Origenes
Mezmurlar Üzerine Alıntılar
Excerpta in Psalmos
9.8Katenalardan derlenmiş, Origenes'e ait olması şüpheli Mezmur yorumları. Yorumlanan ayet kalın harflidir.
9. Mezmur
Ayet 8–9. Yargı için tahtını hazırladı. Dünyayı adaletle, halkları doğrulukla yargılayacak.
Demek ki böyle bir yargıçtan korkmalı, kınanacak işlerden ve dinsiz düşünceden kaçmalıdır. "Dünya" (oikumenē) derken, "Babam ve ben geleceğiz, onun yanında konaklayacağız" sözü uyarınca Baba ve Oğul'un kendisinde oturduğu Kilise'yi anlayacaksın; "halklar" ise Kilise'nin dışında kalanlardır.
Στίχ. η΄. Ἡτοίμασεν ἐν κρίσει τὸν θρόνον αὐτοῦ.
Στίχ. θ΄. Καὶ αὐτὸς κρινεῖ τὴν οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ. Κρινεῖ λαοὺς ἐν εὐθύτητι. Φοβητέον ἄρα τὸν τοιοῦτον κριτὴν, ψεκτάς τε πράξεις καὶ ἀσεβὲς φεύγοντα φρόνημα. Οἰκουμένην δὲ νοήσεις τὴν Ἐκκλησίαν, οἰκουμένην ὑπό τε Πατρὸς καὶ Υἱοῦ, κατὰ τό· Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ μου ἐλευσόμεθα, καὶ μονὴν παρʼ αὐτῷ ποιησόμεθα· λαοὺς δὲ τοὺς λοιποὺς παρὰ τὴν Ἐκκλησίαν.
9.12Ayet 12. Siyon'da oturan Rab'be ilahiler söyleyin.
Başka bir açıdan da: Tanrı, Siyon ve gözetleme yeri olan her psykhēde oturur. O psykhēleri öldüren kavimlerden onların kanını sorar ve kalkıp onları hatırlar. Şu hâlde "Anıları gürültüyle yok oldu" sözü kılıçlara yorulacaktır; O'nun hatırladıkları, kendisine sığınmış olanlardır.
Στίχ. ιβ΄. Ψάλατε τῷ Κυρίῳ, τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιών. Καὶ ἄλλως δέ· ἐν πάσῃ ψυχῇ Σιὼν οὔσῃ καὶ σκοπευτηρίῳ Θεὸς κατοικεῖ. Ἐκζητεῖ δὲ τὰ αἵματα τῶν ἐθνῶν ἀποκτεινάντων αὐτὰ, καὶ μιμνήσκεται αὐτῶν ἀναστὰς αὐτά. Οὐκοῦν τό· Ἀπώλετο τὸ μνημόσυνον αὐτῶν μετʼ ἤχου, ἐπὶ τὰς ῥομφαίας ἀνενεχθήσιται. Ἐκείνων δὲ μέμνηται, ὦν ἐγένετο καταφυγή.
9.33Ayet 33. Kalk, ya Rab Tanrım, elin yükselsin, yoksullarını sonuna kadar unutma.
Bu dinsiz sözlere üzülen Peygamber, Tanrı'dan yoksulları artık unutmadığını olaylarla göstermesini isteyerek yine dua ediyor. Dinsizin küfrünü de şöyle diyerek hatırlatıyor:
Στίχ. λγ΄. Ἀνάστηθι, Κύριε ὁ Θεός μου· ὑψωθήτω ἡ χείρ σου· μὴ ἐπιλάθῃ τῶν πενήτων σου εἰς τέλος. Ἐκ δὲ τῶν δυσσεβῶν τούτων ῥημάτων ἀνιαθεὶς ὁ dolore aectus Propbeta, προφήτης, πάλιν εὔχεται λέγων ταῦτα, δεῖξαι τῇ πείρᾳ τὸν Θεὸν αἰτῶν, ὡς οὐκέτι λέλησται τῶν πτωχῶν. Καὶ τῆς τοῦ ἀσεβοῦς δὲ βλασφημίας ὑπέμνησε λέγων·
9.38Ayet 38. Yoksulların arzusunu duydun, ya Rab; yüreklerinin hazırlığına kulak ver.
Çünkü günahkârın kolunun kırılmasını ve onun zorbalığından kurtulmayı arzuluyorlardı; bu da gerçekleşti. İyi bir düşüncenin arzusu etkili bir duadır. Yürekleri bilen O, bunu görüp yerine getirdi. Çünkü yürekleri kurtuluşa ve vaat edilen krallığa erişmeye hazırdı.
Στίχ. λη΄. Τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πενήτων εἰσήκουσας, Κύριε· τῇ ἐτοιμασίᾳ τῆς καρδίας αὐτῶν πρόσεχε τὸ οὖς σου. Ἐπεθύμουν γὰρ συντριβῆναι τοῦ ἁμαρτωλοῦ τὸν βραχίονα, καὶ τῆς αὐτοῦ τυραννίδος ἐλευθερωθῆναι· ὃ δὴ καὶ γέγονεν. Ἐπιθυμία δὲ διανοίας ἀγαθῆς ἐνεργής ἐστι προσευχή. Ἥν ἰδὼν ὁ καρδιογνώστης. ἐπλήρωσεν. Ἑτοίμην γὰρ εἶχον πρὸς τὸ σωθῆναι καρδίαν, καὶ τῆς ἐπηγγελμένης βασιλείας τυχεῖν. # Bölüm 13 ### ΨΑΛ. ΙΓ΄.
13.213. Mezmur
Ayet 2. Rab gökten insanoğullarına eğildi, anlayışlı ya da Tanrı'yı arayan biri var mı diye baktı.
Cisimsiz olan Tanrı hakkında cismanî bir dille söylenen her şey, Tanrı'ya yaraşır biçimde anlaşılmalıdır. Örneğin, gökteki ilahî güçleri mabet gibi kullandığı için göklerde oturduğu söylenir. Çünkü bu güçlere bulundukları yerlerin adı verilir; insanlara da "yer" denmesi gibi: "Bütün yer sana secde etsin" ve "Bütün yer sevinçle haykırsın". İnsanlar arasında olsa da, gökten olanın suretini taşıyanlarda bulunduğu için yine göklerde oturur. Ayrıca yaratma ve inayet yoluyla bütün yaratılışta bulunduğu da, onun en güzel parçalarından anlaşılır: "Göklerdeki Babamız" ve "Yukarıda gökteki Tanrı".
İlahî öğretinin birçok yerinde "gök" adı, Tanrı'nın en çok içinde aranması gereken düşünülür ousiayı gösterir; çünkü "Göğün göğü Rab'bindir". Buradan uyum göstererek daha aşağı durumda olanları gözetir: "Anlayışlı, Tanrı'yı arayan biri var mı diye." Öyle ki bulan, O'nun armağanlarına erişsin. Bu, kötülük dinsizlikle birlikte hüküm sürerken olur; öyle ki "Yeryüzünde merhamet, hakikat, Tanrı bilgisi yok" ve devamı söylenmiştir. İnsanlar böyle zarar görmüşken, iyi Kurtarıcı'nın bakması gerekmez miydi? Bakmalıydı ki anlayışa bir başlangıç bulup onu çoğaltsın ve arayanlara kendisini göstersin. Çünkü kendisine inananlara görünür.
Στίχ. β. Κύρος ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, τοῦ ἔδειν εἰ ἔστε συτιὼν, ἢ ἐκζητῶν τόν Θεόν. Ὅσα σωματικῶς ἀσωμάτου τυγχάνοντος λέγοιτο περὶ τοῦ Θεοῦ, θεοπρεπῶς ἀκουστέον. Οἶον, ἐν οὐρανοῖς λέγεται κατοικεῖν, ὡς ναῷ χρώμενος ταῖς θείαις δυνάμεσι, ταῖς ἐν οὐρανῷ. Καλοῦνται γὰρ ὁμωνύμως τοῖς ἐν οἶς εἰσι τόποις· ὡς καὶ ἄνθρωποι γῆ χρηματίζοντες. Ὡς ἐν τῷ· Πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσάν σοι, καί· Πᾶσα ἡ γῆ βοᾷ μετʼ εὐφροσύνης. Ἐν οὐρανοῖς δὲ οἰκἐῖ καὶ ἐν ἀνθρώποις ὢν, τοῖς φοροῢσι τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. Ἀλλὰ καὶ ὡς δημιουργίας λόγῳ καὶ προνοίας ἐν πάσῃ τῇ κτίσει τυγχάνοντος. Ἐκ τῶν καλλίστων τοῦτο δηλοῦται μερῶν· ἔν τε τῷ, Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ, Θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω. Ἀλλὰ καὶ πολλάχου τῆς θείας παιδεύσεως ἡ τοῦ οὐρανοῦ προσηγοῥία δηλοῖ τὴν νοητὴν οὐσίαν, ἐν ἢ μάλιστα Θεὸν προσήκει ζητεῖν. Ὁ οὐρανός γὰρ τοῦ οὐρανοῦ τῷ Κυρίῳ. Ἐκ τούτου συμβατικῶς ἐπισκοπεῖ τοὺς τῆς ὑποδεεστέρας καταστάσεως, Τοῦ ἰδεῖν, εἴ τίς ἐστι συνετὸς, ἐκζητῶν τὸν Θεόν· ὡς ἂν εὑρὼν τύχοι τῶν παρʼ αὐτοῦ δωρεῶν. Γίνεται δὲ τοῦτο, κακίας σὺν ἀσεβείᾳ κρατούσης, ὡς λεχθῆναι· Οὐκ ἔστιν ἔλεος, οὐδὲ ἀλήθεια, οὐδέ ἐπίγνωσις Θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ τὰ ἐπὶ τούτοις. Οὕτω τῶν ἀνθρώπων βλαβέντων, πῶς οὐκ ἔδει τὸν ἀγαθὸν ἐπιβλέψαι Σωτῆρα, ὡς ἂν, ἀφορμήν τινα συνέσεως εὑρὼν, ταύτην πληθύνῃ, καὶ τοῖς ἐκζητοῦσιν ἐμφανίσειεν ἑαυτόν; Ἐμφανίζεται γὰρ τοῖς μὴ ἀπιστοῦσιν αὐτῷ.
13.3Ayet 3. Hepsi yoldan çıktı, hep birlikte yararsız oldular. İyilik eden yok, bir tek kişi bile yok.
Kavimlerin yumuşaklığa ve dindarlığa döneceğini önceden bildiriyor. Bu yüzden şöyle soruyor: Rab geldiğinde canavar gibi yaşamaktan vazgeçip Rab'bi tanımayacaklar mı? İşaya da şöyle der: "Kendilerine O'ndan söz edilmemiş olanlar görecek, işitmemiş olanlar anlayacak."
Στίχ. γ΄. Πάντες ἐξέκλιναν· ἅμα ἠχρειώθησαν. Οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. Προφητεύει μεταβολὴν τῶν ἐθνῶν εἰς ἡμερότητα καὶ εὐσέβειαν. Διὸ καὶ ἐρωτᾷ, Μὴ, τοῦ Κυρίου ἐλθόντος, οὐ παύσονται τοῦ θηριώδους βίου, καὶ ἐπιγνώσονται τὸν Κύριον; Λέγει γὰρ καὶ Ἡσαΐας· Οἶς οὐκ ἀνηγγέλη περὶ αὐτοῦ ὄψονται· οἳ οὐκ ἀκηκόασι συνήσουσιν.
13.5Ayet 5–6. Orada, korkulacak bir şey yokken korkudan titrediler; çünkü Rab adillerin kuşağındadır.
Şöyle diyor: Bir zaman gelecek, daha önce kendilerinde Rab korkusu olmayan bu kişiler O'ndan korkacaklar.
"Orada" sözü, sözünü ettiği gelecek kuşakta gerçekleşecektir.
Στίχ.ε΄,Ϛ΄. Ἐκεῖ ἐδειλίασαν φόβῳ, οὗ οὐκ ἦν φόβος· ὅτι Κύριος ἐν γενεά δικαίων. Ἔσται γὰρ, φησὶν, ὅτε οἱ προῤῥηθέντες φοβηθήσονται Κύριον, παρʼ οἷς οὐκ ἦν πρότεροι φόβος. Ἐκεῖ δὲ ἐν τῇ μελλούσῃ συστήσεται γενεᾷ, περὶ ἦς πάγει. # Bölüm 15 ### ΨΑΛ. ΙΕ΄.
15.115. Mezmur
Ayet 1. Davut'a ait dikilitaş yazıtı.
Diğer çevirmenler de "Davut'a ait" başlığını koymuş, "dikilitaş yazıtı" sözünü de aynen vermişlerdir; çünkü mezmur sonsuz bir anmaya değer bir kehanet içerir. Stadyumlarda mücadele eden en büyük atletler nasıl dikilitaşa layık görülür, savaşlardaki başarıların da sonraki anılmaları için nasıl zafer anıtları dikilirse, Kurtarıcı'nın, ölümün gücünü elinde tutanı yıkarak diktiği büyük zafer anıtı da yukarıdan peygamberlik yazılarıyla dikilitaşa kazınmıştır. Bunun için Petrus da bu mezmurdaki sözleri andıktan sonra şunu ekledi: "Kardeşler, ata Davut hakkında size açıkça söyleyebilirim ki o öldü ve gömüldü, mezarı da bugüne kadar aramızdadır. Peygamberdi ve Tanrı'nın ona, soyundan birini tahtına oturtacağına ant içtiğini biliyordu. Geleceği önceden görerek Mesih'in dirilişinden söz etti: O ne ölüler diyarında bırakıldı ne de bedeni çürüme gördü. Tanrı bu İsa'yı diriltti; hepimiz buna tanığız."
Στἱχ. α᾿. Στηλραία τῷ Δαβίδ. Τοῦ Δαβὶδ ἐπέγραψαν οἱ λοιποί· στηλογραφίαν δὲ ὁμοίως ἐξέδωκαν, τῷ περιέχειν προφητείαν αἰωνίου μνήμης ἀξίαν. Ὥσπερ γὰρ οἱ μέγιστοι τῶν ἀγωνιζομένων ἐν σταδίοις ἀθληταὶ στήλης ἀξιοῦνται, καὶ τῶν ἐν πολέμοις κατωρθωμένων εἰς τὴν μετὰ ταῦτα μνήμην ἵσταται τρόπαια· οὕτω τὸ μέγα τρόπαιον τοῦ Σωτῆρος, ὅπερ ἤγειρε καθελὼν τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, Γραφαῖς ἄνωθεν ἐστηλιτεύθη προφητικαῖς. Διὸ καὶ Πέτρος, τῶν ἐν αὐτῷ μνημονεύσας, ἐπήγαγεν· « Ἄνδρες ἀδελφοὶ, ἐξὸν εἰπεῖν μετὰ παῤῥησίας πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ πατριάρχου Δαβὶδ, ὅτι καὶ ἐτελεύτησε καὶ ἐτάφη, καὶ τὸ μνῆμα αὐτοῦ ἔστιν ἐν ἡμῖν ἄχρι τῆς ἡμέρας ταύτης. Προφήτης οὖν ὑπάρχων, καὶ εἰδὼς, ὅτι ὅρκῳ ὤμοσεν αὐτῷ ὁ Θεὸς, ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ τὸ κατὰ σάρκα ἀναστήσειν τὸν Χριστὸν καθίσαι ἐπὶ τὸν θρόνον αὐτοῦ· προῖδὼν δὲ ἐλάλησε περὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, ὅτι οὕτε ἐγκατελείφθη εἰς ᾄδην, οὕτε ἡ σὰρξ αὐτοῦ εἶδε διαφθοράν. Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ Θεὸς, οὗ πάντες ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες. » # Bölüm 16 ### ΨΑΛ. ΙϚ΄.
16.416. Mezmur
Ayet 4. Dudaklarının sözleri uğruna zorlu yollar tuttum.
Kurtarıcı bu sözlerle de bize bir örnek veriyor: Tanrı'dan yardıma muhtaç olduğumuz için kendimize güvenmeyelim. Rab'bin patikaları, O'nun emirlerine uymaktır; daha doğrusu aretēye uygun faaliyetlerdir. Bunlar, gayelerine, yani mutluluğa ve vaatlerin yerine gelmesine erişmek için koşanların ayakları altında sürekli çiğnenerek düz ve pürüzsüz olmuşlardır. O hâlde Rab onları kendi patikalarında sağlamlaştırırsa adımlarımız sendelemeden bu yollarda koşalım. Bu dileğe erişen kişi "Kanunsuzluk etmeden koştum ve yol aldım" ve "Yüreğimi genişlettiğinde emirlerinin yolunda koştum" der.
Στἱχ. δ΄. Διἀ τοὺς λόγους τῶν χειλέων σου, ἐγὼ ἐφύλαξα ὀδοὺς σκληράς. Ὑπογραμμὸν ἡμῖν καὶ διὰ τούτων δίδωσιν ὁ Σωτὴρ, μὴ φρονεῖν ἐφʼ ἑαυτοῖς δεομένοις τῆς παρὰ Θεοῦ βοηθείας. Τρίβοι δὲ Κυρίου τῶν ἐντολῶν αἱ τηρήσεις· μᾶλλον δὲ αἱ κατʼ ἀρετὴν ἐνέργειαι, ὁμαλαὶ καὶ λεῖαι δειχθεῖσαι ἐκ τοῦ συνεχῶς πατεῖσθαι πρὸς τῶν φθάσαι σπευδόντων ἐπὶ τὸ τέλος αὐτῶν, ὅπερ ἐστὶν ἡ μακαριότης, καὶ τῶν ἐπαγγελιῶν ἡ ἀπόδοσις. Δράμωμεν τοίνυν κατʼ αὐτοὺς, οὐ σφαλλομένων τῶν διαβημάτων ἡμῶν, εἰ Κύριος αὐτὰ καταρτίσειεν ἐν ταῖς τρίβοις αὐτοῦ. Ταύτης τῆς αἰτήσεως ὁ τυχών φησιν· Ἄνευ ἀνομίας ἔδραμον καὶ κατηύθυνα· καὶ τὸ, Ὁδὸν ἐντολῶν σου ἔδραμον, ὅτε ἄν ἐπλάτυνας τὴν καρδίαν μου. # Bölüm 17 ### ΨΑΛ. ΙΖ΄.
17.617. Mezmur
Ayet 6. Ölüler diyarının sancıları beni kuşattı, ölüm tuzakları önüme çıktı.
Bunlar Kurtarıcı'ya da yakışır; "Şimdi psykhēm sarsıldı" ve "Psykhēm ölesiye kederli" sözleriyle yakın bağı vardır.
Στίχ. Ϛʼ. Ὠδῖνες ᾄδου περιεκύκλωσάν με· προέφθασάν με παγίδες θανάτου. Ἁρμόσει δὲ ταῦτα καὶ τῷ Σωτῆρι, ἔχοντα πολλὴν οἰκειότητα πρὸς τὸ, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται· καὶ, Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἔως θανάτου.
17.8Ayet 8. Yer sarsıldı, titredi; dağların temelleri sarsılıp oynadı, çünkü Tanrı onlara öfkelenmişti.
Tanrı'nın inişini, daha önce söylenen ölüm ve ölüler diyarının sancıları yüzünden olduğunu açıkça gösteriyor. O indikten sonra, Akylas'a göre, yer sarsıldı ve titredi; çünkü bütün Yunan ve barbar kulaklar onun haberiyle doldu. "Yer" derken yeryüzündekileri kastediyor. "Dağlar" ise, puta tapma yanılgısıyla insanları otlatan ve Tanrı bilgisine karşı büyüklenen karşıt güçlerdir. Temelleri, yani derin düşünceleri, Rab'bin gücünü hissederek kederle sarsıldı. Tanrı onlara öfkelenince, sönmekte olan bir kor gibi duman yükseldi; çünkü insanları yaktıkları ateş sönüyor, duruyordu. Bu ateşi kendi ateşiyle söndürdü. Musa'nın sözünde de Tanrı "yakıp yok eden ateş" diye anılmıştır. Mezmurlar'da da: "Önünde ateş gider, çevresindeki düşmanlarını yakar." Yine: "Tanrı açıkça gelecek, Tanrımız susmayacak; önünde ateş yanacak, çevresinde şiddetli fırtına olacak." Bunun için Kurtarıcı "Yeryüzüne ateş atmaya geldim; keşke şimdiden tutuşmuş olsaydı!" diyordu.
Bunları, yalnız bir göğü değil, kaç gök varsa hepsini eğip inerek yaptı. "Eğmek", yüceliğinin alçalmasını ve Tanrılığının kendini boşaltmasını gösterir. Tasarrufunun gizli ve saklı yanını ise karanlıkla ve siste anlatır. Sonra keruplar üzerine alındı, ama onlarla inmemişti. İlahî güçler onun bedeniyle çıkışını görüp çevresinde toplanarak çıkışına eşlik ettiler ve şöyle dediler: "Ey beyler, kapılarınızı açın; ey sonsuz kapılar, yükselin ki Şan Kralı girsin." Bu, Havarilerin İşleri'nde yazıldığı gibi, onlar bakarken yukarı alındığında ve bir bulut onu gözlerinden gizlediğinde gerçekleşti.
Στίχ. η΄. Καὶ ἐσαλεύθη, καὶ ἔντρομος ἐγενήθη ἡ γῆ. Καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταράχθησαν, καὶ ἐσαλεύθησαν, ὅτι ὠργίσθη αὐτοῖς ὁ Θεός. Προδήλως δείκνυσι τοῦ Θεοῦ τὴν κατάβασιν διὰ τὰ προειρημἐνα, τόν τε θάνατον καὶ τὰς ὠδῖνας τοῦ ᾄδου. Ἐξ οὖ δὲ καταβάντος, κατὰ τὸν Ἀκύλαν, ἐκινήθη καὶ ἐσείσθη ἡ γῆ. Πᾶσα γὰρ ἀκοὴ Ἑλληνικὴ καὶ βάρβαρος ἐπληροῦτο τῆς περὶ αὐτοῦ φήμης. Γῆν γὰρ ἔφη τοὺς ἐπὶ γῆς. Ὀρέων δὲ, τῶν ἀντικειμένων δυνάμεων· αἵ τῇ πλάνῃ τῶν εἰδώλων τοὺς ἀνθρώπους ἐνέμοντο, τῆς τοῦ Θεοῦ κατεπαιρόμεναι γνώσεως. Τὰ θεμέλια, καὶ οἱ βαθεῖς διαλογισμοὶ, αἰσθανόμενα τῆς τοῦ Κυρίου δυνάμεως, ἐταράχθησαν ἀχθόμενα. Αἷς (51) ὀργισθέντος τοῦ Θεοῦ, ἀνέβη καπνὸς καθάπερ ἐπὶ δαλοῦ· σβεννυμένων καὶ τοῦ πυρὸς παυσαμένων, ᾧ τοὺς ἀνθρώπους κατέφλεγον. Τὸ πῦρ δὲ τοῦτο κατέσβεσε τῷ ἰδίῳ πυρί. Καθὸ πῦρ καταναλίσκον εἴρηται Θεὸς παρὰ τῷ Μωῦσῇ. Καὶ ἐν Ψαλμοῖς· Πῦρ ἐναντίον αὐτοῦ προπορεύσεται, καὶ φλογιεῖ κύκλῳ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ. Καὶ πάλιν· Ὁ Θεὸς ἐμφανῶς ἥξει, ὁ Θεὺς ἡμῶν, καὶ οὐ παρασιωτήσεται. Πῦρ ἐνώπτιον αὐτοῦ καυθήσεται, καὶ κύκλῳ αὐτοῦ καταιγὶς σφοδρά. Διὸ καὶ ἔφασκεν ὁ Σωτήρ· Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. Καὶ τί θέλω, εἰ ἤδη ἀνήφθης Ταῦτα ἐποίησε κλίνας καὶ καταβὰς οὐχ ἔνα μόνον οὐρανὸν, ἀλλὰ πάντας, ὅσοι ποτέ εἰσιν· τοῦ κλῖναι δηλοῦντος τὴν ταπείνωσιν τοῦ ὕψους αὐτοῦ, καὶ τὴν κένωσιν τῆς θεότητος. Τῆς δὲ οἰκονομίας αὐτοῦ τὸ λεληθὸς καὶ ἀπόκρυφον, τῷ γνόφῳ καὶ τῇ ὀμίχλῃ δηλοῖ. Εἶτα ἐπὶ τοῦ χερουβὶμ ἀνελήφθη, καίτοι μὴ σὺν αὐτῷ καταβὰς. Ὅν μετὰ σώματος ἀναβαίνοντα αἱ θεῖαι θεωροῦσαι δυνάμεις, γεγονυῖαι περὶ αὐτὸν, ἐδορυφόρουν αὐτοῦ τὴν ἄνοδον, ἐπιλέγουσαι· Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ὑμῶν, κοὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ Βασιλεὺς τῆς δόξης. Ἃ δὴ γέγονεν, ἡνίκα, ὡς ἐν ταῖς Πράξεσι κεῖται τῶν ἀποστόλων, βλεπτόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν.
