İçeriğe geç
Plutarkhos

Plutarkhos

Paralel Hayatlar: Lysandros ile Sulla'nın Karşılaştırması

Λυσάνδρου καὶ Σύλλα σύγκρισις

1.11. Bölüm

Sulla'nın hayatını da anlattığımıza göre artık karşılaştırmaya geçelim. Yükselişin ilk adımını kendi güçleriyle atıp büyümek ikisinin ortak yanıydı. Ama Lysandros'a özgü olan şuydu: makamlarının hepsini, sağlıklı bir toplumda, vatandaşlarının rızasıyla elde etti; onlara zorla hiçbir şey dayatmadı, kanunlara rağmen güç kazanmadı.

1.1

ἐπεὶ δὲ καὶ τὸν τούτου διεληλύθαμεν βίον, ἴωμεν ἤδη πρὸς τὴν σύγκρισιν. τὸ μὲν οὖν ἀφʼ ἑαυτῶν αὐξήσεως ἀρχὴν λαβοῦσι μεγάλοις γενέσθαι κοινὸν ἀμφοτέροις ὑπῆρξεν, ἴδιον δὲ Λυσάνδρου τὸ βουλομένων τῶν πολιτῶν καὶ ὑγιαινόντων ὅσας ἔσχεν ἀρχὰς λαβεῖν, βιάσασθαι δὲ μηδὲν ἀκόντων μηδʼ ἰσχῦσαι παρὰ τοὺς νόμους.

1.2"Ayrılık zamanında en kötü adam bile şerefe erişir": Roma'da da o sırada halk bozulmuş, yönetim hastalanmış, her yandan başka bir güçlü adam çıkıyordu. Glaucia ve Saturninus gibiler Metellusları şehirden kovarken, konsüllerin oğulları meclislerde boğazlanırken, silahları askerleri altın ve gümüşle satın alarak ele geçirirken, kanunları karşı çıkanları ateş ve demirle zorlayarak yaparken Sulla'nın başa geçmesi hiç şaşırtıcı değildi.

1.2

ἐν δὲ διχοστασίῃ καὶ ὁ πάγκακος ἔλλαχε τιμῆς, ὥσπερ ἐν Ῥώμῃ τότε διεφθαρμένου τοῦ δήμου καὶ νοσοῦντος αὐτοῖς τοῦ πολιτεύματος ἄλλος ἀλλαχόθεν ἀνίστατο δυνάστης. καὶ οὐδὲν ἦν θαυμαστὸν εἰ Σύλλας ἦρχεν, ὅτε Γλαυκίαι καὶ Σατορνῖνοι Μετέλλους ἤλαυνον ἐκ τῆς πόλεως, ὑπάτων δὲ ἀπεσφάττοντο παῖδες ἐν ἐκκλησίαις, ἀργυρίῳ δὲ καὶ χρυσίῳ τὰ ὅπλα παρελάμβανον ὠνούμενοι τοὺς στρατευομένους, πυρὶ δὲ καὶ σιδήρῳ τοὺς νόμους ἐτίθεσαν βιαζόμενοι τοὺς ἀντιλέγοντας.

1.3Böyle bir ortamda en büyük gücü elde edeni suçlamıyorum; ama şehir bu kadar kötü bir durumdayken birinci olmayı, en iyi olmanın kanıtı saymıyorum. Oysa Lysandros, kanunlarının en iyi işlediği ve en itidalli olduğu dönemde Sparta'dan en büyük komutanlıklara ve işlere gönderildi ve aşağı yukarı en iyilerin en iyisi, birincilerin birincisi sayıldı.

1.3

οὐκ αἰτιῶμαι δὲ τὸν ἐν τοιούτοις πράγμασι μέγιστον ἰσχῦσαι διαπραξάμενον, ἀλλὰ σημεῖον οὐ τίθεμαι τοῦ βέλτιστον εἶναι τὸ γενέσθαι πρῶτον οὕτω πονηρὰ πραττούσης τῆς πόλεως, ὁ δὲ ἀπὸ τῆς Σπάρτης εὐνομουμένης τότε μάλιστα καὶ σωφρονούσης ἐπὶ τὰς μεγίστας ἐκπεμπόμενος ἡγεμονίας καὶ πράξεις σχεδὸν ἀρίστων ἄριστος ἐκρίνετο καὶ πρώτων πρῶτος.

