İçeriğe geç
Theaitetos

Platon · Theaitetos

Metin, 3. kısım

207aSokrates: Ama o kişi bizi belki gülünç bulurdu; tıpkı senin adın sorulduğunda hece hece cevap verseydik bulacağı gibi. Doğru kanaat besliyor ve söylediklerimizi doğru söylüyor olurduk, ama kendimizi gramerci sanıyor, Theaitetos adının logos'unu gramerce bilip söylediğimizi düşünüyor olurduk.

207a

ἀποδοῦναι τῷ ἐρομένῳ.

ΘΕΑΙ. οἷον τί λέγεις, ὦ Σώκρατες;

ΣΩ. οἷον καὶ Ἡσίοδος περὶ ἁμάξης λέγει τὸ ἑκατὸν δέ τε δούραθʼ ἁμάξης. ἃ ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν δυναίμην εἰπεῖν, οἶμαι δὲ οὐδὲ σύ· ἀλλʼ ἀγαπῷμεν ἂν ἐρωτηθέντες ὅτι ἐστὶν ἅμαξα, εἰ ἔχοιμεν εἰπεῖν τροχοί, ἄξων, ὑπερτερία, ἄντυγες, ζυγόν.

ΘΕΑΙ. πάνυ μὲν οὖν.

ΣΩ. ὁ δέ γε ἴσως οἴοιτʼ ἂν ἡμᾶς, ὥσπερ ἂν τὸ σὸν ὄνομα ἐρωτηθέντας καὶ ἀποκρινομένους κατὰ συλλαβήν,

207bOysa ona göre, biri her bir şeyi unsurlar aracılığıyla, doğru kanaatle birlikte sonuna kadar götürmedikçe epistēmē ile hiçbir şey söylemiş olmaz; nitekim bu, daha önce de söylenmişti.

Theaitetos: Evet, söylenmişti.

Sokrates: Arabaya gelince de aynı şekilde: Bizim doğru bir kanaatimiz vardır; ama onun ousia'sını o yüz parça üzerinden baştan sona geçebilen kişi, bunu da edinmekle doğru kanaatine logos eklemiş, yalnızca kanaat sahibi olmaktan çıkıp arabanın ousia'sı hakkında tekhnē ve epistēmē sahibi olmuştur; çünkü bütünü unsurlar aracılığıyla sonuna kadar götürmüştür.

207b

γελοίους εἶναι, ὀρθῶς μὲν δοξάζοντας καὶ λέγοντας ἃ λέγομεν, οἰομένους δὲ γραμματικοὺς εἶναι καὶ ἔχειν τε καὶ λέγειν γραμματικῶς τὸν τοῦ Θεαιτήτου ὀνόματος λόγον· τὸ δʼ οὐκ εἶναι ἐπιστημόνως οὐδὲν λέγειν, πρὶν ἂν διὰ τῶν στοιχείων μετὰ τῆς ἀληθοῦς δόξης ἕκαστον περαίνῃ τις, ὅπερ καὶ ἐν τοῖς πρόσθε που ἐρρήθη.

ΘΕΑΙ. ἐρρήθη γάρ.

ΣΩ. οὕτω τοίνυν καὶ περὶ ἁμάξης ἡμᾶς μὲν ὀρθὴν ἔχειν δόξαν, τὸν δὲ διὰ τῶν ἑκατὸν ἐκείνων δυνάμενον διελθεῖν

207cTheaitetos: Sence de iyi değil mi, Sokrates?

Sokrates: Sana öyle geliyorsa, dostum, ve her bir şeyin unsurlar üzerinden baştan sona geçilmesini logos, hecelere göre ya da daha büyük birimlere göre geçilmesini ise logos'suzluk sayıyorsan, bunu bana söyle ki inceleyelim.