17.12Ayet 12. Karanlığı gizlenme yeri yaptı, çevresindeki çadırı oldu.
Çadırdakini içeri girmeyen kimse göremez. Tanrı'yı da hiç kimse, kavranmazlığın perdesinin içine girmedikçe göremez. Musa da Tanrı'nın bulunduğu karanlığa girdi. Tanrı'nın yaratması ve inayeti üzerine düşünerek, Tanrı'nın bunların içinde kuşatıldığını anladı. Onu biraz açarak, suretinin kime ait olduğunu suret olandan öğrendi; yaratmadan ve inayetten de Yaratıcı'yı ve inayet edeni.
Στίχ. ιβ΄, Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφσὴν αὐτοῦ κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. Τὸν ἐν σκηνῇ τίς οὐκ (52) ὄψεται μὴ γενόμενος ἔνδον; Οὔπως οὐδὲ τὸν Θεὸν, εἰ μή τις εἰσέλθοι τοῦ τῆς δυσκαταληψίας ἔνδον παραπετάσματος. Καὶ Μωῦσῆς γὰρ εἰς τὸν γνόφον εἰσῆλθεν, οὗ ἦν ὁ Θεός. Ἐπιστήσας γὰρ τῇ περὶ Θεοῦ δημιουργίᾳ τε καὶ προνοίᾳ, εἴσω τούτων ἔγνω περιέχεσθαι τὸν Θεόν. Ὀλίγον γὰρ αὐτὴν διανοίξας, τὸν οὗ ἐστιν εἰκὼν, ἐκ τοῦ κατʼ εἰκόνα μεμάθηκεν· ἐκ δὲ τῆς δημιουργίας καὶ προνοίας τὸν δημιουργὸν καὶ προνοητήν. # Bölüm 22 ### ΨΑΛ. ΚΒ΄.
22.322. Mezmur
Ayet 3–4. Kendi adı uğruna. Ölüm gölgesinin ortasında yürüsem de kötülükten korkmam, çünkü sen benimlesin.
Buradan sözü Tanrı'ya çeviriyor. Ölüm gölgesinde oturan, oraya yerleşmiş, kötülükte sabitleşmiştir ve merhametten doğan ışığa muhtaçtır. Yürüyen ise oradan geçip gider, Rab de onunla yol alır. Oturma hakkında "Ölüm ülkesinde ve gölgesinde oturanlara ışık doğdu" denmiştir.
Ayet 4. Değneğin ve asan beni teselli etti.
İkisi de kırbaçlar için söylenmiştir: "Oğulların kanunumu bırakırsa, hükümlerimle yürümezlerse, buyruklarımı tutmazlarsa, kanunsuzluklarını değnekle, günahlarını kırbaçla cezalandıracağım; ama merhametimi onlardan uzaklaştırmayacağım." Çünkü ilahî merhamet, günahı yüzünden kırbaçlanandan uzaklaşmamıştır. Günah işleyip de kırbaçlamadığını kabul etmez; kabul ettiği oğlu kırbaçlar. Kırbaçlamadıkları için şöyle denir: "Ayaklarım az kalsın kayacaktı, adımlarım az kalsın sürçecekti. Çünkü ölümlerinde dönüş yoktur, kırbaçlarında sağlamlık vardır. Bu yüzden kibir onları ele geçirdi, haksızlıklarını ve dinsizliklerini üzerlerine giydiler."
Biri günahkâr bir koyunsa değnekle, insansa asayla vurulur; Süleyman'ın dediği gibi: "Asasını esirgeyen oğlundan nefret eder." Bunlar dövüleni teselli eder, çünkü kabul ettiği her oğlu kırbaçladığına inanmıştır.
Στ. γ΄ Ἕνεκεν τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ.
Στίχ δ΄. Ἐὰν γὰρ καὶ πορευθῶ ἐν μέσῳ σκιᾶς θανάτου, οὐ φοβηθήσομαι κακά· ὅτι σὺ μετʼ ἐμοῦ εἷ. (53) Ἐντεῦθεν πρὸς Θεὸν ἀποστρέφει τὸν λόγον. Ὁ μενοὗν καθεζόμενος ἐν σκιᾷ θανάτου, ἵδρυται ἐν αὐτῇ, βεβαιωθεὶς ἐν κακίᾳ, καὶ δεόμενος τοῦ ἐξ ἐλέους ἀνατέλλοντος φωτός· ὁ δὲ πορευόμενος παρατρέχει· μεθʼ οὗ καὶ συνοδεύει ὁ Κύριος. Περὶ δὲ τῆς καθίσεως εἴρηται· Καθημένοις ἐν χώρᾳ καὶ σκιᾷ θανάτου, φῶς ἀνέτειλεν αὐτοῖς. Στίχ. δ. Ἡ ῥάβδος σου, καὶ ἡ βακτηρία σου, αὗταἰ με παρεκάλεσαν. Ἀμφότερα ἐπὶ μαστίγων, κατὰ τό· Ἐὰν ἐγκαταλίπωσιν οἱ υἱοί σου τὸν νόμον μου, καὶ τοῖς κρίμασί μου μὴ πορευθῶσιν· ἐὰν τὰ δικαιώματά μου μὴ φυλάξωσιν· ἐπισκέψομαι ἐν ῥάβδῳ τὰς ἀνομίας αὐτῶν, καὶ ἐν μάστιγι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Τὸ δὲ ἔλεός μου οὐ μὴ διασκεδάσω ἀπʼ αὐτῶν. Οὐ διεσκέδασται γὰρ τὸ θεῖον ἔλεος ἀπὸ τοῦ διʼ ἁμαρτίας μαστιζομένου. Οὐ (54) γὰρ ἁμαρτάνοντα μὴ μαστίξειε, οὐ παραδέχεται· μαστιγῶν υἱὸν ὃν παραδέχεται. Περὶ ὦν δὲ μὴ μαστίζει, λέγεται τό Ἐμοῦ δὲ παρὰ μικρόν ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες· παρʼ ὀλίγον ἐξεχύθη τὰ διαβήματά μου. Ὅτι οὐκ ἔστιν ἀνάνευσις ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν, καὶ στερέωμα ἐν τῇ μάστιγι αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἐκράτησεν αὐτοὺς ἡ ὑπερηφανία· περιεβάλοντο ἀδικίαν καὶ ἀσέβειαν ἑαυτῶν. Ἐὰν μὲν οὖν ἦ τις πρόβατον ἁμαρτωλὸν, ῥάβδῳ πλήσσεται· ἐὰν δὲ ἄνθρωπος, βακτηρίᾳ, κατὰ τὸ Σολομῶντος· Ὁ φειδόμενος τῆς βακτηρίας μισεῖ τόν ἑαυτοῦ υἱόν. Ταῦτα δὲ παρακαλεῖ τὸν τυπτόμενον· πέπεισται γὰρ, ὡς μαστιγοῖ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται. # Bölüm 23 ### ΨΑΛ. ΚΓ΄.
23.223. Mezmur
Ayet 2. Onu ırmaklar üzerine hazırladı.
Başka bir açıdan: Mesih'in gelişinden önce Tanrı yalnız Yahudiye'de tanınıyordu; onun gelişinden sonra yer Rab'bindir. Bundan önce bütün yeryüzünde dolgunluk da yoktu, çoğu yer kötülüklerle doluydu. Onun gelişinden sonra iman eden kavimlerden birçoğu "Onun dolgunluğundan hepimiz aldık" diyebilir. Bu yüzden onlara da onun dolgunluğu denebilir; ama İncil'in yaşayışından yoksun olanlara değil. Günahkâr ise çölde oturur. Kutsal Üçlü ile dolu olan Kilise'de oturan ise "dünyada" oturur ve Rab'bindir; ama İblis'ten doğup onun payı olan kişi değil.
Στίχ. β΄. Καὶ ἐπὶ ποταμῶν ἡτοίμασεν αὐτήν. (55) Καὶ ἄλλως δέ πρὸ τῆς ἐπιδημίας Χριστοῦ γνωστός ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ μόνον ἦν ὁ Θεός· μετʼ αὐτὴν δὲ, τοῦ Κυρίου ἡ γῆ. Ἀλλʼοὐδὲ πλήρωμα πρὸ ταύτης ἦν ἐν πάσῃ τῇ γῇ· μεστὰ δὲ ἦν αὐτῆς τὰ πλεῖστα κακότητες. Μετʼ αὐτὴν δὲ πολλοὶ τῶν πεπιστευκότων ἐθνικῶν εἴποιεν ἄν· Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν. Διόπερ αὐτοῦ καὶ πλήρωμα λέγοιντο. Ἀλλʼ οὐχ οἱ κενοὶ τῆς εὐαγγελικῆς πολιτείας. Ἀλλὰ καὶ ἐν ἐρήμῳ ὁ ἁμαρτωλὸς κατοικεῖ· οἰκουμένην δὲ, ὁ τὴν Ἐκκλησίαν οἰκῶν πεπληρωμένην τῆς ἁγίας Τριάδος· καὶ ἔστι τοῦ Κυρίου. Ἀλλʼ οὐχ ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ διαβόλου, καὶ μερὶς ἐκείνου γενόμενος.
23.3Ayet 3. Rab'bin dağına kim çıkacak, kutsal yerinde kim duracak?
Ya da Rab'bin dağı nihaî iyilik ve Tanrı Logos'tur. Çünkü onun zirvesine ilerleyerek çıkabilen azdır.
Kemale eren, artık daha ileri gidemeyeceği için sağlamca durur ve Tanrı'nın kutsal yeri olarak adlandırılır. Çünkü Rab'bin ardından yürüyen, geride kalanları unutup önündekilere uzanarak yükselir; gayesi Tanrı'yla birlikte O'nun kutsal yerinde durmaktır. Siyon'a müjde getirenin çıkıp durması gereken yer de budur. Oraya ulaşan Musa'ya Tanrı "Sen orada benimle dur" der. Peygamberler de "Ayaklarımı kaya üzerine koydu" derken başka bir kutsal yeri kastederler; çünkü kaya Mesih'ti. Bu vaatlere erişecek kişinin kim olduğu, on dördüncü mezmurda daha tam olarak söylenmiştir.
Στἱχ. γ’. Τίς ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου, ἢ τίς στήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοὺς; (56) Ἤ καὶ ὄρος Κυρίου τὸ τελικὸν ἀγαθὸν καὶ τὸν Θεὸν Λόγον. Σπάνιος γὰρ ὁ πρὸς τὴν ἀκρώρειαν αὐτοῦ διὰ προκοπῆς ἀναβῆναι δυνάμενος. (57) Ὁγὰρ τελειωθεὶς, μηκέτι περαιτέρω χωρεῖν οἶός τε ὤν, ἵσταται βέβαιος, καὶ χρηματίζων ἅγιος τόπος Θεοῦ. Ὀπίσω γὰρ Κυρίου πορευόμενος, ἀναβαίνει τῶν μὲν ὄπισθεν ἐπιλανθανόμενος, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος, τέλος ἔχων τὸ στῆναι μετὰ Θεοῦ ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ· ἐφʼ ὅν δεῖ ἀναβῆναι καὶ στῆναι τὸν εὐαγγελιζόμενον τῇ Σιὼν, πρὸς ὅν ἐφθακότι τῷ Μωϋσῇ φησιν ὁ Θεός· Σὺ δὲ αὐτοῦ στῆυι μετʼ ἐμοῦ. Ἀλλὰ καὶ Ἔστησεν ἐπὶ πέτραν τοὺς πόδας μου, ὡς ἐφʼ ἕτερον ἁγίασμά φασιν οἱ προφῆται. Ἐπεὶ πέτρα ἧν ὁ Χριστός. Ἀλλὰ τίς ὁ τῶν ἐπαγγελιῶν τούτων τευξόμενος, εἴρηται τελεώτερον ἐν τῷ τεσσαρεσκαιδεκάτῳ ψαλμῷ.
23.6Ayet 6. Bu, Rab'bi arayanların, Yakup'un Tanrısı'nın yüzünü arayanların kuşağıdır.
Oysa "Hiç kimse yüzümü görüp yaşayamaz" dedi. Gerçekten de insan kaldıkça, insana ait her şeyi üzerinden atıp melek ve tanrı hâline gelmedikçe kimse görmez; bu ise burada olmaz. Kilise'deki küçüklerin melekleri için Kurtarıcı, "Göklerdeki Babamın yüzünü daima görürler" der.
Στίχ. Ϛ΄. Αὕτη ἡ γενεὰ ζητούντων τόν Κόριον, ζητούντων τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ Ἰακώβ. (58) Καὶ μὴν εἶπεν· Οὐδεὶς ὄψεται τὸ πρόσωπόν μου, καὶ ζήσεται. Ὡς ἀληθῶς γὰρ οὐκ ὄψεταί τις ἄνθρωπος ὤν, καὶ μὴ πᾶν ἀνθρώπινον ἀποθέμενος, καὶ μεταβαλὼν εἰς ἄγγελον καὶ Θεὸν, ὅπερ οὐκ ἔστιν ἐνθάδε. Περὶ δὲ τῶν ἀγγέλων τῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ μικρῶν, ὁ Σωτήρ φησιν, ὅτι Διαπαντὸς ὁρῶσι τὸ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς, τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.
23.9Ayet 9–10. Ey beyler, kapılarınızı açın; ey sonsuz kapılar, yükselin ki Şan Kralı girsin. Bu Şan Kralı kimdir? Güçlerin Rabbi, Şan Kralı O'dur.
Ona orduların başı olarak Güçlerin Rabbi dediler; bu, İbranicede Sabaot denen addır. Yetmişler bunu "ordular Rabbi" ve Kitap'ta "Her Şeye Kadir" olarak çevirir. Şu anda söylenen de Kurtarıcı'nın Her Şeye Kadir olduğunu gösterir. Şöyle der Her Şeye Kadir Rab: "Şandan sonra beni sana gönderdi." Her Şeye Kadir olan Baba, Her Şeye Kadir Oğul'u gönderdi. Yuhanna da Vahiy'de "Sadık ve gerçek tanık, olan, var olan ve gelecek olan şöyle diyor" der; bunu açıkça Kurtarıcı için söyler.
Bazıları ise iki kez söylenen sözlerin daha yüksek kapılar için değil, aynı kapılar için söylendiğini ileri sürerler.
Στίχ. θ΄. Ἄοατε πύλας, οἱ ἄρχοντες, ἡμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης.
Στἱχ. ι᾿. Τίς ἐστν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; Κύριος τῶν δυνάμεων, αὐτός ἐστιν ὁ Βασιλεὺς τῆς δοθης. (59) Ὡς ἄρχοντα δὲ στρατοπέδων, δυνάμεων ἐκάλεσαν Κύριον, ὅπερ ἐν τῷ Ἑβραικῷ Σαβαὼθ εἴρηται. Τοῦτο δὲ καὶ Κόριον στρατιωτῶν οἱ Ἑβδομήκοντα καὶ Παντοκράτωρ ἐν ταῖς Γραφαῖς ἑρμηνεύουσι. Καὶ τὸ νῦν ἄρα λεχθὲν, παντοκράτορα τὸν Σωτῆρα δηλοῖ. Οὕτως λέγει Κύριος παντοκράτωρ· Ὀπίσω δόξης ἀπέστειλέ με πρὸς σέ. Παντοκράτωρ γὰρ ὤν ὁ Πατὴρ, τὸν Υἱὸν ἀπέστειλε παντοκράτορα. Καὶ Ἰωάννης δὲ ἐν τῇ Ἀποκαλύψει, Τάδε λέγει, φησὶν, ὁ μάρτυς ὁ πιστὸς καὶ ἀληθννὸς, ὁ ἧν καὶ ὁ ὢν καὶ ὁ ἐρχόμενος· περὶ τοῦ Σωτῆρος ὁμολογουμένως εἰπών. (60) Τινὲς δὲ οὐ πρὸς ὑψηλοτέρας πύλας, πρὸς δὲ τὰς αὐτὰς τὰ διττῶς εἰρημένα φασί. # Bölüm 27 ### ΨΑΛ. ΚΖ΄.
27.127. Mezmur
Ayet 1. Sana haykırıyorum, ya Rab; Tanrım, bana sessiz kalma.
Tanrı'dan yeryüzüne ait şeyler isteyen alçak bir sesle konuşur; göğe ait şeyler isteyen ise haykırır ve bağırır. Bu yüzden Kitap'ta azizler Tanrı'ya haykırmışlardır. İnsan iç odasına girip kapıyı kapatınca da haykırır. Tanrı azizlere sessiz kalmaz. Nitekim Musa'yla, Harun'la, Nun oğlu Yeşu'yla konuşuyordu; halkı onun halkı iken peygamberler aracılığıyla da konuşuyordu. Tanrı'nın söyledikleri dışarıdan gelmez; bunlar, yüreğimize yükselen kutsal şeylerdir: "Yardımı senden gelen adam ne mutludur, ya Rab; yüreğinde yükselişler vardır." Süleyman'a göre, Tanrı'nın sözünü işiten, O'nunla birleşmiş başka bir kulağımız ve ilahî bir hissimiz vardır.
Tanrı'nın kendisine sessiz kaldığı kişi, çukura inenlere benzer. Azizlerden hiçbirinin çukur kazdığını bilmiyoruz; suya muhtaç olan kuyu kazardı. Süleyman da kuyulardan içmeyi buyurur. Tanrı ise peygamber aracılığıyla çukurlardan içenleri tehdit ederek şöyle der: "Yaşayan su kaynağı olan beni terk ettiler, kendilerine kırık çukurlar kazdılar." Maddenin soğuk işleriyle uğraşanlar çukura inerler. İnsanların düşmanı olan ve "soğuk" diye anılan ejderha da orada oturur; çünkü yeryüzündeki bütün hayvanlar içinde ejderha en soğuğudur. Her günah soğuktur, ilahî şeyler ise anlaşılan sıcaktır: "Meleklerini ruhlar, hizmetkârlarını ateş alevi yapan"; "Yeryüzüne ateş atmaya geldim"; "Ruhta kaynayanlar." Günahkârların çukurların yanında olduğunu Mısır'dan Çıkış'ta şöyle der: "Tanrı, tahtta oturan Firavun'dan çukurdaki tutsak kadının ilk doğanına kadar öldürdü." Demek ki çukura inenler günahkârlar ve tutsaklardır. Ama iyi Tanrı onları da çağırır ve bağışlar: "Rab'bin Ruhu üzerimdedir, çünkü yoksullara müjde vermek için beni meshetti. Tutsaklara özgürlüğü, körlere gözlerinin açılacağını duyurmak için beni gönderdi."
Στίχ. α᾿ Πρὸς σὲ, Κόριε, κεκράξομαι· ὁ Θεός μου μὴ παρασιωπήσῃς ἀπʼ ἐμοῦ. Εἰ μὲν ἐπίγειά τις αἰτεῖται παρὰ Θεοῦ, βραχείᾳ χρῆται φωνῇ· εἰ δὲ τὰ ἐπουράνια, κράζει τε καὶ βοᾷ. Ὅθεν ἐν ταῖς ῥαφαῖς οἱ ἅγιοι πρὸς τὸν Θεὸν ἐκέκραξαν. Κράζει δέ τις εἰσελθὼν εἰς τὸ ταμιεῖον ἑαυτοῦ, καὶ κλείσας τὴν θύραν. Οὐ παρασιωπᾷ δὲ τοῖς ἀγίοις ὁ Θεός. Ἐλάλει γοῦν Μωσῇ, καὶ Ἀαρὼν, καὶ Ἰησοῦ τῷ τοῦ Ναυῆ. Ἐλάλει καὶ διὰ προφητῶν, ἡνίκα ἦν ὁ λαὸς αὐτοῦ. Ἅ δὲ λαλεῖ ὁ Θεὸς, οὐκ ἔξωθέν ἐστιν, ἀλλὰ τὰ ἅγια, τὰ ἐπὶ τὴν καρδίαν ἡμῶν ἀναβαίνοντα, κατὰ τό· Μακάριος ἀνὴρ, οὗ ἐστιν ἀντίληψις αὐτοῦ παρὰ σοῦ, Κύριε· ἀνα· βάσεις εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ. Ἔχομεν δὲ ἄλλην ἀκοὴν καὶ θείαν αἴσθησιν, κατὰ Σολομῶντα, λόγοι Θεοῦ ἀκούουσαν, ἡνωμένην αὐτῷ. ᾯ δὲ παρασιωπῷ Θεὸς, ὁμοιοῦται τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκοι. Οὐδένα γὰρ τῶν ἀγίων ἴσμεν λάκκον ὀρύξαντα· φρέαρ δὲ ὤρυττεν ὁ δεόμενος ὕδατος. Ἐντέλλεται καὶ ὁ Σολομῶν ἀπὸ φρεάτων πίνειν. Θεὸς δὲ διὰ τοῦ προφήτου τοῖς ἐκ λάκκων πίνουσιν ἀπειλεῖ, λέγων· Ἐμὲ ἐγκατέλιπτον πηγὴν ὕδατος ζῶντος, κοὶ ὥρυξαν ἑαυτοῖς λάκκους συντετριμμέτους. Κα ταβαίνουσι δὲ εἰς λάκκον οἱ τὰ ψυχρὰ τῆς ὕλης πε ριέποντες πράγματα· ἔνθα καὶ τῶν ἀνθρώπων ὁ πολέμιος δράκων, ὅς καὶ ψυχρὸς ὠνόμασται, κατοικεῖ. Πάντων γὰρ ζώων, τῶν ἐπὶ γῆς, ὁ δράκων ψυχρότερος. Πᾶσα οὗν ἁμαρτία ψυχρά· τὰ δὲ θεῖα, ὡς ἕοικε, θερμά. Ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύμτα, καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα. Καὶ, πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν· καὶ, τῷ πνεύματι ζέοντες. Ὅτι δὲ οἱ ἁμαρτωλοὶ παρὰ λάκκοις εἰσὶν, ἐν τῇ Ἐξόδῳ φησίν· Ἀπέκτεινεν ὁ Θεὸς ἀπὸ προσώπου Θάρσὼ, ὃς κάθηται ἐπὶ τοῦ θρόνου, ἕως πρωτοτόκου τῆς αἰχμαλωτίδος, τῆς ἐν λάκκῳ. Οὕτως οἱ καταβαίνοντες εἰς λάκκον ἁμαρτωλοί εἰσιν καὶ αἰχμάλωτοι. Ἀλλʼ ὁ ἀγαθὸς Θεὸς καὶ τούτους καλεῖ, καὶ δίδωσιν ἄφεσιν. νεῦμα γὰρ Κυρίου ἐπʼ ἐμὲ, οὖ ἕνεκεν ἔχρισέ με εὐαγγελίσασθαι πτωχοῖς. Ἀπέσταλκέ με κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν, καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν.