1.4Bu yüzden Lysandros birçok kez görevi vatandaşlarına bıraktı, birçok kez de yeniden aldı; çünkü aretēye verilen değer birinciliğini koruyordu. Sulla ise bir kez ordu komutanı seçilince on yıl boyunca silahların başında kaldı; kendini kimi zaman konsül, kimi zaman diktatör yapıyor, ama hep tiran kalıyordu.

1.4

ὅθεν ὁ μὲν πολλάκις τὴν ἀρχὴν ἀποδοὺς τοῖς πολίταις ἀνέλαβε πολλάκις· διέμενε γὰρ ἡ τιμὴ τῆς ἀρετῆς ἔχουσα τὸ πρωτεῖον ὁ δὲ ἅπαξ αἱρεθεὶς στρατεύματος ἡγεμών, ἔτη συνεχῶς δέκα, νῦν μὲν ὕπατον, νῦν δὲ δικτάτορα ποιῶν ἑαυτόν, ἀεὶ δὲ ὢν τύραννος, ἐν τοῖς ὅπλοις ἔμενεν. # Bölüm 2

2.12. Bölüm

Lysandros, daha önce söylendiği gibi, yönetimi Sulla'dan daha yumuşak ve daha kanuni biçimde değiştirmeye kalkıştı: silahla değil ikna ile, onun gibi her şeyi birden yıkarak değil, yalnızca kralların konumunu düzelterek. Hatta soyluluğu değil aretēsiyle Yunanistan'ın önderi olan bir şehirde en iyilerin en iyisinin yönetmesi, tabiatı gereği adil görünüyordu.

2.1

ἐπεχείρησε μὲν οὖν ὁ Λύσανδρος, ὡς εἴρηται, μεταστῆσαι τὰ περὶ τὴν πολιτείαν πρᾳότερον καὶ νομιμώτερον ἢ Σύλλας· πειθοῖ γὰρ, οὐ διʼ ὅπλων οὐδὲ πάντα συλλήβδην ἀναιρῶν, ὥσπερ ἐκεῖνος, ἀλλʼ αὐτὴν ἐπανορθούμενος τὴν κατάστασιν τῶν βασιλέων ὃ καὶ φύσει που δίκαιον ἐδόκει, τὸν ἐξ ἀρίστων ἄριστον ἄρχειν ἐν πόλει τῆς Ἑλλάδος ἡγουμένῃ διʼ ἀρετήν, οὐ διʼ εὐγένειαν.

2.2Avcı nasıl köpekten doğanı değil köpeği, binici attan doğanı değil atı arar, zira attan katır da doğabilir, siyaset adamı da yöneticinin kimden geldiğini değil kim olduğunu sormazsa işi baştan yanlış yapar. Nitekim Spartalılar bazı kralları, krallığa yakışmayan, kötü ve hiçbir işe yaramayan kişiler olarak görüp iktidardan indirdiler. Kötülük soyla birlikte bile değersizse, aretē de soyluluk sayesinde değil, kendi başına değerlidir.

2.2

ὥσπερ γὰρ κυνηγὸς οὐ ζητεῖ τὸ ἐκ κυνός, ἀλλὰ κύνα, καὶ ἱππικὸς ἵππον, οὐ τὸ ἐξ ἵππου· τί γὰρ, ἂν ἐξ ἵππου ἡμίονος γένηται; οὕτως ὁ πολιτικὸς ἁμαρτήσεται τοῦ παντός, ἐὰν μὴ ζητῇ τὸν ἄρχοντα τίς ἐστιν, ἀλλὰ ἐκ τίνος, αὐτοί γέ τοι Σπαρτιᾶται βασιλεύοντας ἐνίους ἀφείλοντο τὴν ἀρχήν, ὡς οὐ βασιλικούς, ἀλλὰ φαύλους καὶ τὸ μηδὲν ὄντας, εἰ δὲ κακία καὶ μετά γένους ἄτιμον, οὐδʼ ἀρετὴ διʼ εὐγένειαν, ἀλλʼ ἀφʼ ἑαυτῆς ἔντιμον.

2.3Adaletsizliklerine gelince, biri dostları için, öbürü dostlarına kadar adaletsizlik etti. Lysandros'un çoğu hatasını dostları yüzünden yaptığı, katliamların çoğunu da onların hâkimiyeti ve tiranlığı için yaptırdığı kabul edilir.