207c

αὐτῆς τὴν οὐσίαν, προσλαβόντα τοῦτο, λόγον τε προσειληφέναι τῇ ἀληθεῖ δόξῃ καὶ ἀντὶ δοξαστικοῦ τεχνικόν τε καὶ ἐπιστήμονα περὶ ἁμάξης οὐσίας γεγονέναι, διὰ στοιχείων τὸ ὅλον περάναντα.

ΘΕΑΙ. οὐκοῦν εὖ δοκεῖ σοι, ὦ Σώκρατες;

ΣΩ. εἰ σοί, ὦ ἑταῖρε, δοκεῖ, καὶ ἀποδέχῃ τὴν διὰ στοιχείου διέξοδον περὶ ἑκάστου λόγον εἶναι, τὴν δὲ κατὰ συλλαβὰς ἢ καὶ κατὰ μεῖζον ἔτι ἀλογίαν, τοῦτό μοι λέγε,

207dTheaitetos: Kesinlikle öyle sayıyorum.

Sokrates: Peki, biri aynı şeyi bazen bir şeye, bazen başka bir şeye ait sanıyorsa ya da aynı şeye bazen bir şeyin, bazen başka bir şeyin ait olduğu kanaatini besliyorsa, sence o kişi bir şeyi biliyor mudur?

Theaitetos: Zeus adına, hayır.

Sokrates: Peki, harfleri öğrenirken başlangıçta senin de başkalarının da tam bunu yaptığını hatırlamıyor musun?

Theaitetos: Aynı hecenin bir harfini bazen şu, bazen bu sandığımızı, aynı harfi de bazen ait olduğu heceye, bazen başka bir heceye koyduğumuzu mu söylüyorsun?

207d

ἵνʼ αὐτὸ ἐπισκοπῶμεν.

ΘΕΑΙ. ἀλλὰ πάνυ ἀποδέχομαι.

ΣΩ. πότερον ἡγούμενος ἐπιστήμονα εἶναι ὁντινοῦν ὁτουοῦν, ὅταν τὸ αὐτὸ τοτὲ μὲν τοῦ αὐτοῦ δοκῇ αὐτῷ εἶναι, τοτὲ δὲ ἑτέρου, ἢ καὶ ὅταν τοῦ αὐτοῦ τοτὲ μὲν ἕτερον, τοτὲ δὲ ἕτερον δοξάζῃ;

ΘΕΑΙ. μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε.

ΣΩ. εἶτα ἀμνημονεῖς ἐν τῇ τῶν γραμμάτων μαθήσει κατʼ ἀρχὰς σαυτόν τε καὶ τοὺς ἄλλους δρῶντας αὐτά;

ΘΕΑΙ. ἆρα λέγεις τῆς αὐτῆς συλλαβῆς τοτὲ μὲν ἕτερον,

207eSokrates: Bunu söylüyorum.

Theaitetos: Zeus adına, hatırlıyorum elbette; böyle olanların bildiğini de hiç düşünmüyorum.

Sokrates: Peki? Böyle bir dönemde biri "Theaitetos"u yazarken "Th" ve "E" yazması gerektiğini düşünüp öyle yazsa, sonra "Theodoros"u yazmaya girişirken "T" ve "E" yazması gerektiğini düşünüp öyle yazsa, onun adlarınızın ilk hecesini bildiğini söyleyecek miyiz?

207e

τοτὲ δὲ ἕτερον ἡγουμένους γράμμα, καὶ τὸ αὐτὸ τοτὲ μὲν εἰς τὴν προσήκουσαν, τοτὲ δὲ εἰς ἄλλην τιθέντας συλλαβήν;

ΣΩ. ταῦτα λέγω.

ΘΕΑΙ. μὰ Δίʼ οὐ τοίνυν ἀμνημονῶ, οὐδέ γέ πω ἡγοῦμαι ἐπίστασθαι τοὺς οὕτως ἔχοντας.

ΣΩ. τί οὖν; ὅταν ἐν τῷ τοιούτῳ καιρῷ Θεαίτητον γράφων τις θῆτα καὶ εἶ οἴηταί τε δεῖν γράφειν καὶ γράψῃ,

208aTheaitetos: Ama böyle olanın henüz bilmediğini demin kabul ettik.