27.2Ayet 2. Sana yakardığımda yakarışımın sesini dinle, ya Rab.
Yakarış, hâlâ bir eksiği olanlarındır. Tanrı'nın yüceliğini kavrayarak O'ndan bir şey istediğimde dua etmiş olurum. Daha çok dost olduğumda ise Tanrı'ya şükrederim. Pavlus da küçükten büyüğe ilerleyerek şöyle der: "Her şeyden önce yakarışlar, dualar, dilekler, şükranlar yapılmasını rica ederim."
Ayet 2. Ellerimi senin kutsal mabedine doğru kaldırdığımda.
Tanrı'ya saygılı işler için kaldırılan eller gökte hazine edilir. Bunlarla düşünülür Amalek yenilir: Musa ellerini kaldırdığında halk yeniyordu, indirdiğinde Amalek yeniyordu. O hâlde ellerimizi indirmeyelim, yoksa yenilmiş oluruz.
Στίχ. β΄. Εἰσάκουσον, Κύριε, τῆς φωνῆς τῆς δεήσεώς μου, ἐν τῷ δέεσθαί με πρὸς σέ. (61) Οἷς ἔτι ἐνδεῖ τινα, τούτων ἐστὶν ἡ δέησις. Ὅτε δὲ, τὸ ἀξίωμα τοῦ Θεοῦ νοήσας, αἰτῶ τι παρὰ Θεοῦ, τότε προσεύχομαι. Ὅτε δὲ φίλος ἐπὶ πλέον γένωμαι, τότε εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ. Ἐπεὶ καὶ Παῦλος, ἀπὸ τῶν ἡττόνων ἐπὶ τὰ μείζω προβαίνων, φησί· Παρακαλῶ πρῶτον πάντων ποιεῖσθαι δεήσεις, προσευχὰς, ἐντεύξεις, εὐχαριστίας. Στίχ. β΄. Ἐν τῷ αἴρειν με χεῖράς μου πρός ναὸν ἄγιόν σου. Ἐπαιρόμεναι χεῖρες πρὸς πράξεις θεοσεβεῖς, ἐν οὐρανῷ θησαυριζόμεναί εἰσι· διʼ ὧν νικᾷ τις τὸν νοητὸν Ἀμαλήκ· ὡς ὁ Μωσῆς, ἡνίκα τὰς χεῖρας ἀνέφερεν, ὁ λαὸς ἐνίκα· ὅτε δὲ κατέσπα, ὁ Ἀμαλήκ. Μὴ κατενέγκωμεν οὖν τὰς χεῖρας, ἐπεὶ νικηθησόμεθα.
27.5Ayet 5. Çünkü Rab'bin işlerini ve ellerinin işlerini anlamadılar.
Rab'bin işlerini kavramayan hiç kimse kusursuz değildir. Çünkü "Gök kubbe O'nun ellerinin işini duyurur." Bu, orantılı bir biçimde, Yaratıcı'yı temaşa etmeyi sağlar.
Στίχ.ε΄. Ὅτι οὐ συνῆκαν εἰς τὰ ἔργα τοῦ Κυρίου, καὶ εἰς τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοῦ. Οὐδεὶς γὰρ ἄμεμπτος, οὐ νοήσας τὰ ἕργα Κυρίου. Ποίησιν γὰρ χερῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερἑωμα. Δίδωσι γὰρ ἀναλόγως τὸ τούτου θεωρῆσαι Δημιουργόν.
27.7Ayet 7. Etim yeniden çiçek açtı.
Hangi et yeniden çiçek açtı? "Bütün et, Tanrı'nın kurtuluşunu görecek."
Στίχ. ζ΄. Καὶ ἀνέθαλεν ἡ σάρξ μου. Ποία δὲ σὰρξ ἀνέθαλεν; Ὅψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ. # Bölüm 36 ### ΨΑΛ. ΛϚ΄.
36.136. Mezmur
Ayet 1. Kötülük edenleri kışkırtma, kanunsuzluk edenlere de özenme.
Özenmek ile kışkırtmak birbirinden farklıdır. Kışkırtmak, kızdırmak ve kıskançlığa sürüklemektir: "Tanrı olmayanla beni kıskandırdılar", yani putlara taparak bende kıskançlık uyandırdılar, beni öfkelendirdiler. Özenmek ise başkasında iyi saydığı şeyin kendisinde de olmasını istemektir. Şunu demek istiyor: Kötülük eden başka birini sana karşı ayaklanmaya kışkırtma. Yani sana tuzak kuracak olan kötüye sana karşı kıskançlık duyduracak şeyler yapma. Örneğin, kızlar "Davut on binlerini vurdu" ilahisini Davut'un isteğiyle söyleselerdi, kötülük eden Saul'u kışkırtan o olurdu.
Böylelerini bolluk içinde görünce onları taklit etme ya da mutlu sayma. Çünkü kısa bir süre çiçek açıp kururlar: "Bütün et ottur." Kurtarıcı'nın dediği gibi, kısa süre çiçek açıp ertesi gün fırına atılanların özenilecek neyi vardır? Layıkıyla yaşamak isteyenler için kötülük edenlerin geçici bolluğunu özenmeye değer bulmam. Daha çok, kötü yaşamayı seçmenin nasıl bir sona varacağını düşünmek gerekir. Bu yüzden böylelerine özenme, diyor; şimdiki hayatta rahatlık içinde görünseler de günah sevenlerin taklidine kapılma. Olacakları göz önünde bulundurarak onlarla bir olmaktan kaç; çünkü işler daima böyle gitmeyecektir. Bunun için şunu ekliyor: "Çünkü ot gibi çabucak kuruyacaklar, taze yeşillik gibi çabucak solacaklar."
Στίχ. α΄. Μὴ παραζήλου ἐν πονηρευομένοις, μηδὲ ζήλου τοὺς ποιοῦντας τὴν ἀνομίαν. Διαφέρει τὸ ζηλοῦν καὶ παραζηλοῦν. Παραζηλοῦν μὲν γὰρ λέγεται τὸ ἐρεθίζειν, καὶ κινεῖν εἰς ζηλοτυπίαν, ὁποϊον τό· Αὐτοὶ παρεζήλωσάν με ἐπʼ οὐ Θεῷ· τουτέστιν ἐκίνησαν ἐν ἐμοὶ ζῆλον, καὶ οἶον εἰς ὀργήν με ἠρέθισαν εἰδωλολατροῦντες. Ζηλοῦν δέ ἐστιν τὸ βούλεσθαι καὶ ἑαυτῷ ὑπάρχειν, ὅ παρεῖται τῷ πέλας νενόμικεν ἀγαθόν. Τοῦτο οὖν λέγει· Μήτε ἕτερον ἐρέθιζε πονηρευόμενον πρὸς τὸ ἀναστῆναι αὐτὸν κατὰ σοῦ. Ἤγουν, Μὴ ποιήσῃς τοιαῦτα, ὡς τὸν πονηρὸν ζῆλον λαβεῖν κατὰ σοῦ, ἐπεὶ ἐπιβουεύει σοι. Οἶον· Εἰ μετὰ γνώμης τοῦ Δαβὶδ τὸν ὕμνον ἔλεγον αἱ νεάνιδες, τὸ, Ἐπάταξεν ὁ Δαβὶδ ἐν μυριάσιν αὐτοῦ· αὐτὸς ἦν ὁ παραζηλῶν ἐν πονηρευομένοις, τῷ Σαούλ. Μήτε πάλιν μιμοῦ ἢ μακάριζε τοὺς τοιούτους, εὐθηνοῦντας ὁρῶν. Πρὸς ὀλίγον γὰρ ἀνθοῦντες, ξηραίνονται. Πᾶσα γὰρ σὰρξ, χόρτος. Τί οὖν ἔχουσι ζηλωτὸν, οἵτινες, πρὸς ὀλίγον ἀνθήσαντες, αὕριον εἰς κλίβανον βάλλοντας καθά φησιν ὁ Σωτήρ. Οὐ γάρ τοι φαίην ἂν εἶναί πως ἀξιοζήλωτον τοῖς ἐθέλουσι ζῇν ἀξιοπρεπῶς τὴν τῶν πονηρευομένων πρόσκαιρον εὐημερίαν. Ἐννοεῖν δὲ χρὴ μᾶλλον εἰς οἷον ἐκβήσεται πέρας τὸ διαβιοῦν ἑλέσθαι κακῶς. Μὴ τοίνυν ζήλου τοὺς τοιούτους, φησὶ, μηδὲ κατεμεθίζου πρὸς μίμησιν τῶν φιλαμαρτημόνων, κἂν εἰ δοκοῖεν ἔχειν τὰς ἐν τῷ παρόντι βίῳ τρυφάς. Φεῦγε οὖν τὴν ἰσοῤῥοπίαν, εἰς τὰ ἐσόμενα βλέπων· οὐ γὰρ ἐν τούτοις ἔσται διηνεκῶς τὰ πράγματα. Διὸ ἐπάγει· Ὅτι ὡσεὶ χόρτος ταχὺ ἀποξηρανθήσονται, καὶ ὡσεὶ λάχανα χλόης ταχὺ ἀποπεσοῦνται.
36.3Ayet 3. Rab'be umut bağla ve iyilik et; yeryüzünde konakla, onun zenginliğiyle otlanacaksın.
Yani iyi bir ad kazanmayı sev, kutsal lütuflara sahip olmaya susa; azizler için saklanmış, Tanrı katında hazine edilmiş olanları sev. "İyilik et" sözü, tarlaya "Şu ürünü ver" demek gibidir. Logos da ilahî dersleri dinleyen sana diyor ki: Tarlana özen göster; Ruh'un ürünlerinden biri olan iyiliği ver. "İyilik" adı burada aretēnin her türünü gösterir. "Yeryüzünde konakla": psykhēnin bakımı ve işlenmesiyle uğraş; çünkü insan ne ekerse onu biçer.
Belki de "yer" diye Tanrı esinli Kitap'ı adlandırıyor; azizlerin zenginliği, yani vaatler, ondadır. Azizler için orada saklanan iyilikleri severek ilahî sözlere daima sımsıkı bağlanmayı öğütlüyor. Ya da "konakla" sözünü "konaklayacaksın" yerine kullandı; "yer" de yumuşak huylulara vaat edilen yerdir. Oraya varınca, diyor, onun zenginliğiyle otlanacaksın. Yukarıdaki şehrin zenginliği, ilahî lütufların bol bol verilmesidir.
Belki de geçici hayatı çadıra benzetiyor. Onu yol üzerindeki bir çadır gibi kullanmamızı, ona hâkim olmamızı, ona boyun eğmememizi, yarar için, zevkler için değil kullanmamızı istiyor. Böylece İyi Çoban'ın altında otlanırız; ilahî öğretilerin zenginliği neyse ondan yararlanarak "Rab çobanımdır, eksiğim olmaz" deriz.
Στίζ γ΄. Ἔλπισον ἐπὶ Κύριον, καὶ ποίει χρηστότητα, καὶ κατασκήνου τὴν γῆν, καὶ ποιμανθήσῃ τῷ πλούτῳ αὐτῆς. (62) Τουτέστιν, Ἀγάπησον τὸ εὐδοκιμεῖν· δίψησον τῶν ἱερῶν χαρισμάτων τὴν κτῆσιν· ἀγάπησον τὰ τοῖς ἁγίοις τετηρημένα καὶ παρὰ Θεῷ τεθησαυρισμένα. Καὶ ποίει χρηστότητα· ὡς εἰ ἔλεγε τῷ ἀγρῷ· Ποίει τόνδε τὸν καρπόν. Οὕτως σοι τῷ ἀκροατῇ τῶν θείων μαθημάτων· Δὸς ἀγρῷ, φησὶν ὁ Λόγος· ποίει χρηστότητα, ἥτις μία ἐστὶ τῶν καρπῶν τοῦ Πνεύματος. Τὸ τῆς χρηστότητος ὄνομα ἐνταῦθα κατασημαίνει πάντα τρόπον ἀρετῆς. Καὶ κατοίκει παρὰ τὴν γῆν· προσδιατρίβων τῇ τῆς ψυχῆς ἐπιμελείᾳ καὶ γεωργίᾳ· Ὅτι ὃ ἐὰν σπείρῃ ἄνθρωπος, ἐκεῖνο καὶ θερίσει. Ἴσως δὲ γῆν, τὴν θεόπνευστον ὀνομάζει Γραφὴν, ἐν ᾗ ὁ πλοῦτος τῶν ἀγίων, τουτέστιν αἱ ἐπαγγελίαι. Καὶ παραινεῖ διαπαντὸς τῶν θείων ἔχεσθαι λογίων, ἕρωτι τῶν ἐν αὐτοῖς ἀποκειμένων τοῖς ἁγίοις ἀγαθῶν. Ἥ τὸ μὲν κατασκήνου τέθεικεν ἀντὶ τοῦ κατασκηνώσεις· γῆν δὲ ἐκείνην λέγει τὴν τοῖς πραέσιν ἐπηγγελμένην δηλονότι· ἐν ᾗ γεγονὼς, ποιμανθήσῃ. φησὶν, ἐπὶ τῷ πλούτῳ αὐτῆς. Πλοῦτος δὲ τῆς ἄνω πόλεως, ἡ τῶν θείων χαρισμάτων ἀμφιλαφἡς χορηγία. Τάχα δὲ σκηνῇ ἀπεικάζει τὸν πρόσκαιρον βίον· καὶ βούλεται ἡμᾶς χρᾶσθαι αὐτῷ, ὡς σκηνῇ κατὰ πάροδον, κυριεύοντας αὐτοῦ, οὐ κυριευομένους ὑπʼ αὐτοῦ, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον, οὐ πρὸς ἡδονὰς ἀποχρωμένους. Οὕτω γὰρ ποιμανθησόμεθα ὑπὸ Ποιμένι καλῷ. εἴ τις πλοῦτός ἐστι τῶν θείων δογμάτων, τοῦτον καρπούμενοι, ὥστε λέγειν· Κύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει.
36.4Ayet 4. Rab'den zevk al, O da yüreğinin dileklerini versin.
Kitap'ın iki insandan söz etmesi âdettir; daha kötü olanın neredeyse her şeyi, daha iyi olanda da vardır. İç insanın da bir besini vardır; bunun için "İnsan yalnız ekmekle değil, Tanrı'nın ağzından çıkan her sözle yaşayacaktır" denir. Bir içeceği de vardır: "Çünkü peşimizden gelen ruhanî kayadan içeriz." Bir giysisi de vardır: Günahkâr laneti elbise gibi giymiştir, adil kişi ise Rab İsa'yı, merhamet duygularını ve Tanrı'nın zırhını giyer. Bunun gibi, yalnız onun teşvik edici sözlerini işiten beslenir; Kanun'un yorumuna, peygamberlerin anlatımına, İncil benzetmelerinin çözümüne, havari sözlerinin açıklanmasına kendini veren ise Rab'den zevk alır, zorunluluktan ya da yalnız beslenmek için yemez.
Bize Rab'den zevk almayı öğretiyor. Çünkü Tanrı baştan beri ruhanî olarak zevk almamızı isteyerek zevk cennetini dikti ve zevk ırmağını bağışladı. Hiç kimse hem etle hem Ruh'la zevk alamaz. Biri, o zengin gibi etle zevk aldıysa, İbrahim'le birlikte zevkten yoksun kalacaktır; yoksul gibi sıkıntı ekmeği yediyse orada zevk alır ve dinlenir.
Başka bir açıdan da: Rab adalettir, hakikattir, bilgeliktir, kutsallıktır. Bilgeliğin temaşalarından, adalet işlerinden zevk alırsan "Rab'den zevk al" sözü gerçekleşmiş olur. Zevk, her şeye hayat veren Tanrı Logos'u, hayat ekmeğini içinde taşımaktır. O içimizde olursa bütün dilekleri alırız, üstelik her dileği değil, yüreğin dileklerini. Söyleneni şöyle anlarsın: Her organı konuşturup tabiatça neyi istediğine bak. Göz, sesi olsaydı sana şöyle derdi: "Işık istiyorum, bana uygun renkler görmek istiyorum." Kulak: "Ahenkli, tatlı bir ses istiyorum." Tat: "Tatlı şeyler istiyorum, acılardan kaçarım." Dokunma: "Düz, yumuşak, hoş şeylere dokunmak istiyorum; ateşe, sert ve batıcı şeylere değil." Her duyunun kendine uygun bir isteği ve kaçınması olduğu gibi, gözün ışığı, kokunun güzel kokuyu, kulağın ahengi istediği gibi, yürek de düşünceleri ister. Yüreğimizde O'ndan aldığımız zevke yabancı bir şey bulunmazsa, bunları Rab'den alacağız. O zaman yolumuzu O'na açabileceğiz. Çünkü evrenin Tanrısı, kendisine saygı gösterenlerin temiz yaşayışını gözetir, doğru yaşamayı istemeyenlerinkinden yüz çevirir. Bunun için şunu ekliyor:
Στίχ. δ᾿. Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου, καὶ δῴη σοι τὰ αἰτήματα τῆς παρδίας σου. (63) Ἔθος τῇ Γραφῇ δύο ἀνθρώπους εἰσάγειν· καὶ σχεδὸν πάντα τὰ τοῦ χείρονος ἔχει καὶ ὁ κρείττων. Ἔστι γάρ τις τροφὴ καὶ τοῦ ἔσω ἀνθρώπου, περὶ ἧς λέγεται· Οὐκ ἐπʼ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἐν παντὶ ῥήματι ἐκπορευομένῳ διὰ στόματος Θεοῦ. Ἔστι τι καὶ ποτόν· Πίνομεν γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας. Καὶ ἔυδυμα· ὅθεν ὁ μὲν ἁμαρτωλὸς ἐνεδύσατο κατάραν ὡς ἱμάτιον, δὲ δίκαιος τὸν Κύριον Ἰησοῦν, καὶ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, καὶ πανοπλίαν Θεοῦ. Οὕτως ὁ μὲν τῶν αὐτοῦ μόνον ἀκούων λόγων προτρεπτικῶν τρέφεται· ὁ δὲ ἐπιδιδοὺς ἑαυτὸν ἑρμηνείᾳ νόμου, διηγήσει προφητῶν, λύσει παραβολῶν εὐαγγελικῶν, σαφηνείᾳ λόγων ἀποστολικῶν, κατατρυφᾷ τοῦ Κυρίου· καὶ ἐσθίει οὐ πρὸς ἀνάγκην, οὐδὲ πρὸς μόνην τροφήν. Διδάσκει οὖν ἡμᾶς κατατρυφῆσαι τοῦ Κυρίου. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς, ἀπʼ ἀρχῆς βουλόμενος ἡμᾶς τρυφᾷν πνευματικῶς, ἐφύτευσε τὸν παράδεισον τῆς τρυφῆς, καὶ τὸν χειμάῤῥουν τῆς τρυφῆς ἐχαρίσατο. Οὐδεὶς δὲ δύναται καὶ σαρκὶ καὶ πνεύματι τρυφᾷν. Ἀλλʼ εἰ μὲν σαρκὶ ἐτρύφησεν, ὡς ὁ πλούσιος, στερηθήσεται τῆς μετὰ Ἀβραὰμ τρυφῆς· εἰ δὲ ἄρτον κακώσεως ἔφαγεν, ὡς ὁ πένης, ἐκεῖ τρυφᾷ καὶ ἀναπαύεται. Καὶ ἄλλως δέ. Ὁ Κύριος δικαιοσύνη ἐστὶν, ἀλήθεια, σοφία, ἁγιασμός· ἐὰν τρυφήσῃς οὗν καὶ ἐν τοῖς τῆς συρίας θεωρήμασιν, ἐν ταῖς πράξεσι τῆς δικαιοσύνης, πεπλήρωται τό· Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου. Τρυφὴ τοιγαροῦν, τὸ ἔνοικον ἔχειν τὸν πάντα ζωογονοῦντα Θεὸν Λόγον, τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς· καὶ αὐτὸν ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς, ληψόμεθα πάντα τὰ αἰτήματα, οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ τὰ τῆς καρδίας. Νοήσεις δὲ τὸ λεγόμενον, ἐὰν προσωποποιήσῃς ἕκαστον τῶν μελῶν, καὶ ἱδῃς πῶς κατὰ φύσιν αἰτεῖ. Ὁ γοῦν ὀφθαλμὸς, εἰ εἶχε φωνὴν, ἕλεγεν ἅν σοι· Αἰτῶ φῶς, αἰτῶ χρώματα βλέπειν κατάλληλα ἐμοί. Ἡ ἀκοή· Αἰτῶ φωνὴν ἐμμελῆ, ἡδεῖαν. Ἡ γεῦσις· Αἰτῶ γλυκέα, φεύγω τὰ πικρά. ἀρή· Αἰτῶ ἅπτεσθαι λείων, τρυφερῶν, προσηνῶν· οὐ πυρὸς, οὐ τραχέων, οὐδὲ κεντούντων. Ὡς οὖν ἑκάστου τῶν αἰσθητηρίων ἐστὶν αἴτησις κατἀλληλος καὶ φυγή· καὶ ὀφθαλμὸς μὲν αἰτεῖ τὸ φῶς, ἡ ὄσφρησις δὲ τὸ εὐῶδες, ἡ ἀκοὴ τὸ ἐμμελὲς, καὶ τὰ λοιπὰ ὁμοίως· οὕτως ἡ καρδία τὰ νοήματα, ἅπερ ληψόμεθα παρὰ Κυρίου, ἐὰν μηδὲν ἀλλότριον τῆς αὐτοῦ τρυφῆς ἔχωμεν ἐν ταῖς καρδίαις. Τότε δυνησόμεθα ἀποκαλύπτειν αὐτῷ τὴν ὁδὸν ἡμῶν. Ἐποπτεύει γὰρ ὁ τῶν ὅλων Θεὸς τὴν τῶν σεβομένων αὐτὸν εὐαγῆ πολιτείαν· ἀποστρέφεται δὲ τὴν τῶν οὐκ ὀρθῶς ζῇν λομένων. Ὅθεν ἐπάγει·
36.5Ayet 5–6. Yolunu Rab'be aç, O'na umut bağla, O da yapacaktır. Adaletini ışık gibi, hükmünü öğle vakti gibi ortaya çıkaracaktır.