2.3

αἱ τοίνυν ἀδικίαι τῷ μὲν ὑπὲρ φίλων, τῷ δʼ ἄχρι φίλων ἐπράχθησαν. Λύσανδρος μὲν γὰρ ὁμολογεῖται τὰ πλεῖστα διὰ τοὺς ἑταίρους ἐξαμαρτεῖν καὶ τὰς πλείστας σφαγὰς ὑπὲρ τῆς ἐκείνων ἀπεργάσασθαι δυναστείας καὶ τυραννίδος·

2.4Sulla ise kıskançlıkla Pompeius'un ordusunu küçülttü, Dolabella'ya verdiği donanma komutanlığını geri almaya kalkıştı, çok ve büyük hizmetlerinin karşılığı konsüllük isteyen Lucretius Ofella'yı gözünün önünde boğazlattı. En sevdiklerini öldürerek herkesin içine dehşet ve korku saldı.

2.4

Σύλλας δὲ καὶ Πομπηΐου περιέκοψε τὸ στρατιωτικὸν φθονήσας, καὶ Δολοβέλλα τὴν ναυαρχίαν ἐπεχείρησε δοὺς ἀφελέσθαι, καὶ Λουκρήτιον Ὀφέλλαν ἀντὶ πολλῶν καὶ μεγάλων ὑπατείαν μνώμενον ἐν ὀφθαλμοῖς ἀποσφάξαι προσέταξε, φρίκην καὶ δέος ἐμποιῶν πρὸς αὑτὸν ἀνθρώποις ἅπασι διὰ τῆς τῶν φιλτάτων ἀναιρέσεως. # Bölüm 3

3.13. Bölüm

Hazlar ve para konusundaki tutumları ise birinin prohairesisinin önderliğe, öbürününkinin tiranlığa yatkın olduğunu daha da iyi gösterir. Lysandros, o kadar büyük bir yetki ve güce sahipken hiçbir taşkınlık ya da çocukluk yapmamış görünür; "evde aslan, açıkta tilki" diye dolaşan o söz belki başka herkesten çok ondan uzaktı. Her yerde itidalli, Lakonialıya yakışır, disiplinli bir yaşam sergiliyordu.

3.1

ἔτι δὲ μᾶλλον ἡ περὶ τὰς ἡδονὰς καὶ τὰ χρήματα σπουδὴ δείκνυσι τὸν μὲν ἡγεμονικήν, τοῦ δὲ τυραννικὴν τὴν προαίρεσιν οὖσαν. ὁ μὲν γὰρ οὐδὲν ἀκόλαστον οὐδὲ μειρακιῶδες ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει τηλικαύτῃ φαίνεται διαπεπραγμένος, ἀλλʼ, εἰ δή τις ἄλλος, ἐκπεφευγὼς τουτὶ τὸ περίακτον οἴκοι λέοντες, ἐν ὑπαίθρῳ δὲ ἀλώπεκες. οὕτω σώφρονα καὶ Λακωνικὴν καὶ κεκολασμένην ἐπεδείκνυτο πανταχοῦ τὴν δίαιταν.

3.2Sulla ise ne gençliğinde yoksulluk yüzünden, ne yaşlılığında yaşı yüzünden arzularını dizginledi. Sallustius'un söylediğine göre vatandaşlara evlilik ve itidal kanunları önerirken kendisi âşık oluyor, zina yapıyordu. Bu yüzden, en zengin ve en büyük evleri her gün müsadere edip açık artırmayla sattığı hâlde, şehri o kadar fakir ve parasız bıraktı ki müttefik ve dost şehirlere özgürlük ve özerkliği parayla sattı.

3.2

ὁ δὲ οὔτε νέος ὢν περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἐμετρίαζε διὰ τὴν πενίαν οὔτε γηράσας διὰ τὴν ἡλικίαν, ἀλλὰ τοὺς περὶ γάμων καὶ σωφροσύνης εἰσηγεῖτο νόμους τοῖς πολίταις αὐτὸς ἐρῶν καὶ μοιχεύων, ὥς φησι Σαλούστιος. ὅθεν οὕτω τὴν πόλιν πτωχὴν καὶ κενὴν ἐποίησε χρημάτων ὥστε ταῖς συμμαχίσι καὶ φίλαις πόλεσιν ἀργυρίου πωλεῖν τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὴν αὐτονομίαν, καίτοι τοὺς πολυαργυρωτάτους οἴκους καὶ μεγίστους ὁσημέραι δημεύοντος αὑτοῦ καὶ ἀποκηρύττοντος.

3.3Oysa yaltakçılara saçıp savurduğunun ölçüsü yoktu. Çünkü içki sohbetlerinde ve iltifatlarda onun nasıl bir hesap ya da tutumluluk göstermesi beklenebilirdi? Bir keresinde halkın gözü önünde büyük bir mülkü satarken, ne fiyat verilirse verilsin dostlarından birine verilmesini buyurdu. Biri fiyatı artırıp tellal bunu bildirince öfkelendi: "Sevgili vatandaşlar, ganimetlerimi istediğim gibi kullanamıyorsam bana çok ağır bir tiranlık yapılıyor," dedi.

3.3

ἀλλὰ μέτρον οὐδὲν ἦν τῶν ῥιπτουμένων καὶ καταχορηγουμένων εἰς τοὺς κόλακας, τίνα γὰρ εἰκὸς εἶναι λογισμὸν ἢ φειδὼ πρὸς τὰς παρʼ οἶνον συνουσίας αὑτοῦ καὶ χάριτας, ὃς ἐν φανερῷ ποτε τοῦ δήμου περιεστῶτος οὐσίαν μεγάλην διαπιπράσκων τιμῆς τῆς τυχούσης εἰς ἕνα τῶν φίλων ἐκέλευε κατακηρύσσειν, ἑτέρου δὲ τὴν τιμὴν ὑπερβαλομένου καὶ τοῦ κήρυκος τὸ προστεθὲν ἀγορεύσαντος διηγανάκτησε, δεινά γε, ὦ φίλοι πολῖται, καὶ τυραννικὰ πάσχω, φάμενος, εἰ τὰ ἐμά μοι λάφυρα διαθέσθαι μὴ ἔξεστιν ὡς βούλομαι.

3.4Lysandros ise kendisine verilen hediyeleri bile öbürleriyle birlikte vatandaşlarına gönderdi. Bu davranışı övmüyorum; çünkü belki Lysandros paraların edinilmesiyle Sparta'ya, Sulla'nın paraların alınmasıyla Roma'ya verdiğinden fazla zarar verdi. Ama bunu adamın para hırsından uzak olduğunun kanıtı sayıyorum.

3.4

Λύσανδρος δὲ καὶ τὰς αὐτῷ δοθείσας δωρεὰς μετὰ τῶν ἄλλων ἀπέπεμψε τοῖς πολίταις. καὶ οὐκ ἐπαινῶ τὸ ἔργον· ἴσως γὰρ ἔβλαψε τῇ κτήσει τῶν χρημάτων τὴν Σπάρτην οὗτος ὅσον οὐκ ἔβλαψε τῇ ἀφαιρέσει τὴν Ῥώμην ἐκεῖνος· ἀλλὰ τεκμήριον τοῦτο ποιοῦμαι τῆς ἀφιλοπλουτίας τοῦ ἀνδρός.

3.5Her ikisi de kendi şehriyle ilgili tuhaf bir durum yaşadı. Sulla, kendisi taşkın ve savurgan olduğu hâlde vatandaşlarını itidale çağırıyordu; Lysandros ise kendisinin kaçındığı tutkularla şehrini doldurdu. Öyle ki biri kendi kanunlarından daha kötü olduğu için, öbürü vatandaşlarını kendisinden daha kötü yaptığı için hata etti: Lysandros, Sparta'ya kendisinin onsuz yaşamayı öğrendiği şeylere muhtaç olmayı öğretti. Siyasî bakımdan söylenecekler bunlardır.

3.5

ἴδιον δέ τι πρὸς τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἑκάτερος ἔπαθε. Σύλλας μὲν γὰρ ἀκόλαστος ὢν καὶ πολυτελὴς ἐσωφρόνιζε τοὺς πολίτας, Λύσανδρος δʼ ὧν αὐτὸς ἀπείχετο παθῶν ἐνέπλησε τὴν πόλιν, ὥστε ἁμαρτάνειν τὸν μὲν αὐτὸν ὄντα χείρονα τῶν ἰδίων νόμων, τὸν δὲ αὑτοῦ χείρονας ἀπεργαζόμενον τοὺς πολίτας· δεῖσθαι γὰρ ἐδίδαξε τὴν Σπάρτην ὧν αὐτὸς ἔμαθε μὴ προσδεῖσθαι. καὶ τὰ μὲν πολιτικὰ ταῦτα. # Bölüm 4

4.14. Bölüm

Savaş çarpışmaları, komutanlık başarıları, zafer anıtlarının sayısı ve tehlikelerin büyüklüğü bakımından Sulla kıyaslanamaz. Lysandros ise iki deniz savaşında iki zafer kazandı. Bunlara Atina kuşatmasını da ekleyeyim; bu, iş olarak büyük olmasa da şan olarak son derece parlaktır.

