀπάτης καὶ ὅρκων ὡς ἅπαντα συμπράξων, ἂν μὴ φῶσι μηδʼ ὁμολογήσωσιν ἥκειν αὐτοκράτορες· μάλιστα γὰρ οὕτως ἃ βούλονται γενήσεσθαι.

10.5Elçiler buna inanıp Nikias'tan ayrılarak ona geçtiler. Alkibiades onları halkın karşısına çıkarıp önce her konuda tam yetkili gelip gelmediklerini sordu. Onlar inkâr edince beklenmedik şekilde tavır değiştirdi, senatoyu sözlerine tanık gösterdi ve halktan, aynı konuda bir bu bir de zıddını söyleyen bu kadar açık yalancılara kulak asmamasını, inanmamasını istedi.

10.5

πεισθέντων δὲ καὶ μεταστάντων ἀπὸ τοῦ Νικίου πρὸς ἐκεῖνον, ἐμβαλὼν αὐτοὺς εἰς τὸν δῆμον ἠρώτα πρῶτον εἰ περὶ πάντων ἥκουσιν αὐτοκράτορες· ὡς δʼ ἠρνοῦντο, παρʼ ἐλπίδας μεταβαλόμενος τήν τε βουλὴν ἐπεκαλεῖτο μάρτυρα τῶν λόγων, καὶ τὸν δῆμον ἐκέλευε μὴ προσέχειν μηδὲ πιστεύειν οὕτω περιφανῶς ψευδομένοις καὶ νῦν μὲν ταῦτα, νῦν δὲ τἀναντία περὶ τῶν αὐτῶν λέγουσι.

10.6Elçiler tabiî olarak şaşırıp kaldılar; Nikias da üzüntü ve şaşkınlıktan çarpılmış, hiçbir şey söyleyemiyordu. Halk hemen Argosluları çağırıp müttefik yapmaya hazırlanırken Nikias'ın imdadına bir deprem yetişti ve toplantıyı dağıttı. Ertesi gün halk yeniden toplanınca Nikias çok uğraşıp çok konuşarak Argos meselesini ertelemeye ve kendisini Lakedaimonlulara göndermeye onları güçlükle ikna etti; her şeyin yoluna gireceğini söylüyordu.

10.6

θορυβουμένων δʼ, ὡς εἰκός, αὐτῶν, καὶ τοῦ Νικίου μηδὲν ἔχοντος εἰπεῖν, ἀλλʼ ἄχει καὶ θαύματι πεπληγότος, ὁ μὲν δῆμος εὐθὺς ὥρμητο τοὺς Ἀργείους καλεῖν καὶ ποιεῖσθαι συμμάχους, ἐβοήθησε δὲ τῷ Νικίᾳ σεισμός τις διὰ μέσου γενόμενος καὶ διαλύσας τὴν ἐκκλησίαν. τῇ δʼ ὑστεραίᾳ πάλιν τοῦ δήμου συνελθόντος πολλὰ ποιήσας καὶ εἰπὼν ἔπεισε μόλις ἐπισχεῖν τὰ πρὸς Ἀργείους, αὐτὸν δὲ πέμψαι πρὸς Λακεδαιμονίους, ὡς πάντων καλῶς γενησομένων.

10.7Sparta'ya gidince iyi bir adam ve dostları olarak saygı gördü, ama hiçbir şey başaramadı; Boiotia yanlıları ona üstün geldi. Şerefsiz ve dillere düşmüş olarak döndü. Atinalılardan da korkuyordu, çünkü onun sözüne uyup o kadar çok ve o kadar değerli adamı geri verdiklerine üzülüyor, öfkeleniyorlardı. Pylos'tan getirilenler Sparta'nın ilk ailelerindendi, dostları ve akrabaları da en güçlü kişilerdi.

10.7

ἐλθὼν δʼ εἰς Σπάρτην τἆλλα μὲν ὡς ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ πρόθυμος εἰς αὐτοὺς ἐτιμήθη, πράξας δʼ οὐδέν, ἀλλὰ κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν βοιωτιαζόντων ἐπανῆλθεν, οὐ μόνον ἀδοξῶν καὶ κακῶς ἀκούων, ἀλλὰ καὶ δεδιὼς τοὺς Ἀθηναίους λυπουμένους καὶ ἀγανακτοῦντας ὅτι πεισθέντες ὑπʼ ἐκείνου τοσούτους καὶ τοιούτους ἄνδρας ἀπέδωκαν· οἱ γὰρ ἐκ Πύλου κομισθέντες ἦσαν ἐξ οἴκων τε πρώτων τῆς Σπάρτης, καὶ φίλους καὶ συγγενεῖς τοὺς δυνατωτάτους ἔχοντες.

10.8Ama ona karşı öfkeyle ağır bir şey yapmadılar. Alkibiades'i komutan seçtiler, Lakedaimonlulardan ayrılan Mantineialılarla Elislileri Argoslularla birlikte müttefik yaptılar, Lakonia'yı yağmalamaları için Pylos'a korsanlar gönderdiler. Bunlarla yeniden savaşa girdiler.

10.8

οὐ μὴν ἔπραξάν τι τραχύτερον ὀργῇ πρὸς ἐκεῖνον, ἀλλὰ τὸν Ἀλκιβιάδην στρατηγὸν εἵλοντο, καὶ Μαντινεῖς καὶ Ἠλείους Λακεδαιμονίων ἀποστάντας ἐποιήσαντο συμμάχους μετʼ Ἀργείων, καὶ λῃστὰς εἰς Πύλον ἔπεμψαν κακουργεῖν τὴν Λακωνικήν· ἐξ ὧν αὖθις εἰς πόλεμον κατέστησαν.

11.111. Bölüm

Alkibiades'le Nikias arasındaki çekişme doruktayken ostrakizma oylaması yapıldı. Halk bunu belli aralıklarla yapar, kuşkulandığı ya da şöhret veya servet yüzünden kıskandığı adamlardan birini çanak çömlekle on yıllığına uzaklaştırırdı. İkisinin de başında büyük bir telaş ve tehlike vardı, çünkü biri mutlaka sürgüne uğrayacaktı.

11.1

ἀκμαζούσης δὲ τῆς πρὸς τὸν Νικίαν τοῦ Ἀλκιβιάδου διαφορᾶς, καὶ γιγνομένης ὀστρακοφορίας, ἣν εἰώθει διὰ χρόνου τινὸς ὁ δῆμος ποιεῖσθαι, ἕνα τῶν ὑπόπτων ἢ διὰ δόξαν ἄλλως ἢ πλοῦτον ἐπιφθόνων ἀνδρῶν τῷ ὀστράκῳ μεθιστὰς εἰς δέκα ἔτη, πολὺς θόρυβος ἀμφοτέρους περιΐστατο καὶ κίνδυνος, ὡς θατέρου πάντως ὑποπεσουμένου τῷ ἐξοστρακισμῷ.

11.2Alkibiades'in hayatından tiksiniyor, küstahlığından korkuyorlardı; bunu onun hayatını anlatan yazıda daha ayrıntılı gösterdik. Nikias'ı ise serveti kıskanılır kılıyordu; özellikle de yaşayışının insancıl ve halkçı olmayıp kimseyle karışmayan, oligarşik ve yabansı görünmesi. Ayrıca halkın arzularına sık sık karşı çıkmış, isteklerine rağmen onları yararlı olana zorlamış, bu yüzden bıktırmıştı.

11.2

τοῦ μὲν γὰρ Ἀλκιβιάδου καὶ τὸν βίον ἐβδελύττοντο καὶ τὸ θράσος ὠρρώδουν, ὡς μᾶλλον ἐν τοῖς περὶ ἐκείνου γραφομένοις δηλοῦται, τὸν δὲ Νικίαν ὅ τε πλοῦτος ἐπίφθονον ἐποίει καὶ μάλιστα τῆς διαίτης τὸ μὴ φιλάνθρωπον μηδὲ δημοτικόν, ἀλλʼ ἄμικτον καὶ ὀλιγαρχικὸν ἀλλόκοτον ἐδόκει, πολλὰ δʼ ἤδη ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν ἀντιτείνων, παρὰ γνώμην βιαζόμενος πρὸς τὸ συμφέρον, ἐπαχθὴς ἦν.

11.3Kısacası gençlerle savaş yanlıları, barış yanlılarıyla yaşlılara karşı yarışıyor, kimi çanak çömleğini ona, kimi ötekine yöneltiyordu.

Ama ayrılık anında en kötü adam da şeref payı alır;

o zaman da halk ikiye bölünerek en pervasız ve en alçaklara yer açmıştı. Bunlardan biri de Perithoidai demesinden Hyperbolos'tu. Cesareti bir güce dayanmıyordu, ama cesaretle güce yükselmişti; şehirdeki şöhretiyle de şehir için bir yüz karası olmuştu.

11.3

ὡς δʼ ἁπλῶς εἰπεῖν, νέων ἦν καὶ πολεμοποιῶν ἅμιλλα πρὸς εἰρηνοποιοὺς καὶ πρεσβυτέρους, τῶν μὲν εἰς τοῦτον, τῶν δʼ εἰς ἐκεῖνον τὸ ὄστρακον τρεπόντων. ἐν δὲ διχοστασίῃ καὶ ὁ πάγκακος ἔμμορε τιμῆς· ὥς που καὶ τότε διαστὰς ὁ δῆμος δίχα χώραν ἔδωκε τοῖς ἰταμωτάτοις καὶ πανουργοτάτοις, ὧν ἦν καὶ Ὑπέρβολος ὁ Περιθοίδης, ἄνθρωπος ἀπʼ οὐδεμιᾶς τολμῶν δυνάμεως, ἀλλʼ ἀπὸ τοῦ τολμᾶν εἰς δύναμιν προελθών, καὶ γενόμενος διʼ ἣν εἶχεν ἐν τῇ πόλει δόξαν ἀδοξία τῆς πόλεως.

11.4Hyperbolos o sıralar kendini ostrakizmanın çok uzağında sanıyordu, çünkü ona daha çok boyunduruk cezası yakışırdı. İki adamdan biri düşerse kalanın rakibi olmayı umuyor, çekişmeden hoşlandığını açıkça gösteriyor, halkı ikisine de kışkırtıyordu. Nikias'la Alkibiades'in taraftarları bu kötülüğü fark etti, gizlice anlaştılar, iki grubu birleştirip kaynaştırdılar ve oylamada ikisinden biri değil, Hyperbolos sürüldü.

11.4

οὗτος ἐν τῷ τότε χρόνῳ τοῦ μὲν ὀστράκου πόρρω τιθέμενος ἑαυτόν, ἅτε δὴ τῷ κύφωνι μᾶλλον προσήκων, ἐλπίζων δὲ θατέρου τῶν ἀνδρῶν ἐκπεσόντος αὐτὸς ἀντίπαλος τῷ λειπομένῳ γενέσθαι, καταφανὴς ἦν ἡδόμενός τε τῇ διαφορᾷ καὶ παροξύνων τὸν δῆμον ἐπʼ ἀμφοτέρους. συνιδόντες οὖν τὴν μοχθηρίαν οἱ περὶ τὸν Νικίαν καὶ τὸν Ἀλκιβιάδην, καὶ λόγον δόντες ἀλλήλοις κρύφα, καὶ τὰς στάσεις συναγαγόντες εἰς ἓν ἀμφοτέρας καὶ ἀναμίξαντες, ἐκράτησαν ὥστε μηδέτερον αὐτῶν, ἀλλὰ τὸν Ὑπέρβολον ἐξοστρακισθῆναι.

11.5Bu önce halkı eğlendirip güldürdü, sonra öfkelendirdi. Çünkü bu kurumun değersiz bir adama uygulanarak aşağılandığını düşünüyorlardı: cezanın da bir itibarı vardır, daha doğrusu ostrakizma Thukydides, Aristeides ve benzerleri için bir cezaydı, Hyperbolos içinse kötülüğü yüzünden en iyilerle aynı duruma düşmüş olmanın verdiği şeref ve böbürlenme fırsatı. Komedya şairi Platon da onun hakkında şöyle der:

11.5

καὶ παραυτίκα μὲν ἡδονὴν τοῦτο καὶ γέλωτα τῷ δήμῳ παρέσχεν, ὕστερον δὲ ἠγανάκτουν ὡς καθυβρισμένον τὸ πρᾶγμα τοῦτο πρὸς ἄνθρωπον ἀνάξιον γεγονέναι νομίζοντες, εἶναι γάρ τι καὶ κολάσεως ἀξίωμα, μᾶλλον δὲ κόλασιν τὸν ἐξοστρακισμὸν ἡγούμενοι Θουκυδίδῃ καὶ Ἀριστείδῃ καὶ τοῖς ὁμοίοις, Ὑπερβόλῳ δὲ τιμὴν καὶ προσποίησιν ἀλαζονείας, εἰ διὰ μοχθηρίαν ἔπαθε ταὐτὰ τοῖς ἀρίστοις, ὥς που καὶ Πλάτων ὁ κωμικὸς εἴρηκε περὶ αὐτοῦ.

11.6Eskilere yaraşır işler yaptı doğrusu, ama kendine de damgalarına da yaraşmaz. Çünkü ostrakizma böyleleri için bulunmadı.

Sonuçta Hyperbolos'tan sonra hiç kimse ostrakizmayla sürülmedi; o sonuncuydu. İlki ise tiranın akrabası Kholargoslu Hipparkhos'tu.

11.6

καίτοι πέπραχε τῶν προτέρων μὲν ἄξια, αὑτοῦ δὲ καὶ τῶν στιγμάτων ἀνάξια· οὐ γὰρ τοιούτων εἵνεκʼ ὄστραχʼ εὑρέθη. καὶ τὸ πέρας οὐδεὶς ἔτι τὸ παράπαν ἐξωστρακίσθη μετὰ Ὑπέρβολον, ἀλλʼ ἔσχατος ἐκεῖνος, πρῶτος δʼ Ἵππαρχος ὁ Χολαργεὺς συγγενής τις ὢν τοῦ τυράννου.

11.7Talih hükmedilmez bir şeydir, akılla kavranamaz. Nikias, ostrakizmanın tehlikesini Alkibiades'le paylaşmayı göze alsaydı, ya kazanıp onu sürer ve şehirde güven içinde yaşardı ya da kaybedip son felaketlerinden önce, en iyi komutan şöhretini koruyarak şehirden çıkardı.

Theophrastos'un Hyperbolos'un, Alkibiades'e karşı Nikias'ın değil Phaiaks'ın yarıştığı oylamada sürüldüğünü söylediğini biliyorum. Ama yazarların çoğu böyle anlatır.

11.7

ἄκριτον δʼ ἡ τύχη πρᾶγμα καὶ ἄληπτον λογισμῷ. Νικίας γάρ, εἰ τὸν περὶ ὀστράκου κίνδυνον ἀνέρριψε πρὸς Ἀλκιβιάδην, ἢ κρατήσας ἂν ἀσφαλῶς ᾤκει τὴν πόλιν ἐκεῖνον ἐξελάσας, ἢ κρατηθεὶς αὐτὸς ἐξῄει πρὸ τῶν ἐσχάτων ἀτυχιῶν, τὸ δοκεῖν ἄριστος εἶναι στρατηγὸς διαφυλάξας. οὐκ ἀγνοῶ δʼ ὅτι Θεόφραστος ἐξοστρακισθῆναί φησι τὸν Ὑπέρβολον Φαίακος, οὐ Νικίου, πρὸς Ἀλκιβιάδην ἐρίσαντος. ἀλλʼ οἱ πλείονες οὕτω γεγράφασιν.

12.112. Bölüm

Egesta ve Leontinoi elçileri gelip Atinalıları Sicilya'ya sefere ikna etmeye çalıştığında Nikias karşı çıktı, ama daha meclis toplanmadan Alkibiades'in planlarına ve hırsına yenildi. Alkibiades halkı umutlarla ve sözlerle önceden bozup avucuna almıştı. Palestralarda gençler, atölyelerde ve yarım daire sıralarda oturan yaşlılar Sicilya'nın haritasını, çevresindeki denizin tabiatını, adanın Libya'ya bakan limanlarını ve yerlerini çiziyordu.

12.1

ὁ δʼ οὖν Νικίας, τῶν Αἰγεστέων πρέσβεων καὶ Λεοντίνων παραγενομένων καὶ πειθόντων τοὺς Ἀθηναίους στρατεύειν ἐπὶ Σικελίαν, ἀνθιστάμενος ἡττᾶτο τῆς βουλῆς Ἀλκιβιάδου καὶ φιλοτιμίας, πρὶν ὅλως ἐκκλησίαν γενέσθαι, κατασχόντος ἤδη πλῆθος ἐλπίσι καὶ λόγοις προδιεφθαρμένον, ὥστε καὶ νέους ἐν παλαίστραις καὶ γέροντας ἐν ἐργαστηρίοις καὶ ἡμικυκλίοις συγκαθεζομένους ὑπογράφειν τὸ σχῆμα τῆς Σικελίας, καὶ τὴν φύσιν τῆς περὶ αὐτὴν θαλάσσης, καὶ λιμένας καὶ τόπους οἷς τέτραπται πρὸς Λιβύην ἡ νῆσος.

12.2Çünkü Sicilya'yı savaşın ödülü değil, üssü sayıyorlardı; oradan Kartacalılarla kozlarını paylaşacak, hem Libya'yı hem Herakles Sütunları'nın berisindeki denizi ele geçireceklerdi.

Halk böyle heveslenmişken Nikias'ın karşı çıkışında ne çok ne de güçlü destekçisi vardı. Zenginler, kamu yükümlülüklerinden ve trierarkhlıktan kaçıyor sanılmaktan korkarak istemeye istemeye sessiz kalıyorlardı.