Şöyle diyor: O'nun hoşuna giden yolda açıkça yürü; yani yaşayışını Tanrı'ya çıplak, örtüsüz göster. O'na umut bağla, O da yapacaktır. Gelecek çağda seni açıkça ortaya çıkaracak ve herkesin görebileceği bir hâle getirecek, güzel yaşayışının güzelliğinin gizli kalmasına izin vermeyecektir. Adaletin öğle güneşi gibi parlayarak herkese apaçık görünecektir.
"Öğle", günün tam ortasına denir. Seni orada ışığa layık bulacaktır. Kötülük yapan herkes, örneğin zina eden, ışıktan nefret eder ve yaptıklarını elinden geldiğince gizler ki teşhir edilmesin, çünkü zinasının bilinmesini istemez; bunun için yürüdüğü yolu saklar. Hakikati yapan ise, örneğin itidalli olan, onu insanlara değil, ödülünü insanlardan almamak için Tanrı'ya açmak ister. Bunun için "Yolunu Rab'be aç" denmiştir; yani kusurlu hayatını O'na göster, O seni yaralarından iyileştirecek, kirli olanı temiz kılacaktır. Güzel ve iyi olursan seninle övünecektir. Sen kendini beğenmiş olmadığın için adaletini gizlediğinden, O onu açığa çıkaracak, sen de öğle güneşi gibi parlayacaksın. Çünkü "O zaman adiller güneş gibi parlayacak" denmiştir.
Στίχ. ε΄. Ἀποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὀδόν σου, καὶ ἔλπισον ἐπʼ αὐτὸν, παὶ αὐτὸς ποιήσει.
Στίχ. Ϛ΄. Καὶ ἐξοίσει ὡς φῶς τὴν δικαιοσύνην σου, καὶ τὸ κρῖμά σου ὡς μεσημβρίαν. (64) Ἔσο, φησὶν, φανερῶς τὴν ἀρέσκουσαν αὐτῷ βαδίζων ὁδὸν, τουτέστι, γυμνὴν καὶ ἀναμφίαστον τῷ Θεῷ τὴν σεαυτοῦ δεικνὺς πολιτείαν· καὶ ἕλπισον ἐπ᾿ αὐτὸν, αὐτὸς δὲ ποιήσει. Ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἐμφανῶς καταστήσει, καὶ οἷον περίοπτον ἀποφανεῖ, λαθεῖν οὐκ ἐῶν τῆς σῆς εὐζοΐας τὸ κάλλος. Ἔσται γὰρ ἅπασιν ἐναργὴς ἡ δικαιοσύνη σου, δίκην φωτὸς ἀναλάμπουσα μεσημβρινοῦ. (65) Μεσημβρία γε μὴν ὀνομάζεται τῆς ἡμέρας αὐτὸ τὸ μεσαίτατον. Καί σε κρινεῖ ἄξιον εἶναι φωτὸς ἐκεῖ. Ἐπειδὴ οὖν πᾶς ὁ φαῦλα πράσσων, οἷον ὁ πορ νεύων, μισεῖ τὸ φῶς, καὶ τὸ ὅσον ἐφʼ ἑαυτῷ, κρύπτει ἃ ποιεῖ, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ· θέλει γὰρ μὴ γνωσθῆναι τὴν πορνείαν αὐτοῦ· διὸ καὶ ἐπικρύπτει τὴν ὁδὸν αὐτοῦ, ἢν ὥδευσεν· ὁ δὲ ποιῶν τὴν ἀλήθειαν, οἷον ὁ σωφρονῶν, θέλει αὐτὴν φανερῶσαι, οὐκ ἀνθρώποις, ἵνα μὴ ἀπέχῃ τὸν μισθὸν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ τῷ Θεῷ· διὰ τοῦτο εἴρηται· Ἀποκάλυψον πρὸς Κύριον τὴν ὁδόν σου, τουτέστι, δεῖξον αὐτῷ τὸν σὸν ἐπίμωμον βίον, καὶ αὐτὸς θεραπεύσει σε ἀπὸ τῶν τραυμάτων, καὶ ποιήσει τὸν ῥυπαρὸν καθαρόν. Κἂν γένῃ καλὸς καὶ ἀγαθὸς, ἐγκαυχήσεταί σοι· καὶ ἐπεὶ μὴ ὢν κενόδοξος ἔκρυπτες τὴν δικαιοσύνην σου, αὐτὸς φανερὸν ποιήσει, καὶ οὕτως ἐπιφανῇ (66), ὥσπερ ἥλιον ἐν μεσημβρίᾳ. Τότε γὰρ, φησὶν, οἱ δίκαιοι λάμψουσιν ὡς ἥλιος.
36.7Ayet 7. Rab'be boyun eğ ve O'na yalvar.
Boyun eğmek burada kötülüklerden uzaklaşmak demektir. Çünkü günah işleyen hiç kimse Rab'be boyun eğmiş değildir. "Diyelim ki boyun eğdim; önceki günahlarımı ne yapayım?" denirse, O'na yalvar ve "Eski kanunsuzluklarımızı hatırlama" de. Demek ki günah için yalvarmadan önce Rab'be boyun eğmek, yani günahı bırakmak gerekir. Çünkü hâlâ günah içindeyken günahların bağışlanmasını istemek pek akılsızca bir şeydir.
Ayet 7. Yolunda başarıya ulaşana, kanunsuzluk eden adama özenme.
Kanunsuzlukla kurulmuş saadeti taklit etme, diyor. Kötüyü başarılı görsen de kötülüğe özenme; bu çağın başka umudu olmayanların çağı olduğunu düşünmek gerekir. Bu çağda talihli olsunlar, iyi sayılan şeylere sahip olsunlar. Biz ise başka bir hayat çağına bakıyoruz; umudumuz bu çağdan sonradır. İyiliklere hem bu çağda hem ötekinde sahip olmak mümkün değildir. Biri onlara burada sahipse, orada cezalandırılırken "İyiliklerini hayatında aldın" sözünü işitecektir.
"Kanunsuzluk eden adama" sözü zorunlu olarak eklenmiştir. Çünkü böylelerini taklit etmekten kaçınmak gerekir; onlara özenmekten uzak durmak son derece yararlıdır. Onlar başarılıdır, ya da işlerinde başarılı sayılırlar; ama bu kazancı yukarıdan gelen hükümle değil, bazen açgözlülükle ve başkalarının malını kapmakla elde ederler. Demek ki başarı derken kötüye doğru ilerlemeyi kastediyor. Adalet içinde yaşayan birçok kişi, kendilerini sıkıntılar içinde, günahkârı ise bir süre için her işinde başarılı görünce öfkelenip adaletten ayrılır. Bu, son derece akılsızlıktır. Bunun için söz, sabrı öğreterek Tanrı'nın adaletinin meyvesini beklemeyi söylüyor.
Στίχ. ζ΄. Ὑποτάγηθι τῷ Κυρίῳ, καὶ ἱκέτευσον αὐτόν. Ὑποταγὴν οὖν ἐνταῦθα λέγει τὴν τῶν κακῶν ἀναχώρησιν. Οὐδεὶς γὰρ ἁμαρτάνων ὑποτέτακται τῷ Κυρίῳ. Ἔστω, φησὶν, ὅτι ἤδη ὑπετάχθην· τί ποιῶ περὶ τῶν προτέρων; Ἱκέτευσον αὐτὸν, λέγων· Μὴ μνησθῇς ἡμῶν ἀνομιῶν ἀρχαίων. Ὥστε οὐ δεῖ πρότερον περὶ ἁμαρτίας ἱκετεύειν, ἢ ὑποταγέντα τῷ Κυρίῳ, τουτέστιν ἐκστάντα τῆς ἁμαρτίας. Ἔτι γὰρ ὄντα ἐν ἁμαρτίαις ἄφεσιν ἁμαρτιῶν αἰτεῖν, πάνυ ἄλογόν ἐστι. Στίχ. ζ΄. Μὴ παραδήλου ἐν τῷ κατευοδουμένῳ ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ, ἐν ἀνθρώπῳ ποιοῦντι παρανομίαν. Μὴ μιμήσῃ, φησὶν, εὐδαιμονίαν ἐκ παρανομίας συγκροτουμένην· μηδὲ εἰς κακίαν ἐρεθίζου, κἂν ὁρᾷς τὸ κακὸν εὐοδούμενον, δέον λογίσασθαι, ὅτι ὁ αἰὼν οὗτος τούτων ἐστὶ τῶν μὴ ἐχόντων ἄλλην ἐλπίδα. Εὐτυχείτωσαν ἐν αὐτῷ, καὶ ἐχέτωσαν τὰ νομιζόμενα ἀγαθά. Ἡμεῖς δὲ εἰς ἄλλον αἰῶνα βλέπομεν ζωῆς· καὶ ἡ ἐλπὶς ἡμῶν, ἑξῆς τούτῳ τῷ αἰῶνί ἐστιν. Οὐχ οἷόν τέ ἐστι τὰ ἀγαθὰ ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι ἔχειν καὶ ἐν ἐκείνῳ· εἰ γὰρ ἐν τούτῳ ἔχει (τις), ἐκεῖ κολαζόμενος ἀκούσεται· Ἀπέλαβες τὰ ἀγαθάσου ἐν τῇ ζωῇ σου. Ἀναγκαίως μέντοι προστέθειται τό· Ἐν ἀνθρώπῳ ποιοῦντι παρανομίαν. Τῶν τοιούτων γὰρ, φησὶ, τὴν ῇ μίμησιν παραιτεῖσθαι χρή· καὶ χρήσιμον σφόδρα τοῦ ἀποφοιτᾷν τῷ παραζηλοῦν αὐτούς. Εὐοδοῦνται (67) γὰρ, ἤτοι τὴν ἐν πράγμασι τοῖς ἰδίοις εὐοδίαν ἔχειν ὑπολαμβάνονται, οὐ ψήφοις ταῖς ἄνωθεν τὸ χρῆμα κερδαίνοντες, ἀλλʼ ἐκ τοῦ πλεονεκτεῖν καὶ ἁρπάζειν τὰ ἑτέρων ἔσθʼ ὅτε. Τὴν οὖν εὐόδωσιν, τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρον προκοπὴν λέγει. Ἐπειδὴ δὲ πολλοὶ ἐν δικαιοσύνῃ ζῶντες, ὅταν ἴδωσιν ἑαυτοὺς ἐν πόνοις, τὸν δὲ ἁμαρτωλὸν ἐν πᾶσι πρὸς καιρὸν εὐοδούμενον, ὀργισθέντες· τῆς δικαιοσύνης ἀφίστανται, τοῦτο δὲ ἀνοίας τῆς ἐσχάτης· διὰ τοῦτο μακροθυμεῖν διδάσκων ὁ λόγος, καὶ τῆς δικαιοσύνης τοῦ Θεοῦ τὸν καρπὸν προσδὲχεσθαὶ φησι.
36.8Ayet 8. Öfkeyi bırak, thymostan vazgeç.
Bu örnek yararlıdır ve Tanrı'ya boyun eğmiş olanlara çok yakışır. Yumuşak huylu, ağırbaşlı olmak, zihinde düzen bulundurmak, sabırdan gelen başarıyı daima sevmek ve öfkenin dalgalarından uzak durmak gerekir. Bazı duygular çok kişide bulunmaz; onlara düşenler de ilerledikçe onları üzerlerinden atarlar. Ama öfke denen bu iğrenç duygu, akıllı sanılanları bile yakar ve sarsar. Bir kısmını sarsıp bir kısmını sarsmaz değil; neredeyse, kusursuz olan hariç, eğer öyle biri bulunursa, bütün insanları sarsar diyebilirim.
Στίχ. η΄. Παῦσαι ἀπὸ ὀργῆς, καὶ ἐγκατάλιπε θυμόν. Ἐπωφελὲς τὸ παράδειγμα, καὶ τοῖς ὑποτεταγμένοις Θεῷ πρεπωδέστατον. Χρὴ γὰρ, φησὶ, πράους εἷναι, καὶ εὗ μάλα καθεστηκότας, καὶ εὐταξίαν ἔχοντας εἰς νοῦν, ἀγαπῶντάς τε διαπαντὸς τὴν ἀπὸ τῆς μακροθυμίας εὐοδίαν, καὶ τῶν ἐξ ὀργῆς κυμάτων ἀποφοιτᾷν. Τῶν γὰρ παθῶν τινὰ μὲν οὐ πίπτει εἰς πολλοὺς, ἀλλὰ καὶ οἱ τυχόντες ἀπέβαλον αὐτὰ προκόπτοντες. Τὸ γὰρ μιαρὸν τοῦτο πάθος, ἡ ὀργὴ, ἐκκαίει καὶ τοὺς δοκοῦντας εἶναι φρονίμους, καὶ ταράσσει· οὐ τινὰ μὲν, τινὰ δʼ οὔ ἀλλὰ κινδυνεύω λέγειν πάντας ἀνθρώπους παρὲξ τοῦ τελείου, ἐάν που εὑρεθῇ τις τέλειος.
36.9Ayet 9. Rab'bi bekleyenler yeryüzünü miras alacak.
Kötülüklerden, bir yandan ceza korkusuyla daha iyiye sürüklenerek, bir yandan da Tanrı'nın lütuflarını özleyerek kanuna uygun yaşamaya itilerek ayrılırız. Bunun için mezmur yazarı, kötülük edenlerin felaketli sonunu gösterdikten sonra şunu ekliyor: Rab'bi bekleyenler, yani dayanıklılık ve sabırla iyi bir yaşam sürenler, yeryüzünü miras alacaklar. Bu, lanetlenmiş olan ve işleyenin bütün günleri boyunca üzüntüyle yediği bu yeryüzünün bir parçası değil, azizler için hazırlanmış o yeryüzüdür. Çünkü onların mirası, azizlerin güzel şehri, Tanrı'nın miras bıraktığı kutsal, yukarıdaki şehirdir.
Kurtarıcı nasıl bilgelik, Logos, barış ve adalet ise sabır da öyledir. Çünkü "Şimdi sabrım nedir? Rab değil mi?" diye yazılmıştır. Kitap'a göre Mesih'in ne olduğu söyleniyorsa, her şey O'ndan çekilip alınabilir. O'na ortak olarak nasıl adil, bilge ve barışçı oluyorsak, O'na ortak olarak sabrederiz de. O hâlde sükûnet içinde sabret, şimdiki şeylerle sarsılmadan Tanrı'yı bekle.
Στίχ. θ΄. Οἱ δὲ ὑπομένοντες τὸν Κύριον κληρονομήσουσι γῆν. (68) Ἐπειδὴ εἰώθαμέν πως ἀεὶ τῶν πονηρῶν ἀπανἱστασθαι, τῷ τοῦ κολάζεσθαι δέει συνωθούμενοι πρὸς τὸ ἄμεινον, ἐφέσει δὲ τῶν παρὰ Θεοῦ χαρισμάτων συνελαύνεσθαι εἰς τὸ διαζῇν εὐνόμως· διὰ τοῦτο, δείξας ὁ ψάλλων ὀλέθριον τῶν πονηρευομένων τὸ τέλος, ἐπάγει, ὅτι Οἱ τὸν Κύριον ὑπομένοντες, τουτέστιν οἱ διὰ καρτερίας καὶ ὑπομονῆς τὸν εὐδόκιμον κατορθοῦντες βίον, κληρονομήσουσι γῆν, ἥτις οὐκ ἔστι μέρος ταύτης τῆς γῆς ὑπὸ κατάραν γεγενημένης, ἢν ἐν λύπαις ἐσθίει πάσας τὰς ἡμέρας αὐτοῦ ὁ ἐργαζόμενος αὐτήν· ἀλλὰ γῆν ἐκείνην, τὴν τοῖς ἀγίοις ηὐτρεπισμένην. Κλῆρος γὰρ αὐτοῖς ἡ τῶν ἁγίων καλλίπολις, ἡ ἰερά τε καὶ ἄνω, ἧς κληροδότης Θεός. (69) Ὥσπερ δέ ἐστιν ὁ Σωτὴρ σοφία, Λόγος, εἰρήνη καὶ δικαιοσύνη, οὕτως καὶ ὑπομονή. Γέγραπται γάρ· Καὶ νῦν τίς ἡ ὑπομονή μου; Οὐχὶ Κύριος; Ἀφʼ οὗ ἀρύεσθαί ἐστι καὶ λαμβάνειν πάντα, ἂ λέγεται εἶναι κατὰ τὰς Γραφὰς ὁ Χριστός. Ὡς γὰρ μετοχῇ αὐτοῦ δίκαιοι γινόμεθα καὶ σοφοὶ, καὶ εἰρηνεύομεν· οὕτως καὶ μετοχῇ αὐτοῦ ὑπομένομεν. Ἡσύχαζε οὖν ὑπομένων καὶ ἐκδεχόμενος τὸν Θεὸν, μὴ ταραττόμενος τοῖς παροῦσι.
36.11Ayet 11. Yumuşak huylular yeryüzünü miras alacak.
Kurtarıcı'nın eski Yazılar'da söylenmeyen şeyleri söylediğini sanan Valentinos'çular ve bazı başkaları, "Ne mutlu yumuşak huylulara, çünkü yeryüzünü miras alacaklar" sözünü duyarak buradan yanılgılarını görsünler. Bu, aynı Ruh tarafından daha önce Davut aracılığıyla söylenmişti.
Davut büyük bir ustalıkla, kanunsuzların cezalarının karşısına azizlerin ödüllerini koyuyor. Bununla onları, aretēnin her türünü başarmayı sağlayacak ruhanî yiğitliği özlemeye teşvik ediyor. Bunun için "Yumuşak huylular yeryüzünü miras alacak" diyor, elbette yukarıdaki yeryüzünü. Pavlus'a göre göklerde Kudüs ve Siyon dağı varsa, bir yeryüzü de düşünmek tutarlı olur. Bunu, akıllıları bile yıkan felaketli duyguyu, yani öfkeyi yenenler miras alır. Çünkü öfke aretēye göre davranmayı engeller. Yumuşak huyluluk ile öfke birbirine taban tabana zıttır. Öfkenin olduğu yerde yumuşak huyluluk hiç yoktur, yumuşak huyluluğun olduğu yerde de öfke hiç yoktur.
Στίχ. ια΄. Οἱ δὲ πραεῖς κληρονομήσουσι γῆν. Οἱ ἀπὸ Οὐαλεντίνου καί τινων ἑτέρων, οἰόμενοι τὸν Σωτῆρα λέγειν τὰ μὴ εἰρημένα ἐν τοῖς παλαιοῖς Γράμμασιν, ἐντεῦθεν ἐλεγχέσθωσαν, ἀκούοντες, ὅτι Μακάριοι πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν. Εἴρητο μὲν καὶ πρότερον διὰ Δαβὶδ ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος. (70) Οἰκονομικώτερον δὲ λίαν ὁ Δαβὶδ ἀντιπαρεξἀγει ταῖς τῶν παρανόμων κολάσεσι τὰ τῶν ἁγίων γέρα. Ἀκονᾷ δὲ διὰ τούτων αὐτοὺς εἰς ἔφεσιν εὐανδρίας πνευματικῆς, διʼ ἧς ἂν γένοιτο κατορθοῦν πάντα τρόπον ἀρετῆς. (71) Ταύτῃ τοί φησιν· Οἱ δὲ πραεῖς κληρονομήσουσι γῆν, τὴν ἄνω δηλαδή. Εἰ γάρ ἐστιν ἐν οὐρανοῖς κατὰ Παῦλον Ἱερουσαλὴμ καὶ Σιὼν cœlis, ὅρος, ἀκόλουθον καὶ γῆν νοεῖν, ἥν οἱ νενικηκότες πάθος ὀλέθριον, τὴν ὀργὴν, ἥτις καὶ φρονίμους ἀπόλλυσι. Κατʼ ἀρετὴν γὰρ ἐνεργεῖν ἐμποδίζονται. Κατὰ διάμετρον δέ εἰσιν ἀλλήλοις πραότης καὶ ὀργή. Ὅπου γὰρ ὀργὴ, οὐδαμῶς πραότης· καὶ ὅπου πραότης, οὐδαμῶς ἐκεῖ ὀργή.
36.12Ayet 12–13. Günahkâr adili gözetler, ona karşı dişlerini gıcırdatır. Rab ise ona güler, çünkü gününün geleceğini görür.
Buradan öğreniyoruz ki karanlık ile ışık tabiatça nasıl zıtsa, günahkâr da adile öyle zıttır. O hâlde adil birinin nefret edildiğini görürsen, ondan nefret edenin günahkâr olduğunu söylemekten çekinme. Çünkü dünya işlerini düşünenler, zihinlerini şimdiki hayatın karmaşasına bağlamış olanlar, temiz ve seçkin bir hayat sürenlere hep öfkeyle saldırırlar ve adalet âşığını düşman sayarlar.
Στίχ. ιβ΄. Παρατηρήσεται ὁ ἀμαρτωλὸς τὸν δέκαιον, καὶ βρύξει ἐπʼ αὐτὸν τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ.
Στίχ. ιγ΄. Ὁ δὲ Κύριος ἐκγελάσεται αὐτὸν, ὅτι προβλέπε, ὅτι ἤξει ὁ ήμέρα αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν μανθάνομεν, ὅτι, ὥσπερ πέφυκεν ἐνανεἶναι σκότος καὶ φῶς, οὕτω ὁ ἁμαρτωλὸς τῷ δικαίῳ. Ἐὰν οὗν ἵδῃς τότε μισούμενον τὸν δίκαιον, μὴ ὄκνει λέγειν περὶ τοῦ μισοῦντος αὐτὸν, ὡς ἔστιν ἁμαρτωλός. Οἱ γὰρ φρονοῦντες τὰ κοσμικὰ, καὶ τῇ τοῦ παρόντος βίου τύρβῃ τὸν ἑαυτῶν ἐνδήσαντες νοῦν, ἀεί πως ἐπιμεμήνασι τοῖς τὸν εὐαγῆ καὶ ἀπόλεκτον διαβιοῦσι βίον, καὶ ἐχθρὸν ἡγοῦνται τῆς δικαιοσύνης τὸν ἐραστήν.
36.14Ayet 14. Günahkârlar kılıç çektiler, yay gerdiler; yoksulu ve düşkünü devirmek, yüreği doğru olanları boğazlamak için.
Tanrı'nın bir zırhı olduğu gibi, İblis'in de askerinin giydiği bir zırhı vardır: haksızlık zırhı, yıkım miğferi, imansızlık kalkanı ve ayakları haksızlığa koşan günahkârın çektiği kötü ruhun kılıcı. İncil'in bir hazırlığı olduğu gibi, günaha çok hazır bir ayakkabı da vardır. "Kılıç çektiler" sözü burada şunu anlatır: Günah ellerinin altındadır, onu yapmaya hazırdırlar; onlar kötü ruhun kılıcını günahın kınında saklayanlardır.