4.1

πολέμων δὲ ἀγῶσι καὶ στρατηγικαῖς πράξεσι καὶ πλήθει τροπαίων καὶ μεγέθει κινδύνων ἀσύγκριτος ὁ Σύλλας. ὁ μέντοι γε δύο νίκας ἐξηνέγκατο ναυμαχίαις δυσί· προσθήσω δὲ αὐτῷ τὴν Ἀθηνῶν πολιορκίαν, ἔργῳ μὲν οὐ μεγάλην, τῇ δὲ δόξῃ λαμπροτάτην γενομένην.

4.2Boiotia'da, Haliartos'ta olanlar belki bir talihsizlikti, ama kötü bir kararı andırıyordu. Çünkü Plataiai'den gelmek üzere olan kralın büyük kuvvetlerini beklemedi; thymos ve şan hırsıyla yersiz bir şekilde surlara atıldı. Öyle ki rastgele adamlar dışarı fırlayıp onu önemsiz bir çatışmada öldürdü. O, Leuktra'da Kleombrotos gibi saldıran düşmana karşı direnirken, Kyros ya da Epameinondas gibi bozulan düşmanı durdurup zaferi güvence altına alırken ölümcül bir darbe almadı.

4.2

τὰ δʼ ἐν Βοιωτίᾳ καὶ Ἁλιάρτῳ δυστυχίᾳ μὲν ἴσως ἐπράχθη τινί, κακοβουλίᾳ δὲ προσέοικεν οὐκ ἀναμείναντος ὅσον οὔπω παροῦσαν ἐκ Πλαταιῶν τὴν μεγάλην τοῦ βασιλέως δύναμιν, ἀλλὰ θυμῷ καὶ φιλοτιμίᾳ παρὰ καιρὸν ὠσαμένου πρὸς τὸ τεῖχος, ὥστε τοὺς τυχόντας ἀνθρώπους ἐκπηδήσαντας ἐν οὐδενὶ λόγῳ καταβαλεῖν αὐτόν, οὐ γὰρ ὡς Κλεόμβροτος ἐν Λεύκτροις ἀντερείδων ἐπικειμένοις τοῖς πολεμίοις, οὐδὲ ὡς Κῦρος οὐδὲ ὡς Ἐπαμεινώνδας κατέχων ἐγκεκλικότας καὶ τὸ νίκημα βεβαιούμενος πληγῇ καιρίᾳ περιέπεσεν·

4.3Onlar kralların ve komutanların ölümüyle öldüler. Lysandros ise bir peltast ya da öncü asker gibi şöhretsizce kendini harcadı ve eski Spartalıların sur savaşlarından kaçınmakla ne kadar iyi ettiğine tanıklık etti: orada en güçlü adam bile rastgele biri tarafından değil, bir çocuk ya da kadın tarafından vurulup ölebilir; nitekim Akhilleus'un da kapılarda Paris tarafından öldürüldüğü söylenir.

4.3

ἀλλʼ οὗτοι μὲν βασιλέων καὶ στρατηγῶν θάνατον ἀπέθνησκον, Λύσανδρος δὲ πελταστοῦ καὶ προδρόμου δίκην ἀκλεῶς παραναλώσας ἑαυτόν, ἐμαρτύρησε τοῖς παλαιοῖς Σπαρτιάταις ὅτι καλῶς ἐφυλάττοντο τὰς τειχομαχίας, ἐν αἷς οὐχ ὑπʼ ἀνδρὸς μόνον τοῦ τυχόντος, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ παιδὸς καὶ γυναικὸς ἀποθανεῖν ἂν συντύχοι πληγέντα τὸν κράτιστον, ὥσπερ τὸν Ἀχιλλέα φασὶν ὑπὸ τοῦ Πάριδος ἐν ταῖς πύλαις ἀναιρεθῆναι.