12.2

οὐ γὰρ ἆθλον ἐποιοῦντο τοῦ πολέμου Σικελίαν, ἀλλʼ ὁρμητήριον, ὡς ἀπʼ αὐτῆς διαγωνισόμενοι πρὸς Καρχηδονίους καὶ σχήσοντες ἅμα Λιβύην καὶ τὴν ἐντὸς Ἡρακλείων στηλῶν θάλασσαν. ὡς οὖν ὥρμηντο πρὸς ταῦτα, ὁ Νικίας ἐναντιούμενος οὔτε πολλοὺς οὔτε δυνατοὺς εἶχε συναγωνιστάς. οἱ γὰρ εὔποροι δεδιότες μὴ δοκῶσι τὰς λειτουργίας καὶ τριηραρχίας ἀποδιδράσκειν, παρὰ γνώμην ἡσύχαζον·

12.3Nikias ise yorulmadı, pes etmedi. Atinalılar savaşı oylayıp onu Alkibiades ve Lamakhos'la birlikte birinci komutan seçtikten sonra bile, meclis yeniden toplanınca ayağa kalkıp onları vazgeçirmeye, uyarmaya çalıştı; sonunda da Alkibiades'i kendi kazancı ve hırsı için şehri denizaşırı zor bir tehlikeye sürmekle suçladı.

12.3

ὁ δʼ οὐκ ἔκαμνεν οὐδʼ ἀπηγόρευεν, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸ ψηφίσασθαι τὸν πόλεμον Ἀθηναίους καὶ στρατηγὸν ἑλέσθαι πρῶτον ἐκεῖνον μετʼ Ἀλκιβιάδου καὶ Λαμάχου, πάλιν ἐκκλησίας γενομένης, ἀναστὰς ἀπέτρεπε καὶ διεμαρτύρετο, καὶ τελευτῶν διέβαλε τὸν Ἀλκιβιάδην ἰδίων ἕνεκα κερδῶν καὶ φιλοτιμίας τὴν πόλιν εἰς χαλεπὸν ἐξωθεῖν καὶ διαπόντιον κίνδυνον.

12.4Ama hiçbir şey değişmedi; tersine tecrübesi yüzünden daha uygun görüldü, onun çekingenliği Alkibiades'in cesaretine ve Lamakhos'un sertliğine karışınca büyük bir güvence sağlanacağı düşünüldü, böylece seçimi daha da pekiştirdi. Atinalıları savaşa en çok kışkırtan demagog Demostratos ayağa kalkıp Nikias'ın bahanelerine son vereceğini söyledi. Komutanların hem burada hem orada karar verip hareket etmekte tam yetkili olmasını sağlayan bir öneri yazdı, halkı da bunu oylamaya ikna etti.

12.4

ἔπραξε δʼ οὐδὲν μᾶλλον, ἀλλʼ ὑπὸ ἐμπειρίας δόξας ἐπιτηδειότερος εἶναι, καὶ πολλὴν ἀσφάλειαν ἕξειν πρὸς τὴν Ἀλκιβιάδου τόλμαν καὶ τὴν Λαμάχου τραχύτητα τῆς ἐκείνου συγκεραννυμένης εὐλαβείας, βεβαιοτέραν ἐποίησε τὴν χειροτονίαν. ἀναστὰς γὰρ ὁ μάλιστα τῶν δημαγωγῶν ἐπὶ τὸν πόλεμον παροξύνων τοὺς Ἀθηναίους, Δημόστρατος, ἔφη τὸν Νικίαν προφάσεις λέγοντα παύσειν· καὶ ψήφισμα γράψας ὅπως αὐτοκράτορες ὦσιν οἱ στρατηγοὶ κἀνταῦθα κἀκεῖ βουλευόμενοι καὶ πράττοντες, ἔπεισε τὸν δῆμον ψηφίσασθαι.

13.113. Bölüm

Söylendiğine göre rahipler de sefere birçok bakımdan karşı çıkıyordu. Ama Alkibiades'in başka kâhinleri vardı; eski kehanetlerden Atinalıların Sicilya'dan büyük şan kazanacağını çıkarıyordu. Ona Ammon'dan da kehanet heyetleri geldi, Atinalıların bütün Syrakusalıları ele geçireceği cevabını getirdiler. Bunun tersini söyleyen işaretleri ise uğursuzluktan korkarak saklıyorlardı.

13.1

καίτοι λέγεται πολλὰ καὶ παρὰ τῶν ἱερέων ἐναντιοῦσθαι πρὸς τὴν στρατείαν· ἀλλʼ ἑτέρους ἔχων μάντεις ὁ Ἀλκιβιάδης ἐκ δή τινων λογίων προὔφερε παλαιῶν μέγα κλέος τῶν Ἀθηναίων ἀπὸ Σικελίας ἔσεσθαι. καὶ θεοπρόποι τινὲς αὐτῷ παρʼ Ἄμμωνος ἀφίκοντο χρησμὸν κομίζοντες ὡς λήψονται Συρακουσίους ἅπαντας Ἀθηναῖοι· τὰ δʼ ἐναντία φοβούμενοι δυσφημεῖν ἔκρυπτον.

13.2Çünkü apaçık ve gözle görülür işaretler bile insanları vazgeçirmiyordu. Hermes heykelleri kırpılmış, bir gecede biri dışında hepsi sakatlanmıştı; kalan, Andokides'in Hermes'i denilen ve Aigeis kabilesinin adağı olup o zaman Andokides'in evinin önünde duran heykeldi. On İki Tanrı sunağında da bir olay oldu: bir adam birdenbire sunağın üstüne fırladı, sonra da ata biner gibi üzerine oturup bir taşla kendi cinsel organını kesti.

13.2

οὐδὲ γὰρ τὰ προὖπτα καὶ καταφανῆ τῶν σημείων ἀπέτρεπεν, ἥ τε τῶν Ἑρμῶν περικοπή, μιᾷ νυκτὶ πάντων ἀκρωτηριασθέντων πλὴν ἑνός, ὃν Ἀνδοκίδου καλοῦσιν, ἀνάθημα μὲν τῆς Αἰγηΐδος φυλῆς, κείμενον δὲ πρὸ τῆς τότε οὔσης Ἀνδοκίδου οἰκίας, καὶ τὸ πραχθὲν περὶ τὸν βωμὸν τῶν δώδεκα θεῶν. ἄνθρωπος γάρ τις ἐξαίφνης ἀναπηδήσας ἐπʼ αὐτόν, εἶτα περιβὰς ἀπέκοψεν αὑτοῦ λίθῳ τὸ αἰδοῖον.

13.3Delphoi'de de şehrin Pers savaşları ganimetinden adadığı, bronz bir hurma ağacının üstünde duran altın bir Athena heykeli vardı. Kargalar günlerce gelip onu gagaladı, hurmanın altın meyvelerini kemirip yere düşürdü.

13.3

ἐν δὲ Δελφοῖς Παλλάδιον ἕστηκε χρυσοῦν ἐπὶ φοίνικος χαλκοῦ βεβηκός, ἀνάθημα τῆς πόλεως ἀπὸ τῶν Μηδικῶν ἀριστείων· τοῦτʼ ἔκοπτον ἐφʼ ἡμέρας πολλὰς προσπετόμενοι κόρακες, καὶ τὸν καρπὸν ὄντα χρυσοῦν τοῦ φοίνικος ἀπέτρωγον καὶ κατέβαλλον.

13.4Atinalılar bunların Syrakusalıların kandırdığı Delphoilulerin uydurması olduğunu söylediler. Bir kehanet de Klazomenai'den Athena rahibesini getirmelerini emrediyordu. Kadını getirttiler; adı Hesykhia [Sükûnet] idi. Anlaşılan tanrısal gücün o sırada şehre öğüt verdiği şey buydu: sessiz durmak.

13.4

οἱ δὲ ταῦτα μὲν ἔφασαν εἶναι Δελφῶν πλάσματα πεπεισμένων ὑπὸ Συρακουσίων· χρησμοῦ δέ τινος κελεύοντος αὐτοὺς ἐκ Κλαζομενῶν τὴν ἱέρειαν τῆς Ἀθηνᾶς ἄγειν, μετεπέμψαντο τὴν ἄνθρωπον· ἐκαλεῖτο δὲ Ἡσυχία. καὶ τοῦτο ἦν, ὡς ἔοικεν, ὃ παρῄνει τῇ πόλει τὸ δαιμόνιον ἐν τῷ παρόντι, τὴν ἡσυχίαν ἄγειν.

13.5Astronom Meton, bir komuta görevi almıştı. Ya bu işaretlerden korktu ya da insan aklıyla seferden ürktü; deliymiş gibi yapıp evini ateşe verdi. Kimileri deli numarası yapmadığını, geceleyin evini yaktıktan sonra perişan bir hâlde agoraya çıktığını, vatandaşlardan bu kadar büyük felakete uğradığı için Sicilya'ya trierarkh olarak gidecek oğlunu seferden muaf tutmalarını rica ettiğini söylerler.

13.5

εἴτε δὴ ταῦτα δείσας εἴτʼ ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ τὴν στρατείαν φοβηθείς, ὁ ἀστρολόγος Μέτων (ἦν γὰρ ἐφʼ ἡγεμονίας τινὸς τεταγμένος) προσεποιεῖτο τὴν οἰκίαν ὑφάπτειν ὡς μεμηνώς. οἱ δέ φασιν οὐ μανίαν σκηψάμενον, ἀλλὰ νύκτωρ ἐμπρήσαντα τὴν οἰκίαν προελθεῖν εἰς τὴν ἀγορὰν ταπεινόν, καὶ δεῖσθαι τῶν πολιτῶν ὅπως ἐπὶ συμφορᾷ τοσαύτῃ τὸν υἱὸν αὐτοῦ μέλλοντα πλεῖν τριήραρχον εἰς Σικελίαν ἀφῶσι τῆς στρατείας.

13.6Bilge Sokrates'e de daimonionu alışılmış işaretleriyle bu seferin şehrin yıkımına yol açacağını bildirdi. O da bunu yakınlarına ve dostlarına söyledi, söz de pek çok kişiye yayıldı.

13.6

Σωκράτει δὲ τῷ σοφῷ τὸ δαιμόνιον οἷς εἰώθει συμβόλοις χρησάμενον πρὸς αὐτὸν ἐμήνυσε κἀκεῖνα, τὸν ἔκπλουν ἐπʼ ὀλέθρῳ τῆς πόλεως πραττόμενον. ὁ δὲ τοῖς συνήθεσι καὶ φίλοις ἔφρασε, καὶ διῆλθεν εἰς πολλοὺς ὁ λόγος.

13.7Filonun yola çıkacağı günler de az kişiyi tedirgin etmedi. Kadınlar o sırada Adonia'yı kutluyordu, şehrin pek çok yerinde ölü tasvirleri duruyor, çevrelerinde kadınlar cenaze töreni yapıp göğüslerini döverek ağlıyordu. Bunları önemseyenler rahatsız oluyor, o büyük hazırlığın ve gücün, parlak ve göz alıcı doruğa ulaşmışken hızla solacağından korkuyorlardı.

13.7

οὐκ ὀλίγους δὲ καὶ τὰ τῶν ἡμερῶν ἐν αἷς τὸν στόλον ἐξέπεμπον ὑπέθραττεν. Ἀδώνια γὰρ εἶχον αἱ γυναῖκες τότε, καὶ προὔκειτο πολλαχόθι τῆς πόλεως εἴδωλα, καὶ ταφαὶ περὶ αὐτὰ καὶ κοπετοὶ γυναικῶν ἦσαν, ὥστε τοὺς ἐν λόγῳ ποιουμένους τινὶ τὰ τοιαῦτα δυσχεραίνειν καὶ δεδιέναι περὶ τῆς παρασκευῆς ἐκείνης καὶ δυνάμεως, μὴ λαμπρότητα καὶ ἀκμὴν ἐπιφανεστάτην σχοῦσα ταχέως μαρανθῇ.

14.114. Bölüm

Nikias'ın oylanan sefere karşı çıkması, umutlara kapılıp ya da komutanlığın büyüklüğünden gözü kamaşıp görüşünü değiştirmemesi, iyi ve itidalli bir adamın işiydi. Ama halkı savaştan vazgeçiremeyince, yalvarıp yakarmasına rağmen kendini komutanlıktan da kurtaramayınca, halk onu sanki kaldırıp götürerek ordunun başına koyunca,

14.1

τὸ μὲν οὖν ἐναντιωθῆναι ψηφιζομένῃ τῇ στρατείᾳ τὸν Νικίαν, καὶ μήθʼ ὑπʼ ἐλπίδων ἐπαρθέντα μήτε πρὸς τὸ τῆς ἀρχῆς μέγεθος ἐκπλαγέντα μεταθέσθαι τὴν γνώμην, ἀνδρὸς ἦν χρηστοῦ καὶ σώφρονος· ἐπεὶ δʼ οὔτε τοῦ πολέμου τὸν δῆμον ἀποτρέψαι πειρώμενος οὔθʼ αὑτὸν ἐξελέσθαι τῆς στρατηγίας δεόμενος ἴσχυσεν, ἀλλʼ ὥσπερ ἀράμενος καὶ φέρων αὐτὸν ὁ δῆμος ἐπέθηκε τῇ δυνάμει στρατηγόν,

14.2artık aşırı çekingenliğin ve ağırdan almanın zamanı değildi. Bir çocuk gibi gemiden geriye bakmanın, görüşünün kabul edilmediğini hep yeniden gündeme getirip dönüp dolaşmanın, böylece meslektaşlarının da hevesini köreltip işin en elverişli anını kaçırmanın sırası değildi. Hemen düşmanın üstüne atılıp yakasını bırakmamalı ve talihini savaşta sınamalıydı.

14.2

οὐδεὶς ἔτι καιρὸς ἦν τῆς πολλῆς εὐλαβείας καὶ μελλήσεως, ὥστε παιδὸς δίκην ἀπὸ τῆς νεὼς ὀπίσω βλέποντα καὶ τὸ μὴ κρατηθῆναι τοῖς λογισμοῖς ἀναλαμβάνοντα καὶ στρέφοντα πολλάκις ἐναμβλῦναι καὶ τοὺς συνάρχοντας αὐτῷ καὶ τὴν ἀκμὴν διαφθεῖραι τῶν πράξεων, ἀλλʼ εὐθὺς ἔδει τοῖς πολεμίοις ἐμφύντα καὶ προσκείμενον ἐλέγχειν τὴν τύχην ἐπὶ τῶν ἀγώνων.

14.3Oysa Lamakhos doğrudan Syrakusa'ya gidip şehrin dibinde savaşmak, Alkibiades de Syrakusa'nın müttefik şehirlerini koparıp sonra üzerlerine yürümek istiyordu. Nikias bunların tersini söyledi: sakin sakin Sicilya kıyılarında dolaşıp silahları ve triremleri göstermeli, Egestalılara ordudan küçük bir pay bırakıp Atina'ya dönmeliydiler. Bu sözleriyle adamların kararlılığını hemen gevşetti, moralini bozdu.

14.3

ὁ δέ, Λαμάχου μὲν ἄντικρυς ἀξιοῦντος πλεῖν ἐπὶ Συρακούσας καὶ μάχην ἔγγιστα τῆς πόλεως τιθέναι, Ἀλκιβιάδου δὲ τὰς πόλεις ἀφιστάναι Συρακουσίων, εἶθʼ οὕτως ἐπʼ αὐτοὺς βαδίζειν, τὰ ἐναντία λέγων καὶ κελεύων ἀτρέμα παρὰ τὴν Σικελίαν κομιζομένους καὶ περιπλέοντας ἐπιδείξασθαι τὰ ὅπλα καὶ τὰς τριήρεις, εἶτʼ ἀποπλεῖν Ἀθήναζε μικρὸν τῆς δυνάμεως Αἰγεστεῦσιν ἀπαρξαμένους, αὐτίκα τε τὴν γνώμην ὑπεξέλυσε καὶ κατέβαλε τὸ φρόνημα τῶν ἀνδρῶν.

14.4Az sonra Atinalılar Alkibiades'i mahkemeye çağırdı. Nikias adı ikinci önder olsa da fiilen tek komutan kaldı ve umutların doruğu solana, düşmanı orduların ilk görünüşünün sardığı şaşkınlık ve korku geçip gidene kadar oturmaktan, dolaşmaktan ya da plan kurmaktan vazgeçmedi.

14.4

καὶ μετʼ ὀλίγον χρόνον Ἀλκιβιάδην Ἀθηναίων μεταπεμψαμένων εἰς κρίσιν, λόγῳ μὲν ἀποδειχθεὶς δεύτερος ἡγεμών, δυνάμει δὲ μόνος ὤν, οὐκ ἐπαύσατο καθήμενος ἢ περιπλέων ἢ βουλευόμενος, πρὶν ἐγγηρᾶσαι μὲν αὐτῷ τὴν ἀκμὴν τῆς ἐλπίδος, ἐκρυῆναι δὲ τῶν πολεμίων τὸ θάμβος καὶ τὸν φόβον ὃν ἡ πρώτη παρέθηκεν αὐτοῖς ὄψις τῶν δυνάμεων.

14.5Alkibiades henüz oradayken Atinalılar altmış gemiyle Syrakusa'ya gitmiş, gemilerin çoğunu limanın dışında savaş düzenine sokup onunu keşif için içeri göndermişlerdi. Bu on gemi, Leontinoilulara habercilerle kendi yurtlarına dönmelerini duyururken, levhalar taşıyan bir düşman gemisi yakaladı. Syrakusalılar bu levhalara kabile kabile kaydolmuştu. Levhalar şehir dışında Zeus Olympios tapınağında duruyordu, askerlik çağındakilerin yoklaması ve listesi için getirtilmişlerdi.

14.5

ἔτι δὲ τοῦ Ἀλκιβιάδου παρόντος ἑξήκοντα ναυσὶ πλεύσαντες ἐπὶ Συρακούσας, τὰς μὲν ἄλλας ἀνεῖχον ὑπὲρ τοῦ λιμένος ἔξω παρατάξαντες, δέκα δὲ κατήλαυνον εἴσω κατασκοπῆς εἵνεκα· καὶ Λεοντίνους ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἀποκαλοῦσαι διὰ κήρυκος, αὗται λαμβάνουσι ναῦν πολεμίαν σανίδας κομίζουσαν, εἰς ἃς ἀπεγράφοντο κατὰ φυλὰς αὑτοὺς οἱ Συρακούσιοι· κείμεναι δʼ ἄπωθεν τῆς πόλεως ἐν ἱερῷ Διὸς Ὀλυμπίου τότε πρὸς ἐξέτασιν καὶ κατάλογον τῶν ἐν ἡλικίᾳ μετεπέμφθησαν.