Adillerin oku İsa Mesih'tir: "Beni seçkin bir ok gibi yaptın." Günahkârların sözü de oktur, günahın zehrini taşır ve imanın kalkanıyla donanmamış olanı yaralar. Bilgelikte ve iyi işlerde zengin olan zengini deviremeyeceklerini bilirler. Bu yüzden ona hiç saldırmazlar, bütün tuzakları yoksula karşıdır. Çünkü "Adamın psykhēsinin fidyesi kendi zenginliğidir, yoksul ise tehdit görmez."
İyisi günahın kılıcına hiç sahip olmamaktır. İkinci derecede iyi olan da ona sahip olsa da çekmemek, onu sükûnet içinde tutmaktır. Çünkü işlemeyen kılıç yalnız paslanmakla ve körelmekle kalmaz, büsbütün yok olur. O zaman herkesin işini sınayan ateşe de ihtiyacımız kalmaz. Bu ateş Petrus'a dokunmaz; o "Ateşten geçsen de alev seni yakmaz" sözünü işitir. Günahkârlara ise, Kızıldeniz'in Mısırlılara dokunup İbranilere dokunmadığı gibi, ateş gölü dokunur.
Kurtarıcı nasıl seçkin bir oksa ve azizler Kurtarıcı'ya orantılı olarak Tanrı'nın oklarıysa, "Sevgiyle yaralıyım" desin diye insanı seçkin okla yaralıyorlarsa, Deccal de Kötü'nün okudur. Bütün günahkârlar da İblis'in adillere karşı kullandığı oklardır. Bir kadına bak; sana tuzak kurmuşlardır. Konuşup seni yakmak için ağzında, elinde, bütün bedeninde, bütün psykhēsinde ateş taşıyan bir ateşli ok değil midir? Tanrı nasıl fırtınayı durdursun ve tufan olmasın diye buluta yayını koyarsa, Kötü de buna zıt olarak psykhēdeki sükûneti bitirmek, barışı söndürmek, savaş çıkarmak ve fırtına koparmak için yay kullanır.
Belki de yoksullar ve düşkünler, yüreği doğru olanların kardeşleridir; ruhta yoksul olanlardır, daimōnların devirmeye çalıştığı kişilerdir. Birinin sendelediğini, günahın ele geçirdiğini görürsen bil ki bu kişi boğazlanmış, kanı akmaktadır; Tanrı bu kanı arar. Çünkü can gücü yok olmuştur. Tanrı onu kardeşten ve canavardan, yani sendeleten mümin kardeşten, imana yabancı olandan ve bekçinin elinden arar.
Bunlar belki fazla inceleme olarak söylenmiştir. Oysa mezmur yazarı daha önce söylenenin tamamını, yani "Günahkâr adili gözetler" sözünü açıklar. Bir levhaya çizer gibi onu öfkeyle köpürürken, saf tutarken, kan dökerken, kılıcını sıyırırken ve artık ok atarken gösterir, haksızlığını apaçık ortaya koyar. Çünkü günahkârın hedefi kendisine haksızlık etmiş, bir şekilde kırmış, karşı savaşa makul sebep vermiş biri değildir. Hedefi yoksulu devirmektir, yani ölçülü, alçakgönüllü, yüreği mütevazı olanı. Kurtarıcı ona ruhta yoksul der ve göklerin krallığına layık olduğunu söyler. Günahkârların yüreği doğru olanlar ve ruhta yoksullarla ne alıp veremediği vardır? Hiçbir şey. Çünkü yollarını adalete yönelten bu kişiler onlara hiç haksızlık etmemişlerdir. Sanırım onları bunlara karşı bileyen, içlerinde şeytanî bir sapkınlıkla tutuşan, boş ve sebepsiz bir kıskançlıktır.
Στίχ. ιδ΄. Ῥομφαίαν ἐσπάσαντο οἱ ἁμαρτωλοί· ἐνετείναντο τόξον αὐτῶν, τοῦ καταβαλεῖν πτωχὸν καὶ πένητα, τοῦ σφάξαι τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ. Ὥσπερ ἐστὶ πανοπλία Θεοῦ τις, οὕτως ἐστί τις πανοπλία τοῦ διαβόλου, ἣν ὁ αὐτοῦ στρατιώτης ἐνδέδυται· τὸν θώρακα τῆς ἀδικίας, τὴν περικεφαλαίαν τῆς ἀπωλείας, τὸν θυρεὸν τῆς ἀπιστίας, τὴν μάχαιραν τοῦ πονηροῦ πνεύματος, ἣν σπᾶται ἁμαρτωλὸς, οὗ οἱ πόδες ἐπʼ ἀδικίαν τρέχουσιν. Ἔστι τις ἑτοιμασία τοῦ Εὐαγγελίου, ἕστι καὶ ὑπόδημα ἑτοιμότατου εἰς τὴν ἁμαρτίαν. Ἐνταῦθα οὖν ῥομφαίαν ἐσπάσαντο· ὅτι πρόχειρον ἔχουσι τὴν ἁμαρτίαν, καὶ ἕτοιμοί εἰσιν ἐπὶ τὸ ποιεῖν αὐτήν· οἱ κρύπτοντες ἐν τῷ κουλεῷ τῆς ἁμαρτίας τὴν ῥομφαίαν τοῦ πονηροῦ πνεύματος. Βέλος τῶν δικαίων, Χριστός ἐστιν Ἰησοῦς. Ἔθηκας ὡς βέλος ἐκλεκτόν. Ὁ λόγος τῶν ἁμαρτωλῶν βέλος ἐστίν· ἁμαρτίας ἰὸν ἔχει· τιτρώσκει τὸν μὴ καθωπλισμένον τῷ τῆς πίστεως θυρεῷ. Οἴδασιν, ὅτι οὐ δύνανται καταβαλεῖν πλούσιον πλουτοῦντα ἐν σοφίᾳ, ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς. Διὰ τοῦτο τὴν ἀρχὴν οὐδὲ ἐπιβάλλουσιν αὐτῷ. Ἀλλʼ ἡ πᾶσα ἐπιβουλή ἐστι κατὰ τοῦ πτωχοῦ· ἐπεὶ λύτρον ψυχῆς ἀνδρὸς ὁ ἴδιος πλοῦτος· πτωχός δὲ οὐχ ὑφίσταται ἀπειλήν. Καλὸν μὲν οὖν μὴ ἔχειν ῥομφαίαν ἁμαρτίας· δεύτερον δὲ, ἔχοντα. μὴ σπᾶσθαι αὐτὴν, ἀλλὰ ποιεῖν αὐτὴν ἡσυχάζειν. Ἀργοῦσα γὰῤ, οὐ μόνον ἰοῦται, οὐδὲ ἀμβλύνεται, ἀλλὰ τέλεον ἐξαφανίζεται. Καὶ οὐ χρείαν ἔχομεν πυρὸς, ὅπου ἑκάστου τὸ ἔργον δοκιμάζεται· ὃ Πέτρου μὲν οὐχ ἅπτεται, ἀλλ᾿ ἀκούει, Κἂν διέλθῃ διὰ πυρός, φλὸξ οὐ κατακαύσεισε· ἁμαρτωλῶν δὲ ἅπτεται ἡ λίμνη τοῦ πυρὸς, ὡς ἡ Ἐρυθρὰ Αἰγυπτίων, οὐ μὴν καὶ Ἑβραίων. Ὥσπερ μέντοι ὁ Σωτὴρ βέλος ἐκλεκτὸν, καὶ ἀνάλογα τῷ Σωτῆρι βέλη τοῦ Θεοῦ οἱ ἅγιοι τιτρώσκοντες βέλει ἐκλεκτῷ, ἵνα ὁ τετρωμένος λέγω· Τετρωμένη ἀγάπης ἐγώ· οὕτως ὁ Ἀντίχριστος βέλος τοῦ πονηροῦ. Καὶ πάντες οἱ ἁμαρτωλοὶ βέλη τοῦ διαβόλου, οἷς κατὰ τῶν δικαίων χρᾶται. Ἴδε γυναῖκα, καὶ ἐπεβούλευσάν σοι. Εἰ μὴ βέλος ἐστὶ πεπυρωμένον, πῦρ ἔχουσα ἐν στόματι, ἵνα λαλήσῃ καὶ καύσῃ σε, ἐν χειρὶ, ἐν ὅλῳ τῷ σώματι, ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ; Καὶ ὥσπερ ὁ Θεὸς τίθησι τόξον ἐν τῇ νεφέλῃ, ἵνα παύσῃ χειμῶνα, καὶ μὴ γίνηται κατακλυσμός· οὕτω, κατὰ τὸ ἀντικείμενον, ὁ πονηρὸς χρᾶται· τόξῳ, ἵνα παύσῃ γαλήνην ἀπὸ ψυχῆς, καὶ εἰρήνην σβέσῃ, καὶ πόλεμον ἐγείρῃ, καὶ χειμῶνα ποιήσῃ. Μήποτε δὲ οἱ πτωχοὶ καὶ πένητες ἀδελφοί εἰσι τῶν εὐθέων τῇ καρδίᾳ, οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι. οὓς ζητοῦσι καταβαλεῖν οἱ δαίμονες. Ἐὰν ἵδῃς σκανδαλιζόμενον, καὶ ὑπὸ τῆς ἁμαρτίας κεκρατημένον, βλέπε, ὅτι οὗτος ἔσφακται, καὶ τὸ οἷμα αὐτοῦ ῥεῖ, ὃ ἐκζητεῖ Θεός. Ἀπὡλετο γὰρ ἡ ζωτικὴ δύναμις αὐτοὺ· ἐκζητεῖ δὲ αὐτὸ ἀπὸ ἀδελφοῦ καὶ ἀπὸ θηρίου· ἀπὸ πιστοῦ σκανδαλίζοντος, καὶ ἀπὸ ἀλλοτρίου τῆς πίστεως, καὶ ἀπὸ τῆς χερὸς τοῦ σκοποῦ. (72) Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἴσως περιεργότερον εἴρηται. Ὁ μέντοι ψάλλων διαλευκαίνει πᾶν τὸ ἤδη ῥηθὲν, τό· Κατανοεῖ ὁ ἁμαρτωλὸς τὸν δίκαιον, φημί. Καθάπερ γὰρ ἐν πίνακι σαφῶς μηνιῶντα ζωγραφεῖ, καὶ παραταττόμενον εἰσφέρει, καὶ φονῶντα δεικνύει, καὶ ἀπογυμνοῦντα τὸ ξίφος, καὶ ἤδη τοξεύοντα, καὶ τὴν ἀδικίαν αὐτοῦ καθίστησιν ἐναργῆ. Σκοποὶ γὰρ τῷ ἁμαρτωλῷ οὐχ ἕνα τινὰ τῶν ἀδικησάντων αὐτῷ, ἢ κατά τι προσκεκρουκότων, καὶ προφάσεις τῷ πολέμῳ δεδωκότων εὐλόγους ἀμύνεσθαι· ἀλλʼ ἵνα καταβάλῃ πτωχὸν, τουτέστι τὸν ἐπιεικῆ καὶ μετριόφρονα, καὶ ταπεινὸν τῇ καρδίᾳ, ὅν καὶ ὁ Σωτὴρ πτωχὸν ἕφη τῷ πνεύματι, καὶ τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας ἄξιον εἶναί φησι. Τίς οὖν τοῖς ἁμαρτωλοῖς λόγος πρὸς τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, καὶ τοὺς πτωχοὺς τῷ πνεύματι; παντελῶς οὐδείς. Ἠδικήκασι γὰρ ἐκείνους οὐδὲν τὰς ἑαυτῶν ὁδοὺς ἀπευθύνοντας εἰς δικαιοσύνην. Ἀκονᾷ δὲ, οἶμαι, κατʼ αὐτῶν τοὺς ὠνομασμένους, μάταιός τις ἁπλῶς, καὶ οὐκ εὐάφορμος φθόνος, ἐκ διαβολικῆς σκαιότητος ἐκκεκαυμένος ἐν αὐτοῖς.
36.15Ayet 15. Kılıçları yüreklerine girsin, yayları kırılsın.
Adilin barışı nasıl kendisine dönerse, yüreği doğru olan kendini korursa dinsizin kılıcı da onun kendi yüreğine girer.
Στίχ. ιε΄. Ἡ ῥομφαία αὐτῶν εἰσέλθοι εἰς τὰς καρδίας αὐτῶν· καὶ τὰ τόξα αὐτῶν συντριβείη. Ὥσπερ δὲ ἡ εἰρήνη τοῦ δικαίου εἰς αὐτὸν ἀνακάμπτει· οὕτως ἡ ῥομφαία τοῦ ἀσεβοῦς εἰσέλθοι εἰς καρδίαν αὐτοῦ, ἐὰν τηρῇ ἑαυτὸν ὁ εὐθὺς τῇ καρδίᾳ.
36.16Ayet 16. Adilin azı, günahkârların büyük servetinden iyidir.
Bu sözün, daha saf olanlar için lafzında bir yararı vardır; Kitap'ı daha derinden dinlemeyi bilenler için de gizlice söylenmiş bir anlamı vardır. Basit anlamı şudur: Adil de haksız da geçimini sağlar. Ama adiller ihtiyacı ancak adaletin izin verdiği ölçüde arar; ya hiç kazanmaz, ya da haksızlık etmeden kazanır, kazandıklarını adaletle renklendirirler. Ötekiler ise büsbütün kazanca yönelmiştir; çok şey edinmek isterler, güzel yolla mı edindiklerini aramazlar. Adaletle az kazanç ve haksızlıkla çok kazanç önümüzde durduğunda, "Adilin azı, günahkârların büyük servetinden iyidir." Gizli anlamı da görelim: Ağzını bile açamayan imanlı bir cahil olmak, kötülük ya da imansızlık içinde söz ve bilgi bakımından zengin olmaktan iyidir.
Στίχ. ιϚ΄. Κρεῖσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ ὑπὲρ πλοῦτον ἁμαρτωλῶν πολύν. Ἔχει μὲν οὖν ἡ λέξις αὐτόθεν ὠφέλιμόν τι τοῖς ἀκεραιοτέροις· ἔχει δέ τι καὶ κεκρυμμένως εἰρημένον τοῖς βαθύτερον ἀκούειν τῆς Γραφῆς ἐπισταμένοις. Τὸ οὖν ἁπλούστερον τοιοῦτόν ἐστι· Βιοποριστοῦσι δίκαιοι καὶ ἄδικοι. Ἀλλʼ οἱ μὲν τοσοῦτον ζητοῦσι τὸ τῆς χρείας, ὅσον τὸ τῆς διλ??οσύνης· καὶ ἢ οὐ πορίζουσιν, ἢ ἅνευ ἀδικίας, χρωννύντες τὸ ποριζόμενον τῇ δικαιοσύνῃ. Οἱ δὲ ὅλως νενεύκασιν ἐπὶ τὸν πορισμὸν, ὅπως πολλὰ κτήσωσιν, οὐ ζητοῦντες εἰ καλῶς κτήσονται. Δύο οὖν προκειμένων, τοῦ τε ὀλίγου λήμματος μετὰ δικαιοσύνης, καὶ τοῦ πολλοῦ μετὰ ἀδικίας· Κρεῖσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ ὑπὲρ πλοῦτον ἁμαρτωλῶν πολύν. Ἴδωμεν δὲ καὶ τὸ ἀνακεχωρηκός. Κρεῖσσόν ἐστι πιστὸν ἰδιώτην εἶναι, οὐδὲ ἀνοῖξαι τὸ στόμα δυνάμενον, ἢ πλουτεῖν τῷ λόγῳ προφορικῷ καὶ τοῖς μαθήμασιν ἐν κακίᾳ ἢ ἀπιστίᾳ.
36.17Ayet 17. Çünkü günahkârların kolları kırılacak, Rab ise adillere destek olur.
Dinsizin gücünün ve kuvvetinin kırıldığını, iyi bir iş için elini uzatamayacak hâle geldiğini görürsen (çünkü eli kırılmıştır), "Günahkârların kolları kırılacak" sözünün gerçekleştiğini göreceksin. Kıran, İblis'tir. Elbette her insan zayıftır, kendi gücüyle düşer; düşenlere destek olana, yıkılanları doğrultana muhtaçtır.
Στίχ. ιζ΄. Ὅτι βραχίονες ἁμαρτωλῶν συντριβήσονται· ὑποστηρίζει δὲ τοὺς δικαίους ὁ Κύριος. Ἐὰν ἴδῃς τὸν τόνον καὶ τὴν δύναμιν συντετριμμένην τοῦ ἀσεβοῦς, ὥστε μὴ δύνασθαι αὐτὸν ἐκτεῖναι τὴν χεῖρα ἐπὶ πρᾶξιν ἀγαθὴν (συντετριμμένη γάρ ἐστιν), ὄψει, ὅτι πεπλήρωται τό· Βραχίονες ἁμαρτωλῶν συντριβήσονται. Ὁ δὲ συντρίβων, ὁ διάβολός ἐστι. Πᾶς μέντοι ἄνθρωπος ἀσθενὴς, καὶ τὸ ὅσον ἐφʼ ἑαυτῷ καταπίπτει, καὶ δέεται τοῦ ὑποστηρίζοντος τοὺς καταπίπτοντας, καὶ ἀνορθοῦντος τοὺς κατεῤῥαγμένους.
36.21Ayet 21. Günahkâr borç alır, ödemez; adil ise acır ve verir.
Daha yüksek bir anlamda: Pavlus ya da kutsal sırları öğretenlerden biri ders verdiğinde, dinleyiciler Pavlus'un ağzından sınanmış gümüşü borç alırlar. Adil faizini öder ve "Bana bir mina verdin, işte on mina yaptım; beş talant verdin, işte on talantım var" der. Günahkâr ise hepsini harcar. Heretikler gibi kendi malını ödünç vermek, yani kendi öğretisini öğretmek yasaktır; Tanrı'nın sınanmış gümüşü verilmelidir, "Mesih'in bende konuştuğuna kanıt mı arıyorsunuz?" diyen gibi. Ana para, yaşayış ve eylemle faiziyle geri ödenmelidir. Yoksa, hele Rab'bin hazinesinden ödünç alıp kralın parasını yok etmektense, baştan hiç borç almamak daha iyidir.
Στίχ. κα΄. Δανείζεται ὁ ἁμαρτωλὸς, καὶ οὐκ ἀποτισει· δὲ δίκαιος οἰκτείρει καὶ δίδωσιν. Ὑψηλότερον δέ· Ὅταν διδάσκῃ Παῦλος, ἢ τις ἕτερος τῶν ἱερῶν μυσταγωγῶν, οἱ ἀκροαταὶ δανείζονται τὸ δόκιμον ἀργύριον τῷ στόματι Παύλου. Καὶ ὁ μὲν δίκαιος ἀποδίδωσι τοὺς τόκους, καὶ λέγει· Μνᾶν μοι ἔδωκας, ἰδοὺ δέκα μνᾶς ἐποίησα. Πέντε τάλαντα ἔδωκας, ἰδοὺ ἔχω δέκα. Ὁ δὲ ἁμαρτωλὸς ἀναλίσκει πάντα. Οὐκ ἔξεστι δανείζειν τὰ ἑαυτοῦ, ἤτοι διδάσκειν ὡς οἱ αἱρετικοί· ἀλλὰ τὸ τοῦ Θεοῦ ἀργύριον τὸ δόκιμον, ὡς ὁ λέγων· Ἤ δοκιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ; Ἀποδοτέον δὲ μετὰ τόκου ἐκ πολιτείας καὶ πράξεως τὸ κεφάλαιον. Εἰ δὲ μὴ, κρεῖττόν ἐστι τὴν ἀρχὴν μὴ δανείσασθαι, μάλιστα τὰ τοῦ ταμείου τοῦ Κυριακοῦ, ἢ ἀπολέσαι τὰ τοῦ βασιλέως χρήματα.
36.22Ayet 22. Çünkü O'nu kutsayanlar yeryüzünü miras alacak, O'na lanet edenler yok edilecek.
Bu, İbrahim'e söylenen sözün benzeridir: "Seni kutsayanları kutsayacağım, sana lanet edene lanet edeceğim." Acıyan ve veren Tanrı ise, bunun için O'nu yücelten, yani kutsayanlar, azizlere vaat edilen yeryüzünün mirasçıları olacaklar; bir merkez ve nokta ölçüsünde olmayan iyi ve geniş yeryüzünü alacaklardır.
Adile lanet etmekte en son yıkım tehlikesi vardır. Çünkü Rab adile "Düşmanlarına düşman olacağım, sana karşı duranlara karşı duracağım" der. "Bunu doyurdun, beni doyurdun" dediği gibi, "Buna sövdün, bana sövdün" demek de tutarlıdır. Tanrı'yı bilmeyenler O'na lanet ederler; hem de bazen şanını lekeleyen sözler savurarak, iyilik gördükleri şeyler için bile O'na şükretmeye katlanamayarak. Mesih'i kavimler kutsuyor, bu yüzden krallığı miras alıyorlar. Yahudiler ise O'na küfrederek sonunda yok ediliyorlar.
Στίχ. κβ΄. Ὅτι οἱ εὐλογοῦντες αὐτὸν κληροτομήσουσι γῆν· οἱ δὲ καταρώμενοι αὐτὸν ἐξολοθρευθήσονται. (73) Ὅμοιον τῷ εἰρημένῳ πρὸς Ἀβραάμ· Τοὺς εὐλογοῦντάς σε εὐλογήσω, κοὶ τοὺς καταρωμέ νους σε καταράσομαι. Οὐκοῦν, εἰ ὁ Θεὸς εἴη ὁ κατοικτείρων καὶ διδοὺς, οἱ δοξθλογοῦντες αὐτὸν θιὰ τοῦτο, ἤγουν εὐλογοῦντες, ἔσονται κληρονόμοι τῆς ἐπηγγελμένης τοῖς ἁγίοις γῆς, καὶ λήψονται τὴν γῆν ἀγαθὴν καὶ τὴν πολλὴν, τὴν οὐ κέντρου καὶ σημείου λόγον ἔχουσαν. (74) Κίνδυνος δὲ ἐν τῷ κατάραν ἡμᾶς τιθέναι τῷ δικαίῳ ὀλέθρου τοῦ ἐσχάτου. Λέγει γὰρ πρὸς τὸν δίκαιον ὁ Κύριος· Ἐχθρεύσω τοῖς ἐχθροῖς σου, καὶ ἀντιβήσομαι τοῖς ἀντικειμένοις σοι. Καὶ ὥσπερ λέγει· Τοῦτον ἔθρεψας, ἐμὲ ἔθρεψας· οὕτως ἀκόλουθον εἰπεῖν· Τοῦτον ἐλοιδόρησας, ἐμὲ ἐλοιδόρησας. Καταρῶνται δὲ Θεὸν οἱ μὴ εἰδότες αὐτὸν, καὶ ταῦτα τῆς αὐτοῦ δόξης πάλιν ψήμους (75) ἔσθ᾿ ὅτε ῥιπτοῦντες φωνὰς, πρὸς τὸ μηδὲ ἐφʼ οἷς εὖ πεπόνθασιν ἀνέχεσθαι προσάγειν αὐτῷ τὰς εὐχαριστίας. Χριστὸν μὲν οὖν εὐλογοῦσι τὰ ἔθνη, διὸ κληρονομοῦσι τὴν βασιλείαν· Ἰουδαῖοι δὲ, βλασφημοῦντες αὐτὸν, εἰς τέλος ὀλοθρεύονται.