Sokrates: Aynı kişinin ikinci, üçüncü ve dördüncü hece hakkında da aynı durumda olmasına engel bir şey var mı?

Theaitetos: Hiçbir şey yok.

Sokrates: O zaman "Theaitetos"u harfi harfine sırasıyla yazdığında, unsurlar üzerinden geçişe doğru kanaatle birlikte sahip olarak yazmış olmayacak mı?

Theaitetos: Açıkça olacak.

208a

καὶ αὖ Θεόδωρον ἐπιχειρῶν γράφειν ταῦ καὶ εἶ οἴηταί τε δεῖν γράφειν καὶ γράψῃ, ἆρʼ ἐπίστασθαι φήσομεν αὐτὸν τὴν πρώτην τῶν ὑμετέρων ὀνομάτων συλλαβήν;

ΘΕΑΙ. ἀλλʼ ἄρτι ὡμολογήσαμεν τὸν οὕτως ἔχοντα μήπω εἰδέναι.

ΣΩ. κωλύει οὖν τι καὶ περὶ τὴν δευτέραν συλλαβὴν καὶ τρίτην καὶ τετάρτην οὕτως ἔχειν τὸν αὐτόν;

ΘΕΑΙ. οὐδέν γε.

ΣΩ. ἆρʼ οὖν τότε τὴν διὰ στοιχείου διέξοδον ἔχων γράψει Θεαίτητον μετὰ ὀρθῆς δόξης, ὅταν ἑξῆς γράφῃ;

ΘΕΑΙ. δῆλον δή.

208bSokrates: Ama dediğimiz gibi, hâlâ epistēmē sahibi değildir, yalnızca doğru kanaat besler, değil mi?

Theaitetos: Evet.

Sokrates: Hem de doğru kanaatin yanında logos'u da varken. Çünkü yazarken unsurlar üzerinden giden yola sahipti; bunun logos olduğunu da kabul etmiştik.

Theaitetos: Doğru.

Sokrates: Demek, dostum, logos'la birlikte olduğu hâlde henüz epistēmē denmemesi gereken bir doğru kanaat vardır.

Theaitetos: Öyle görünüyor.

Sokrates: Epistēmē'nin en doğru logos'una sahip olduğumuzu sanırken galiba rüyada zengin olmuşuz. Yoksa henüz suçlamayalım mı?

208b

ΣΩ. οὐκοῦν ἔτι ἀνεπιστήμων ὤν, ὀρθὰ δὲ δοξάζων, ὥς φαμεν;

ΘΕΑΙ. ναί.

ΣΩ. λόγον γε ἔχων μετὰ ὀρθῆς δόξης. τὴν γὰρ διὰ τοῦ στοιχείου ὁδὸν ἔχων ἔγραφεν, ἣν δὴ λόγον ὡμολογήσαμεν.

ΘΕΑΙ. ἀληθῆ.

ΣΩ. ἔστιν ἄρα, ὦ ἑταῖρε, μετὰ λόγου ὀρθὴ δόξα, ἣν οὔπω δεῖ ἐπιστήμην καλεῖν.

ΘΕΑΙ. κινδυνεύει.

ΣΩ. ὄναρ δή, ὡς ἔοικεν, ἐπλουτήσαμεν οἰηθέντες ἔχειν τὸν ἀληθέστατον ἐπιστήμης λόγον. ἢ μήπω κατηγορῶμεν;

208cBelki de biri onu böyle tarif etmeyecek, üç şeyin geriye kalan türüyle tarif edecektir. Epistēmē'yi logos'la birlikte doğru kanaat diye tarif eden kişinin, logos'u bu üçünden biri olarak koyacağını söylemiştik.