14.6Atinalıların ele geçirdiği levhalar komutanlara getirilip isimlerin çokluğu görülünce kâhinler üzüldü: "Atinalılar bütün Syrakusalıları ele geçirecek" diyen kehanet yoksa burada mı gerçekleşiyordu? Yine de söylendiğine göre bu kehanet Atinalılar için başka bir olayla, Atinalı Kallippos'un Dion'u öldürüp Syrakusa'yı ele geçirdiği zaman gerçekleşti.

14.6

ὡς οὖν ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων ἁλοῦσαι πρὸς τοὺς στρατηγοὺς ἐκομίσθησαν καὶ τὸ πλῆθος ὤφθη τῶν ὀνομάτων, ἠχθέσθησαν οἱ μάντεις μή ποτε ἄρα τὸ χρεὼν ἐνταῦθα τοῦ χρησμοῦ περαίνοι, λέγοντος ὡς Ἀθηναῖοι λήψονται Συρακουσίους ἅπαντας. οὐ μὴν ἀλλʼ ἑτέρῳ φασιν ἔργῳ τοῦτο τοῖς Ἀθηναίοις γενέσθαι ἐπιτελὲς καθʼ ὃν χρόνον ἀποκτείνας Δίωνα Κάλλιππος ὁ Ἀθηναῖος ἔσχε Συρακούσας.

15.115. Bölüm

Alkibiades az sonra Sicilya'dan ayrılınca bütün iktidar Nikias'a geçti. Lamakhos yiğit ve adil bir adamdı, savaşta kolunu esirgemezdi. Ama öyle yoksul ve mütevaziydi ki her komutanlıkta Atinalılara hesap verirken kendisi için giysi ve ayakkabı parası olarak küçük bir meblağ yazardı.

15.1

ἀποπλεύσαντος δὲ τοῦ Ἀλκιβιάδου μετʼ ὀλίγον ἐκ Σικελίας, τὸ πᾶν ἤδη κράτος ὁ Νικίας ἔσχεν. ὁ δὲ Λάμαχος ἦν μὲν ἀνδρώδης καὶ δίκαιος ἀνὴρ καὶ τῇ χειρὶ χρώμενος ἀφειδῶς κατὰ τὰς μάχας, πένης δὲ τοσοῦτον καὶ λιτὸς ὥστε καθʼ ἑκάστην στρατηγίαν ἀπολογίζεσθαι τοῖς Ἀθηναίοις μικρὸν ἀργύριον εἰς ἐσθῆτα καὶ κρηπῖδας ἑαυτῷ.

15.2Nikias'ın ise hem başka sebeplerle hem serveti ve şöhreti yüzünden ağırlığı büyüktü. Anlatıldığına göre bir keresinde komutanlık dairesinde meslektaşlarıyla bir konuyu görüşürken komutanların en yaşlısı olduğu için şair Sophokles'ten önce görüşünü söylemesini istemiş. Sophokles "Ben en eskisiyim" demiş, "ama en saygını sensin."

15.2

τοῦ δὲ Νικίου καὶ διὰ τἆλλα μέγας ἦν καὶ διὰ τὸν πλοῦτον καὶ διὰ τὴν δόξαν ὁ ὄγκος. λέγεται δʼ ἐν τῷ στρατηγίῳ ποτὲ βουλευομένων τι κοινῇ τῶν συναρχόντων, κελευσθεὶς ὑπʼ αὐτοῦ πρῶτος εἰπεῖν γνώμην Σοφοκλῆς ὁ ποιητὴς ὡς πρεσβύτατος ὢν τῶν συστρατήγων, ἐγώ, φάναι, παλαιότατος εἰμί, σὺ δὲ πρεσβύτατος.

15.3Böylece o zaman da daha iyi bir komutan olan Lamakhos'u kendi emrine alıyor, orduyu hep tedbirle ve ağırdan alarak kullanıyordu. Önce düşmandan olabildiğince uzakta Sicilya'nın çevresini dolaşarak onlara cesaret verdi. Sonra küçücük bir yer olan Hybla'ya saldırdı ve almadan geri çekilince büsbütün küçümsendi.

15.3

οὕτω δὴ καὶ τότε τὸν Λάμαχον ἄγων ὑφʼ ἑαυτῷ στρατηγικώτερον ὄντα, καὶ χρώμενος εὐλαβῶς καὶ διὰ μελλήσεως ἀεὶ τῇ δυνάμει, πρῶτον μὲν ἀπωτάτω τῶν πολεμίων ἐκπεριπλέων Σικελίαν θάρσος ἔδωκεν αὐτοῖς, ἔπειτα προσβαλὼν Ὕβλῃ, πολιχνίῳ μικρῷ, καὶ πρὶν ἑλεῖν ἀποστάς, κομιδῇ κατεφρονήθη.

15.4Sonunda Katane'ye döndü; barbar bir yer olan Hykkara'yı ele geçirmekten başka bir iş yapmamıştı. Hetaira Lais'in de henüz küçük bir kızken tutsaklarla birlikte satılıp buradan Peloponnesos'a götürüldüğü söylenir.

15.4

καὶ τέλος εἰς Κατάνην ἀπῆλθε πράξας οὐδὲν ἢ καταστρεψάμενος Ὕκκαρα, βαρβαρικὸν χωρίον, ὅθεν λέγεται καὶ Λαΐδα τὴν ἑταίραν ἔτι κόρην ἐν τοῖς αἰχμαλώτοις πραθεῖσαν εἰς Πελοπόννησον κομισθῆναι.

16.116. Bölüm

Yaz geçince Syrakusalıların cesaretlenip önce kendilerinin saldırmaya geleceğini öğrendi. Süvarileri de küstahça karargâha kadar gelip Atinalılara Katanelilerle oturmaya mı, yoksa Leontinoilulara yurt bulmaya mı geldiklerini soruyordu. Nikias ancak o zaman güçlükle Syrakusa'ya gitmeye karar verdi.

16.1

τοῦ δὲ θέρους διελθόντος, ἐπεὶ τοὺς Συρακουσίους ἐπυνθάνετο προτέρους ἐπʼ αὐτοὺς ἀφίξεσθαι τεθαρρηκότας, οἱ δʼ ἱππεῖς ὕβρει προσελαύνοντες ἤδη πρὸς τὸ στρατόπεδον ἠρώτων εἰ Καταναίοις συνοικήσοντες ἢ Λεοντίνους κατοικιοῦντες ἥκουσι, μόλις ὁ Νικίας ὥρμησε πλεῖν ἐπὶ Συρακούσας.

16.2Orduyu korkusuzca ve rahatça yerleştirmek istediği için Katane'den gizlice bir adam gönderdi. Adam Syrakusalılara şunu söyledi: Atinalıların karargâhını ve silahlarını adamsız bulup ele geçirmek istiyorlarsa belli bir günde bütün ordularıyla Katane'ye gelmeliydiler. Atinalılar çoğu zaman şehirde vakit geçiriyordu; Syrakusa dostları onların yaklaştığını görünce kapıları tutup donanmaya ateş vermeye karar vermişti; bu işe girenler de çoktu, gelmelerini bekliyorlardı.

16.2

καὶ βουλόμενος ἀδεῶς καὶ καθʼ ἡσυχίαν ἱδρῦσαι τὸν στρατόν, ὑπέπεμψεν ἄνθρωπον ἐκ Κατάνης κελεύοντα τοὺς Συρακουσίους, εἰ βούλονται λαβεῖν ἔρημον ἀνδρῶν τὸ στρατόπεδον καὶ τὰ ὅπλα τῶν Ἀθηναίων, ἐν ἡμέρᾳ ῥητῇ πρὸς Κατάνην πανστρατιᾷ παραγενέσθαι, τῶν δʼ Ἀθηναίων ἐν τῇ πόλει τὰ πλεῖστα διατριβόντων ἐγνωκέναι τοὺς Συρακουσίων φίλους, ὅταν ἐκείνους προσιόντας αἴσθωνται, τάς τε πύλας καταλαμβάνειν ἅμα καὶ τὸν ναύσταθμον ὑποπιμπράναι· πολλοὺς δὲ εἶναι τοὺς συνεστῶτας ἤδη καὶ τὴν ἐκείνων περιμένοντας ἄφιξιν.

16.3Nikias'ın Sicilya'daki en iyi komutanlık hamlesi buydu. Düşmanı bütün ordusuyla dışarı çekip şehri neredeyse adamsız bıraktı. Kendisi Katane'den denize açılıp limanları ele geçirdi, karargâh için öyle bir yer seçti ki düşmanın üstün olduğu kuvvetler ona en az zarar verecek, kendisinin güvendiği kuvvetlerle de engelsiz savaşabilecekti.

16.3

τοῦτʼ ἄριστα Νικίας ἐστρατήγησε περὶ Σικελίαν. πανστρατιᾷ γὰρ ἐξαγαγὼν τοὺς πολεμίους καὶ τὴν πόλιν ὁμοῦ τι ποιήσας ἔρημον ἀνδρῶν, αὐτὸς ἐκ Κατάνης ἀναχθεὶς τῶν τε λιμένων ἐκράτησε καὶ τῷ στρατοπέδῳ κατέλαβε χώραν, ὅθεν ἥκιστα βλαπτόμενος οἷς ἐλείπετο τῶν πολεμίων, ἤλπιζεν ἐξ ὧν ἐθάρρει πολεμήσειν ἀκωλύτως.

16.4Syrakusalılar Katane'den dönüp şehrin önünde savaş düzeni alınca Atinalıları hızla üzerlerine sürüp onları yendi. Düşmandan çok kişi ölmedi, çünkü süvarileri takibi engelledi. Nikias'ın ırmağın köprülerini yıkıp kesmesi de Hermokrates'e, Syrakusalıları cesaretlendirirken alay etme fırsatı verdi: Nikias gülünçtü, savaşmak için buraya gelmemiş gibi savaşmamak için komutanlık ediyordu.

16.4

ἐπεὶ δʼ ἀναστρέψαντες ἐκ Κατάνης οἱ Συρακούσιοι παρετάξαντο πρὸ τῆς πόλεως, ἐπαγαγὼν ταχὺ τοὺς Ἀθηναίους ἐκράτησε. καὶ πολλοὺς μὲν οὐκ ἀπέκτεινε τῶν πολεμίων· οἱ γὰρ ἱππεῖς ἐμποδὼν ἐγένοντο τῇ διώξει· τοῦ δὲ ποταμοῦ διαφθείρων καὶ ἀποκόπτων τὰς γεφύρας, παρέσχεν Ἑρμοκράτει λέγειν παραθαρρύνοντι τοὺς Συρακουσίους ὅτι γελοῖός ἐστιν ὁ Νικίας, ὅπως οὐ μαχεῖται στρατηγῶν, ὥσπερ οὐκ ἐπὶ μάχῃ πεπλευκώς.

16.5Ama yine de Syrakusalılara korku ve büyük bir şaşkınlık salmıştı. Öyle ki o sıradaki on beş komutan yerine üç komutan seçtiler, halk da bunlara tam yetkiyle yönetmelerine izin vereceğine yeminle söz verdi.

16.5

οὐ μὴν ἀλλὰ φόβον τε καὶ κατάπληξιν ἰσχυρὰν ἐνειργάσατο τοῖς Συρακουσίοις, ὥστʼ ἀντὶ τῶν ὄντων τότε πεντεκαίδεκα στρατηγῶν ἑτέρους ἑλέσθαι τρεῖς, οἷς πίστιν ἔδωκεν ὁ δῆμος διʼ ὅρκων, ἦ μὴν ἐάσειν ἄρχειν αὐτοκράτορας.

16.6Yakında bulunan Olympieion'u Atinalılar ele geçirmek istedi, çünkü içinde çok sayıda altın ve gümüş adak vardı. Nikias işi kasten geciktirdi ve Syrakusalıların içeriye muhafız sokmasına göz yumdu. Askerler parayı yağmalarsa devletin bir yararı olmayacağını, saygısızlığın suçunun ise kendisine kalacağını düşünüyordu.

16.6

τοῦ δʼ Ὀλυμπιείου πλησίον ὄντος ὥρμησαν οἱ Ἀθηναῖοι καταλαβεῖν, πολλῶν ὄντων ἐν αὐτῷ χρυσῶν καὶ ἀργυρῶν ἀναθημάτων. ὁ δὲ Νικίας ἐπίτηδες ἀναβαλλόμενος ὑστέρησε καὶ περιεῖδε φρουρὰν εἰσελθοῦσαν παρὰ τῶν Συρακουσίων, ἡγούμενος, ἐὰν τὰ χρήματα διαρπάσωσιν οἱ στρατιῶται, τὸ μὲν κοινὸν οὐκ ὠφεληθήσεσθαι, τὴν δʼ αἰτίαν αὐτὸς ἕξειν τοῦ ἀσεβήματος.

16.7Çok konuşulan bu zaferi hiçbir işe yarayamadı. Birkaç gün sonra Naksos'a çekildi ve kışı orada geçirdi. Bu kadar büyük bir ordu için çok para harcıyor, yanına geçen birkaç Sikel'le önemsiz işler görüyordu. Syrakusalılar da yeniden cesaretlendi, Katane'ye kadar geldi, toprakları yağmaladı ve Atinalıların karargâhını yaktı.

16.7

τῇ δὲ νίκῃ περιβοήτῳ γενομένῃ χρησάμενος εἰς οὐδέν, ὀλίγων ἡμερῶν διαγενομένων αὖθις ἀνεχώρησεν εἰς Νάξον, κἀκεῖ διεχείμασε, πολλὰ μὲν ἀναλίσκων στρατιᾷ τοσαύτῃ, πράττων δὲ μικρὰ πρὸς Σικελούς τινας ἀφισταμένους πρὸς αὐτόν, ὥστε τοὺς Συρακουσίους αὖθις ἀναθαρρήσαντας ἐξελάσαι πρὸς Κατάνην καὶ τήν τε χώραν τεμεῖν καὶ τὸ στρατόπεδον κατακαῦσαι τῶν Ἀθηναίων.

16.8Herkes bunun için Nikias'ı suçluyordu: düşünüp taşınmakla, ağırdan almakla ve tedbirle eylem fırsatını kaçırıyordu. Yoksa eylemlerinde adamı kimse kınayamazdı; harekete geçince enerjik ve etkiliydi, ama göze alma konusunda ağırkanlı ve cesaretsizdi.

16.8

ἃ δὴ πάντες ᾐτιῶντο τὸν Νικίαν, ὡς ἐν τῷ διαλογίζεσθαι καὶ μέλλειν καὶ φυλάττεσθαι τὸν τῶν πράξεων ἀπολλύντα καιρόν· ἐπεὶ τάς γε πράξεις οὐδεὶς ἂν ἐμέμψατο τοῦ ἀνδρός· ὁρμήσας γὰρ ἦν ἐνεργὸς καὶ δραστήριος, τολμῆσαι δὲ μελλητὴς καὶ ἄτολμος.

17.117. Bölüm

Orduyu yeniden Syrakusa'ya yönelttiğinde öyle iyi komuta etti, öyle hızlı ve güvenli ilerledi ki Thapsos'a gemilerle fark edilmeden yanaşıp çıkarma yaptı, Epipolai'yi önceden tuttu, yardıma gelen seçkin askerleri yenip üç yüzünü ele geçirdi, karşı konulmaz görünen düşman süvarisini de bozguna uğrattı.

17.1

ὡς δʼ οὖν ἐκίνησε τὴν στρατιὰν πάλιν ἐπὶ τὰς Συρακούσας, οὕτως ἐστρατήγησε καὶ μετὰ τοσαύτης ὀξύτητος ἅμα καὶ ἀσφαλείας ἐπῆλθεν, ὥστε λαθεῖν μὲν εἰς Θάψον ταῖς ναυσὶ προσμίξας καὶ ἀποβάς, φθάσαι δὲ τὰς Ἐπιπολὰς κατασχών, τῶν δὲ προσβοηθούντων λογάδων κρατήσας ἑλεῖν μὲν τριακοσίους, τρέψασθαι δὲ καὶ τὴν ἵππον τῶν πολεμίων ἄμαχον εἶναι δοκοῦσαν.

17.2Sicilyalıları en çok şaşırtan, Yunanlara inanılmaz gelen şey ise Syrakusa'yı kısa sürede surla çevirmesiydi. Syrakusa Atina'dan küçük bir şehir değildi; arazinin engebesi, denizin yakınlığı ve yandaki bataklıklar yüzünden çevresine böyle büyük bir sur çekmek daha da zordu.

17.2

ὃ δὲ πάντων μάλιστα καὶ Σικελιώτας ἐξέπληξε καὶ τοῖς Ἕλλησιν ἀπιστίαν παρέσχεν, ὀλίγῳ χρόνῳ περιετείχισε Συρακούσας, πόλιν Ἀθηνῶν οὐκ ἐλάττονα, δυσεργοτέραν δὲ χωρίων ἀνωμαλίαις καὶ θαλάσσῃ γειτνιώσῃ καὶ παρακειμένοις ἕλεσι τεῖχος κύκλῳ περὶ αὐτὴν τοσοῦτον ἀγαγεῖν.

17.3Üstelik bunu neredeyse bütünüyle, bu kadar büyük kaygılar için sağlığı bile yerinde olmayan, böbrek hastalığı çeken bir adam başardı; bitirilemeyen kısmı bu hastalığa yüklemek doğru olur. Komutanın titizliğine de, askerlerin başarıları sırasındaki yiğitliğine de hayranım.

17.3

ἀλλὰ τοῦτʼ ἐξεργάσασθαι μικρὸν ἐδέησε τοῦ παντὸς ἄνθρωπος οὐδʼ ὑγιαίνοντι χρώμενος ἑαυτῷ πρὸς τοσαύτας φροντίδας, ἀλλὰ νόσον νοσῶν νεφρῖτιν, ἧς τὸ μὴ προσεκπονηθὲν λεῖμμα ποιεῖσθαι δίκαιόν ἐστι. θαυμάζω δὲ τοῦ στρατηγοῦ τὴν ἐπιμέλειαν καὶ τὴν τῶν στρατιωτῶν ἀνδραγαθίαν ἐν οἷς κατώρθουν.