36.23Ayet 23. İnsanın adımlarını Rab doğrultur, onun yolunu çok ister.
Tanrı kendi çocuğunun elinden tutar gibi tutar, onu doğru yola götürür, yanlış yollarda koşmasına, hayatın izlerini eğri büğrü çizmesine izin vermez; ona öğretip onu yöneltir, "Sağ elimden tuttun, öğüdünle bana yol gösterdin" denildiği gibi. İnsanın adımları Rab tarafından doğrultulunca, O onun yolunu ister.
Söz iki anlamlıdır. Ya Rab, adımları doğrultulanın yolunu ister, onun kanuna göre yürüyüşünü kabul eder, dinsizlerin ve eğri gidenlerin yolunu istemez. Ya da adımları Rab tarafından doğrultulan kişi, adımları doğrultulurken bu yolun tatlılığını tatmış olarak Rab'bin yolunu ister. Belki Rab'bin insanın yolunu isteyeceğini anlamak daha iyidir; yani onu istenir kılacak ve kabul edecektir. Kanunsuzların yollarını nasıl istemezse, iyilik edenlerinkini de öyle ister. Tanrı'nın hoşuna giden şey elbette seçkin ve her övgüyle doludur; çünkü Tanrı öyle olmayanı istemezdi.
Heresilerden gelenler ise adımlar atarlar, ama Rab tarafından doğrultulmuş değil, Kötü tarafından eğriltilmiş adımlar. Yalın imanla yetinmeyip daha derin ama gerçek olmayan şeyler düşünerek sağa sola saparlar. Rab onların yolunu istemez, çünkü onların adımları insanın değil, canavarın, sürüngenin ya da hayvanın adımlarıdır.
Στίχ. κγ΄. Παρὰ Κυρίου τὰ διαβήματα ἀνρώπου κατευθύνεται· καὶ τὴν ὀδὸν αὐτοῦ θελήσει σφόδρα. (76) Ὥσπερ ἰδίου παιδὸς, φησὶ, λαμβάνεται τῆς χειρὸς ὁ Θεὸς, καὶ ἀποφέρει πρὸς ὁδὸν εὐθεῖαν, οὐκ ἀφιεὶς αὐτὸν σκολιοδρομεῖν, οὔτε μὴν καμπύλας ποιεῖσθαι τοῦ βίου τὰς τροχιάς· ἀλλʼ εὐθὺ παντὸς έναι πράγματος ἀγαθοῦ, διδάσκων τε καὶ ἀπευθύνων αὐτοὺς, κατά γε τό· Ἐκράτησας τῆς χερὸς τῆς δεβιᾶς μου, καὶ ἐν τῇ βουλῇ σου ὡδήγησάς με. Ὅταν μέντοι τοῦ ἀνθρώπου τὰ διαβήματα ὑπὸ Κυρίου κατευθυνθῇ, τότε τὴν ὁδὸν αὐτοῦ θελήσει. (77) Ἀμφίβολος ἡ λέξις. Ἢ γὰρ ὁ Κύριος τοῦ κατευθυνομένου τοῖς διαβήμασι θέλει τὴν ὁδὸν, καὶ ἀποδέχεται ἢν ποιεῖται κατὰ τὸν νόμον πορείαν, μὴ θέλων ὁδὸν ἀσεβῶν, ἢ λοξῶς πορευομένων· ἢ αὐτὸς, οὗ τὰ διαβήματα ὑπὸ Κυρίου κατευθύνεται, θέλει τὴν ὁδὸν τοῦ Κυρίου, γευσάμενος, ἐν τῷ κατευθύνεσθαι αὐτοῦ ὡς τὰ διαβήματα, τῆς γλυκύτητος τῆς κατὰ τὴν ὁδὸν, ἐν ᾗ κατευθυνθείη ὑπὸ Κυρίου. Ἄμεινον δὲ ἴσως νοεῖν, ὅτι ὁ Κύριος θελήσει τὴν ὁδὸν τοῦ ἀνθρώπου, τουτέστι ποιήσεται θελητὴν καὶ ἀποδέξεται. Ὥσπερ γὰρ ἀνεθελήτους ἔχει τὰς τῶν παρανόμων ὁδοὺς, οὕτω ποιεῖται θελητὰς τὰς τῶν ἀγαθουργούντων. Ὃ δὲ ἀρέσκει Θεῷ, τοῦτο πάντως ἐστὶ καὶ ἐξαίρετον, καὶ παντὸς ἐπαίνου μεστόν. Οὐ γὰρ ἂν ἠθέλησε Θεὸς τὸ μὴ οὕτως ἔχον. Οἵ γε μὴν ἀπὸ τῶν αἱρέσεων γίνονται μὲν ἐν διαβήμασιν, οὐ μὴν κατευθυνουμένοις ὑπὸ Κυρίου, ἀλλὰ λελοξωμένοις ὑπὸ τοῦ πονηροῦ· ἐκκλίνουσι δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, μὴ ἀρκούμενοι ψιλῇ τῇ πίστει, νοοῦντες δὲ βαθύτερον μὲν, οὐκ ἀληθὲς δέ. Ὧν τὴν ὁδὸν οὐ θέλει Κύριος, ὅτι οὐκ ἀνθρώπων αὐτῶν τὰ διαβήματα, ἀλλὰ θηρὸς ἢ ἑρπετοῦ ἢ κτήνους.
36.24Ayet 24. Düşse de yıkılmaz, çünkü Rab elini destekler.
Yarışmalarda güreşenler ilk turda düşmüş, üçünde kazanmış olabilirler. Bedensel anlamda onlar için "Düştü, ama yıkılmadı, çünkü düştükten sonra kazandı" diyebilirsin. Yenilmiş, ama yenildikten sonra kendini her türlü pisliği işlemek için şehvete teslim etmeyen, Kitap'ın "Düşen kalkmaz mı, sapan geri dönmez mi?" sözünü hatırlayarak ayağa kalkan birini görürsen, böyle birinin düşse de yıkılmadığını söyle. Düştükten sonra umudunu keserse yıkılmıştır.
Bir atletin hiç düşmemesi, sporun deyimiyle ortasından kavranmamış, sarılmamış olması güzeldir. Ama düştüyse kalksın. Çünkü günah işledikten sonra duyarsızlaşıp kendini her günaha bırakan düşmüşlere yas tutulur. Sakalsızlar arasında kazan, erkekler arasında taçlan. Çocuklar arasında mı düştün? Sakalsızlar sınıfında güreş ve orada kazan. Yakup rahimde Esav'ın topuğunu tuttu; Daniel çocukken peygamberlik etti ve ihtiyarları teşhir etti. Böyle olamıyor musun? Sonradan, adil kişi gibi bir atlet ol. O, güreşirken ya da koşarken düşse de yıkılmaz, çünkü Rab elini destekler. Söz iki anlamlıdır: Rab ya kendi elini destekler, ya da güreşip yıkılmak üzere olanın elini; öyle ki yüzüstü gelip yere boylu boyunca serilmesin.
Στίχ. κδ΄. Ὅταν πέσῃ οὐ καταῥῥαχθήσεται, ὅτι Κύριος ἀντιστηρίζει χεῖρα αὐτοῦ. Οἱ ἐν τοῖς ἀγῶσι παλαίοντες πεπτώκασι τὸ πρῶτον, νενικήκασι τὰ τρία. Ἐπὶ τούτοις εἴποις ἂν κατὰ τὸ σωματικὸν, ὅτι· Πέπτωκεν, οὐ κατεῤῥάγη δὲ, νενίκηκε γὰρ μετὰ τὸ πεσεῖν. Ἐὰν ἵδῃς ἄνθρωπον νενικημένον, καὶ μετὰ τὸ νενικῆσθαι οὐ παραδόντα ἐαυτὸν τῇ ἀσελγείᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης, ἀναστάντα δὲ, ὑπομνησθέντα τῆς Γραφῆς· Μὴ ὁ πεσὼν οὐκ ἀνίσταται; ἢ ὁ ἀποστρέφων οὐκ ἐπιστρέφει; λέγε, ὅτι, πεσὼν ὁ τοιοῦτος, οὐ κατεῤῥάχθη. Ἐὰν δὲ μετὰ τὸ πεσεῖν ἀπαυδήσῃ, κατεῤῥάχθη. Καλὸν μὲν οὖν ἀθλητὴς εἶναι ἄπτωτος, καὶ ἵνα οὕτως ὀνομάσω ἀπὸ τῶν παραδειγμάτων, ἀμεσολάβητος, ἀσυνέζωστος. Εἰ δὲ πέπτωκεν, ἀναστήτω. Πενθοῦνται γὰρ οἱ πεσόντες, καὶ μετὰ τὸ ἁμαρτῆσαι ἀπαλγήσαντες, καὶ παραδόντες ἑαυτοὺς πάσῃ ἁμαρτίᾳ. Ἐν ἀγενείων (78), ἐν ἀνδράσι στεφανώθητι. Πέπτωκας ἐν παισί; τὸν ἀγένειον ἀγώνισαι, καὶ νίκησον ἐν αὐτῷ. Ἐν κοιλίᾳ ἐπτέρνισε τὸν Ἠσαῦ ὁ Ἰακώβ· ἐκ παιδὸς ὁ Δανιὴλ προεφήτευσε, καὶ τοὺς πρεσβυτέρους ἤλεγξεν. Οὐ δύνασαι τοιοῦτος γενέ σθαι; Γενοῦ ἐξῆς ἀθλητὴς, ὡς ὁ δίκαιος, ὃς, κἂν πέσῃ παλαίων ἢ τρέχων, οὐ καταῤῥήγνυται, ὅτι Κύριος ἀντιστηρίζει χεῖρα αὐτοῦ. Ἀμφίβολος ἡ λέξις· πότερον γὰρ τὴν ἑαυτοῦ, ἢ τὴν τοῦ παλαίοντος καὶ ἤδη μέλλοντος καταῤῥήγνυσθαι, ἵνα μὴ ὅλως ἔλθῃ ἐπὶ πρόσωπον, καὶ γένηται χαμαὶ ὅλος κείμενος.
36.25Ayet 25. Gençtim, yaşlandım da; adilin terk edilmiş olduğunu görmedim.
İç insana göre başka türlü bir yaş biliriz: çocuk, genç, yaşlı. Nitekim İbrahim'den daha uzun yaşamış olan öncekilere "ihtiyar" denmemiştir; ilk kez o, aretēsi sayesinde ve iç insanı çocukluğa ait şeyleri bırakmış olduğu için ihtiyar diye anılmıştır. Yeremya'yı da dinle: "Gencim deme." Davut için de böyle bir şey düşün: İç insanımda bebektim, diyor. Toy ve kararsız bir karakterden, yenilikçi bir genç olduğum hâlden, lekesiz bir hayata ve aklı başında bir ağarmaya ulaşarak yaşlandım. Böyle ilerleyince adilin terk edilmiş olduğunu görmedim.
Bedensel anlamda anlarsan bu yanlıştır. İki terk ediliş vardır: Biri bedenseldir ve bize hiç zarar vermez; öteki psykhēnindir ve felaketlidir. Adil işlerde ne kadar zengin olursak, sonuna kadar terk edilmememiz için o kadar yardım görürüz. Bu yüzden "terk edilmiş" dedi, "terk edildiğini" demedi. Çünkü adiller bir süre için terk edilirler; Eyüp gibi, adil oldukları ortaya çıksın diye.
Στίχ. κε΄. Νεώτερος ἐγενόμην· καὶ γὰρ ἐγήρασα· καὶ οὐκ εἶδον δίκαιον ἐγκαταλελειμμένον. Ἑτέρως δὲ ἴσμεν ἡλικίαν κατὰ τὸν ἕσω ἄνθρωπον, παιδίου, νεανίσκου, γέροντος. Πρὸ γοῦν τοῦ Ἀβραὰμ οἱ πολυχρονιώτεροι αὐτοῦ οὐκ εἴρηνται πρεσβύτεροι· ἀλλʼ αὐτὸς πρῶτος διʼ ἀρετὴν πρεσβύτερος ἐχρημάτισε, καὶ διὰ τὸ τὸν ἔσω αὐτοῦ ἄνθρωπον κατηργηκέναι τὰ τοῦ νηπίου. Καὶ Ἱερεμίου ἄκουε· Μὴ λέγετε, ὅτι νεώτερος ἐγώ εἰμι. Τοιοῦτόν τί μοι νόει καὶ περὶ τοῦ Δαβίδ· Νήπιος, φησὶν, ἐγενόμην κατὰ τὸν ἔσω μου ἄνθρωπον. Μεταβαλὼν δὲ ἐκ νεαροῦ ἤθους καὶ ἀβεβαίου, καθʼ ὃν νεωτερίζων νεώτερος ἤμην, εἰς γῆρας ἦλθον, βίον ἀκηλίδωτον ἔχων καὶ πολιὰν φρόνησιν. Καὶ οὕτω προκόψας, οὐκ εἶδον δίκαιον ἐγκαταλελειμμένον. Ἐὰν σωματικῶς ἀκούῃς, ψεῦδός ἐστι. Δύο δέ εἰσιν ἐγκαταλείψεις· ἡ μὲν σωματικὴ, ἥτις οὐδὲν ἡμᾶς βλάπτει· ἡ δὲ τῆς ψυχῆς. ἥτις ὀλέθριός ἐστιν. Ὅσον μὲν οὗν πλουτοῦμεν ἐν ἔργοις δικαίοις, τοσοῦτον μᾶλλον βοηθούμεθα πρὸς τὸ μὴ ἐγκαταλείπεσθαι μέχρι τέλους. Διὸ οὐκ εἶπεν, ἐγκαταλειφθέντα, ἀλλʼ ἐγκαταλελειμμένον. Ἐπεὶ, πρὸς καιρὸν καὶ ἐγκαταλιμπάνονται δίκαιοι, ὡς ὁ Ἰὼβ, ἵνα ἀναφανῇ δίκαιος. # Bölüm 41 ### ΨΑΛ. ΜΑ΄.
41.1041. Mezmur
Ayet 10–11. Tanrı'ya diyeceğim: Sen benim yardımcımsın; beni neden unuttun? Düşman beni ezerken neden üzgün dolaşıyorum? Kemiklerim kırılırken düşmanlarım her gün bana "Tanrın nerede?" diyerek hakaret ettiler.
Tanrı'nın nasıl merhamet ettiğini hepimiz görmeyiz. Merhameti gereği olanlar zahmetli olduğu için çoğu kez hoşumuza gitmez, merhamet bile saymayız. Bu yüzden "Beni neden unuttun?" deriz. Tanrı'nın getirdiği her şeyi yarar için getirdiğini kavramış olan kişi böyle bir şey söylemez; Tanrı'nın onun tövbesini ve yararını gözeterek bunu yaptığını bilir. Ama dediğimiz gibi, tövbe eden halk Tanrı'ya, kendisini neden böyle sıkıntı ve keder içinde terk ettiğini soruyor.
Böyle bir terk edilişin sebebi nedir? Sıradan bir şey olmadığı anlaşılıyor. "Beni neden unuttun?" diyen kişi, Tanrı'nın unutmasını gerektirecek bir şey yapmamış gibi güvenli görünüyor. Tanrı için söylenen "Nerede?" sözü adili pek üzer, çünkü bu söz yeri bildirir. Tanrı'yı bir yerde sanmak son derece akılsızlıktır. Yer hacimle birlikte bulunur; Tanrılık ise hacimden uzaktır.
Bu dua sözleri Babil'deki halka da uyar. Şöyle diyor: Daima senin inayetine erişmiştim, şimdi ondan yoksun kalarak yas tutuyorum; yaralarıma, bağlarıma ve kemiklerimin kırılmasına "Tanrın nerede?" diye sevinen, bunları zayıflığımdan dolayı çektiğimi sanan düşmanlara dayanamıyorum.
Daha ahlakî bir anlamda ise: Düşmanımız olan daimōnlar günah yoluyla kemiklerimizi, yani psykhēnin güçlerini kırdıklarında, bizi O'na bağlı umuttan koparıp tutsak ve köle almak için Tanrı'yı bilerek önümüzde zayıf diye kötülerler. Bunu "her gün", yani sürekli yaparlar. O hâlde ne yapmalı? Umutsuzluğa düşmemeli, devamında öğretildiği gibi Tanrı'nın merhametine umut bağlamalıdır.
Στίχ. ι΄. Ἐρῶ Θεῷ· Ἀντιλήπτωρ μου εἶ Διὰ τί μου ἐπελάθου; Καὶ ἵνα τί σκυθρωπάζων πορεύομαι, ἐν τῷ ἐκθλίβειν τὸν ἐχθρόν;
Στίχ. ια΄. Ἐν τῷ καταθλᾶσθαι τὰ ὀστᾶ μου, ὠνείδιζόν με οἱ ἐχθροί μου ἐν τῷ λέγειν αὐτούς μοι καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεός σου; Οὐχ ὁρῶμεν δὲ πάντες πῶς ἐλεεῖ ὁ Θεός. Καὶ πολλάκις πρὸς τὰ κατʼ ἐλεημοσύνην αὐτοῦ γινόμενα, τῷ ἐπίπονα εἶναι, οὐχ ἡδέως ἔχοντες, οὐδὲ ἔλεον εἶναι νομίζομεν. Διὸ λέγομεν· Διὰ τί μου ἐπελάθου; Ὁ δὲ διειληφὼς, ὅτι πᾶν ὃ ἐπάγει ὁ Θεὸς συμφερόντως ἐπάγει, οὐδὲν ἐρεῖ τοιοῦτον, εἰδὼς, ὅτι τὴν μετάνοιαν αὐτοῦ, καὶ τὴν ὠφέλειαν πραγματευόμενος ὁ Θεὸς, τοῦτο ποιεῖ. Ἀλλʼ ὅπερ ἐλέγομεν, ὁ μεταγινώσκων λαὸς πυνθάνεται τοῦ Θεοῦ, διὰ τί αὐτὸν ἐγκαταλέλοιπεν οὕτως ἐκθλιβόμενον καὶ σκυθρωπάζοντα. (80) Τί τὸ αἴτιον τῆς τοιαύτης ἐγκαταλείψεως; οὐ τὸ τυχὸν γὰρ ἔοικεν εἶναι. Ὁ μέντοι λέγων· Διὰ τί μου ἐπελάθου; θαῤῥεῖν ἔοικεν, ὡς μηδὲν πεποιηκὼς, διʼ ἃ ἐπιλανθάνεται ὁ Θεός. Πάνυ δὲ λυπεῖ τὸν δίκαιον τὸ, Ποῦ; ἐπὶ Θεοῦ λεγόμενον, ὅπερ ἐστὶ σημαντικὸν τόπου. Τῆς γὰρ ἐσχάτης ἀνοίας τὸ ἐν τόπῳ νομίζειν εἶναι τὸν Θεόν. Ὅγκῳ γὰρ συνυφίσταται τόπος· ὄγκου δὲ τὸ Θεῖον ἐλεύθερον. Οὗιοι δὲ τῆς εὐχῆς οἱ λόγοι καὶ τῷ ἐν Βαβυλῶνι λαῷ ἁρμόζουσιν. Ἀεὶ γὰρ, φησὶ, τῆς σῆς προνοίας τυχὼν, καὶ νῦν γυμνωθεὶς, ἀποδύρομαι, μὴ φέρων τοὺς πολεμίους ἐπὶ πληγαῖς καὶ δεσμοῖς καὶ τῶν ἐμῶν ὀστέων τῇ συντριβῇ λέγοντας· Ποῦ ἐστιν ὁ Θεός σου; διὰ τὴν ἀσθένειαν ταῦτά με πάσχειν ὑπολαμβάνοντας. Ἠθικώτερον δέ· Ὅταν οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν δαίμονες διὰ τῆς ἁμαρτίας τὰ ὀστᾶ ἡμῶν συντρίψωσι, τουτέστι τὰς τῆς ψυχῆς δυνάμεις· τότε τὸν Θεὸν ἐπίτηδες πρὸς ἡμᾶς ὡς ἀσθενῆ διαβάλλουσιν, ἵνα, τῆς πρὸς αὐτὸν ἐλπίδος ἀποστήσαντες, ἰχμαλώτους καὶ δούλους παραλάβωσι. Καὶ τοῦτο καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν, τουτέστι διηνεκῶς, ποιοῦσι. Τί οὖν χρὴ ποιεῖν; Μὴ ἐκπίπτειν εἰς ἀπόγνωσιν· ἀλλʼ ἐλπίζειν ἐπὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, καθὼς ἐν τοῖς ἑξῆς διδασκόμεθα. # Bölüm 50 ### ΨΑΛ. Ν΄.
50.750. Mezmur
Ayet 7. İşte kanunsuzluklar içinde gebe kalındım.
Yalnızca rahimde değil; kanunsuzluk işleri, cinayet ve kanunsuzca çaldığım başkasının yatağı beni kavradığı için.
Στίχ. ζ΄. Ἰδοὺ γὰρ ἐν ἀνομίαις συνελήφθην. Οὐκ ἐν τῇ γαστρὶ μόνον, ἀλλʼ ἐπειδὴ παρέλαβόν με τὰ ἔργα τῆς ἀνομίας, τὰ τοῦ φόνου, καὶ τὰ τῆς ἀλλοτρίας κοίτης ἣν παρανόμως ἐσύλησα.
50.8Ayet 8. İşte hakikati sevdin.
Anlamı şudur: Ya Rab, sen hakiki olduğun ve hakikati sevdiğin için, hakikat içinde yaşamamızı istediğin için bizi eski günahtan arındıracaksın; öyle arındıracaksın ki kardan daha beyaz olalım. Arınmamız zufa otuyla olacaktır. Zufa, Kutsal Ruh'un etkisine benzetilir; bu etki ısıtır ve içimizdeki bütün kiri silip atar. Çünkü işte, ben Şeytan'dan yüz çevirdiğimde [metin burada eksiktir] sevdin.
Baba'nın bilgeliği elbette Logos'tur; Logos'un belirsiz ve gizli yanı ise beden alma sözüdür. Bütün bunlara rağmen ihmalkârlık edip kaydım ve düştüm. Sen de, diyor, böyle yargılayacaksın: Kimini cezalandıracak, kimini taçlandıracaksın, çünkü hakikati seversin. Hakikati sevdiğin ve tabiatın zayıflığını bildiğin için, ilaç dileyenleri bağışla.