Theaitetos: İyi hatırlattın; bir tanesi daha kaldı. Birincisi, düşüncenin seste bir tür görüntüsüydü; demin söylenen de unsurlar üzerinden bütüne giden yol. Peki üçüncüsü için ne diyorsun?

Sokrates: Çoğu insanın söyleyeceği şey: sorulan şeyin başka her şeyden hangi işaretle ayrıldığını söyleyebilmek.

Theaitetos: Mesela neyin nasıl bir logos'unu söyleyebilirsin bana?

208c

ΣΩ. ἴσως γὰρ οὐ τοῦτό τις αὐτὸν ὁριεῖται, ἀλλὰ τὸ λοιπὸν εἶδος τῶν τριῶν, ὧν ἕν γέ τι ἔφαμεν λόγον θήσεσθαι τὸν ἐπιστήμην ὁριζόμενον δόξαν εἶναι ὀρθὴν μετὰ λόγου.

ΘΕΑΙ. ὀρθῶς ὑπέμνησας· ἔτι γὰρ ἓν λοιπόν. τὸ μὲν γὰρ ἦν διανοίας ἐν φωνῇ ὥσπερ εἴδωλον, τὸ δʼ ἄρτι λεχθὲν διὰ στοιχείου ὁδὸς ἐπὶ τὸ ὅλον· τὸ δὲ δὴ τρίτον τί λέγεις;

ΣΩ. ὅπερ ἂν οἱ πολλοὶ εἴποιεν, τὸ ἔχειν τι σημεῖον εἰπεῖν ᾧ τῶν ἁπάντων διαφέρει τὸ ἐρωτηθέν.

ΘΕΑΙ. οἷον τίνα τίνος ἔχεις μοι λόγον εἰπεῖν;

208dSokrates: Mesela, istersen, güneş hakkında şu kadarını kabul etmen sana yeter sanırım: Gökte yeryüzünün çevresinde dolaşanların en parlağıdır.

Theaitetos: Elbette.

Sokrates: Şimdi bunun ne için söylendiğini kavra. Demin dediğimiz şuydu: Her bir şeyi başkalarından ayıran farkı kavrarsan, bazılarının dediği gibi onun logos'unu kavramış olursun; ama ortak bir şeye tutunduğun sürece logos'un, o ortaklığın ait olduğu şeyler hakkında olacaktır.

208d

ΣΩ. οἷον, εἰ βούλει, ἡλίου πέρι ἱκανὸν οἶμαί σοι εἶναι ἀποδέξασθαι, ὅτι τὸ λαμπρότατόν ἐστι τῶν κατὰ τὸν οὐρανὸν ἰόντων περὶ γῆν.

ΘΕΑΙ. πάνυ μὲν οὖν.

ΣΩ. λαβὲ δὴ οὗ χάριν εἴρηται. ἔστι δὲ ὅπερ ἄρτι ἐλέγομεν, ὡς ἄρα τὴν διαφορὰν ἑκάστου ἂν λαμβάνῃς ᾗ τῶν ἄλλων διαφέρει, λόγον, ὥς φασί τινες, λήψῃ· ἕως δʼ ἂν κοινοῦ τινος ἐφάπτῃ, ἐκείνων πέρι σοι ἔσται ὁ λόγος ὧν ἂν ἡ κοινότης ᾖ.

208eTheaitetos: Anlıyorum; böyle bir şeye logos demek bana da yerinde görünüyor.

Sokrates: Öyleyse var olanlardan herhangi biri hakkındaki doğru kanaatine onun başkalarından farkını da ekleyen kişi, önceden yalnızca kanaat sahibi olduğu şeyin epistēmē sahibi olmuş olacak.

Theaitetos: Öyle diyoruz zaten.

Sokrates: Ama şimdi, Theaitetos, söylenene yaklaşınca, uzaktan bakılsın diye yapılmış bir resmin dibine gelmiş biri gibi, zerre kadar bir şey anlamıyorum; uzakta dururken ise bana anlamlı bir şey söyleniyormuş gibi görünüyordu.