17.4Euripides onların yenilgisinden ve ölümünden sonra yazdığı ağıtta şöyle der:

Bu adamlar Syrakusalılara sekiz kez üstün geldi, tanrılar iki tarafa eşit davrandığı sürece.

17.4

ὁ μὲν γὰρ Εὐριπίδης μετὰ τὴν ἧτταν αὐτῶν καὶ τὸν ὄλεθρον γράφων ἐπικήδειον ἐποίησεν· οἵδε Συρακοσίους ὀκτὼ νίκας ἐκράτησαν ἄνδρες, ὅτʼ ἦν τὰ θεῶν ἐξ ἴσου ἀμφοτέροις·

17.5Oysa Syrakusalılar onlara sekiz değil, daha çok defa yenilmişti; ta ki gücünün doruğuna çıkan Atinalıların karşısına gerçekten tanrılardan ya da talihten gelen bir engel çıkana kadar.

17.5

οὐκ ὀκτὼ δὲ νίκας, ἀλλὰ πλείονας ἄν τις εὕροι Συρακουσίους νενικημένους ὑπʼ αὐτῶν, πρὶν ἐκ θεῶν ὄντως ἢ τύχης ἀντίστασίν τινα γενέσθαι τοῖς Ἀθηναίοις ἐπὶ πλεῖστον αἰρομένοις δυνάμεως.

18.118. Bölüm

Nikias işlerin çoğunda bedenini zorlayarak hazır bulunuyordu. Ama hastalığının şiddetlendiği bir sırada birkaç hizmetkârla surların içinde yatıyordu. Ordunun başındaki Lamakhos, şehirden Atinalıların suruna doğru bir sur çekip onların kuşatma duvarını ortadan kesmeye çalışan Syrakusalılarla savaşıyordu.

18.1

ταῖς μὲν οὖν πλείσταις πράξεσι βιαζόμενος τὸ σῶμα παρῆν ὁ Νικίας· ἀκμὴν δέ ποτε τῆς ἀρρωστίας λαβούσης ὁ μὲν ἐν τείχεσι μετʼ ὀλίγων ὑπηρετῶν κατέκειτο, τὴν δὲ στρατιὰν ἔχων ὁ Λάμαχος προσεμάχετο τοῖς Συρακουσίοις ἐκ τῆς πόλεως τεῖχος ἀνάγουσι πρὸς τὸ τῶν Ἀθηναίων, ὃ κωλύσειν ἔμελλε διὰ μέσου τὸν ἀποτειχισμόν.

18.2Atinalılar üstün gelip düzensizce takibe koyulunca Lamakhos yalnız kaldı ve üstüne gelen Syrakusa süvarilerine karşı durdu. Bunların başında savaşçı ve ateşli bir adam olan Kallikrates vardı. Lamakhos onun meydan okuması üzerine teke tek dövüştü; önce yara aldı, sonra o da vurdu ve Kallikrates'le birlikte düşüp öldü.

18.2

τῷ δὲ κρατεῖν τῶν Ἀθηναίων ἀτακτότερον φερομένων πρὸς τὰς διώξεις, ἀπομονωθεὶς ὁ Λάμαχος ὑπέστη τῶν Συρακουσίων τοὺς ἱππεῖς ἐπιφερομένους. ἦν δὲ πρῶτος αὐτῶν Καλλικράτης, ἀνὴρ πολεμικὸς καὶ θυμοειδής. πρὸς τοῦτον ἐκ προκλήσεως καταστὰς ὁ Λάμαχος ἐμονομάχησε, καὶ λαβὼν πληγὴν πρότερος, εἶτα δοὺς καὶ πεσὼν ὁμοῦ συναπέθανε τῷ Καλλικράτει.

18.3Syrakusalılar cesedini silahlarıyla birlikte ele geçirip kaldırdılar ve koşarak Atinalıların surlarına yöneldiler; Nikias oradaydı, yanında destek kuvveti yoktu. Ama mecburiyetle yatağından kalktı, tehlikeyi görünce yanındakilere surların önüne makineler için yığılmış kerestelere ve makinelerin kendisine ateş vermelerini emretti. Bu, Syrakusalıları durdurdu, Nikias'ı, surları ve Atinalıların parasını kurtardı; çünkü Syrakusalılar aralarında büyük bir alev yükseldiğini görünce geri döndüler.

18.3

καὶ τὸ μὲν σῶμα κρατήσαντες αὐτοῦ μετὰ τῶν ὅπλων ἐξῆραν οἱ Συρακούσιοι, δρόμῳ δʼ ἐφέροντο πρὸς τὰ τείχη τῶν Ἀθηναίων, ἐν οἷς ὁ Νικίας ἦν οὐκ ἔχων τοὺς βοηθοῦντας. ὅμως δʼ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἐξαναστὰς καὶ κατιδὼν τὸν κίνδυνον ἐκέλευσε τοὺς καθʼ ἑαυτόν, ὅσα ξύλα πρὸ τῶν τειχῶν ἐτύγχανεν εἰς μηχανὰς παραβεβλημένα, καὶ τὰς μηχανὰς αὐτὰς πῦρ κομίσαντας ἅψαι. τοῦτο τοὺς Συρακουσίους ἐπέσχε καὶ τὸν Νικίαν ἔσωσε καὶ τὰ τείχη καὶ τὰ χρήματα τῶν Ἀθηναίων· φλόγα γὰρ ἀρθεῖσαν διὰ μέσου πολλὴν ἰδόντες ἀπετράπησαν οἱ Συρακούσιοι.

18.4Bu olaylardan sonra Nikias komutanlardan tek başına kalmıştı, ama büyük umutlar içindeydi. Şehirler yanına geçiyor, karargâha her yerden tahıl dolu gemiler geliyor, işler iyi gittiği için herkes onun tarafına katılıyordu. Syrakusalılar da şehirden umudu kesmiş, ona antlaşma önerileri göndermeye başlamıştı.

18.4

τούτων δὲ πραχθέντων ἀπολέλειπτο μὲν ὁ Νικίας μόνος τῶν στρατηγῶν, ἦν δʼ ἐλπίδος μεγάλης. καὶ γὰρ πόλεις μεθίσταντο καὶ πλοῖα μεστὰ σίτου πολλαχόθεν ἦλθεν εἰς τὸ στρατόπεδον, τοῖς πράγμασιν εὖ φερομένοις πάντων προστιθεμένων. καὶ λόγοι τινὲς ἤδη παρὰ τῶν Συρακουσίων ἐγίνοντο περὶ συμβάσεως πρὸς αὐτόν, ἀπεγνωκότων τὴν πόλιν.

18.5Lakedaimon'dan onlara yardıma gelen Gylippos bile yolda kuşatmayı ve sıkıntıları duyunca artık Sicilya elden gitmiş sayarak, hiç olmazsa İtalya'daki Yunanların şehirlerini korumak için yoluna devam etti. Çünkü Atinalıların her yerde üstün olduğuna, talihi ve phronēsisi sayesinde yenilmez bir komutanları bulunduğuna dair büyük bir ün yayılmıştı.

18.5

ὅπου καὶ Γύλιππος ἐκ Λακεδαίμονος πλέων βοηθὸς αὐτοῖς, ὡς ἤκουσε κατὰ πλοῦν τὸν ἀποτειχισμὸν καὶ τὰς ἀπορίας, οὕτως ἔπλει τὸ λοιπὸν ὡς ἐχομένης μὲν ἤδη τῆς Σικελίας, Ἰταλιώταις δὲ τὰς πόλεις διαφυλάξων, εἰ καὶ τοῦτό πως ἐγγένοιτο. μεγάλη γὰρ ἡ δόξα διεφοίτα τοῦ κρατεῖν πάντα τοὺς Ἀθηναίους καὶ στρατηγὸν ἔχειν ἄμαχον διʼ εὐτυχίαν καὶ φρόνησιν.

18.6Nikias da o sıradaki gücü ve talihi yüzünden, kendi tabiatına aykırı olarak hemen cesaretlendi. Özellikle Syrakusa'dan gizlice görüşen ve ona adam gönderenler yüzünden şehrin neredeyse antlaşmayla teslim olacağını sanıyordu. Bu yüzden yaklaşan Gylippos'a hiç önem vermedi, sağlam bir gözetleme de kurmadı. Adam da büsbütün hor görülüp küçümsenmekten yararlanarak fark edilmeden boğazdan geçti, Syrakusa'dan olabildiğince uzakta karaya çıkıp büyük bir ordu topladı. Syrakusalılar onun geldiğini bile bilmiyor, beklemiyorlardı.

18.6

ὁ δὲ Νικίας εὐθὺς αὐτὸς καὶ παρὰ φύσιν ὑπὸ τῆς ἐν τῷ παρόντι ῥώμης καὶ τύχης ἀνατεθαρρηκώς, μάλιστα δὲ τοῖς ἐκ Συρακουσῶν διαλεγομένοις κρύφα καὶ πέμπουσι πρὸς αὐτὸν ὅσον οὔπω τὴν πόλιν ἐνδίδοσθαι κατὰ συμβάσεις νομίζων, οὐδένα τοῦ Γυλίππου λόγον ἔσχε προσπλέοντος, οὐδὲ φυλακὴν ἐποιήσατο καθαράν, ἀλλὰ τῷ παντελῶς ὑπερορᾶσθαι καὶ καταφρονεῖσθαι λαθὼν αὐτὸν ὁ ἀνὴρ εἰσέπλευσε διὰ πορθμοῦ, καὶ προσκομισθεὶς ἀπωτάτω τῶν Συρακουσῶν στρατιὰν συνηγάγετο πολλήν, οὐδʼ εἰ πάρεστι τῶν Συρακουσίων ἐπισταμένων οὐδὲ προσδοκώντῶν.

18.7Bu yüzden Nikias'la yapılacak anlaşma için meclis toplantısı duyurulmuştu, bazıları oraya gitmekteydi bile. Şehir tamamen surla çevrilmeden antlaşma yapılması gerektiğini düşünüyorlardı, çünkü işin bitmesine çok az kalmıştı ve sur yapımı için gereken bütün malzeme hazırdı.

18.7

διὸ καὶ παρήγγελτο μὲν αὐτοῖς ἐκκλησία περὶ τῶν πρὸς τὸν Νικίαν ὁμολογιῶν, καί τινες ἐβάδιζον ἤδη, πρὶν ἢ παντελῶς ἀποτειχισθῆναι τὴν πόλιν οἰόμενοι δεῖν γενέσθαι τὰς διαλύσεις· βραχὺ γὰρ ἦν κομιδῇ τὸ ἀπολειπόμενον τοῦ ἔργου, καὶ τοῦτο παραβεβλημένην εἶχε τὴν παρασκευὴν τῆς τειχοδομίας σύμπασαν.

19.119. Bölüm

Tehlikenin tam bu en kritik anında Korinthos'tan tek trieriyle Gongylos geldi. Herkes tabiî olarak yanına koştu. Gylippos'un çok yakında geleceğini, başka gemilerin de yardıma doğru yola çıktığını söyledi.

19.1

ἐν τούτῳ δὲ καιροῦ παρόντος τοῦ κινδύνου ἀφικνεῖται Γογγύλος ἐκ Κορίνθου μιᾷ τριήρει· καὶ συνδραμόντων πρὸς αὐτόν, ὡς εἰκός, πάντων ἔφραζεν ὅτι Γύλιππος ἀφίξεται διὰ ταχέων καὶ νῆες ἄλλαι βοηθοὶ προσπλέουσιν.

19.2Syrakusalılar Gongylos'a henüz tam inanmamışken Gylippos'tan bir haberci geldi, onlardan karşılamalarını istiyordu. Cesaretlenip silahlandılar. Gylippos da yoldan gelir gelmez savaş düzeninde Atinalılara yürüdü. Nikias da onları karşısına dizince Gylippos Atinalılara karşı silahlarını yere koydu, haberci gönderip Sicilya'dan çekilmeleri hâlinde dokunulmazlık tanıyacağını bildirdi.

19.2

οὔπω δὲ τῷ Γογγύλῳ πιστευόντων βεβαίως, ἧκεν ἄγγελος παρὰ τοῦ Γυλίππου κελεύοντος ἀπαντᾶν. οἱ δὲ θαρρήσαντες ἐξωπλίζοντο· καὶ προσῆγεν εὐθὺς ὁ Γύλιππος ἐξ ὁδοῦ παρατεταγμένος ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους. ὡς δὲ κἀκείνους ἀντέταξεν ὁ Νικίας, θέμενος ἐπὶ τοὺς Ἀθηναίους ὁ Γύλιππος τὰ ὅπλα καὶ κήρυκα πέμψας ἔλεγε διδόναι τοῖς Ἀθηναίοις ἄδειαν ἀπιοῦσιν ἐκ Σικελίας.

19.3Nikias cevap vermeye tenezzül etmedi. Askerlerden bazıları ise gülerek, bir tek kaba abayla bir Lakon değneği geldi diye Syrakusalıların Atinalıları küçümseyecek kadar birdenbire mi güçlendiğini sordular; Atinalılar Gylippos'tan çok daha kuvvetli ve daha uzun saçlı üç yüz adamı zincire vurmuş, Lakedaimonlulara geri vermişti.

19.3

ὁ μὲν οὖν Νικίας οὐθὲν ἠξίωσεν ἀποκρίνασθαι· τῶν δὲ στρατιωτῶν τινες καταγελῶντες ἠρώτων εἰ διὰ παρουσίαν ἑνὸς τρίβωνος καὶ βακτηρίας Λακωνικῆς οὕτως ἰσχυρὰ τὰ Συρακουσίων ἐξαίφνης γέγονεν ὥστʼ Ἀθηναίων καταφρονεῖν, οἳ πολὺ ῥωμαλεωτέρους Γυλίππου καὶ μᾶλλον κομῶντας τριακοσίους ἔχοντες ἐν πέδαις δεδεμένους ἀπέδωκαν Λακεδαιμονίοις.

19.4Timaios, Sicilyalıların da Gylippos'u hiçe saydığını söyler: sonradan hırsızlığını ve cimriliğini anlayıp onu kötülemişler, ilk görüşte de abasıyla, saçıyla alay etmişler. Ama sonra aynı yazar Gylippos ortaya çıkınca baykuşa üşüşen kuşlar gibi birçok kişinin hemen ona gelip orduya katıldığını da söyler. Bu ikincisi ötekinden daha doğrudur; çünkü değnekte ve abada Sparta'nın simgesini ve itibarını gördükleri için çevresinde toplanıyorlardı.

19.4

Τίμαιος δὲ καὶ τοὺς Σικελιώτας φησὶν ἐν μηδενὶ λόγῳ ποιεῖσθαι τὸν Γύλιππον, ὕστερον μὲν αἰσχροκέρδειαν αὐτοῦ καὶ μικρολογίαν καταγνόντας, ὡς δὲ πρῶτον ὤφθη, σκώπτοντας εἰς τὸν τρίβωνα καὶ τὴν κόμην. εἶτα μέντοι φησὶν αὐτὸς ὅτι τῷ Γυλίππῳ φανέντι καθάπερ γλαυκὶ πολλοὶ προσέπτησαν ἑτοίμως στρατευόμενοι. καὶ ταῦτα τῶν πρώτων ἀληθέστερά εἰσιν· ἐν γὰρ τῇ βακτηρίᾳ καὶ τῷ τρίβωνι τὸ σύμβολον καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς Σπάρτης καθορῶντες συνίσταντο.

19.5Bütün işin onun eseri olduğunu yalnız Thukydides değil, olayların tanığı olan Syrakusalı Philistos da söyler.

İlk savaşta Atinalılar galip geldi, birkaç Syrakusalıyı ve Korinthoslu Gongylos'u öldürdü. Ama ertesi gün Gylippos deneyimin ne olduğunu gösterdi. Aynı silahları, atları ve yerleri aynı şekilde değil, düzenini değiştirerek kullanıp Atinalıları yendi.

19.5

κἀκείνου τὸ πᾶν ἔργον γεγονέναι φησὶν οὐ Θουκυδίδης μόνον, ἀλλὰ καὶ Φίλιστος, ἀνὴρ Συρακούσιος καὶ τῶν πραγμάτων ὁρατὴς γενόμενος. τῇ μὲν οὖν πρώτῃ μάχῃ κρατήσαντες οἱ Ἀθηναῖοι τῶν Συρακουσίων ὀλίγους τινὰς ἀπέκτειναν καὶ Γογγύλον τὸν Κορίνθιον, εἰς δὲ τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν ἔδειξεν ὁ Γύλιππος οἷόν ἐστιν ἐμπειρία. τοῖς γὰρ αὐτοῖς ὅπλοις καὶ ἵπποις καὶ χωρίοις χρησάμενος οὐχ ὡσαύτως, ἀλλὰ μεταθεὶς τὴν τάξιν, ἐνίκησε τοὺς Ἀθηναίους·

19.6Atinalılar karargâha kaçınca Syrakusalıları durdurdu ve Atinalıların getirdiği taş ve kerestelerle karşı sur çekerek onların kuşatma duvarını kesti, böylece üstün gelseler bile bir kazançları kalmadı.

Bundan sonra Syrakusalılar cesaretlenip gemilerini donattılar, süvarileri ve hizmetkârlarıyla dört yanı dolaşıp pek çok kişi ele geçirdiler.

19.6

καὶ φυγόντων εἰς τὸ στρατόπεδον ἐπιστήσας τοὺς Συρακουσίους, τοῖς λίθοις οἷς ἐκεῖνοι προσεκόμιζον καὶ τῇ ὕλῃ παροικοδομῶν εἰς διαστολὰς ἀπέκοψε τὸν ἐκείνων περιτειχισμόν, ὥστʼ αὐτοῖς μηδὲν εἶναι πλέον κρατοῦσιν. ἐκ τούτου δὲ θαρρήσαντες οἱ Συρακούσιοι τάς τε ναῦς ἐπλήρουν, καὶ τοῖς ἱππεῦσι τοῖς ἑαυτῶν καὶ ἀκολούθοις περιελαύνοντες πολλοὺς ᾕρουν.

19.7Gylippos da bizzat şehirleri dolaşarak herkesi harekete geçirip topluyor, onlar da ona seve seve uyup yardım ediyordu. Nikias yeniden ilk görüşlerine döndü, durumun değiştiğini anlayıp cesaretini yitirdi. Atinalılara yazdı: ya başka bir ordu göndermelerini ya da bu orduyu Sicilya'dan çekmelerini istiyor, kendisi için de hastalığı yüzünden her hâlükârda komutanlıktan azledilmeyi rica ediyordu.

19.7

καὶ ὁ Γύλιππος ἐπιὼν ἐπὶ τὰς πόλεις αὐτὸς ἐξώρμα καὶ συνίστη πάντας ἐρρωμένως ὑπακούοντας αὐτῷ καὶ συλλαμβανομένους, ὥστε τὸν Νικίαν αὖθις εἰς ἐκείνους ἀποτρεπόμενον τοὺς πρώτους λογισμοὺς καὶ συμφρονοῦντα τὴν τῶν πραγμάτων μεταβολὴν ἀθυμεῖν, καὶ γράφειν τοῖς Ἀθηναίοις κελεύοντα πέμπειν ἕτερον στρατὸν ἢ καὶ τοῦτον ἀπαγαγεῖν ἐκ Σικελίας, αὑτῷ δὲ πάντως αἰτούμενον τῆς στρατηγίας ἄφεσιν διὰ τὴν νόσον.

20.120. Bölüm

Atinalılar daha önce de Sicilya'ya başka bir kuvvet göndermek istemişti, ama Nikias'ın bu büyük talihini kıskananlar ilk işlerde birçok engel çıkarıyordu. Şimdi ise yardım etmek için acele ettiler. Demosthenes kış sonunda büyük bir donanmayla yola çıkacaktı. Eurymedon ise kışın önden gitti, para götürdü ve orada bulunanlardan Euthydemos ile Menandros'un Nikias'a komutan yardımcısı seçildiğini bildirdi.

20.1

οἱ δʼ Ἀθηναῖοι καὶ πρότερον μὲν ὥρμηντο πέμπειν ἑτέραν δύναμιν εἰς Σικελίαν, φθόνῳ δὲ τῶν πρῶτον πραττομένων πρὸς εὐτυχίαν τοῦ Νικίου τοσαύτην πολλὰς διατριβὰς ἐμβαλόντων τότε γοῦν ἔσπευδον βοηθεῖν. καὶ Δημοσθένης μὲν ἔμελλε μεγάλῳ στόλῳ πλεῖν ἐκ χειμῶνος, Εὐρυμέδων δὲ διὰ χειμῶνος προεξέπλευσε χρήματα κομίζων καὶ συστρατήγους ἀποφαίνων ᾑρημένους τῷ Νικίᾳ τῶν αὐτόθι στρατευομένων Εὐθύδημον καὶ Μένανδρον.

20.2Bu sırada Nikias karadan ve denizden ansızın saldırıya uğradı. Denizde önce yenildi, ama sonunda düşmanı püskürttü ve gemilerinin çoğunu batırdı. Karada ise yardıma yetişemedi, Gylippos ansızın saldırıp Plemmyrion'u aldı. Burada saklanan trieri gereçlerini ve büyük paraları ele geçirdi, az olmayan sayıda adam öldürdü ve sağ yakaladı.

20.2

ἐν τούτῳ δὲ καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ἐξαίφνης ἐπιχειρούμενος ὁ Νικίας ταῖς μὲν ναυσὶν ἡττώμενος τὸ πρῶτον ὅμως ἐξέωσε καὶ κατέδυσε πολλὰς τῶν πολεμίων, πρὸς δὲ τὸ πεζὸν οὐκ ἔφθασε βοηθῶν, ἀλλʼ ἄφνω προσπεσὼν ὁ Γύλιππος εἷλε τὸ Πλημμύριον, ἐν ᾧ σκευῶν τριηρικῶν καὶ χρημάτων πολλῶν ἀποκειμένων ἐκράτησε πάντων καὶ διέφθειρεν ἄνδρας οὐκ ὀλίγους καὶ ζῶντας ἔλαβε·

20.3En önemlisi Nikias'ın erzak kolaylığını elinden aldı. Plemmyrion Atinalıların elindeyken erzak güvenle ve hızla geliyordu; oradan çıkarılınca güçleşti ve orada yatan düşman gemileriyle savaşmadan gelmez oldu. Syrakusalılar da donanmalarının güçsüzlükten değil, takip sırasındaki düzensizlikten yenildiğini düşünüyorlardı. Bu yüzden daha parlak bir hazırlıkla yeniden saldırmaya giriştiler.

20.3

τὸ δὲ μέγιστον, ἀφείλετο τοῦ Νικίου τῆς ἀγορᾶς τὴν εὐπέτειαν. ἦν γὰρ ἡ κομιδὴ παρὰ τὸ Πλημμύριον ἀσφαλὴς καὶ ταχεῖα τῶν Ἀθηναίων κρατούντων, ἐκπεσόντων δὲ χαλεπὴ καὶ μετὰ μάχης ἐγίνετο πρὸς τοὺς πολεμίους ἐκεῖ ναυλοχοῦντας. ἔτι δὲ καὶ τὸ ναυτικὸν τοῖς Συρακουσίοις οὐκ ἀπὸ κράτους ἐφαίνετο νενικημένον, ἀλλʼ ἀταξίᾳ περὶ τὴν δίωξιν. αὖθις οὖν ἐπεχείρουν παρασκευαζόμενοι λαμπρότερον.

20.4Nikias deniz savaşı yapmak istemiyordu. Bu kadar büyük bir donanma ve Demosthenes'in aceleyle getirdiği taze ordu yoldayken, daha az sayıda ve kötü donanımlı kuvvetle karşılaşmanın büyük bir aptallık olacağını söylüyordu. Ama göreve yeni gelen Menandros ile Euthydemos iki komutana karşı da hırs ve kıskançlık içindeydi; Demosthenes gelmeden parlak bir iş yapmak, Nikias'ı da geçmek istiyorlardı.

20.4

ὁ δὲ Νικίας οὐκ ἐβούλετο ναυμαχεῖν, ἀλλὰ πολλὴν ἀβελτερίαν ἔλεγεν εἶναι, στόλου τοσούτου προσπλέοντος αὐτοῖς καὶ δυνάμεως ἀκραιφνοῦς, ἣν ἦγε Δημοσθένης σπεύδων, ἀπʼ ἐλαττόνων καὶ χορηγουμένων φαύλως διαγωνίσασθαι. τοῖς δὲ περὶ τὸν Μένανδρον καὶ τὸν Εὐθύδημον ἀρτίως εἰς τὴν ἀρχὴν καθισταμένοις φιλοτιμία καὶ ζῆλος ἦν πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς στρατηγούς, τὸν μὲν Δημοσθένην φθῆναι πράξαντάς τι λαμπρόν, ὑπερβαλέσθαι δὲ τὸν Νικίαν.

20.5Bahaneleri şehrin şöhretiydi: Syrakusalıların saldırısından korkarlarsa bu şöhretin büsbütün yok olacağını söyleyerek deniz savaşına zorladılar. Thukydides'in dediği gibi Korinthos'un dümencisi Ariston'un öğle yemeği hilesiyle aldatıldılar, ağır bir yenilgiye uğrayıp çok kayıp verdiler. Nikias büyük bir umutsuzluğa kapıldı; hem tek başına komutanlıkta sıkıntı çekiyor hem meslektaşları yüzünden yeniden hata yapıyordu.

20.5

πρόσχημα δʼ ἦν ἡ δόξα τῆς πόλεως, ἣν ἀπόλλυσθαι καὶ καταλύεσθαι παντάπασι φάσκοντες εἰ φοβηθήσονται Συρακουσίους ἐπιπλέοντας, ἐξεβιάσαντο ναυμαχῆσαι. καὶ καταστρατηγηθέντες ὑπʼ Ἀρίστωνος τοῦ Κορινθίων κυβερνήτου τοῖς περὶ τὸ ἄριστον, ὡς εἴρηκε Θουκυδίδης, κατὰ κράτος ἡττήθησαν καὶ πολλοὺς ἀπέβαλον· καὶ ἀθυμία πολλὴ περιεστήκει τὸν Νικίαν τῇ τε μοναρχίᾳ κακοπαθοῦντα καὶ σφαλλόμενον αὖθις ὑπὸ τῶν συναρχόντων.

21.121. Bölüm

Bu sırada Demosthenes limanların ötesinde göründü; hazırlığı göz kamaştırıcı, düşman için korkunçtu. Yetmiş üç gemiyle beş bin hoplites, en az üç bin mızrakçı, okçu ve sapancı getiriyordu. Silahların süsü, trierilerin arma işaretleri, kürek başlarının ve flütçülerin çokluğuyla, düşmanı korkutmak için tiyatro gibi donanmıştı.

21.1

ἐν τούτῳ δὲ Δημοσθένης ὑπὲρ τῶν λιμένων ἐπεφαίνετο λαμπρότατος τῇ παρασκευῇ καὶ δεινότατος τοῖς πολεμίοις, ἐπὶ νεῶν ἑβδομήκοντα καὶ τριῶν ἄγων ὁπλίτας πεντακισχιλίους, ἀκοντιστὰς δὲ καὶ τοξότας καὶ σφενδονήτας τρισχιλίων οὐκ ἐλάττους, ὅπλων δὲ κόσμῳ καὶ παρασήμοις τριήρων καὶ πλήθει κελευστῶν καὶ αὐλητῶν θεατρικῶς καὶ πρὸς ἔκπληξιν πολεμίων ἐξησκημένος.

21.2Syrakusalılar da doğal olarak yeniden büyük korkuya kapıldı, çünkü işin ne sonu ne kurtuluşu vardı, boşuna çalışıp kendilerini tüketiyorlardı.

Ordunun gelişi Nikias'ı uzun süre sevindirmedi. İlk görüşmede Demosthenes hemen düşmana saldırmayı, her şeyi en kısa tehlikeyle göze alıp ya Syrakusa'yı ele geçirmeyi ya da eve dönmeyi önerdi. Nikias bu hıza ve cesarete şaşıp korktu, umutsuzca ve akılsızca hiçbir şey yapmamasını rica etti.

21.2

ἦν οὖν, ὡς εἰκός, αὖθις ἐν φόβῳ μεγάλῳ τὰ Συρακουσίων εἰς οὐδὲν πέρας οὐδὲ ἀπαλλαγήν, ἀλλὰ πονοῦντας ἄλλως καὶ φθειρομένους αὑτοὺς μάτην ὁρώντων. τὸν δὲ Νικίαν οὐ πολὺν χρόνον εὔφρανεν ἡ παρουσία τῆς δυνάμεως, ἀλλʼ ἅμα τῷ πρῶτον ἐν λόγοις γενέσθαι, τοῦ Δημοσθένους εὐθὺς ἐπιχειρεῖν τοῖς πολεμίοις κελεύοντος καὶ τῷ ταχίστῳ τῶν κινδύνων περὶ τοῦ παντὸς διαγωνισαμένους ἑλεῖν Συρακούσας ἢ ἀποπλεῖν οἴκαδε, δείσας καὶ θαυμάσας τὴν ὀξύτητα καὶ τόλμαν ἐδεῖτο μηδὲν ἀπεγνωσμένως πράττειν μηδὲ ἀνοήτως.

21.3Ona göre zaman düşmanın aleyhine işliyordu: paraları kalmamıştı, müttefikleri de uzun süre yanlarında durmayacaktı; sıkıntılar bastırınca da önceki gibi antlaşma için hemen yine ona başvuracaklardı. Gerçekten de Syrakusa'da Nikias'la gizlice görüşen, ona beklemesini söyleyen az olmayan sayıda kişi vardı. Şimdi bile savaştan bıkmış olduklarını, Gylippos'tan da rahatsız olduklarını, sıkıntı biraz artarsa büsbütün pes edeceklerini söylüyorlardı.

21.3

τὴν γὰρ τριβὴν εἶναι κατὰ τῶν πολεμίων οὔτε χρήματα κεκτημένων ἔτι, μήτε τῶν συμμάχων αὐτοῖς πολὺν χρόνον παραμενούντων, εἰ δὲ θλίβοιντο ταῖς ἀπορίαις, ταχὺ πάλιν ἐπʼ αὐτὸν ἐπὶ συμβάσεις τραπησομένων, ὡς πρότερον. καὶ γὰρ ἦσαν ἄνδρες οὐκ ὀλίγοι τῶν ἐν Συρακούσαις διαλεγόμενοι τῷ Νικίᾳ κρύφα καὶ μένειν κελεύοντες, ὡς καὶ νῦν ὑπερπονούντων τῷ πολέμῳ καὶ τὸν Γύλιππον βαρυνομένων, ἐὰν δὲ μικρὸν ἐπιτείνωσιν αἱ ἀνάγκαι, παντάπασιν ἀπαγορευσόντων.

21.4Nikias bunların bir kısmını ima etti, bir kısmını açıkça söylemek istemedi, bu yüzden komutanlar onu cesaretsiz sandı. Onun yine o eski ağırdan almaları, oyalanmaları ve incelikleriyle geldiğini söylüyorlardı; bunlarla düşmana hemen saldırmayıp en elverişli anı kaçırmış, bayatlayıp hor görülür olmuştu. Demosthenes'in yanında yer aldılar, Nikias da istemeye istemeye razı oldu.

21.4

τούτων ὁ Νικίας τὰ μὲν αἰνιττόμενος, τὰ δʼ οὐ θέλων ἐν φανερῷ λέγειν, ἀτολμίας παρέσχε τοῖς στρατηγοῖς δόξαν, καὶ ταῦτʼ ἐκεῖνα πάλιν ἥκειν φάσκοντες αὐτοῦ, μελλήματα καὶ διατριβὰς καὶ ἀκριβολογίας, αἷς ἀπώλεσε τὴν ἀκμὴν οὐκ εὐθὺς ἐπιχειρῶν τοῖς πολεμίοις, ἀλλʼ ἕωλος καὶ καταφρονούμενος, τῷ Δημοσθένει προσετίθεντο. καὶ ὁ Νικίας μόλις συνεχώρησεν ἐκβιασθείς.

21.5Böylece Demosthenes kara ordusunu alıp geceleyin Epipolai'ye saldırdı. Düşmandan bir kısmını fark etmeden öldürdü, karşı koyanları bozguna uğrattı. Galip gelince durmadı, Boiotialılara rastlayana kadar ilerledi. İlk toparlananlar bunlar oldu; bağırarak mızraklarını doğrultup Atinalılara saldırdılar, onları püskürttüler ve birçoğunu orada yere serdiler.

21.5

οὕτω δὴ τὴν πεζὴν στρατιὰν ἀναλαβὼν ὁ Δημοσθένης νυκτὸς ἐπεχείρει ταῖς Ἐπιπολαῖς· καὶ τοὺς μὲν φθάσας πρὶν αἰσθέσθαι τῶν πολεμίων ἀπέκτεινε, τοὺς δʼ ἀμυνομένους ἐτρέψατο. καὶ κρατῶν οὐκ ἔμενεν, ἀλλʼ ἐχώρει προσωτέρω, μέχρι οὗ τοῖς Βοιωτοῖς ἐνέτυχε. πρῶτοι γὰρ οὗτοι συστρέψαντες ἑαυτοὺς καὶ συνδραμόντες εἰς τοὺς Ἀθηναίους ἐναντίοις τοῖς δόρασι μετὰ βοῆς ἐώσαντο καὶ πολλοὺς αὐτοῦ κατέβαλον.

21.6Bütün orduya hemen korku ve karışıklık yayıldı. Kaçanlar hâlâ galip gelenlerle doldu, ilerleyen ve saldırmaya gidenler korkudan geri dönenlere çarpıp birbirlerinin üstüne düştüler; kaçanları kovaladıklarını sanıp dostlarına düşman gibi davranıyorlardı.

21.6

διʼ ὅλου δὲ τοῦ στρατεύματος εὐθὺς ἦν πτοία καὶ ταραχή, καὶ τοῦ φεύγοντος ἤδη καταπιμπλάμενον τὸ ἔτι νικῶν, καὶ τὸ ἐπιβαῖνον καὶ προσφερόμενον ὑπὸ τῶν πεφοβημένων ἀνακοπτόμενον ἑαυτῷ περιέπιπτε, τοὺς μὲν φεύγοντας οἰόμενον διώκειν, τοῖς δὲ φίλοις ὡς πολεμίοις χρώμενον.

21.7Çünkü düzensiz kalabalık korku ve bilgisizlik içinde birbirine karışmıştı. Gecede de göze güvenmek mümkün değildi; ortalık ne tam karanlıktı ne de ışık güvenilirdi. Ay batmaya yüz tutmuştu, üstelik hareket eden pek çok silah ve beden ışığını gölgeliyor, şekiller seçilemiyordu. Düşman korkusu dostu bile kuşkulu gösteriyordu. Atinalılar böylece korkunç bir çaresizliğe ve şaşkınlığa düştüler.

21.7

ἡ γὰρ ἄτακτος ἀνάμιξις ἐν ταὐτῷ μετὰ φόβου καὶ ἀγνοίας, καὶ τὸ τῆς ὄψεως ἄπιστον ἐν νυκτὶ μήτε σκότος ἄκρατον μήτε φῶς ἐχούσῃ βέβαιον, ἀλλʼ οἵαν εἰκὸς ἤδη καταφερομένης σελήνης καὶ περισκιαζομένης ὅπλοις πολλοῖς καὶ σώμασι κινουμένοις διὰ τοῦ φωτὸς μὴ διασαφοῦσαν τὰ εἴδη φόβῳ τοῦ πολεμίου καὶ τὸ οἰκεῖον ποιεῖν ὕποπτον, εἰς δεινὰς ἀπορίας καὶ περιπετείας καθίστη τοὺς Ἀθηναίους.