Çünkü sofistçe bir meleke ile hakikatin temaşasına alıştırılmış kişi, hakikatin büyüklüğünü bilerek ona tam bir sevgi duyar. Yalanlar üzerinde talim görmüş olanlar, görüşleri keskinleşmiş olarak hakikatin hayranlık veren güzelliğini görürler. Musa ve Daniel böyleydi. Onlar sofistçe sözleri tecrübe ettikten sonra gerçek bilgeliğe yükseldiler ve kusursuz bilgeler olarak Tanrı'nın tanıklığını aldılar. Tanrı bilgeliğinin belirsiz ve gizli yanlarını onlara gösterdi, öyle ki onlar için belirsiz ya da gölgeli hiçbir şey kalmadı. Davut da bu ayette kendisinin bu melekeye sahip olduğunu [metin burada eksiktir]: Beni yalnız dünya tahtlarına oturtmakla kalmadın, peygamberlik lütfuna da layık gördün. Yakında olacakları önceden gösterdin; başkalarına söylenmez olanları, Biricik Oğlun'un beden alışını ve dünyanın ondan gelecek kurtuluşunu bana açıkladın.
Στίχ. η΄. Ἰδοὺ γὰρ ἀλήθειαν ἠγάπησας. Ὁ νοῦς οὗτος· Σὺ, φησὶ, Κύριε, ἀληθὴς ὢν καὶ ἀλήθειαν ἀγαπῶν, βουλόμενος ἡμᾶς ἐν ἀληθείᾳ διάγειν, ἀποκαθαριεῖς ἡμᾶς τῆς ἀρχαίας ἁμαρτίας· καὶ οὕτως ἀποκαθαρίσεις ὡς ὑπὲρ χιόνα λευκανθῆναι· ἡ δὲ ἀποκάθαρσις ἡμῖν διʼ ὑσσώπου γενήσεται· ὑσσώπῳ δὲ ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐνέργεια ἀφομοιοῦται, θερμαίνουσα καὶ πάντα τὸν ἐν ἡμῖν ῥύπον ἀποσμήχουσα· ἰδοὺ γὰρ ἀποταξαμένου μου τῷ Σατανᾷ. — Ἠγάπησας. Σοφία μὲν τοῦ Πατρὸς δηλονότι ὁ Λόγος· ἄδηλα δὲ καὶ κρύφια τοῦ Λόγου, ὁ τῆς ἐνανθρωπήσεως Λόγος· καὶ ἐπὶ τούτοις πᾶσιν ἀμελήσας ὠλίσθησα καὶ κατέπεσον. Οὕτω δὲ, φησὶ, κρινεῖς· καὶ τοὺς μὲν κολάσεις, τοὺς δὲ στεφανώσεις, ἐπειδὴ τὴν ἀλήθειαν στέργεις· τὴν δὲ ἀλήθειαν στέργων, καὶ τῆς φύσεως εἰδὼς τὴν ἀσθένειαν, μετάδος (81) συγγνώμην τοῖς αἰτοῦσι τὰ φάρμακα· ὅτι σοφιστικῶς ἕξει γεγυμνασμένος ἐπὶ θεωρίᾳ τῆς ἀληθείας· τὸ μέγεθος αὐτῆς γνοὺς, ἀγάπην πρὸς ἑαυτὴν ἔσχε τελείαν· οἱ μὴ γὰρ τοῖς ψεύδεσιν ἐγγυμνασάμενοι, διορατικώτεροι γεγενημένοι καθορῶσι τῆς ἀληθείας τὸ ἀξιάγαστον κάλλος· οἷός ἐστι Μωϋσῆς καὶ Δανιήλ· μετὰ γὰρ τὸ πειραθῆναι σοφιστικῶν λόγων, ἐπʼ αὐτὴν τὴν ἀληθῆ σοφίαν ἀναβάντες, ὑπὸ τοῦ Θεοῦ μαρτυρίαν ἔσχον, ὡς ὄντες τέλειοι σοφοί· δηλώσαντος αὐτοῖς τοῦ Θεοῦ τὰ ἄδηλα καὶ κρύφια τῆς σοφίας αὐτοῦ, ὡς μηδὲν αὐτοῖς ἀσαφὲς ἢ ἀπεσκιασμένον εἶναι· ταύτης τῆς ἕξεως καὶ ὁ Λαυῒδ τυγχάνειν . . . διὰ τοῦ προκειμένου στοίχου· Οὐ γὰρ μόνον με τοῖς βιωτικοῖς ἐνίδρυσας θώκοις, ἀλλὰ καὶ προφητικῆς ἠξίωσας χάριτος, καὶ τὰ μικρὸν ἐσόμενα προδεδήλωκας, καὶ τὰ τοῖς ἅλλοις ἀπόῤῥητα ἐμοὶ δῆλα πεποίηκας, τήν τε τοῦ Μονογενοῦς σου ἐνανθρώπησιν, καὶ τῆς οἰκουμένης ἐκεῖθιν τὴν σωτηρίαν.
76.3077. Mezmur
**Ayet 30. Yemek henüz ağızlarındayken.**
Στίχ. λ΄. Ἔτι τῆς βρώσεως οὕσης ἐν τῷ στόματι αὐτων.
76.31Ayet 31. Tanrı'nın öfkesi onlara karşı yükseldi; en çoklarını öldürdü, İsrail'in seçkinlerinin ayağını bağladı.
Bıldırcın sürüsünü gören İbraniler, kendilerini bir ay boyunca doyasıya besleyeceğini vaat eden Tanrı'nın sözüne inanmadılar. Kuşların uçup gitmesinden ya da yine tükenmesinden korkarak, "Karargâhın çevresine kendileri için kurutmalık serdiler" diyor Kitap. "Et henüz dişlerinin arasındaydı, tükenmemişti ki Rab halka öfkelendi ve halkı çok büyük bir darbeyle vurdu." Büyük darbe, çok kişinin ölümüdür; burada söylendiği gibi: "En çoklarını öldürdü", yani birçoğunu. Ne nankörlük! Dişlerinin arasındaki et bitmeden, Tanrı'nın kudretini unutup güvenlerini yitirdiler. Bu yüzden, Tanrı'nın kendilerini gözettiği belli olsun diye arzuları doyuruldu; ama güvensizlikleri ve doymazlıkları yüzünden iş koleraya vardı, birçoğu bu hastalıktan helak oldu. Onların bu örneği hem kendilerine hem de onlara bakanlara itidal öğretmeye yetti.
"En çoklarını" ifadesini Akylas ile Symmakhos "semizlerini ve yağlılarını" diye çevirmiştir; halkın daha zengin ve daha güçlü olanlarına bu adı vermişlerdir. Çünkü bunların, tam da bu yüzden, daha doymazca tıkınmış olmaları akla yakındır. Yetmişler'e göre ise "en çoklarını öldürdü", yani birçoğunu; Davud bunlara savaşçı oldukları için "seçkinler" de demiştir. Bunlar yirmi yaş ve üzerinde altı yüz bin beş yüz elli kişiydi; daha küçük yaştakiler, kadınlar ve bütün Levi kabilesi bu sayının dışındadır. Tanrı bunların hepsini uzun süre doyasıya besledi. Çünkü şöyle demişti: "Bir ay boyunca yiyeceksiniz, ta ki burnunuzdan gelene dek." Halkın arzuya düşkün olduğunu görüp onu arzudan arındırmak isteyince, öğretici sözle arınmayacağını, ancak arzusu yerine gelip ona doyarak arınacağını gördü. Çünkü yalnız uykuya değil, yemeğe de, her şeye bir doyum vardır. Bu yüzden onlara otuz gün boyunca bıldırcın sürüsü gönderdi; onlar ise doymazlığa kapılıp koleradan helak oldular.
Halkın iki kez bıldırcın yediğini görüyorum: Bir kez Mısır'dan çıkar çıkmaz; ikinci kez de, Sayılar'da yazıldığı gibi, Tanrı'nın ekmeğine kötü söz söyleyip ona "boş yiyecek" dedikleri zaman. O zaman "öfke onlara karşı yükseldi"; sanki günah işlemelerinden önce aşağılarda bir yerde duruyormuş gibi. Tanrı'nın kudretini defalarca tecrübe ettikleri hâlde insansever Tanrı'nın kendilerine yiyecek sağlayabileceğine inanmadıkları için hem yiyeceği verdi hem de terbiyesini uyguladı; çünkü ikisine de, iyilik vermeye de ceza indirmeye de gücü yeter. Öyleyse oburluktan, boğaz düşkünlüğünden, karın düşkünlüğünden kaçınmalıyız; yani katık yemekteki ölçüsüzlükten, boğaz çılgınlığından, yiyecekteki taşkınlıktan ve karın çılgınlığından kaçınmalıyız ki nousumuzu […] gömmeyelim.
Bu anlatılara yukarı doğru, yani manevî anlamda bakmakta da bir sakınca yok. Tanrı bizi de her zaman Mısır ülkesinden, günahın demir ocağından kurtarır; çok sayıda idmandan, çok sayıda harikadan, gökten gelen ekmekten ve kayadan çıkan sudan geçirerek —kaya Mesih'tir— kutsal vaade ulaştırmak için. Öyleyse benim için ne büyük bir şeydir, eğer hayatın denizini, hayattaki dalgaları, dünya işlerinin acı ve tuzlu çalkantısını anlar da Tanrı'nın iyiliğiyle, akılla kavranan Mısırlıların ve akılla kavranan Firavun'un boğulduğunu görebilirsem! Ben de gün ışığında bulunup hafif bulutun ve ateşin aydınlığının altında korunayım; bir gün karanlık ve zorlu […] olsa, dünya kararıp her şey bilgisizlikle dolsa bile, ben kötülüğün ruhanî [güçleriyle] […] gerçek ışık olan Mesih sayesinde ışıkta olayım. Bu ışık o bulut sayesindedir ki oluşumu, tabiatın olağan yolundan, birtakım buharlardan değildi; hava buharla koyulaşıp sisli bir yapı kazanarak rüzgârlarla kendi üstüne sıkışmış değildi. İnsanın kavrayışından üstün ve yüce bir şeydi: Güneş ışını sıcacık vururken siper oluyor, altındakini gölgeliyor, havanın yakıcılığını ince bir çiğle serinletiyordu; geceleyin de akşamdan sabaha ateş oluyor, kendi ışığıyla İsrailoğullarına meşale tutarak büyük bir aydınlık veriyordu. Hele eğer hayatın çölünde, işlerin büyük bir akılsızlıkla yürüdüğü yerde, kaya adıyla anılan en sağlam Logos'unu yarıp beni bol bol ve doyasıya sularsa; öyle ki akan suyu engine, ruhanî karnın ırmaklarına benzetebileyim.
Ben ise öğretimden sonra yeniden günah işlersem, beni besleyen sözleri ve kayadan, yani Mesih'ten gelen suyu unutursam, susuz yerde Yüce Olan'ı acılandırmış olurum. Mesih kayaya, kırılmaz ve sarsılmaz olduğu için benzetilir; çünkü ilahî ve en yüce tabiat kendi iyiliklerine dayanır. Cemaat, sanki Musa'nın şahsında, O'nun aleyhine de konuştu: Pilatus'un önünde suçladı ve "Kaldır, çarmıha ger!" diye bağırdı. Sonra, Musa'nın kayaya iki kez vurması gibi, O'nu iki darbeyle incittiler: Hayatın önderini öldürdüler, sonra da ölüler arasında kaldığına inandırmak istediler. Ama kaya suyunu bol bol verdi ve bütün cemaati suladı. Çünkü Mesih dünyayı kutsal ve ilahî sularla doldurdu. Susayanlara ilahî suyu kaynak gibi fışkırtan, demirin bu damarı açmasıyla böğründen suyu akıtan O, cezalandırıcı kanunun Merra acılığını, çarmıh ağacını ve onun sırrını kabul etmekle tatlılığa çevirdi. Çünkü harf ve kanun öldürür; Ruh ve Ruh'ta yapılan Müjde ibadeti ise diriltir.
Tanrı insanı büyük bir özenle gözetir: Ona göğü açar, göksel yiyecek verir, bizzat elinden tutar, yolculara ışık olur ve onu insan tabiatının kendi başına bilemediği yollara götürür. Ne var ki bıldırcını akşam, mannayı ise tan vakti indirir. Bu örnek bize dolaylı olarak, yeryüzü şeylerine âşık olanın akılla kavranan ışıkta bulunmadığını gösterir. Yeryüzü şeyleri bıldırcınla işaret edilir; Tanrı onu isteyenlere uzatır, kendisi onları arzuya çekmez, ama duygulara yiğitçe üstün gelmeyi de henüz vermez. Manna ise Mesih'in öğretilerinin ve lütuflarının gölgesidir; bunlar yukarıdan, gökten gelir, toprağa ait bir yanları yoktur, tenin iğrençliğinden ise büsbütün uzaktır. Böylece bu konulardaki doğru ve katışıksız bilgi ruhların yiyeceğidir; bu yiyecek ışıkta ve gündüzde verilir, Adalet Güneşi olan Rab doğarken. O bizi bitimsiz hayat için besler.
İlahî mannayı yiyen bozulmadan üstün olacak ve ölümün ötesine sıçrayacaktır. "Çadır arkadaşlarınızla birlikte toplayın" diyor, "sabaha ondan bir şey bırakmayın." Çünkü aynı inancı paylaşanlarla, aynı çadırda, yani Kilise'de oturanlarla birlikte ilahî sözlerimize doymalı, hakikat ortaya çıktıktan sonra da gölgeyi saklamamalıyız. Nitekim "Kanunla aklanan sizler lütuftan düştünüz" deniyor. Bununla birlikte, iman yoluyla Mesih'te anlaşılan sebte, yani günahtan el çekip dinlenmeye ulaşmış olsak da, kanunun bizi Mesih'e elimizden tutup götüren […] terbiyesini faydasız diye reddetmiyoruz. Musa'nın gölgelerine, içlerindeki hakikati aramak için başvururuz ve hazineden yeni ve eski şeyler çıkarırız. İstersen şöyle de diyelim: Burada hazırlık gününde topladıklarımızı orada sebt tutarken bulacak ve onlarla besleneceğiz.
Bir zamanlar Tanrı halkına gökten ekmek verdi; zahmetsizdi ve her tür hazza elverişliydi, çünkü kişi neyi isterse ona dönüşürdü. Psykhēyi besleyen sözün tabiatı da böyledir: Beslenenin gücüne göre değişir. Kanun bir çocuğu besliyorsa süt olur; zayıf bir psykhēyi besliyorsa sebze; olgun birini besliyorsa katı yiyecek. Manna bize oturup beklerken gelmez, karargâhın dışına çıktığımızda gelir; yani psykhēnin içine hapsedildiği bedenin dışına. Çünkü psykhē artık tende değil, Ruh'ta olmalıdır. Topraktan olanın suretini taşıyan hiç kimse göksel ekmeği yiyemez; zira yalnız psykhē ile yaşayan insan […] ekmeğe ad olan söz. Dua edin ki Tanrı bize doyuncaya dek azık göndersin; yalnızca tatmak için değil, hayat sözleriyle dolmak ve onlarla güçlenmek için. Asıl yiyecek zaten budur.
İbraniler bir zamanlar manna yerken şöyle diyorlardı: "Gözümüz mannadan başka bir şey görmüyor. Mısır'da et kazanlarının başında oturduğumuzu hatırladık." Biz de o zaman günah işlediler diye onlara acıyoruz; oysa aynı günahların bizde de olduğunu görmüyoruz. Ruhanî Kitap'ın yerine kokuşmuş pırasaları, psykhēnin gözlerine zarar veren soğanları, insanı pis kokuyla dolduran günah sarımsaklarını yemek, hazların pis kokusuyla tıka basa dolmak istiyoruz. Dünyanın ve bedensel şeylerin gevşek tabiatını özleyerek kavunları arzuluyor, psykhēnin ousiasına geçmeyecek şeyleri seçip hıyar yemek istiyoruz. Gökten gelen ekmeği de istemiyoruz; oysa onun müjdecileri, nousları yükseklerde dolaştığı ve bulutlar gibi akılla kavranan yağmurlarla suladıkları için "bulut" diye anılan peygamberler ve adillerdir. Bu yüzden Tanrı üzerimize başkalarını gönderecek, toz gibi et yağdıracak; ta ki burnumuzdan gelene ve bizi hastalık ve dertle doldurana dek. Çünkü aradığımız, kokuşmuş ve bol gözyaşlı günahtır.
Dünya işlerinin tadını çıkaranların psykhēsi hastadır; bu yüzden kolera ve hastalık içindedirler, iki yürekli oldukları için de her türlü kötülük içindedirler. Biz ise makbul bir oruç tutalım, tenin düşüncesini beslemeyelim. Yüce Olan'ın iyiliğini tatlandıran hiçbir şey yapmadığımız için susuz yerde, ruhanî sulardan yoksun kalmayalım. O iyiliği tatlandıran, aretē ve bilgelikle yapılan ve temaşa edilen şeylerdir. O'nu yüreklerimizde sınamayalım; yani Tanrı'nın kudretinden yüzeyde değil, hâkim yetimizin derinliğinden kuşku duymayalım. Psykhēlerimize yiyecek istemeyelim; Tanrı suretindeki psykhēlerden söz etmiyorum, onlar hayat ekmekleriyle beslenir; maddî şeylere kapılıp tene dönüşen, faydalı ve sağlıklı yiyecekleri değil, tatlı ve hastalık yapan yiyecekleri arzulayan psykhēlerden söz ediyorum. Bize öyle bir sofra hazırlansın ki üzerine bilgelik kendi kurbanlarını koysun, kâsede kendi şarabını karıştırsın.
Üzerimize öfke de yükselmesin: Hükmedenin aldatıcı ruhu, öncü ya da casus gibi saklandığı karanlıktan düşünce yoluyla psykhēye yükselmesin; düşmanın ateşli oklarından ateş gibi tutuşmasın. Bize göğün pencereleri açılsın, akılla kavranan ve ruhanî şeylerin […]; aretēler […] kötülükler ise Hades'in ve ölümün [kapılarıdır]; bunlar, Petrus'un dediği gibi, Siyon kızının kapılarına çıkmış olanlara üstün gelemez. Yüreğin gizlisindeki, Tanrı suretindeki insan meleklerle aynı ocağı paylaşsın; gerçek mannadan yesin, yiyeceğini gökten alsın, günahkârın acılar içinde yediği lanetli topraktan değil. Bunları işitenler kanatlansın, yükselsin, artık tende kalmasın, Ruh'ta olsun. Çünkü tende olanlar Tanrı'yı hoşnut edemez. Ama tarihî anlatıya dönmeliyiz.