Theaitetos: Nasıl yani?

208e

ΘΕΑΙ. μανθάνω· καί μοι δοκεῖ καλῶς ἔχειν λόγον τὸ τοιοῦτον καλεῖν.

ΣΩ. ὃς δʼ ἂν μετʼ ὀρθῆς δόξης περὶ ὁτουοῦν τῶν ὄντων τὴν διαφορὰν τῶν ἄλλων προσλάβῃ, αὐτοῦ ἐπιστήμων γεγονὼς ἔσται οὗ πρότερον ἦν δοξαστής.

ΘΕΑΙ. φαμέν γε μὴν οὕτω.

ΣΩ. νῦν δῆτα, ὦ Θεαίτητε, παντάπασιν ἔγωγε, ἐπειδὴ ἐγγὺς ὥσπερ σκιαγραφήματος γέγονα τοῦ λεγομένου, συνίημι οὐδὲ σμικρόν· ἕως δὲ ἀφειστήκη πόρρωθεν, ἐφαίνετό τί μοι λέγεσθαι.

ΘΕΑΙ. πῶς τί τοῦτο;

209aSokrates: Becerebilirsem anlatacağım. Senin hakkında doğru bir kanaatim varken senin logos'unu da eklersem, seni biliyorum demektir; eklemezsem yalnızca kanaat besliyorumdur.

Theaitetos: Evet.

Sokrates: Logos da senin farklılığının ifadesiydi.

Theaitetos: Öyle.

Sokrates: Peki, yalnızca kanaat beslerken, seni başkalarından ayıran şeylerin hiçbirine düşüncemle dokunmuyor muydum?

Theaitetos: Öyle görünüyor.

Sokrates: Demek ortak şeylerden birini düşünüyordum; senin de başka herhangi birinin de ondan fazla payı olmayan şeylerden.

209a

ΣΩ. φράσω, ἐὰν οἷός τε γένωμαι. ὀρθὴν ἔγωγε ἔχων δόξαν περὶ σοῦ, ἐὰν μὲν προσλάβω τὸν σὸν λόγον, γιγνώσκω δή σε, εἰ δὲ μή, δοξάζω μόνον.

ΘΕΑΙ. ναί.

ΣΩ. λόγος δέ γε ἦν ἡ τῆς σῆς διαφορότητος ἑρμηνεία.

ΘΕΑΙ. οὕτως.

ΣΩ. ἡνίκʼ οὖν ἐδόξαζον μόνον, ἄλλο τι ᾧ τῶν ἄλλων διαφέρεις, τούτων οὐδενὸς ἡπτόμην τῇ διανοίᾳ;

ΘΕΑΙ. οὐκ ἔοικε.

ΣΩ. τῶν κοινῶν τι ἄρα διενοούμην, ὧν οὐδὲν σὺ μᾶλλον ἤ τις ἄλλος ἔχει.

209bTheaitetos: Zorunlu olarak.

Sokrates: Söyle, Zeus aşkına: Böyle bir durumda nasıl olur da kanaatimde başka herhangi birini değil de seni tutardım? Diyelim ki "bu Theaitetos'tur; insandır, burnu, gözleri, ağzı vardır" diye, uzuvlarını da böylece tek tek sayarak düşünüyorum. Bu düşünce, Theodoros'u ya da deyim yerindeyse Mysialıların en sefilini değil de Theaitetos'u düşünmemi sağlar mı?

Theaitetos: Nasıl sağlasın?

Sokrates: Peki yalnızca burnu ve gözleri olanı değil, basık burunlu ve patlak gözlü olanı da düşünsem, bu sefer kanaatimde kendimi ya da böyle olan herkesi değil de seni mi tutmuş olurum?

209b

ΘΕΑΙ. ἀνάγκη.

ΣΩ. φέρε δὴ πρὸς Διός· πῶς ποτε ἐν τῷ τοιούτῳ σὲ μᾶλλον ἐδόξαζον ἢ ἄλλον ὁντινοῦν; θὲς γάρ με διανοούμενον ὡς ἔστιν οὗτος Θεαίτητος, ὃς ἂν ᾖ τε ἄνθρωπος καὶ ἔχῃ ῥῖνα καὶ ὀφθαλμοὺς καὶ στόμα καὶ οὕτω δὴ ἓν ἕκαστον τῶν μελῶν. αὕτη οὖν ἡ διάνοια ἔσθʼ ὅτι μᾶλλον ποιήσει με Θεαίτητον ἢ Θεόδωρον διανοεῖσθαι, ἢ τῶν λεγομένων Μυσῶν τὸν ἔσχατον;

ΘΕΑΙ. τί γάρ;

ΣΩ. ἀλλʼ ἐὰν δὴ μὴ μόνον τὸν ἔχοντα ῥῖνα καὶ ὀφθαλμοὺς

209cTheaitetos: Hiç de değil.

Sokrates: Ama sanırım, senin bu basık burnun, gördüğüm başka basık burunlardan ayrı bir iz olarak içime mühürlenip yerleşmedikçe — seni oluşturan öteki şeyler de böyle — Theaitetos hakkında içimde bir kanaat oluşmayacak. O iz, yarın karşılaşsam bile bana seni hatırlatacak ve senin hakkında doğru kanaat beslememi sağlayacak.

Theaitetos: Çok doğru.

209c

διανοηθῶ, ἀλλὰ καὶ τὸν σιμόν τε καὶ ἐξόφθαλμον, μή τι σὲ αὖ μᾶλλον δοξάσω ἢ ἐμαυτὸν ἢ ὅσοι τοιοῦτοι;

ΘΕΑΙ. οὐδέν.

ΣΩ. ἀλλʼ οὐ πρότερόν γε, οἶμαι, Θεαίτητος ἐν ἐμοὶ δοξασθήσεται, πρὶν ἂν ἡ σιμότης αὕτη τῶν ἄλλων σιμοτήτων ὧν ἐγὼ ἑώρακα διάφορόν τι μνημεῖον παρʼ ἐμοὶ ἐνσημηναμένη κατάθηται—καὶ τἆλλα οὕτω ἐξ ὧν εἶ σύ—ἥ με, καὶ ἐὰν αὔριον ἀπαντήσω, ἀναμνήσει καὶ ποιήσει ὀρθὰ δοξάζειν περὶ σοῦ.

ΘΕΑΙ. ἀληθέστατα.

209dSokrates: Demek her bir şey hakkındaki doğru kanaat de onun farklılığıyla ilgili olmalı.

Theaitetos: Öyle görünüyor.

Sokrates: O zaman doğru kanaate logos eklemek daha ne olabilir? Çünkü bir şeyin başkalarından nasıl ayrıldığına dair ayrıca kanaat edinmek demekse, bu buyruk pek gülünç olur.

Theaitetos: Nasıl?

Sokrates: Başkalarından nasıl ayrıldığına dair doğru kanaatimiz olan şeyler hakkında, başkalarından nasıl ayrıldıklarına dair bir doğru kanaat daha edinmemizi buyuruyor. Böyle olunca, sopayı ya da havaneli ya da her neyse onu döndürüp durmak dedikleri boş iş bu buyruğun yanında hiç kalır; buna daha haklı olarak körün öğüdü denebilir.

209d

ΣΩ. περὶ τὴν διαφορότητα ἄρα καὶ ἡ ὀρθὴ δόξα ἂν εἴη ἑκάστου πέρι.

ΘΕΑΙ. φαίνεταί γε.

ΣΩ. τὸ οὖν προσλαβεῖν λόγον τῇ ὀρθῇ δόξῃ τί ἂν ἔτι εἴη; εἰ μὲν γὰρ προσδοξάσαι λέγει ᾗ διαφέρει τι τῶν ἄλλων, πάνυ γελοία γίγνεται ἡ ἐπίταξις.

ΘΕΑΙ. πῶς;

ΣΩ. ὧν ὀρθὴν δόξαν ἔχομεν ᾗ τῶν ἄλλων διαφέρει, τούτων προσλαβεῖν κελεύει ἡμᾶς ὀρθὴν δόξαν ᾗ τῶν ἄλλων διαφέρει. καὶ οὕτως ἡ μὲν σκυτάλης ἢ ὑπέρου ἢ ὅτου δὴ

209eÇünkü zaten sahip olduğumuz şeyi, kanaat beslediğimiz şeyleri öğrenelim diye bir daha edinmemizi buyurmak, tam anlamıyla gözü kararmış birine yaraşır.

Theaitetos: Söyle hadi: Demin sorarken ne söyleyecektin?

Sokrates: Eğer logos eklemek, evladım, farklılık hakkında kanaat beslemeyi değil de onu bilmeyi buyuruyorsa, epistēmē hakkındaki logos'ların en güzeli hoş bir şey olur doğrusu! Çünkü bilmek, herhalde epistēmē edinmektir; değil mi?

209e

λέγεται περιτροπὴ πρὸς ταύτην τὴν ἐπίταξιν οὐδὲν ἂν λέγοι, τυφλοῦ δὲ παρακέλευσις ἂν καλοῖτο δικαιότερον· τὸ γάρ, ἃ ἔχομεν, ταῦτα προσλαβεῖν κελεύειν, ἵνα μάθωμεν ἃ δοξάζομεν, πάνυ γενναίως ἔοικεν ἐσκοτωμένῳ.

ΘΕΑΙ. εἰπὲ δὴ τί νυνδὴ ὡς ἐρῶν ἐπύθου;

ΣΩ. εἰ τὸ λόγον, ὦ παῖ, προσλαβεῖν γνῶναι κελεύει, ἀλλὰ μὴ δοξάσαι τὴν διαφορότητα, ἡδὺ χρῆμʼ ἂν εἴη τοῦ καλλίστου τῶν περὶ ἐπιστήμης λόγου. τὸ γὰρ γνῶναι

210aTheaitetos: Evet.

Sokrates: O hâlde epistēmē nedir diye sorulduğunda, galiba "farklılığın epistēmē'siyle birlikte doğru kanaat" diye cevap verecek; çünkü ona göre logos eklemek bu olacak.

Theaitetos: Öyle görünüyor.

Sokrates: Oysa epistēmē'yi ararken, onun farklılığın ya da herhangi bir şeyin epistēmē'siyle birlikte doğru kanaat olduğunu söylemek büsbütün saflık. Demek ki, Theaitetos, epistēmē ne his, ne doğru kanaat, ne de doğru kanaate eklenen logos olabilir.

210a

ἐπιστήμην που λαβεῖν ἐστιν· ἦ γάρ;

ΘΕΑΙ. ναί.

ΣΩ. οὐκοῦν ἐρωτηθείς, ὡς ἔοικε, τί ἐστιν ἐπιστήμη, ἀποκρινεῖται ὅτι δόξα ὀρθὴ μετὰ ἐπιστήμης διαφορότητος. λόγου γὰρ πρόσληψις τοῦτʼ ἂν εἴη κατʼ ἐκεῖνον.

ΘΕΑΙ. ἔοικεν.

ΣΩ. καὶ παντάπασί γε εὔηθες, ζητούντων ἡμῶν ἐπιστήμην, δόξαν φάναι ὀρθὴν εἶναι μετʼ ἐπιστήμης εἴτε διαφορότητος εἴτε ὁτουοῦν. οὔτε ἄρα αἴσθησις, ὦ Θεαίτητε, οὔτε

210bTheaitetos: Öyle görünmüyor.

Sokrates: Peki, dostum, epistēmē konusunda hâlâ gebe miyiz, hâlâ doğum sancısı mı çekiyoruz, yoksa hepsini doğurduk mu?

Theaitetos: Zeus adına, ben senin sayende içimde olandan fazlasını söyledim.

Sokrates: Ebelik tekhnē'miz de bütün bunların rüzgâr yumurtası olduğunu, beslenip büyütülmeye değmediğini söylemiyor mu?

Theaitetos: Kesinlikle.

Sokrates: O hâlde, Theaitetos, bundan sonra başka şeylere gebe kalmaya girişirsen ve gebe kalırsan, bu inceleme sayesinde daha iyi şeylerle dolu olacaksın; boş kalırsan da, itidalle bilmediğin şeyleri bildiğini sanmayacağın için, birlikte olduğun insanlara daha az yük olacak ve daha yumuşak huylu olacaksın.

210b

δόξα ἀληθὴς οὔτε μετʼ ἀληθοῦς δόξης λόγος προσγιγνόμενος ἐπιστήμη ἂν εἴη.

ΘΕΑΙ. οὐκ ἔοικεν.

ΣΩ. ἦ οὖν ἔτι κυοῦμέν τι καὶ ὠδίνομεν, ὦ φίλε, περὶ ἐπιστήμης, ἢ πάντα ἐκτετόκαμεν;

ΘΕΑΙ. καὶ ναὶ μὰ Δίʼ ἔγωγε πλείω ἢ ὅσα εἶχον ἐν ἐμαυτῷ διὰ σὲ εἴρηκα.

ΣΩ. οὐκοῦν ταῦτα μὲν πάντα ἡ μαιευτικὴ ἡμῖν τέχνη ἀνεμιαῖά φησι γεγενῆσθαι καὶ οὐκ ἄξια τροφῆς;παντάπασι μὲν οὖν.

ΣΩ. ἐὰν τοίνυν ἄλλων μετὰ ταῦτα ἐγκύμων ἐπιχειρῇς

210cÇünkü benim tekhnē'm yalnızca bu kadarını yapabilir, fazlasını değil; bugün yaşayan ya da geçmişte yaşamış büyük ve hayranlık uyandıran adamların bildiklerinden hiçbirini de bilmem. Bu ebeliği annemle ben tanrıdan nasip olarak aldık: o kadınları, ben ise gençleri, soyluları ve güzel olanların hepsini doğurtmak için.

210c

γίγνεσθαι, ὦ Θεαίτητε, ἐάντε γίγνῃ, βελτιόνων ἔσῃ πλήρης διὰ τὴν νῦν ἐξέτασιν, ἐάντε κενὸς ᾖς, ἧττον ἔσῃ βαρὺς τοῖς συνοῦσι καὶ ἡμερώτερος σωφρόνως οὐκ οἰόμενος εἰδέναι ἃ μὴ οἶσθα. τοσοῦτον γὰρ μόνον ἡ ἐμὴ τέχνη δύναται, πλέον δὲ οὐδέν, οὐδέ τι οἶδα ὧν οἱ ἄλλοι, ὅσοι μεγάλοι καὶ θαυμάσιοι ἄνδρες εἰσί τε καὶ γεγόνασιν· τὴν δὲ μαιείαν ταύτην ἐγώ τε καὶ ἡ μήτηρ ἐκ θεοῦ ἐλάχομεν, ἡ μὲν τῶν γυναικῶν,

210dŞimdi Meletos'un bana karşı açtığı dava için Kral Arkhon'un Stoa'sına gitmem gerekiyor. Yarın sabah, Theodoros, yine burada buluşalım.

210d

ἐγὼ δὲ τῶν νέων τε καὶ γενναίων καὶ ὅσοι καλοί. νῦν μὲν οὖν ἀπαντητέον μοι εἰς τὴν τοῦ βασιλέως στοὰν ἐπὶ τὴν Μελήτου γραφὴν ἥν με γέγραπται· ἕωθεν δέ, ὦ Θεόδωρε, δεῦρο πάλιν ἀπαντῶμεν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…