21.8Ay da arkalarında kalmıştı. Bu yüzden kendi gölgeleri üstlerine düşüyor, silahlarının sayısını ve parıltısını gizliyordu; düşman ise kalkanlarındaki ay yansımasıyla çok daha kalabalık ve parlak görünüyordu.

21.8

ἔτυχον δέ πως καὶ τὴν σελήνην ἔχοντες ὄπισθεν· ὅθεν αὐτοὶ μὲν αὑτοῖς τὰς σκιὰς ἐπιβάλλοντες ἀπέκρυπτον τὸ πλῆθος τῶν ὅπλων καὶ τὴν λαμπρότητα, τοὺς δʼ ἐναντίους ὁ πρὸς τὴν σελήνην τῶν ἀσπίδων ἀντιφωτισμὸς πολὺ πλείονας ὁρᾶσθαι καὶ λαμπροτέρους ἐποίει.

21.9Sonunda yer değiştirince düşman onları her yandan sıkıştırdı. Kaçarken kimileri düşman, kimileri birbirlerinin elinden, kimileri de uçurumlardan kayıp düşerek öldü. Gün doğunca dağılıp başıboş dolaşanları süvariler yakalayıp öldürdü. İki bin ceset kaldı; kurtulanların da pek azı silahlarıyla dönebildi.

21.9

τέλος δὲ πανταχόθεν αὐτοῖς, ὡς ἐνέδοσαν, προσκειμένων τῶν πολεμίων φεύγοντες οἱ μὲν ὑπʼ ἐκείνων, οἱ δʼ ὑπʼ ἀλλήλων ἀπέθνησκον, οἱ δὲ κατὰ τῶν κρημνῶν ὀλισθαίνοντες· τοὺς δʼ ἀποσκεδασθέντας καὶ πλανωμένους ἡμέρας ἐπιγενομένης οἱ ἱππεῖς καταλαμβάνοντες διέφθειρον. ἐγένοντο δὲ νεκροὶ δισχίλιοι, καὶ τῶν περιγενομένων ὀλίγοι μετὰ τῶν ὅπλων ἀπεσώθησαν.

22.122. Bölüm

Nikias bu darbeyi önceden beklemişti, Demosthenes'in aceleciliğini suçladı. Demosthenes kendini savunduktan sonra bir an önce denize açılmalarını istedi: Başka bir ordu gelmeyecekti, eldekiyle de düşmanı yenemezlerdi.

22.1

ὁ μὲν οὖν Νικίας πληγεὶς οὐκ ἀπροσδοκήτως ᾐτιᾶτο τοῦ Δημοσθένους τὴν προπέτειαν· ἐκεῖνος δὲ περὶ τούτων ἀπολογησάμενος ἐκέλευσεν ἀποπλεῖν τὴν ταχίστην· οὔτε γὰρ ἄλλην ἀφίξεσθαι δύναμιν αὐτοῖς, οὔτʼ ἀπὸ τῆς παρούσης τῶν πολεμίων κρατεῖν,

22.2Hatta yense bile bölgeden ayrılıp kaçmak zorundaydılar; öğrendiklerine göre burası ordu için her zaman ağır ve hastalıklıydı, şimdi de gördükleri gibi mevsim yüzünden ölümcüldü. Sonbaharın başıydı; çok kişi hastalanmıştı, herkesin morali bozuktu.

Nikias kaçış ve dönüş sözlerini güçlükle dinliyordu; Syrakusalılardan korkmuyor değildi, ama Atinalılardan, mahkemelerinden ve iftiralarından daha çok korkuyordu.

22.2

ὅπου γε καὶ κρατοῦντας ἐκείνων ἔδει μεταστῆναι καὶ φυγεῖν τὸ χωρίον, ἀεὶ μέν, ὡς πυνθάνονται, βαρὺ καὶ νοσῶδες ὂν στρατοπέδῳ, νῦν δʼ, ὡς βλέπουσι, καὶ διὰ τὴν ὥραν ὀλέθριον. μετοπώρου γὰρ ἦν ἡ ἀρχή· καὶ πολλοὶ μὲν ἠσθένουν ἤδη, πάντες δὲ ἠθύμουν. ὁ δὲ Νικίας χαλεπῶς ἤκουε τὴν φυγὴν καὶ τὸν ἀπόπλουν, οὐ τῷ μὴ δεδιέναι τοὺς Συρακουσίους, ἀλλὰ τῷ μᾶλλον τοὺς Ἀθηναίους καὶ τὰς ἐκείνων δίκας καὶ συκοφαντίας φοβεῖσθαι.

22.3Burada korkunç bir şey beklemediğini söylüyordu; olsa bile vatandaşlarının elinden ölmektense düşmanın elinden ölmeyi tercih ederdi. Sonraları Bizanslı Leon'un kendi vatandaşlarına söylediği "Sizinle birlikte ölmektense sizin elinizle ölmeyi isterim" sözünden başka düşünüyordu. Orduyu nereye taşıyacaklarını ise sakin kafayla görüşeceklerini söyledi.

22.3

δεινὸν μὲν οὖν οὐδὲν αὐτόθι προσδοκᾶν ἔφασκεν, εἰ δὲ συμβαίη, μᾶλλον αἱρεῖσθαι τὸν ὑπὸ τῶν πολεμίων θάνατον ἢ τὸν ὑπὸ τῶν πολιτῶν, οὐχ ὅμοια φρονῶν οἷς ὕστερον ὁ Βυζάντιος Λέων εἶπε πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ πολίτας· βούλομαι γὰρ, ἔφη, μᾶλλον ὑφʼ ὑμῶν ἢ μεθʼ ὑμῶν ἀποθανεῖν . περὶ μέντοι τόπου καὶ χώρας εἰς ἣν μετατάξουσι τὸ στρατόπεδον, βουλεύσεσθαι καθʼ ἡσυχίαν.

22.4Bu sözler üzerine Demosthenes, önceki görüşü iyi sonuç vermediği için ısrardan vazgeçti. Ötekiler de Nikias'ın şehir içindekilere güvenip bir şeyler beklediği için çekilmeye bu kadar sert karşı koyduğunu düşünüp razı oldular. Ama Syrakusalılara başka bir ordu gelip Atinalılarda hastalık artınca Nikias da çekilmeyi kabul etti ve askerlere deniz yolculuğuna hazır olmalarını bildirdi.

22.4

ταῦτα δʼ αὐτοῦ λέγοντος ὁ μὲν Δημοσθένης οὐδὲ τῇ προτέρᾳ γνώμῃ κατευτυχήσας ἐπαύσατο βιαζόμενος, τοῖς δʼ ἄλλοις παρέσχε τὸν Νικίαν προσδοκῶντα καὶ πιστεύοντα τοῖς ἔνδον οὕτως ἐρρωμένως ἀναμάχεσθαι περὶ τῆς ἀποβάσεως· διὸ καὶ συνεχώρησαν. ὡς μέντοι στρατιὰ Συρακουσίοις ἐπῆλθεν ἄλλη καὶ μᾶλλον ἥπτετο τῶν Ἀθηναίων ἡ νόσος, ἤδη καὶ τῷ Νικίᾳ συνεδόκει μεθίστασθαι, καὶ παρήγγειλε τοῖς στρατιώταις εὐτρεπεῖς εἶναι πρὸς ἀπόπλουν.

23.123. Bölüm

Her şey hazırdı, düşmandan da kimse gözetlemiyordu, çünkü böyle bir şey beklemiyorlardı. Tam o gece ay tutuldu. Bu, Nikias'a ve deneyimsizlikten ya da batıl inançtan bu tür olaylara şaşıp kalan başkalarına büyük korku saldı. Çünkü ayın otuzunda güneşin kararmasının ay yüzünden olduğunu halk bile şöyle böyle anlıyordu.

23.1

ὡς δʼ ἦν ἕτοιμα ταῦτα πάντα καὶ τῶν πολεμίων οὐδεὶς παρεφύλαττεν, ἅτε δὴ μὴ προσδοκώντων, ἐξέλιπεν ἡ σελήνη τῆς νυκτός, μέγα δέος τῷ Νικίᾳ καὶ τῶν ἄλλων τοῖς ὑπὸ ἀπειρίας ἢ δεισιδαιμονίας ἐκπεπληγμένοις τὰ τοιαῦτα. τοῦ μὲν γὰρ ἡλίου τὴν περὶ τὰς τριακάδας ἐπισκότησιν ἁμῶς γέ πως ἤδη συνεφρόνουν καὶ οἱ πολλοὶ γενομένην ὑπὸ τῆς σελήνης·

23.2Ama ayın kendisinin neye rastlayıp da nasıl birdenbire dolunaydan ışığını yitirdiğini, türlü renklere büründüğünü anlamak kolay değildi; bunu tuhaf ve büyük felaketlerden önce tanrıdan gelen bir işaret sayıyorlardı.

Çünkü ayın aydınlanması ve gölgesi üzerine en açık ve en cesur açıklamayı ilk kez yazıya geçiren Anaksagoras'ın kendisi de eski biri değildi, açıklaması da yaygın değildi; hâlâ gizli tutuluyor, ancak birkaç kişi arasında ve çekinerek ya da güvenle aktarılıyordu.

23.2

αὐτὴν δὲ τὴν σελήνην, ᾧτινι συντυγχάνουσα καὶ πῶς αἰφνίδιον ἐκ πανσελήνου τὸ φῶς ἀπόλλυσι καὶ χρόας ἵησι παντοδαπάς, οὐ ῥᾴδιον ἦν καταλαβεῖν, ἀλλʼ ἀλλόκοτον ἡγοῦντο καὶ πρὸ συμφορῶν τινων μεγάλων ἐκ θεοῦ γινόμενον σημεῖον. ὁ γὰρ πρῶτος σαφέστατόν τε πάντων καὶ θαρραλεώτατον περὶ σελήνης καταυγασμῶν καὶ σκιᾶς λόγον εἰς γραφὴν καταθέμενος Ἀναξαγόρας οὔτʼ αὐτὸς ἦν παλαιὸς οὔτε ὁ λόγος ἔνδοξος, ἀλλʼ ἀπόρρητος ἔτι καὶ διʼ ὀλίγων καὶ μετʼ εὐλαβείας τινὸς ἢ πίστεως βαδίζων.

23.3Çünkü insanlar tabiat filozoflarına ve o zaman denildiği gibi "gök gevezelerine" tahammül edemiyordu; bunlar tanrısallığı akılsız sebeplere, öngörüsüz güçlere ve zorunlu hâllere indirgiyordu. Protagoras sürgüne gitmiş, Anaksagoras hapse atılmış, onu Perikles güçlükle kurtarmış; Sokrates bile, bu tür işlerle hiç ilgisi olmadığı hâlde, felsefe yüzünden ölmüştü.

23.3

οὐ γὰρ ἠνείχοντο τοὺς φυσικοὺς καὶ μετεωρολέσχας τότε καλουμένους, ὡς εἰς αἰτίας ἀλόγους καὶ δυνάμεις ἀπρονοήτους καὶ κατηναγκασμένα πάθη διατρίβοντας τὸ θεῖον, ἀλλὰ καὶ Πρωταγόρας ἔφυγε, καὶ Ἀναξαγόραν εἱρχθέντα μόλις περιεποιήσατο Περικλῆς, καὶ Σωκράτης, οὐδὲν αὐτῷ τῶν γε τοιούτων προσῆκον, ὅμως ἀπώλετο διὰ φιλοσοφίαν.

23.4Ancak geç bir zamanda Platon'un şöhreti, adamın hayatı sayesinde ve tabiatın zorunluluklarını tanrısal ve daha yüksek ilkelere bağladığı için parlayıp bu açıklamaların üzerindeki lekeyi sildi, matematik ilimlerine herkese açık bir yol sağladı. Örneğin dostu Dion, Zakynthos'tan Dionysios'a karşı denize açılacağı sırada ay tutulmuş, ama hiç sarsılmadan yola çıkmış, Syrakusa'ya varıp tiranı devirmişti.

23.4

ὀψὲ δʼ ἡ Πλάτωνος ἐκλάμψασα δόξα διὰ τὸν βίον τοῦ ἀνδρός, καὶ ὅτι ταῖς θείαις καὶ κυριωτέραις ἀρχαῖς ὑπέταξε τὰς φυσικὰς ἀνάγκας, ἀφεῖλε τὴν τῶν λόγων τούτων διαβολήν, καὶ τοῖς μαθήμασιν εἰς ἅπαντας ὁδὸν ἐνέδωκεν. ὁ γοῦν ἑταῖρος αὐτοῦ Δίων, καθʼ ὃν χρόνον ἔμελλεν ἄρας ἐκ Ζακύνθου πλεῖν ἐπὶ Διονύσιον, ἐκλιπούσης τῆς σελήνης, οὐδὲν διαταραχθεὶς ἀνήχθη, καὶ κατασχὼν ἐν Συρακούσαις ἐξέβαλε τὸν τύραννον.

23.5Nikias'ın talihsizliği, o sırada yanında deneyimli bir kâhin de bulunmamasıydı. Onun yakını olup batıl inancının çoğunu gideren Stilbides az önce ölmüştü. Oysa Philokhoros'un dediği gibi bu işaret kaçanlar için kötü değil, tersine pek iyiydi; çünkü korkuyla yapılan işler gizlenme ister, ışık ise onların düşmanıdır.

23.5

τῷ μέντοι Νικίᾳ συνηνέχθη τότε μηδὲ μάντιν ἔχειν ἔμπειρον· ὁ γὰρ συνήθης αὐτοῦ καὶ τὸ πολὺ τῆς δεισιδαιμονίας ἀφαιρῶν Στιλβίδης ἐτεθνήκει μικρὸν ἔμπροσθεν. ἐπεὶ τὸ σημεῖον, ὥς φησι Φιλόχορος, φεύγουσιν οὐκ ἦν πονηρόν, ἀλλὰ καὶ πάνυ χρηστόν· ἐπικρύψεως γὰρ αἱ σὺν φόβῳ πράξεις δέονται, τὸ δὲ φῶς πολέμιόν ἐστιν αὐταῖς.

23.6Üstelik güneş ve ay olaylarında, Autokleides'in Yorumlar'da yazdığı gibi, üç gün beklenirdi. Nikias ise ayın bir devir daha beklenmesine onları ikna etti; sanki ayın, gölgeli ve yerin perdelediği bölgeyi geçer geçmez yeniden aydınlandığını görmemiş gibi.

23.6

ἄλλως τε καὶ τῶν περὶ ἥλιον καὶ σελήνην ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἐποιοῦντο φυλακήν, ὡς Αὐτοκλείδης διέγραψεν ἐν τοῖς ἐξηγητικοῖς· ὁ δὲ Νικίας ἄλλην ἔπεισε σελήνης ἀναμένειν περίοδον, ὥσπερ οὐκ εὐθὺς θεασάμενος αὐτὴν ἀποκαθαρθεῖσαν, ὅτε τὸν σκιερὸν τόπον καὶ ὑπὸ τῆς γῆς ἀντιφραττόμενον παρῆλθε.

24.124. Bölüm

Neredeyse her şeyi bırakıp oturmuş, kurban kesip kehanet soruyordu. Sonunda düşman üzerlerine geldi: karadan surlarını ve karargâhlarını kuşatıyor, gemileriyle limanı çepeçevre sarıyordu. Yalnız kendileri trierilerle değil, küçük çocuklar da dört bir yandan balıkçı teknelerine ve kayıklara binip Atinalılara meydan okuyor, hakaret ediyordu.

24.1

μικροῦ δὲ πάντων ἀφέμενος τῶν ἄλλων ἔθυέ τε καὶ διεμαντεύετο καθήμενος, ἕως ἐπῆλθον αὐτοῖς οἱ πολέμιοι, τῷ μὲν πεζῷ τὰ τείχη καὶ τὸ στρατόπεδον αὐτῶν πολιορκοῦντες, ταῖς δὲ ναυσὶ κύκλῳ τὸν λιμένα περιλαμβάνοντες, οὐκ αὐτοὶ μόνον ταῖς τριήρεσιν, ἀλλὰ καὶ τὰ παιδάρια πανταχόθεν ἐπιβαίνοντα τῶν ἁλιάδων καὶ ταῖς σκάφαις προσπλέοντα προὐκαλεῖτο τοὺς Ἀθηναίους καὶ προὐπηλάκιζεν.

24.2Bunlardan biri, tanınmış bir ailenin oğlu Herakleides, teknesiyle ileri atılmıştı; bir Atina gemisi peşine düşüp onu yakalamak üzereydi. Amcası Pollikhos korkup yönettiği on trieriyle karşı saldırıya geçti, ötekiler de Pollikhos için korkup aynı şekilde denize açıldı. Şiddetli bir deniz savaşı oldu; Syrakusalılar kazandı, Eurymedon'u ve daha pek çok kişiyi öldürdüler.

24.2

ὧν ἕνα, παῖδα γνωρίμων γονέων, Ἡρακλείδην, προεξελάσαντα τῷ πλοίῳ ναῦς Ἀττικὴ διώκουσα κατελάμβανε. δείσας δὲ περὶ αὐτῷ Πόλλιχος ὁ θεῖος ἀντελαύνει δέκα τριήρεσιν ὧν ἦρχεν· οἱ δʼ ἄλλοι περὶ τοῦ Πολλιχου φοβηθέντες ὡσαύτως ἀνήγοντο. καὶ ναυμαχίας ἰσχυρᾶς γενομένης ἐνίκησαν οἱ Συρακούσιοι, καὶ τὸν Εὐρυμέδοντα πολλῶν μετʼ ἄλλων διέφθειραν.

24.3Artık Atinalılar için kalmak dayanılmaz olmuştu. Komutanlara bağırıp kara yolundan çekilmelerini istiyorlardı. Çünkü Syrakusalılar zaferden hemen sonra limanın çıkışını kapatıp tıkamışlardı. Nikias ve yanındakiler buna yanaşmadı; çok sayıda yük gemisini ve iki yüze

24.3

ἦν οὖν οὐκέτι μένειν ἀνασχετὰ Ἀθηναίοις, ἀλλὰ τῶν στρατηγῶν κατεβόων πεζῇ κελεύοντες ἀναχωρεῖν. καὶ γὰρ οἱ Συρακούσιοι νικήσαντες εὐθὺς ἐνέφραξαν καὶ ἀπέκλεισαν τὸν διέκπλουν τοῦ λιμένος. οἱ δὲ περὶ τὸν Νικίαν τοῦτο μὲν οὐκ ἐπείθοντο· δεινὸν γὰρ ἦν ἀπολιπεῖν ὁλκάδας τε πολλὰς καὶ τριήρεις ὀλίγον ἀριθμῷ διακοσίω.

24.4yakın trieriyi bırakmak korkunç bir şeydi. Piyadelerin en iyilerini ve mızrakçıların en yiğitlerini gemilere bindirip yüz on trieriyi donattılar; ötekilerin kürekleri yoktu. Geri kalan kalabalığı Nikias deniz kıyısına dizdi, büyük karargâhı ve Herakleion'a bağlanan surları terk etti. Syrakusalılar Herakles'e âdet olan kurbanı sunamamışlardı; rahipler ve komutanlar ancak o zaman çıkıp kurban sundular, trieriler de o sırada donatılıyordu.

24.4

ἀποδεούσας· ἐμβιβάσαντες δὲ τῶν πεζῶν τοὺς ἀρίστους καὶ τῶν ἀκοντιστῶν τοὺς ἀλκιμωτάτους ἐπλήρωσαν ἑκατὸν καὶ δέκα τριήρεις· αἱ γὰρ ἄλλαι ταρσῶν ἐνδεεῖς ἦσαν. τὸν δὲ λοιπὸν ὄχλον ἔστησε παρὰ θάλασσαν ὁ Νικίας, ἐκλιπὼν τὸ μέγα στρατόπεδον καὶ τὰ τείχη τὰ συνάπτοντα πρὸς τὸ Ἡράκλειον, ὥστε μὴ τεθυκότων τὴν εἰθισμένην θυσίαν τῷ Ἡρακλεῖ τῶν Συρακουσίων, θῦσαι τότε τοὺς ἱερεῖς καὶ στρατηγοὺς ἀναβάντας ἤδη πληρουμένων τῶν τριήρων.

25.125. Bölüm

Kâhinler Syrakusalılara kurbanlardan parlak bir zafer çıktığını, ama savaşı başlatmayıp savunmada kalmaları gerektiğini bildirdi; çünkü Herakles de hep savunurken, önce saldırıya uğradıktan sonra galip gelmişti. Denize açıldılar.

Bu, açık ara en büyük ve en çetin deniz savaşıydı. Bütün iş gözler önünde kısa sürede çeşitli, beklenmedik değişikliklere uğradığı için seyirciler de savaşanlar kadar heyecan ve kaygı yaşıyordu. Atinalılara kendi hazırlıkları düşman kadar zarar verdi.

25.1

ἐπεὶ δʼ οἱ μάντεις τοῖς Συρακουσίοις ἀπήγγειλαν ἐκ τῶν ἱερῶν λαμπρότητα καὶ νίκην μὴ καταρχομένοις μάχης, ἀλλʼ ἀμυνομένοις (καὶ γὰρ τὸν Ἡρακλέα πάντων κρατεῖν ἀμυνόμενον καὶ προεπιχειρούμενον), ἀνήχθησαν. ἡ δὲ ναυμαχία πολὺ μεγίστη καὶ καρτερωτάτη γενομένη, καὶ μηδὲν ἐλάττονα πάθη καὶ θορύβους παρασχοῦσα τοῖς θεωμένοις ἢ τοῖς ἀγωνιζομένοις διὰ τὴν παντὸς ἐπίβλεψιν τοῦ ἔργου ποικίλας μεταβολὰς καὶ ἀπροσδοκήτους ἐν ὀλίγῳ λαμβάνοντος, ἔβλαπτε ταῖς αὐτῶν παρασκευαῖς οὐχ ἧττον τῶν πολεμίων τοὺς Ἀθηναίους.

25.2Çünkü kalabalık ve ağır gemilerle, dört bir yandan saldıran hafif gemilere karşı savaşıyorlardı. Her yandan aynı şiddetle gelen taşlara karşı mızrak ve okla cevap veriyorlardı; deniz çalkantısı nişanı bozuyor, atışlar hedefine uç kısmıyla ulaşamıyordu. Bunu Syrakusalılara Korinthoslu dümenci Ariston öğretmişti; savaşta canla başla çarpışırken Syrakusalılar üstün gelmek üzereyken düştü.

25.2

ἀθρόαις γὰρ ἐμάχοντο ταῖς ναυσὶ καὶ βαρείαις πρὸς κούφας ἀλλαχόθεν ἄλλας ἐπιφερομένας, καὶ βαλλόμενοι λίθοις ὁμοίαν ἔχουσι τὴν πληγὴν πανταχόθεν ἀντέβαλλον ἀκοντίοις καὶ τοξεύμασιν, ὧν ὁ σάλος τὴν εὐθυβολίαν διέστρεφεν, ὥστε μὴ πάντα κατʼ αἰχμὴν προσφέρεσθαι. ταῦτα δʼ Ἀρίστων ὁ Κορίνθιος κυβερνήτης ἐδίδαξε τοὺς Συρακουσίους, καὶ παρὰ τὴν μάχην αὐτὴν ἀγωνιζόμενος προθύμως ἔπεσεν ἤδη κρατούντων τῶν Συρακουσίων.

25.3Büyük bir bozgun ve kırım oldu. Atinalılar için deniz yolundan kaçış kesilmişti. Kara yolundan kurtuluşun da zor olduğunu görünce, düşmanın gemilerini yakından çekip götürmesini bile engellemediler, ölülerini de istemediler. Çünkü hasta ve yaralıları bırakıp gitmek gözlerinin önünde gömülmemiş ölülerden daha acıklıydı; daha çok kötülükle aynı sona varacak olan kendilerini de onlardan daha zavallı sayıyorlardı.

25.3

γενομένης δὲ μεγάλης τροπῆς καὶ φθορᾶς, ἡ μὲν κατὰ θάλασσαν φυγὴ τοῖς Ἀθηναίοις ἀποκέκοπτο· χαλεπὴν δὲ καὶ διὰ γῆς τὴν σωτηρίαν ὁρῶντες οὔτε ναῦς ἀφέλκοντας ἐγγύθεν ἔτι τοὺς πολεμίους ἐκώλυον οὔτε νεκρῶν ᾔτησαν ἀναίρεσιν, ἅτε δὴ τῆς ἐκείνων ἀταφίας τὴν τῶν νοσούντων καὶ τετρωμένων ἀπόλειψιν οἰκτροτέραν οὖσαν ἤδη πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, αὑτοὺς δὲ κἀκείνων ἐπιπονωτέρους ἡγούμενοι, μετὰ πλειόνων κακῶν ἐπὶ ταὐτὸ πάντως ἀφιξομένους τέλος.

26.126. Bölüm

Gece yola çıkmak üzereydiler. Gylippos ve yanındakiler, Syrakusalıların zafer ve bayram yüzünden kurban ve içkiye daldığını görüyor, onları kalkıp çekilen düşmana saldırmaya ne ikna edebileceklerini ne de zorlayabileceklerini düşünüyordu. Hermokrates ise kendi aklıyla Nikias'a bir tuzak kurdu.

26.1

ὡρμημένων δʼ αὐτῶν ἀπαίρειν διὰ νυκτὸς οἱ μὲν περὶ τὸν Γύλιππον, ὁρῶντες ἐν θυσίαις καὶ πότοις τοὺς Συρακουσίους διά τε τὴν νίκην καὶ τὴν ἑορτὴν ὄντας, οὔτε πείσειν οὔτε βιάσεσθαι προσεδόκων ἀναστάντας ἤδη προσφέρεσθαι τοῖς πολεμίοις ἀπιοῦσιν, Ἑρμοκράτης δʼ αὐτὸς ἀφʼ ἑαυτοῦ συνθεὶς ἐπὶ τὸν Νικίαν ἀπάτην,

26.2Dostlarından bazılarını ona gönderdi. Bunlar, daha önce de Nikias'la gizlice görüşmeye alışkın olan adamlardan geldiklerini söylediler ve geceleyin yola çıkmamasını öğütlediler; Syrakusalılar pusu kurmuş, geçitleri tutmuştu. Bu hileye kanan Nikias, düşmandan yalan yere korktuğu şeyi gerçekten çekmek için bekledi.

26.2

ἔπεμψέ τινας τῶν ἑταίρων πρὸς αὐτόν, ἀπʼ ἐκείνων μὲν ἥκειν τῶν ἀνδρῶν φάσκοντας, οἳ καὶ πρότερον εἰώθεσαν κρύφα τῷ Νικίᾳ διαλέγεσθαι, παραινοῦντας δὲ μὴ πορεύεσθαι διὰ τῆς νυκτός, ὡς τῶν Συρακουσίων ἐνέδρας πεποιημένων αὐτοῖς καὶ προκατεχόντων τὰς παρόδους. τούτῳ δὲ καταστρατηγηθεὶς ὁ Νικίας ὑπέμενεν ἃ ψευδῶς ἔδεισεν ὑπὸ τῶν πολεμίων ἀληθῶς παθεῖν.

26.3Çünkü düşman gün ağarırken ilerleyip yolların sarp yerlerini tuttu, ırmak geçitlerini duvarla kapattı, köprüleri kesti, düzlüklere de süvariler yerleştirdi. Atinalılara savaşmadan geçebilecekleri hiçbir yer kalmadı.

Atinalılar o günü ve bir geceyi daha beklediler. Sonra sanki düşman toprağından değil de vatanlarından ayrılıyormuş gibi ağlayıp sızlayarak yola koyuldular; zorunlu ihtiyaçlardan yoksundular, güçsüz dostlarını ve arkadaşlarını geride bırakıyorlardı. Yine de bu kötülükleri, bekledikleri kötülüklerden hafif sayıyorlardı.

26.3

προελθόντες γὰρ ἅμʼ ἡμέρα τὰς δυσχωρίας τῶν ὁδῶν κατέλαβον καὶ τὰς διαβάσεις τῶν ποταμῶν ἀπετείχισαν τάς τε γεφύρας ἀπέκοψαν, ἐν δὲ τοῖς ὁμαλοῖς καὶ πεδινοῖς τοὺς ἱππεῖς ἔταξαν, ὥστε μηδένα λελεῖφθαι τοῖς Ἀθηναίοις τόπον ἀμαχεὶ προελθεῖν. οἱ δὲ καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν νύκτα τὴν ἑτέραν ἐπιμείναντες ἐπορεύοντο κλαυθμῷ καὶ ὀλοφυρμῷ, καθάπερ ἐκ πατρίδος, οὐ πολεμίας, ἀνιστάμενοι, διὰ τὰς ἀπορίας τῶν ἀναγκαίων καὶ τὰς ἀπολείψεις τῶν ἀδυνάτων φίλων καὶ συνήθων, ὅμως τὰ παρόντα κακὰ κουφότερα τῶν προσδοκωμένων νομίζοντες εἶναι.

26.4Orduda pek çok korkunç manzara vardı, ama hiçbiri Nikias'ın kendisinden daha acıklı değildi. Hastalıktan bitkin düşmüştü; hasta olduğu için çok şeye ihtiyacı varken, itibarına yakışmayacak şekilde zorunlu bir yaşayışa, en küçük erzağa mahkûm kalmıştı. Hastalığına rağmen güçlü pek çok kişinin bile güçlükle katlandığı şeyleri yapıyor, dayanıyordu. Herkes açıkça görüyordu ki bu zahmetlere kendisi için ya da canını sevdiği için dayanmıyor, onlar için umudunu bırakmıyordu.

26.4

πολλῶν δὲ δεινῶν ἐν τῷ στρατοπέδῳ φαινομένων, οὐδὲν ἦν οἰκτρότερον αὐτοῦ Νικίου θέαμα, κεκακωμένου μὲν ὑπὸ τῆς ἀσθενείας, συνεσταλμένου δὲ παρʼ ἀξίαν εἰς ἀναγκαίαν δίαιταν καὶ τὰ μικρότατα τῶν ἐφοδίων εἰς τὸ σῶμα πολλῶν διὰ τὴν νόσον δεόμενον, πράττοντος δὲ μετʼ ἀρρωστίας καὶ καρτεροῦντος ἃ πολλοὶ τῶν ἐρρωμένων μόλις ὑπέμενον, καταφανοῦς δὲ πᾶσιν ὄντος οὐ διʼ αὑτὸν οὐδὲ τῷ φιλοψυχεῖν τοῖς πόνοις ἐμμένοντος, ἀλλὰ διʼ ἐκείνους τὴν ἐλπίδα μὴ προϊεμένου.

26.5Ötekiler korku ve acıyla gözyaşlarına ve ağıtlara kapılırken o, bazen buna zorlandığında bile belli ki seferin utancını ve şerefsizliğini, başarmayı umduğu işlerin büyüklüğü ve şöhretiyle tartıyordu.

26.5

καὶ γὰρ εἰς δάκρυα καὶ ὀδυρμοὺς τῶν ἄλλων ὑπὸ φόβου καὶ λύπης τρεπομένων, ἐκεῖνος, εἴ ποτε βιασθείη τοῦτο ποιῆσαι, δῆλος ἦν τὸ αἰσχρὸν καὶ τὸ ἀκλεὲς τῆς στρατείας ἀναλογιζόμενος πρὸς τὸ μέγεθος καὶ τὴν δόξαν ὧν ἤλπιζε κατορθώσειν.

26.6Askerler yalnız görünüşüne bakarak değil, seferi engellemek için söylediği sözleri ve öğütleri hatırlayarak da haksız yere acı çektiğini düşünüyordu. Tanrılardan da umutlarını kesiyorlardı; çünkü tanrıların sevdiği, tanrısal güce karşı pek çok büyük hizmette bulunmuş bir adam, orduların en kötü ve en aşağı insanlarından daha iyi bir talihe sahip değildi.

26.6

οὐ μόνον δʼ αὐτοῦ τὴν ὄψιν ὁρῶντες, ἀλλὰ καὶ τῶν λόγων μνημονεύοντες καὶ τῶν παραινέσεων ἃς ἐποιήσατο κωλύων τὸν ἔκπλουν, ἔτι μᾶλλον ἐνόμιζον ἀναξίως ταλαιπωρεῖν· καὶ πρὸς τὰς ἐκ θεῶν ἐλπίδας ἀθύμως εἶχον, ἐννοοῦντες ὡς ἀνὴρ θεοφιλὴς καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα λαμπρυνάμενος πρὸς τὸ θεῖον οὐδενὸς ἐπιεικεστέρᾳ τύχῃ χρῆται τῶν κακίστων ἐν τῷ στρατεύματι καὶ ταπεινοτάτων.

27.127. Bölüm

Yine de Nikias sesiyle, yüzüyle ve askerlerine elini uzatmasıyla felaketlerden güçlü görünmeye çalışıyordu. Sekiz gün boyunca bütün yolculuk sırasında düşmanın saldırılarına ve yaralamalarına uğrasa da yanındaki kuvveti yenilmemiş tuttu. Sonunda Demosthenes ve ordusu, savaşarak geride kalırken Polyzelos'un çiftliğinde kuşatılıp tutsak düştü.

27.1

οὐ μὴν ἀλλʼ ὅ γε Νικίας ἐπειρᾶτο καὶ φωνῇ καὶ προσώπῳ καὶ δεξιώσει κρείττων ὁρᾶσθαι τῶν δεινῶν. καὶ παρὰ πᾶσάν γε τὴν πορείαν ἐφʼ ἡμέρας ὀκτὼ βαλλόμενος καὶ τραυματιζόμενος ὑπὸ τῶν πολεμίων ἀήττητον ἐφύλαττε τὴν σὺν αὐτῷ δύναμιν, ἄχρι οὗ Δημοσθένης ἑάλω καὶ τὸ μετʼ ἐκείνου στράτευμα, περὶ τὴν Πολυζήλειον αὐλὴν ἐν τῷ διαμάχεσθαι καὶ ὑπολείπεσθαι κυκλωθέν.

27.2Demosthenes kılıcını çekip kendini vurdu, ama düşman hemen çevresini sarıp onu yakaladı, ölmedi.

Syrakusalılar Nikias'a gelip bunu söyleyince atlılar gönderdi ve o ordunun tutsak düştüğünü öğrendi. Gylippos'tan antlaşma istedi: Syrakusalıların savaş için harcadığı bütün paraya karşılık rehineler alarak Atinalıları Sicilya'dan bıraksınlar.

27.2

αὐτὸς δὲ Δημοσθένης σπασάμενος τὸ ξίφος ἔπληξε μὲν ἑαυτόν, οὐ μὴν ἀπέθανε, ταχὺ τῶν πολεμίων περισχόντων καὶ συλλαβόντων αὐτόν. ὡς δὲ τῷ Νικίᾳ προσελάσαντες ἔφραζον οἱ Συρακούσιοι καὶ πέμψας ἱππέας ἔγνω τὴν ἐκείνου τοῦ στρατεύματος ἅλωσιν, ἠξίου σπείσασθαι πρὸς τὸν Γύλιππον, ὅπως ἀφῶσι τοὺς Ἀθηναίους ἐκ Σικελίας ὅμηρα λαβόντες ὑπὲρ τῶν χρημάτων ὅσα Συρακουσίοις ἀνάλωτο πρὸς τὸν πόλεμον.

27.3Ama dinlemediler. Tersine küstahça ve öfkeyle tehdit edip sövüyor, her türlü zorunlu şeyden yoksun kalan adamları taşlıyorlardı. Yine de o geceyi dayandı, ertesi gün de atışlar altında Asinaros ırmağına ilerledi. Düşman oradakilerin bir kısmını sıkıştırıp ırmağa itti, ötekiler susuzluktan önce davranıp kendilerini ırmağa attı.

27.3

οἱ δʼ οὐ προσεῖχον, ἀλλὰ πρὸς ὕβριν καὶ μετʼ ὀργῆς ἀπειλοῦντες καὶ λοιδοροῦντες ἔβαλλον ἤδη πάντων ἐνδεῶς ἔχοντα τῶν ἀναγκαίων. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὴν νύκτα διεκαρτέρησε καὶ τὴν ἐπιοῦσαν ἡμέραν προῄει βαλλόμενος πρὸς τὸν Ἀσίναρον ποταμόν. ἐκεῖ δὲ τοὺς μὲν οἱ πολέμιοι συνενεγκόντες ἐνέσεισαν εἰς τὸ ῥεῖθρον, οἱ δὲ φθάνοντες ὑπὸ δίψους ἔρριπτον ἑαυτούς.

27.4En büyük ve en vahşi kırım burada oldu; ırmakta hem su içiyor hem boğazlanıyorlardı. Sonunda Nikias Gylippos'un ayaklarına kapanıp şöyle dedi: "Ey Gylippos, siz galipler merhamet edin. Bunca talihle ad ve şöhret kazanmış olan bana değil, öteki Atinalılara. Savaşın talihlerinin ortak olduğunu, Atinalıların da talihliyken size karşı ölçülü ve yumuşak davrandığını düşünün."

27.4

καὶ πλεῖστος ἐνταῦθα μόρος ἦν καὶ ὠμότατος ἐν τῷ ποταμῷ πινόντων ἅμα καὶ σφαττομένων, ἄχρι Νικίας Γυλίππῳ προσπεσὼν εἶπεν· ἔλεος ὑμᾶς, ὦ Γύλιππε, λαβέτω νικῶντας, ἐμοῦ μὲν μηδείς, ὃς ἐπὶ τηλικαύταις εὐτυχίαις ὄνομα καὶ δόξαν ἔσχον, τῶν δʼ ἄλλων Ἀθηναίων, ἐννοηθέντας ὅτι κοιναὶ μὲν αἱ τύχαι τοῦ πολέμου, μετρίως δʼ αὐταῖς καὶ πρᾴως ἐχρήσαντο ἐν οἷς εὐτύχουν Ἀθηναῖοι πρὸς ὑμᾶς.

27.5Nikias böyle konuşunca onun görünüşü ve sözleri Gylippos'u biraz etkiledi. Çünkü antlaşma sırasında Lakedaimonluların ondan iyilik gördüğünü biliyordu; düşman komutanları sağ olarak götürmeyi de şöhret için büyük şey sayıyordu. Bu yüzden Nikias'ı kaldırıp cesaret verdi, ötekilerin de sağ yakalanmasını emretti. Ama emir geç ulaştığı için kurtulanlar öldürülenlerden çok daha az oldu; yine de askerler pek çok kişiyi gizlice aşırdı.

27.5

τοιαῦτα τοῦ Νικίου λέγοντος ἔπαθε μέν τι καὶ πρὸς τὴν ὄψιν αὐτοῦ καὶ πρὸς τοὺς λόγους ὁ Γύλιππος· ᾔδει γὰρ τοὺς Λακεδαιμονίους εὖ πεπονθότας ὑπʼ αὐτοῦ περὶ τὰς γενομένας διαλύσεις· μέγα δʼ ἡγεῖτο πρὸς δόξαν εἰ ζῶντας ἀπαγάγοι τοὺς ἀντιστρατήγους. διὸ τόν τε Νικίαν ἀναλαβὼν ἐθάρρυνε καὶ τοὺς ἄλλους ζωγρεῖν παρήγγειλε. βραδέως δὲ τοῦ παραγγέλματος διϊκνουμένου πολλῷ τῶν φονευθέντων ἐλάττονες οἱ διασωθέντες ἐγένοντο· καίτοι πολλοὶ διεκλάπησαν ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν.

27.6Açıkça tutsak düşenleri bir araya topladılar. Irmak çevresindeki en güzel ve en büyük ağaçlara ele geçirilen zırhları astılar. Kendileri taçlarını taktı, atlarını görkemli biçimde süsledi, düşmanın atlarının yelelerini kesti ve şehre girdiler. Yunanların Yunanlara karşı yaptığı savaşların en parlağını yapmış, en büyük güç ve gayret ile aretēyle en eksiksiz zaferi kazanmışlardı.

27.6

τοὺς δὲ φανερῶς ἑαλωκότας ἀθροίσαντες τὰ μὲν κάλλιστα καὶ μέγιστα δένδρα τῶν περὶ τὸν ποταμὸν ἀνέδησαν αἰχμαλώτοις πανοπλίαις, ἐστεφανωμένοι δὲ αὐτοὶ καὶ κοσμήσαντες τοὺς ἵππους διαπρεπῶς, κείραντες δὲ τοὺς τῶν πολεμίων εἰσήλαυνον εἰς τὴν πόλιν, ἀγῶνα λαμπρότατον ὧν Ἕλληνες πρὸς Ἕλληνας ἠγωνίσαντο καὶ νίκην τελεωτάτην κράτει πλείστῳ καὶ ῥώμῃ μεγίστῃ προθυμίας καὶ ἀρετῆς κατωρθωκότες.

28.128. Bölüm

Syrakusalıların ve müttefiklerin bütün halkıyla toplandığı mecliste demagog Eurykles şu önergeleri yazdı: Önce Nikias'ın yakalandığı gün kutsal sayılsın, o gün kurban kesilip işe ara verilsin ve bayrama ırmaktan ötürü Asinaria denilsin. Bu gün, Atinalıların Metageitnion dediği Karneios ayının bitmesine dört gün kala idi.

28.1

ἐκκλησίας δὲ πανδήμου Συρακουσίων καὶ τῶν συμμάχων γενομένης, Εὐρυκλῆς ὁ δημαγωγὸς ἔγραψε πρῶτον μὲν τὴν ἡμέραν ἐν ᾗ τὸν Νικίαν ἔλαβον, ἱερὰν ἔχειν, θύοντας καὶ σχολάζοντας ἔργων, Ἀσιναρίαν τὴν ἑορτὴν ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ καλοῦντας· ἡμέρα δʼ ἦν τετρὰς φθίνοντος τοῦ Καρνείου μηνός, ὃν Ἀθηναῖοι Μεταγειτνιῶνα προσαγορεύουσι.

28.2Atinalıların köleleri ve öteki müttefikleri satılsın, kendileri ve Sicilya'dan onlara katılanlar taş ocaklarına atılıp gözetim altında tutulsun, komutanlar ise öldürülsün.

Syrakusalılar bunları kabul edecekken Hermokrates, zaferi iyi kullanmanın zafer kazanmaktan daha üstün olduğunu söyleyince büyük bir uğultuyla karşılaştı. Gylippos Atinalı komutanları sağ olarak Lakedaimonlulara götürmek istedi. Ama Syrakusalılar zaferle şımarmıştı, ona hakaret etmeye başladılar.

28.2

τῶν δʼ Ἀθηναίων τοὺς μὲν οἰκέτας ἀποδόσθαι καὶ τοὺς ἄλλους συμμάχους, αὐτοὺς δὲ καὶ τοὺς ἀπὸ Σικελίας φρουρεῖν ἐμβαλόντας εἰς τὰς λατομίας, πλὴν τῶν στρατηγῶν, ἐκείνους δὲ ἀποκτεῖναι. ταῦτα προσδεχομένων τῶν Συρακουσίων, Ἑρμοκράτης μὲν εἰπὼν ὅτι τοῦ νικᾶν κρεῖττόν ἐστι τὸ καλῶς χρῆσθαι τῇ νίκῃ, οὐ μετρίως ἐθορυβήθη, Γύλιππον δὲ τοὺς στρατηγοὺς τῶν Ἀθηναίων ἐξαιτούμενον ζῶντας ἀγαγεῖν Λακεδαιμονίοις ὑβρίζοντες· ἤδη τοῖς εὐτυχήμασιν οἱ Συρακούσιοι κακῶς ἔλεγον,

28.3Zaten savaş sırasında sertliğine ve Lakon tarzı komutasına güçlükle katlanmışlardı; Timaios'un dediğine göre onu cimrilik ve açgözlülükle de suçluyorlardı. Bu babadan kalma bir illetti: babası Kleandridas da rüşvet suçundan sürgüne gitmişti. Gylippos da Lysandros'un Sparta'ya gönderdiği bin talantın otuzunu aşırıp evinin çatısının altına saklamış, ihbar edilince de en utanç verici şekilde sürülmüştü. Ama bunu Lysandros'un hayatında daha ayrıntılı anlattık.

28.3

ἄλλως τε καὶ παρὰ τὸν πόλεμον αὐτοῦ τὴν τραχύτητα καὶ τὸ Λακωνικὸν τῆς ἐπιστασίας οὐ ῥᾳδίως ἐνηνοχότες, ὡς δὲ Τίμαιός φησι, καὶ μικρολογίαν τινὰ καὶ πλεονεξίαν κατεγνωκότες, ἀρρώστημα πατρῷον, ἐφʼ ᾧ καὶ Κλεανδρίδης ὁ πατὴρ αὐτοῦ δώρων ἁλοὺς ἔφυγε, καὶ οὗτος αὐτός, ἀπὸ τῶν χιλίων ταλάντων ἃ Λύσανδρος ἔπεμψεν εἰς Σπάρτην ὑφελόμενος τριάκοντα καὶ κρύψας ὑπὸ τὸν ὄροφον τῆς οἰκίας, εἶτα μηνυθείς, αἴσχιστα πάντων ἐξέπεσεν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐν τῷ Λυσάνδρου βίῳ μᾶλλον διηκρίβωται.

28.4Timaios, Demosthenes ile Nikias'ın Philistos ve Thukydides'in yazdığı gibi Syrakusalıların emriyle öldürülmediğini söyler. Ona göre meclis henüz toplantıdayken Hermokrates adam göndermiş, muhafızlardan biri aracılığıyla kendi canlarına kıymalarına izin verilmiş. Cesetleri ise kapının önüne atılmış ve görmek isteyenlere açık bırakılmıştı.

28.4

Δημοσθένην δὲ καὶ Νικίαν ἀποθανεῖν Τίμαιος οὔ φησιν ὑπὸ Συρακουσίων κελευσθέντας, ὡς Φίλιστος ἔγραψε καὶ Θουκυδίδης, ἀλλʼ Ἑρμοκράτους πέμψαντος, ἔτι τῆς ἐκκλησίας συνεστώσης, καὶ διʼ ἑνὸς τῶν φυλάκων παρέντων αὐτοὺς διʼ αὑτῶν ἀποθανεῖν· τὰ μέντοι σώματα πρὸς ταῖς πύλαις ἐκβληθέντα κεῖσθαι φανερὰ τοῖς δεομένοις τοῦ θεάματος.

28.5Öğrendiğime göre Syrakusa'da bugün de bir tapınakta Nikias'ın olduğu söylenen bir kalkan gösterilir; altın ve mor ipliklerin ustaca birbirine karıştırılarak dokunduğu bir kalkandır.

28.5

πυνθάνομαι δὲ μέχρι νῦν ἐν Συρακούσαις ἀσπίδα κειμένην πρὸς ἱερῷ δείκνυσθαι, Νικίου μὲν λεγομένην, χρυσοῦ δὲ καὶ πορφύρας εὖ πως πρὸς ἄλληλα μεμιγμένων διʼ ὑφῆς συγκεκροτημένην.

29.129. Bölüm

Atinalıların çoğu taş ocaklarında hastalıktan ve kötü beslenmeden öldü. Her birine günde iki kotyle arpa ve bir kotyle su veriliyordu. Az olmayan sayıda kişi de kaçırılıp ya da köle olarak gizlenip satıldı. Bunları köle olarak satarken alınlarına at damgası vuruyorlardı; bazıları köleliğin yanı sıra buna da katlanmak zorunda kaldı.

29.1

τῶν δʼ Ἀθηναίων οἱ μὲν πλεῖστοι διεφθάρησαν ἐν ταῖς λατομίαις ὑπὸ νόσου καὶ διαίτης πονηρᾶς, εἰς ἡμέραν ἑκάστην κοτύλας δύο κριθῶν λαμβάνοντες καὶ μίαν ὕδατος, οὐκ ὀλίγοι δʼ ἐπράθησαν διακλαπέντες ἢ καὶ διαλαθόντες ὡς οἰκέται. καὶ τούτους ὡς οἰκέτας ἐπώλουν, στίζοντες ἵππον εἰς τὸ μέτωπον· ἀλλʼ ἦσαν οἱ καὶ τοῦτο πρὸς τῷ δουλεύειν ὑπομένοντες.

29.2Ama bunlara utangaçlıkları ve terbiyeleri yardımcı oldu: Ya çabuk azat edildiler ya da efendilerinin yanında saygı görerek kaldılar. Kimileri de Euripides sayesinde kurtuldu. Anlaşılan anakara dışındaki Yunanlar arasında onun şiirine en çok hasret duyanlar Sicilyalılardı. Gelen yolcuların getirdiği küçük örnekleri ve tatlımlıkları ezberleyip sevinçle birbirlerine aktarıyorlardı.

29.2

ἐβοήθει δὲ καὶ τούτοις ἥ τʼ αἰδὼς καὶ τὸ κόσμιον· ἢ γὰρ ἠλευθεροῦντο ταχέως ἢ τιμώμενοι παρέμενον τοῖς κεκτημένοις. ἔνιοι δὲ καὶ διʼ Εὐριπίδην ἐσώθησαν. μάλιστα γάρ, ὡς ἔοικε, τῶν ἐκτὸς Ἑλλήνων ἐπόθησαν αὐτοῦ τὴν μοῦσαν οἱ περὶ Σικελίαν· καὶ μικρὰ τῶν ἀφικνουμένων ἑκάστοτε δείγματα καὶ γεύματα κομιζόντων ἐκμανθάνοντες ἀγαπητῶς μετεδίδοσαν ἀλλήλοις.

29.3Anlatıldığına göre o zaman kurtulup eve dönenlerin çoğu Euripides'i minnetle selamlamış. Kimileri onun şiirlerinden hatırladıklarını öğreterek kölelikten azat edildiklerini, kimileri savaştan sonra başıboş dolaşırken şarkılarını söyleyerek yiyecek ve su bulduklarını anlatmış. Kaunosluların, korsanların kovaladığı bir gemi limanlarına geldiğinde önce kabul etmeyip geri çevirdikleri, sonra Euripides'in şarkılarını bilip bilmediklerini sorup "biliyoruz" cevabını alınca gemiyi içeri aldıkları da söylenir; buna şaşmamak gerekir.

29.3

τότε γοῦν φασι τῶν σωθέντων οἴκαδε συχνοὺς ἀσπάσασθαι τὸν Εὐριπίδην φιλοφρόνως, καὶ διηγεῖσθαι τοὺς μέν, ὅτι δουλεύοντες ἀφείθησαν ἐκδιδάξαντες ὅσα τῶν ἐκείνου ποιημάτων ἐμέμνηντο, τοὺς δʼ, ὅτι πλανώμενοι μετὰ τὴν μάχην τροφῆς καὶ ὕδατος μετέλαβον τῶν μελῶν ᾄσαντες. οὐ δεῖ δὴ θαυμάζειν ὅτι τοὺς Καυνίους φασὶ πλοίου προσφερομένου τοῖς λιμέσιν ὑπὸ λῃστρίδων διωκομένου μὴ δέχεσθαι τὸ πρῶτον, ἀλλʼ ἀπείργειν, εἶτα μέντοι διαπυνθανομένους εἰ γινώσκουσιν ᾄσματα τῶν Εὐριπίδου, φησάντων ἐκείνων, οὕτω παρεῖναι καὶ καταγαγεῖν τὸ πλοῖον.

30.130. Bölüm

Atinalılar için felaketin inanılmaz görünmesinde haberciden de büyük pay olduğu söylenir. Anlaşılan Peiraieus'a inen bir yabancı bir berber dükkânına oturmuş, Atinalılar öğrenmiş gibi olanları anlatmaya başlamıştı. Berber bunu duyunca, başkaları öğrenmeden koşarak şehre gitti, yöneticilere ulaştı ve haberi hemen agoraya yaydı. Doğal olarak şaşkınlık ve kargaşa oluştu.

30.1

Ἀθηναίοις δέ φασι τὴν συμφορὰν οὐχ ἥκιστα διὰ τὸν ἄγγελον ἄπιστον γενέσθαι. ξένος γάρ τις, ὡς ἔοικεν, ἀποβὰς εἰς Πειραιᾶ καὶ καθίσας ἐπὶ κουρεῖον, ὡς ἐγνωκότων ἤδη τῶν Ἀθηναίων λόγους ἐποιεῖτο περὶ τῶν γεγονότων. ὁ δὲ κουρεὺς ἀκούσας, πρὶν ἄλλους πυνθάνεσθαι, δρόμῳ συντείνας εἰς τὸ ἄστυ καὶ προσβαλὼν τοῖς ἄρχουσιν εὐθὺς κατʼ ἀγορὰν ἐνέβαλε τὸν λόγον. ἐκπλήξεως δὲ καὶ ταραχῆς,

30.2Yöneticiler meclisi toplayıp adamı getirdi. Kimden öğrendiği sorulunca net bir şey söyleyemedi. Yalan haber yayıp şehri karıştırmakla suçlanarak işkence çarkına bağlandı ve uzun süre işkence gördü. Sonunda bütün felaketi olduğu gibi bildirenler geldi. Böylece Nikias'ın, sık sık önceden söylediği şeylerin başına geldiğine güçlükle inanıldı.

30.2

ὡς εἰκός, γενομένης, οἱ μὲν ἄρχοντες ἐκκλησίαν συναγαγόντες εἰσήγαγον τὸν ἄνθρωπον· ὡς δʼ ἐρωτώμενος παρʼ οὗ πύθοιτο σαφὲς οὐδὲν εἶχε φράζειν, δόξας λογοποιὸς εἶναι καὶ ταράττειν τὴν πόλιν, εἰς τὸν τροχὸν καταδεθεὶς ἐστρεβλοῦτο πολὺν χρόνον, ἕως ἐπῆλθον οἱ τὸ πᾶν κακόν, ὡς εἶχεν, ἀπαγγέλλοντες. οὕτω μόλις ὁ Νικίας ἐπιστεύθη παθὼν ἃ πολλάκις αὐτοῖς προεῖπεν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…