Στίχ. λα΄. Ὀργὴ τοῦ Θεοῦ ἀνέβη ἐπʼ αὐτοὺς, καὶ. ἀπέκτεινε τοῖς (82) πλείοσιν αὐτῶν· καὶ τοὺς ἐκλεκτοὺς τοῦ Ἰσραὴλ συνεπόδισεν. Ἰδόντες τὴν ὀρτυγομήτραν Ἑβραῖοι, οὐκ ἐπίστευσαν τῇ τοῦ Θεοῦ ἐπαγγελίᾳ, ὑποσχομένου μέχρι μηνὸς διαθρέψαι αὐτοὺς εἰς πλησμονήν. Ἀλλὰ, φοβηθέντες μήποτε ἀποπτῇ ἢ ἀναλωθῇ πάλιν, Ἔψυξαν, φησὶ. ἐαυτος ψυγμοὺς κύκλῳ τῆς παρεμβολῆς. Καὶ τὰ κρέα ἔτι ἦν ἐν τοῖς ὀδοῦσιν αὐτῶν, πρὶν ἢ ἐκλι πεῖν· κοὶ Κύριος ἐθυμώθη εἰς τόν λαόν. Καὶ ἐπάταξε Κόριος τὸν λαὸν πληγῇ μεγάλῃ σφόδρα. Πληγὴ δὲ μεγάλη, ὁ πολλῶν θάνατος, κατὰ τὸ εἰρημένον ἐνταῦθα· ὅτι Ἀπέκτεινεν ἐν τοῖς πλείοσι, τουτέστι πολλούς. Ἀλλʼ ὢ τῆς ἀγνωμοσύνης! Πρὶν ἢ δαπανηθῆναι τὰ ἐν τοῖς ὀδοῦσιν αὐτῶν κρέα, ἠπίστησαν ἐπιλαθόμενοι τῆς τοῦ Θεοῦ δυνάμεως. Διὸ τῆς μὲν ἐπιθυμίας αὐτῶν ἐνεπλήσθησαν εἰς ἔνδειξιν τῆς περὶ αὐτοὺς θείας προνοίας· ἀπέβη δὲ αὐτοῖς, διὰ τὴν ἀπιστίαν καὶ ἀπληστίαν, εἰς νόσον χολέρας, ὑφʼ ἧς πολλοὶ διεφθάρησαν· ὧν τὸ ὑπόδειγμα αὐτοῖς τε ἐκείνοις, καὶ τοῖς πρὸς ἐκείνους ὁρῶσιν, ἱκανὸν πρὸς σωφροσύνην ἐγένετο. Τὸ δὲ, ἐν τοῖς πλείοσιν, Ἀκύλας καὶ Σύμμαχος. ἐν τοῖς πίοσί καὶ λιπαροτέροις, ἐξέδωκαν, τοὺς πλουσιωτέρους τοῦ λαοῦ καὶ ἰσχυροτέρους οὕτως ὀνομάσαντες. Εἰκὸς γὰρ αὐτοὺς διὰ τοῦτο ἀπληστοτέρως ἐμφορεῖσθαι. Κατὰ δὲ τοὺς Ἑβδομήκοντα, ἐν τοῖς πλείοσιν ἀπέκτεινεν, τουτέστι πολλοὺς, οὓς καὶ ἐκλεκτοὺς ἐκάλεσεν ὁ Δαυῒδ, ὡς πολεμιστάς. Οἱ δὲ ἦσαν ἑξακόσιαι χιλιάδες καὶ πεντακόσιοι καὶ πεντήκοντα ἀπὸ εἰκοσαετοῦς καὶ ἀνωτέρω, χωρὶς τῆς κατωτέρας ἡλικίας, καὶ τῶν γυναικῶν, καὶ ὅλης τῆς φυλῆς τοῦ Λευί. Τούτους ἅπαντας ἔθρεψεν ὁ Θεὸς εἰς κόρον ἐπὶ πολύ. Ἔφη γάρ· Ἔως μηνὸς ἡμερῶν φάγεσθε, ἕως ἂν ἐξέλθῃ ἐκ τῶν μυκτήρων ὑμῶν. Ὁρῶν λαὸν ἐπιθυμητὴν, καὶ καθᾶραι αὐτὸν ἀπὸ τῆς ἐπιθυμίας βουλόμενος, ἑώρα ὅτι λόγῳ διδασκαλικῷ οὐ καθαίρεται, ἀλλʼ αὐτῇ τῇ ἐπιθυμίᾳ γενομένῃ προσκορεῖ. Πάντων γὰρ κόρος ἐστὶν, οὐχ ὕπνου μόνον, ἀλλὰ καὶ βρωμάτων. Διὸ ἔπεμψεν αὐτοῖς ὀρτυγομήτραν ἐπὶ τριάκοντα ἡμέρας· οἱ δὲ, τῇ ἀπληστίᾳ χρησάμενοι, χολερικῷ πάθει ἐφθείροντο. Δὶς δὲ εὑρίσκω τὸν λαὸν φαγόντα ὀρτυγομήτραν· ἅπαξ μὲν ἡνίκα εὐθέως ἐξῆλθον ἐκ γῆς Αἰγύπτου· τὸ δὲ δεύτερον, ὡς ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς ἀναγέγραπται, ἡνίκα κακῶς εἶπον τὸν ἄρτον τοῦ Θεοῦ, καὶ διάκενον αὐτὸν ὠνόμασαν· ὅτε καὶ ὀργὴ ἀνέβη ἐπʼ αὐτοὺς, ὡς τάχα κάτω που οὖσα πρὶν ἢ ἁμάρτωσιν. Ἐπειδὴ γὰρ, πεῖραν πολλὴν λαβόντες τῆς θείας δυνάμεως, οὐκ ἐπίστευσαν τὸν φιλάνθρωπον δύνασθαι χορηγῆσαι αὐτοῖς τροφὴν, καὶ ταύτην ἔδωκε, καὶ τὴν παιδείαν ἐπήγαγεν, ὡς ἀμφότερα ποιεῖν ἱκανὸς, καὶ τὰ ἀγαθὰ παρέχειν, καὶ τὰς τιμωρίας ἐπάγειν. Φευκτέον τοίνυν ὀψοφαγίαν, λαιμαργίαν, γαστριμαργίαν· τουτέστι τὴν περὶ χρῆσιν ὄψου ἀμετρίαν, τὴν περὶ τὸν λαιμὸν μανίαν, τὴν περὶ τὴν τροφὴν ἀκολασίαν, καὶ περὶ γαστέρα μανίαν, ἵνα μὴ τὸν νοῦν ἐγκατορύφωμεν τὰ κου […] . Λυπεῖ δὲ οὐδὲν καὶ κατὰ ἀναγωγὴν τὰς ἱστορίας ταύτας θεωρῆσαι. Ῥύεταί τοι ὁ Θεὸς καὶ ἡμᾶς ἀεὶ ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ἐκ τῆς καμίνου τῆς σιδηρᾶς, τῆς κατὰ τὴν ἁμαρτίαν, ἵνα εἰσαγάγῃ διὰ πολλῶν γυμνασίων, διὰ πολλῶν θαυμασίων, διʼ ἄρτου ἐπουρανίου, διʼ ὕδατος ἀπὸ τῆς πέτρας, ἡ πέτρα δὲ ὁ Χριστὸς, ἐπὶ τὴν ἁγίαν ἐπαγγελίαν. Μέγα οὖν ἐμοὶ, ἐὰν, νοήσας τὴν θάλασσαν τοῦ βίου καὶ τὰ κύματα τὰ ἐν τῷ βίῳ, καὶ τὸ πικρὸν καὶ ἁλμυρὸν τῶν βιωτικῶν πραγμάτων κλυδώνιον, δυνηθῶ, εὐεργετηθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, ἰδεῖν καταποντισθέντας τοὺς νοεροὺς Αἰγυπτίους, καὶ τὸν νοητὸν Φαρσώ· αὐτὸς δὲ ὢν ἐν τῷ φωτὶ τῆς ἡμέρας σκεποίμην ὑπὸ νεφέλης τῆς κούφης, καὶ ὑπὸ φωτισμοῦ πυρὸς, ἐάν ποτέ γε σκοτεινὰ καὶ δύσκολα […] καὶ ὁ κόσμος μὲν ἐσκότηται, καὶ πάντα ἀγνοίαις πεπλήρωται· ἐγὼ δὲ πρὸς πνευματικὰ τῆς πονηρίας πα […] (83) ἐν φωτὶ ὦ διὰ τὸ ἀληθινὸν φῶς τὸν Χριστὸν, διὰ τὴν νεφέλην, ᾗ οὐκ ἐξ ἀτμῶν τινων κατὰ τὴν κοινὴν φύσιν ἡ πτάσις ἦν, βαθυνομένου τοῖς ἀτμοῖς τοῦ ἀέρος διὰ τῆς ὀμιχλώδους συστάσεως, καὶ πρὸς ἑαυτὸν ἐμπιλουμένου τοῖς πνεύμασιν· ἀλλὰ κρεῖττόν τι καὶ ὑψηλότερον τῆς ἀνθρωπίνης καταλήψεως, ὡς, καὶ τῆς ἡλιακῆς ἀκτῖνος θερμῶς ἐπιλαμπούσης, διατείχισμα ἔχειν, σκιάζουσάν τε τὸ ὑποκείμενον, καὶ λεπτῇ δρόσῳ τὸ φλογῶδες τοῦ ἀέρος ὑπονοτίζουσαν· καὶ διὰ τῆς νυπτὸς πῦρ γίνεσθαι ἀφʼ ἐσπέρας εἰς ὄρθρον, τῷ ἰδίῳ φωτὶ τοῖς Ἰσραηλίταις δᾳδουχοῦσαν τὸ φέγγος μέγα. Ἐὰν ἐν τῇ ἐρήμῳ τοῦ βίου, ἔνθα ἐπικρατεῖ πολλὴ ἄνοια τῶν πραγμάτων, διελὼν τὸν στεῤῥότατον, αὐτοῦ λόγον πέτραν ὀνομαζόμενον, ἀφθόνως καὶ εἰς κόρον ποτίσῃ με, ὡς παραβληθῆναι τὸ ῥέον ὕδωρ ἀβύσσῳ, καὶ τοὺς τῆς πνευματικῆς κοιλίας ποταμούς. Ἐγὼ δὲ παραικραίνω τὸν Ὕψιστον ἐν ἀνόδρῳ, ἐὰν μετὰ τὴν διδασκαλίαν πάλιν ἁμαρτάνω, ἐπιλανθανόμενος τῶν λόγων τῶν θρεψάντων με, καὶ τοῦ ὕδατος, τοῦ ἀπὸ τῆς πέτρας, ἥτις ἐστὶν ὁ Χριστός. Πέτρᾳ δὲ ἀπεικάζεται ὁ Χριστὸς διὰ τὸ ἄθραυστον καὶ ἀκλόνητον. Ἐρήρεισται γὰρ ἰδίοις ἀγαθοῖς ἡ θεία τε καὶ ὑπέρτατος φύσις. Οὗ καὶ κατελάλησαν, ὡς ἐν προσώπῳ Μωσέως, ἡ συναγωγὴ, κατηγοροῦντες ἐπὶ Πιλάτου, καὶ τὸ, Αἶρε, σταύρου, ἀνακεκράγασιν. Εἶτα δὲ δυσὶ λελυπήκασι πληγαῖς, ὡς τὴν πέτραν Μωϋσῆς δὶς ἐπάταξεν. Ἀπεκτείνασι, γὰρ τὸν ἀρχηγὸν τῆς ζωῆς, εἶθʼ ὅτι μεμένηκεν ἐν νεκροῖς, ἀναπείθειν ἤθελον. Ἀλλ᾿ ἐκδέδωκεν ἡ πέτρα πλουσίως τὸ νᾶμα, καὶ πεπότικε πᾶσαν τὴν συναγωγήν. Ἐπέκλυσε γὰρ τὴν οἰκουμένην Χριστὸς ἱεροῖς τε καὶ θείοις νάμασιν. Ὁ πηγάζων τὸ θεῖον νᾶμα τοῖς διψῶσι, καὶ προχέων τὸ ὕδωρ ἐκ τῆς πλευρᾶς, τοῦ σιδήρου τὴν φλέβα ταύτην ἀναστομίσαντος, καὶ τὸ πικρὸν τῆς Μεῤῥᾶς. τοῦ κολαστοῦ νόμου, μετέβαλεν εἰς γλυκύτητα τῇ παραδοχῇ τοῦ ξύλου τοῦ σταυροῦ, καὶ τοῦ ἐπʼ αὐτῷ μυστηρίου. Τὸ γὰρ γράμμα καὶ ὁ νόμος ἀποκτείνει, τὸ δὲ πνεῦμα καὶ ἡ ἐν πνεύματι λατρεία ἡ εὐαγγελικὴ ξωοποιεῖ. Μεγάλην δὲ πρόνοιαν ποιούμενος ὁ Θεὸς τοῦ ἀνθρώπου, καὶ οὐρανὸν αὐτῷ ἀνοίγει, καὶ τροφὴν αὐτῷ δίδωσιν οὐράνιον, καὶ χειραγωγεῖ αὐτὸν αὐτὸς, γινόμενος τοῖς ὁδεύουσι φῶς, καὶ ἄγων ἐπὶ ὀδοὺς, ἂς καθʼ ἑαυτὴν ἡ ἀνθρωπίνη φύσις οὐκ ἐπίσταται. Πλὴν ἑσπέρας μὲν τὴν ὀρτυγομήτραν, ἄμα δὲ τῇ ἕῳ τὸ μάννα καθίησι, πλαγίως ἡμῖν τοῦ παραδείγματος ὑπεμφαίνοντος, ὅτι μή ἐστιν ἐν φωτὶ νοητῷ τῶν γηΐνων ὁ ἐραστής· ἃ διὰ τῆς ὀρτυγομήτρας σημαίνεται, ἣν ὀρέγει ἐπιζητοῦσι Θεὸς, οὐχ ἕλκων αὐτὸς εἰς ἐπιθυμίαν, οὕπω δὲ διδοὺς τὸ κατανεανιεύεσθαι παθῶν. Τὸ δὲ μάννα σκιὰ τῶν διὰ Χριστοῦ παιδευμάτων τε καὶ χαρισμάτων, ἃ ἄνωθέν ἐστι καὶ ἐξ οὐρανοῦ, καὶ τὸ γεῶδες οὐκ ἔχει, ἀμοιρεῖ δὲ μᾶλλον καὶ βδελυρίας σαρκικῆς. Καὶ οὕτως τροφὴ πνευμάτων ἐστὶν ἡ ἐν τούτοις ὀρθὴ καὶ ἀκίβδηλος γνῶσις, ἧς ἡ χορηγία, ὡς ἐν φωτὶ καὶ ἡμέρᾳ γίνεται, ἀνίσχοντος τοῦ Ἡλίου τῆς δικαιοσύνης Κυρίου (85), ὃς ἀποτρέφει ἡμᾶς εἰς ζωὴν ἀμήρυτον. Ὁ γὰρ τὸ θεῖον μάννα κατεδηδοκὼς ἀμείνων ἔσται φθορᾶς καὶ ὑπεραλεῖται θανάτου. Συλλέξεται δὲ, φησὶ, τοῖς συσκήνοις, καὶ οὐ καταλείψετε ἀπʼ αὐτοῦ εἰς τὸ πρωῒ. Χρὴ γὰρ ὁμοῦ τοῖς ὁμοπίστοις, τοῖς τὴν οἰκοῦσι σκηνὴν, τὴν Ἐκκλησίαν, τῶν θείων ἡμῶν ἐμφορεῖσθαι λόγων, καὶ μὴ τηρεῖν τὴν σκιὰν μετὰ τὴν τῆς ἀληθείας ἕνδειξιν (86) Οἵτινες γὰρ, φησὶν, ἐν νόμῳ δικαιοῦσθε, τῆς χάριτος ἐξεπέσετε. Πλὴν ἀφιγμένοι διὰ τῆς πίστεως εἰς τὸν ἐν Χριστῷ νοούμενον σαββατισμὸν, τουτέστιν εἰς ἀργίαν καὶ κατάληξιν τὴν ἐξ ἁμαρτίας, οὐχ ὡς ἄχρηστον παραιτούμεθα τὴν προσωρευθείαν (87) τοῦ νόμου παίδευσιν, χειραγωγοῦσαν ἡμᾶς εἰς Χριστόν. Περιτυγχάνομεν γὰρ ταῖς διὰ Μωσέως σκιαῖς, ἵνα τὴν ἐν αὐταῖς ζητῶμεν ἀλήθειαν, καινὰ καὶ παλαιὰ ἐκ θησαυροῦ ἐκβάλλοντες. Εἰ δὲ βούλει, ἅπερ ἐνταῦθα συλλέξομεν ἐν παρασκευῇ, ταῦτα ἐκεῖσε σαββατίσαντες εὑρήσομεν καὶ τραφησόμεθα. (87·) Πάλαι μὲν οὖν ἄρτον ἀπʼ οὐρανοῦ ἔδωκεν ὁ Θεὸς τῷ λαῷ αὐτοῦ, ἀκοπιάστως πρός πᾶσαν ἡδονὴν ἰσχύονεα· πρὸς ὃ γάρ τις ἐβούλετο μετεκρίνατο. Τοιαύτη δὲ ἡ τοῦ τρέφοντος τὴν ψυχὴν λόγου φύσις, πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ τρεφομένου μεταβάλλουσα. Ἐὰν νήπιον τρέφῃ ὁ νόμος, γάλα γίνεται· ἐὰν ψυχὴν ἀσθενοῦσαν, λάχανον· ἐὰν τέλειον, στερεὰ τροφή. Οὐ καθεζομένοις δὲ ἡμῖν ἔρχεται τὸ μάννα, ἀλλʼ ἐρχομένοις ἔξω τῆς παρεμβολῆς· λέγω δὴ τοῦ σώματος, ἐν ᾧ ἐνεῖρκται ἡ ψυχή. Δεῖ γὰρ τὴν ψυχὴν μηκέτʼ εἶναι ἐν σαρκὶ, ἀλλʼ ἐν πνεύματι. Οὐδεὶς δὲ, φορῶν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, δύναται ἄρτον οὐράνιον φαγεῖν· διότι ψυχικὸς ἄνθρωπος φθέγμα τῷ ἄρτῳ ὅνομα· εὔξασθε ἵνα ἡμῖν ὁ Θεὸς ἐπισιτισμὸν ἀποστείλῃ εἰς πλησμονήν· οὐχ ὥστε γεύεσθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ πληρωθῆναι τῶν λόγων τῆς ζωῆς, καὶ ἰσχυροποιηθῆναι ἐν αὐτοῖς. Πλὴν ἡ προηγουμένη τροφὴ αὔτη ἐστίν. (88) Ἐσθιόντων δέ ποτε τὸ μάννα Ἑβραῖοι ἔλεγον· Οὐδὲν, πλὴν εἰς τὸ μάννα οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν. Ἐμνήσθημεν γὰρ, ὅτι ἐκαθέσθημεν ἐπὶ τῶν λεβήτων τῶν κρεῶν ἐν Αἰγύπτῳ· καὶ ἡμεῖς ταλανίζομεν ἐκείνους, ὡς τότε ἡμαρτηκότας· οὐχ ὁρῶντες, ὅτι καὶ ἐν ἡμῖν ταῦτα τὰ ἁμαρτήματα γίνεται· ἀντὶ τῆς πνευματικῆς Γραφῆς τὰ πράσα τὰ δυσώδη, καὶ τὰ κρόμμυα τὰ βλάπτοντα τοὺς ὁφθαλμοὺς τῆς ψυχῆς, καὶ τὰ πληροῦντα δυσωδίαν ἁμαρτήματα σκόροδα ἐπιθυμοῦμεν φαγεῖν, καὶ ἐμφορηθῆναι ἡδονῶν δυσοσμίας. Καὶ τὴν ἔκλυτον τοῦ κόσμου καὶ τῶν σωματικῶν φύσιν ποθοῦντες, πεπόνων ἐπιθυμοῦμεν, καὶ τὸ μὴ ἀναδιδόμενον εἰς τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν ἀνελόντες, σικύων θέλομεν μεταλαμβάνειν. Καὶ ἐπειδὴ οὐ θέλομεν τὸν ἄρτον, τὸν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, οὗ προφῆται κήρυκες καὶ δίκαιοι, νεφέλαι καλούμενοι διὰ τὸ ὑψοῦ φέρεσθαι αὐτῶν τὸν νοῦν· καὶ διὰ τὸ ἐντέξειν (89) νεφελῶν τοῖς νοητοῖς ὑετοῖς κατάρδειν, ἑτέρους ἐξαποστελεῖ ἡμῖν ὁ Θεὸς, κρέας ὡσεὶ χοῦν, ἕως οὗ ἐξέλθῃ ἐκ τῶν μυκτήρων ἡμῶν, καὶ ἕως πληρώσῃ ἡμᾶς νόσου καὶ μαλακίας, ὡς τὴν δυσώδη καὶ πολύδακρυν ἁμαρτίαν ζητοῦντες. Οἱ γὰρ τῶν κοσμικῶν πραγμάτων ἀπολαύοντες νοσοῦσι τὴν ψυχὴν, διὰ ταῦτα καὶ ἐν χολέρᾳ καὶ νόσῳ εἰσὶ, καὶ πᾶσι κακοῖς διὰ τὴν διψυχίαν αὐτῶν. Ἀλλʼ ἡμᾶς γένοιτο νηστεύειν νηστείαν δεκτὴν, τὸ φρόημα τῆς σαρκὸς μὴ τρέφοντας, μηδὲ γενοίμεθα ἐν ἀνύδρῳ, στερήσει τῶν πνευματικῶν ὑδάτων, διὰ τὸ μηδὲν δρᾷν τῶν γλυκαινόντων τὴν τοῦ Ὑψίστου χρηστότητα. Γλυκαίνει δὲ αὐτὴν τὰ κατʼ ἀρετὴν καὶ σοφίαν ἐνεργούμενα καὶ θεωρούμενα. Μηδὲ ἐκπειράσαι αὐτὸν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν· ἤγουν οὐκ ἐξ ἐπιπολῆς, ἀλλʼ ἐκ βάθους τοῦ ἡγεμονικοῦ ἀμφιβάλλοντες περὶ τῆς θείας δυνάμεως· μηδʼ αἰτήσαιμεν βρώματα ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν· οὐ ταῖς κατʼ εἰκόνα λέγω, αἲ τρέφονται ἐκ τῶν ζωῆς ἄρτων, ἀλλὰ ταῖς εἰς σάρκα μεταβαλλούσαις, διὰ τὸ τοῖς ὑλικοῖς προσπεπονθέναι, ὀρεγομέναις οὐκ ὠφελίμων καὶ ὑγιῶν τροφῶν, ἀλλʼ ἡδέων καὶ νοσοποιῶν. Ἀλλʼ ἑτοιμασθείη ἡμῖν τράπεζα, ἐφʼ ἢν ἡ σοφία τὰ ἑαυτῆς θύματα ἐπιτίθησι, καὶ τὸν ἑαυτῆς οἶνον εἰς κρατῆρα κιρνᾷ. Μηδὲ ὀργὴ ἐφʼ ἡμᾶς ἀναβαίη, τὸ πνεῦμα τοῦ ἐξουσιάζοντος τὸ ἀπατηλὸν, τὸ δίκην προδρόμου ἢ κατασκόπου ἐκ τοῦ σκότου ἐν ᾧ ἐκέκρυπτο, εἰς τὴν ψυχὴν ἀνιὸν διὰ τῆς ἐνθυμήσεως· μηδὲ ὡς πῦρ ἐξαφθείη ἐκ τῶν πεπυρωμένων βελῶν τοῦ ἐχθροῦ. Ἀλλʼ οὐρανοῦ θυρίδες ἡμῖν ἀνοιγεῖεν, αἱ τῶν νοητῶν καὶ πνευματικῶν ἐξαπλω (90) ἀρεταὶ […] κακίαι ἅδου καὶ θανάτου, αἵτινες οὐ κατισχύουσι τῶν, κατὰ Πέτρεν, ἀνελθόντων ἐπὶ πύλας τῆς θυγατέρος Σιών. Καὶ ὁ ἐν τῷ κρυπτῷ τῆς καρδίας ἄνθρωπος, κατʼ εἰκόνα Θεοῦ, ὁμοέστιος ἀγγέλοις γένοιτο, τοῦ ἀληθινοῦ μάννα μεταλαμβάνων, καὶ ἀπὸ οὐρανοῦ τροφὴν, ἀλλʼ οὐκ ἀπὸ τῆς ἐπικαταράτου γῆς, ἢν ὁ ἁμαρτάνων ἐν λύπαις ἐσθίει. Οἱ τούτων ἀκούοντες πτερούσθωσαν, ἐπαιρέσθωσαν, μηκέτι ἔστωσαν ἐν σαρκί· γενέσθωσαν ἐν πνεύματι· Οἱ γὰρ ἐν σαρκὶ ὄντες Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται. Ἀλλʼ ἐπὶ τὴν ἱστορίαν ἀνιτέον.
76.44Ayet 44. Irmaklarını ve yağmur sularını kana çevirdi, içmesinler diye.
Mecazî anlamda Mısır'ın, hakiki ırmak olan Mesih'e zıt birçok ırmağı olduğunu biliyorum; o ırmağın coşkun akışı ise Kilise'yi sevindirir. Tanrı, kurtuluşa yabancı bütün akıntıları, birilerini döndürmek, oradan çıkıp kayadan içmelerini sağlamak istediğinde kana çevirir; kaya da Mesih'ti. Çünkü ben yabancı suyun ve düşüncenin [akıntılarına] geldiğimde, Tanrı bana onun kan olduğunu gösterince artık içmem; kan yağmuruna ortak olmayayım diye. Bu yağmur suları, kısa ama öldürücü sözler söyleyenler olabilir. Tarihî anlamda ise Mısırlıların yukarıdan gelen suyu yoktur; Mısır'a yağmur yağmaz. Olayın tarihî yanı şudur: O zaman Mısır'daki bütün suların tabiatı Musa'nın emriyle kana dönmüş, su etli bir koyuluğa dönüştüğü için balıklar bile ölmüştü; ama su çeken İbraniler için kan yoktu. Büyücülüğe de, İbranilerde bulunan su sayesinde, kanlı suyu hileyle yapma fırsatı buradan doğdu. Ruhanî anlamda bugün de aynı şeyin olduğu görülebilir. Zıt kanaatlere ayrılmış olanlardan kimi için iman suyu içilir ve berraktır, onu ilahî öğretiden çekerler; kötü zanlarıyla Mısırlılık edenler için ise su bozulup kan olur. Aldatmanın hilesi çoğu zaman İsrailoğullarının içeceğini de, yani bizim sözümüzü, yalanın lekesiyle kana çevirmeye, onu bize olduğundan başka türlü göstermeye girişir. Ama içeceği büsbütün bozamaz; aldatmayla görünüşünü yüzeyde kızıla boyasa bile. Çünkü İsrailoğlu aldatmanın görünüşüne aldırmadan hakiki suyu içer.
Στίχ. μδ΄. Καὶ μετέστρεψεν εἰς αἶμα τοὺς ποταμοὺς αὐτῶν, καὶ τὰ ὀμβρήματα αὐτῶν, ὅπως μὴ πίωσιν. Οἶδα κατὰ τροπολογίαν πολλοὺς ποταμοὺς Αἰγύπτου ἐναντίους Χριστῷ τῷ ἀληθινῷ ποταμῷ, οὗ τὰ ὁρμήματα τὴν Ἐκκλησίαν εὐφραίνει. Πάντα δὲ τὰ τῆς σωτηρίας ἀλλότρια ῥεύματα, ἃ ὁ Θεὸς, (90) ὅταν βούληταί τινας ἐπιστρέψαι, ἵνα ἐξελθόντες πίωσιν ἀπὸ τῆς πέτρας, ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστὸς, ποιεῖ στραφῆναι εