İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Paralel Hayatlar: Timoleon ile Aemilius Paulus'un Karşılaştırması

Τιμολέοντος καὶ Παύλου Αἰμιλίου σύγκρισις

1.11. Bölüm

Tarihî olaylar böyle olduğuna göre, karşılaştırmada pek fazla fark ve benzemezlik bulunmadığı açıktır.

1.1

τοιούτων δὲ τῶν κατὰ τὴν ἱστορίαν ὄντων, δῆλον ὡς οὐκ ἔχει πολλὰς διαφορὰς οὐδὲ ἀνομοιότητας ἡ σύγκρισις.

1.2İkisi de ünlü düşmanlarla savaştı, biri Makedonlarla, öteki Kartacalılarla. Zaferleri de dillere destandı: biri Makedonya'yı ele geçirip Antigonos'tan gelen hanedanı yedinci kralda bitirdi, öteki Sicilya'daki bütün tiranlıkları kaldırıp adayı özgürleştirdi.

1.2

οἵ τε γὰρ πόλεμοι πρὸς ἐνδόξους γεγόνασιν ἀμφοτέροις ἀνταγωνιστάς, τῷ μὲν Μακεδόνας, τῷ δὲ Καρχηδονίους, αἵ τε νῖκαι περιβόητοι, τοῦ μὲν ἑλόντος Μακεδονίαν καὶ τὴν ἀπʼ Ἀντιγόνου διαδοχὴν ἐν ἑβδόμῳ βασιλεῖ καταπαύσαντος, τοῦ δὲ τὰς τυραννίδας πάσας ἀνελόντος ἐκ Σικελίας καὶ τὴν νῆσον ἐλευθερώσαντος·

1.3Ama biri kalkıp, Zeus hakkı için, Aemilius'un Romalıları daha önce yenmiş, gücü yerinde bir Perseus'la, Timoleon'un ise iyice tükenmiş, yıpranmış bir Dionysios'la karşılaştığını söyleyebilir.

1.3

εἰ μὴ νὴ Δία βούλοιτό τις παρεγχειρεῖν ὡς Αἰμίλιος μὲν ἐρρωμένῳ Περσεῖ καὶ Ῥωμαίους νενικηκότι, Τιμολέων δὲ Διονυσίῳ παντάπασιν ἀπειρηκότι καὶ κατατετριμμένῳ συνέπεσε,

1.4Buna karşılık Timoleon lehine de şu söylenebilir: pek çok tiranı ve Kartacalıların büyük gücünü rastgele toplanmış bir orduyla yendi; Aemilius gibi savaş tecrübesi olan, emir almayı öğrenmiş adamlarla değil, canlarının istediği gibi savaşmaya alışmış, düzensiz paralı askerlerle.

1.4

καὶ πάλιν ὑπὲρ Τιμολέοντος, ὅτι πολλοὺς μὲν τυράννους, μεγάλην δὲ τὴν Καρχηδονίων δύναμιν ἀπὸ τῆς τυχούσης στρατιᾶς ἐνίκησεν, οὐχ ὥσπερ Αἰμίλιος ἀνδράσιν ἐμπειροπολέμοις καὶ μεμαθηκόσιν ἄρχεσθαι χρώμενος, ἀλλὰ μισθοφόροις οὖσι καὶ στρατιώταις ἀτάκτοις, πρὸς ἡδονὴν εἰθισμένοις στρατεύεσθαι.

1.5Çünkü eşit olmayan imkânlarla elde edilen eşit başarıların sebebi komutana atfedilir.

1.5

τὰ γὰρ ἀπʼ οὐκ ἴσης παρασκευῆς ἴσα κατορθώματα τῷ στρατηγῷ τὴν αἰτίαν περιτίθησι.

2.12. Bölüm

İkisi de işlerinde temiz ve adil davrandı. Ama Aemilius kanunlar ve vatan sayesinde daha baştan böyle yetişmiş görünüyor; Timoleon ise kendini böyle yetiştirmiştir.

2.1

καθαρῶν οὖν καὶ δικαίων ἐν τοῖς πράγμασιν ἀμφοτέρων γεγονότων, Αἰμίλιος μὲν ὑπὸ τῶν νόμων καὶ τῆς πατρίδος οὕτως ἔοικεν εὐθὺς ἀφικέσθαι παρεσκευασμένος, Τιμολέων δὲ τοιοῦτον αὐτὸς ἑαυτὸν παρέσχε.

2.2Bunun kanıtı şudur: Romalıların hepsi o dönemde aynı ölçüde düzenli, âdetlere bağlı, kanunlardan ve vatandaşlarından çekinen insanlardı. Yunanlar arasında ise Dion dışında Sicilya'ya el atıp da yozlaşmayan ne bir önder ne de bir komutan vardır.

2.2

τούτου τεκμήριον ὅτι Ῥωμαῖοι μὲν ὁμαλῶς ἐν τῷ τότε χρόνῳ πάντες ἦσαν εὔτακτοι καὶ ὑποχείριοι τοῖς ἐθισμοῖς καὶ τοὺς νόμους δεδιότες καὶ τοὺς πολίτας, Ἑλλήνων δὲ οὐδεὶς ἡγεμών ἐστιν οὐδὲ στρατηγός ὃς οὐ διεφθάρη τότε Σικελίας ἁψάμενος ἔξω Δίωνος.

2.3Üstelik birçokları Dion'un da tek başına iktidara göz diktiğinden, Lakon usulü bir krallık hayal ettiğinden şüpheleniyordu.

2.3

καίτοι Δίωνα πολλοὶ μοναρχίας ὀρέγεσθαι καὶ βασιλείαν τινὰ Λακωνικὴν ὀνειροπολεῖν ὑπενόουν.

2.4Timaios, Syrakusalıların Gylippos'u bile komutanlığında para hırsı ve doyumsuzlukla suçlayarak şerefsizce, itibarsızca gönderdiklerini söyler.

2.4

Τίμαιος δὲ καὶ Γύλιππον ἀκλεῶς φησι καὶ ἀτίμως ἀποπέμψαι Συρακουσίους, φιλοπλουτίαν αὑτοῦ καὶ ἀπληστίαν ἐν τῇ στρατηγίᾳ κατεγνωκότας.

2.5Spartalı Pharax ile Atinalı Kallippos'un Sicilya'ya hükmetmek umuduyla kanunlara ve antlaşmalara nasıl aykırı davrandıklarını da birçok yazar kaydetmiştir.

2.5

ἃ δὲ Φάραξ ὁ Σπαρτιάτης καὶ Κάλλιππος. ὁ Ἀθηναῖος ἐλπίσαντες ἄρξειν Σικελίας παρενόμησαν καὶ παρεσπόνδησαν, ὑπὸ πολλῶν ἀναγέγραπται.

2.6Oysa bunlar kimdi, ne kadar güçleri vardı da böyle umutlara kapıldılar? Biri Syrakusa'dan sürülen Dionysios'a yaltaklanıyordu, Kallippos ise Dion'un paralı asker komutanlarından biriydi.

2.6

καίτοι τίνες ἢ πηλίκων κύριοι πραγμάτων ὄντες οὗτοι τοιαῦτα ἤλπισαν; ὧν ὁ μὲν ἐκπεπτωκότα Συρακουσῶν ἐθεράπευε Διονύσιον, Κάλλιππος δὲ εἷς ἦν τῶν περὶ Δίωνα ξεναγῶν.

2.7Timoleon ise Syrakusalıların isteği ve yalvarışı üzerine tam yetkili komutan olarak gönderilmişti. Gücü araması gerekmiyordu, isteyerek verdikleri gücü alıp elinde tutabilirdi; yine de kanunsuz yöneticilerin devrilmesini kendi komutanlığının ve yönetiminin sonu saydı.

2.7

ἀλλὰ Τιμολέων αἰτησαμένοις καὶ δεηθεῖσιν αὐτοκράτωρ πεμφθεὶς Συρακουσίοις, καὶ δύναμιν οὐ ζητεῖν ἀλλʼ ἔχειν ὀφείλων ἣν ἔλαβε βουλομένων καὶ διδόντων, πέρας ἐποιήσατο τῆς αὑτοῦ στρατηγίας καὶ ἀρχῆς τὴν τῶν παρανόμων ἀρχόντων κατάλυσιν.

2.8Aemilius'un hayranlık uyandıran yanı ise şudur: Bu kadar büyük bir krallığı yendiği hâlde mal varlığını tek bir drahmi artırmadı, parayı ne gördü ne de ona dokundu; oysa başkalarına çok şey verdi, çok şey bağışladı.

2.8

ἐκεῖνο μέντοι τοῦ Αἰμιλίου θαυμαστόν, ὅτι τηλικαύτην βασιλείαν καταστρεψάμενος οὐδὲ δραχμῇ μείζονα τὴν οὐσίαν ἐποίησεν, οὐδὲ εἶδεν οὐδὲ ἥψατο τῶν χρημάτων, καίτοι πολλὰ δοὺς ἑτέροις καὶ δωρησάμενος.

2.9Timoleon'un güzel bir ev ve toprak kabul etmesini kınıyor değilim; bu tür yerlerden armağan almak ayıp değildir. Ama almamak daha üstündür; aretē'nin taşan zenginliği, alınabilecek yerde ihtiyacı olmadığını göstermektir.

2.9

οὐ λέγω δὲ ὅτι Τιμολέων μεμπτός ἐστιν οἰκίαν τε καλὴν λαβὼν καὶ χωρίον· οὐ γὰρ τὸ λαβεῖν ἐκ τοιούτων αἰσχρόν, ἀλλὰ τὸ μὴ λαβεῖν κρεῖττον καὶ περιουσία τῆς ἀρετῆς, ἐν οἷς ἔξεστιν ἐπιδεικνυμένης τὸ μὴ δεόμενον·

2.10Soğuğa ya da sıcağa dayanabilen bedenden, her iki değişime de tabiatça yatkın olan beden daha güçlü olduğu gibi, psykhē'nin de saf sağlamlığı ve gücü, iyi talihin kibirle gevşetip yumuşatmadığı, felaketlerin alçaltmadığı güçtür. İşte bu bakımdan Aemilius daha olgun görünmektedir: çocuklarının ağır talihi ve büyük acısı içinde, başarılarında göründüğünden hiç de daha küçük ya da vakarsız görünmedi.

2.10

ἐπεὶ δέ, ὡς σώματος ῥῖγος ἢ θάλπος φέρειν δυναμένου τὸ πρὸς ἀμφοτέρας εὖ πεφυκὸς ὁμοῦ τὰς μεταβολὰς ῥωμαλεώτερον, οὕτω ψυχῆς ἄκρατος εὐρωστία καὶ ἰσχύς, ἣν οὔτε τὸ εὐτυχεῖν ὕβρει θρύπτει καὶ ἀνίησιν οὔτε συμφοραὶ ταπεινοῦσι, φαίνεται τελειότερος ὁ Αἰμίλιος, ἐν χαλεπῇ τύχῃ καὶ πάθει μεγάλῳ τῷ περὶ τοὺς παῖδας οὐδέν τι μικρότερος οὐδὲ ἀσεμνότερος ἢ διὰ τῶν εὐτυχημάτων ὁραθείς·

2.11Timoleon ise kardeşi konusunda soylu bir iş yaptığı hâlde aklıyla acısına karşı koyamadı; pişmanlık ve kederle kendini yitirip yirmi yıl boyunca kürsüye ve agoraya bakmaya dayanamadı.

2.11

Τιμολέων δὲ γενναῖα πράξας περὶ τὸν ἀδελφὸν οὐκ ἀντέσχε τῷ λογισμῷ πρὸς τὸ πάθος, ἀλλὰ μετανοίᾳ καὶ λύπῃ ταπεινωθεὶς ἐτῶν εἴκοσι τὸ βῆμα καὶ τὴν ἀγορὰν ἰδεῖν οὐχ ὑπέμεινε.

2.12Çirkin şeylerden kaçınmak, onlardan utanmak gerekir. Ama her türlü kötü üne karşı aşırı titizlik iyi huylu, yumuşak, fakat büyüklükten yoksun bir karakterin işidir.

2.12

δεῖ δὲ τὰ αἰσχρὰ φεύγειν καὶ αἰδεῖσθαι, τὸ δὲ πρὸς πᾶσαν ἀδοξίαν εὐλαβὲς ἐπιεικοῦς μὲν ἤθους καὶ ἁπαλοῦ, μέγεθος δὲ οὐκ ἔχοντος.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…