4.4Sulla'nın meydan savaşlarında kaç zafer kazandığını, kaç on bin düşman öldürdüğünü saymak bile zordur. Roma'yı iki kez aldı; Atina'nın Peiraieus'unu da Lysandros gibi açlıkla değil, pek çok büyük savaşla ele geçirdi, Arkhelaos'u karadan denize sürdü. Karşısındaki komutanlar da önemlidir. Çünkü bence Alkibiades'in dümencisi Antiokhos'la deniz savaşı yapmak ve Atinalıların demagogu Philokles'i aldatmak, yani "dilinin ucu keskinleşmiş" adsız bir adamı aldatmak bir lüks ve oyundur. Mithridates bunları seyisine, Marius da kendi lictoruna denk görmezdi.

4.4

Σύλλας μὲν οὖν ὅσας ἐκ παρατάξεως ἐνίκησε νίκας καὶ κατέβαλε μυριάδας πολεμίων οὐδὲ ἀριθμῆσαι ῥᾴδιόν ἐστιν αὐτὴν δὲ τὴν Ῥώμην δὶς εἷλε, καὶ τὸν Πειραιᾶ τῶν Ἀθηνῶν οὐ λιμῷ καθάπερ Λύσανδρος, ἀλλὰ πολλοῖς ἀγῶσι καὶ μεγάλοις, ἐκβαλὼν Ἀρχέλαον ἐκ τῆς γῆς ἐπὶ τὴν θάλατταν, κατέσχεν. ἔστι δὲ μέγα καὶ τὸ τῶν ἀντιστρατήγων, τρυφὴν γὰρ οἶμαι καὶ παιδιὰν πρὸς Ἀντίοχον διαναυμαχεῖν τὸν Ἀλκιβιάδου κυβερνήτην, καὶ Φιλοκλέα τὸν Ἀθηναίων ἐξαπατᾶν δημαγωγόν, ἄδοξον, ἄκραν γλῶσσαν ἠκονημένον οὓς οὐκ ἂν ἱπποκόμῳ Μιθριδάτης οὐδὲ ῥαβδούχῳ Μάριος ἠξίωσε παραβαλεῖν τῶν ἑαυτοῦ.

4.5Sulla'ya karşı başkaldıran hükümdarlar, konsüller, komutanlar ve demagoglar arasında, ötekileri bir yana bırakırsak, Romalılar içinde Marius'tan daha korkunç, krallar içinde Mithridates'ten daha güçlü, İtalyanlar içinde Lamponius ve Telesinus'tan daha savaşçı kim vardı? Sulla bunlardan birini kovdu, birini boyunduruk altına aldı, ötekileri öldürdü.

4.5

τῶν δὲ πρὸς Σύλλαν ἀνταραμένων δυναστῶν, ὑπάτων, στρατηγῶν, δημαγωγῶν, ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω, τίς ἦν Ῥωμαίων Μαρίου φοβερώτερος ἢ Μιθριδάτου βασιλέων δυνατώτερος ἢ Λαμπωνίου καὶ Τελεσίνου τῶν Ἰταλικῶν μαχιμώτερος; ὧν ἐκεῖνος τὸν μὲν ἐξέβαλε, τὸν δὲ ὑπέταξε, τοὺς δὲ ἀπέκτεινε. # Bölüm 5

5.15. Bölüm

Bana kalırsa söylenenlerin hepsinden önemlisi şudur: Lysandros bütün işlerini yurttakilerin desteğiyle başardı; Sulla ise sürgündeyken, düşmanları tarafından yenilmişken, karısı kovulur, evi yıkılır, dostları öldürülürken, Boiotia'da sayısız on binlere karşı dizildi, vatanı için tehlikeye atıldı

5.1

τὸ δὲ πάντων μέγιστον, ὡς ἐγὼ νομίζω, τῶν εἰρημένων ἐκεῖνό ἐστιν, ὅτι Λύσανδρος μὲν κατώρθου πάντα τῶν οἴκοι συναγωνιζομένων, Σύλλας δὲ φυγὰς ὢν καὶ κατεστασιασμένος ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν, καθʼ ὃν χρόνον ἠλαύνετο μὲν αὐτοῦ γυνή, κατεσκάπτετο δὲ οἰκία, φίλοι δὲ ἀπέθνησκον, αὐτὸς ἐν Βοιωτίᾳ ταῖς ἀναριθμήτοις μυριάσι παρατασσόμενος καὶ κινδυνεύων ὑπὲρ τῆς πατρίδος,

5.2ve zafer anıtı dikti. Kendisine müttefiklik ve düşmanlarına karşı kuvvet teklif eden Mithridates'e hiçbir yumuşaklık ya da nezaket göstermedi; Mithridates'in Asya'yı bıraktığını, gemileri teslim ettiğini, Bithynia ile Kappadokya'yı krallara bıraktığını yüzüne karşı öğrenmeden önce onunla konuşmadı, elini sıkmadı.

5.2

ἵστη τρόπαιον, καὶ Μιθριδάτῃ συμμαχίαν διδόντι καὶ δύναμιν ἐπὶ τοὺς ἐχθροὺς οὐδὲν οὐδαμῆ μαλακὸν ἐνέδωκεν οὐδὲ φιλάνθρωπον, ἀλλʼ οὐδὲ προσεῖπεν οὐδὲ τὴν δεξιὰν ἐνέβαλε πρότερον ἢ πυθέσθαι παρόντος ὅτι καὶ τὴν Ἀσίαν ἀφίησι καὶ τὰς ναῦς παραδίδωσι καὶ τοῖς βασιλεῦσιν ἐξίσταται καὶ Βιθυνίας καὶ Καππαδοκίας.

5.3Sulla'nın bundan güzel, bundan daha yüce bir ruhla yaptığı hiçbir işi yok gibidir. Kamu çıkarını kendi çıkarının önüne koydu ve soylu köpekler gibi, rakibi pes etmeden dişini ve kavrayışını gevşetmedi; ancak ondan sonra kendi işlerini savunmaya atıldı.

5.3

ὧν οὐδὲν ὅλως δοκεῖ Σύλλας κάλλιον ἔργον οὐδὲ ἀπὸ μείζονος εἰργάσθαι φρονήματος, ὅτι τὸ κοινὸν τοῦ οἰκείου πρόσθεν θέμενος, καὶ καθάπερ οἱ γενναῖοι κύνες οὐκ ἀνεὶς τὸ δῆγμα καὶ τὴν λαβὴν πρότερον ἢ τὸν ἀνταγωνιστὴν ἀπειπεῖν, τότε πρὸς τὴν τῶν ἰδίων ἄμυναν ὥρμησεν.

5.4Bütün bunların yanında Atina meselesi de karakterlerin karşılaştırılmasında bir ağırlık taşır. Sulla, Mithridates'in gücü ve hâkimiyeti için kendisine karşı savaşan şehri alınca onu özgür ve özerk bıraktı. Lysandros ise bu kadar büyük bir hâkimiyetten ve egemenlikten düşen şehre acımadı; demokrasisini de ortadan kaldırıp başına en zalim ve kanunsuz tiranları getirdi.

5.4

ἐπὶ πᾶσι δὲ καὶ τὸ περὶ τὰς Ἀθήνας ἔχει τινὰ ῥοπὴν εἰς ἤθους σύγκρισιν εἴγε Σύλλας μὲν ὑπὲρ τῆς Μιθριδάτου δυνάμεως καὶ ἡγεμονίας πολεμήσασαν αὐτῷ τὴν πόλιν ἑλὼν ἐλευθέραν ἀφῆκε καὶ αὐτόνομον, Λύσανδρος δὲ τοσαύτης ἡγεμονίας καὶ ἀρχῆς ἐκπεσοῦσαν οὐκ ᾤκτειρεν, ἀλλὰ καὶ τὴν δημοκρατίαν ἀφελόμενος ὠμοτάτους αὐτῇ καὶ παρανόμους ἀπέδειξε τοὺς τυράννους.

5.5Şimdi bakalım, gerçekten çok uzaklaşmış olur muyuz: Sulla'nın daha çok başarı, Lysandros'un daha az hata yaptığını söylesek, birine kendine hâkim olma ve itidalde, öbürüne komutanlık ve cesarette birinciliği versek.

5.5

ὥρα δὴ σκοπεῖν, μὴ οὐ πολὺ τἀληθοῦς διαμαρτάνωμεν ἀποφαινόμενοι πλέονα μὲν κατωρθωκέναι Σύλλαν, ἐλάττονα δὲ ἐξημαρτηκέναι Λύσανδρον, καὶ τῷ μὲν ἐγκρατείας καὶ σωφροσύνης, τῷ δὲ στρατηγίας καὶ ἀνδρείας ἀποδιδόντες τὸ πρωτεῖον.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…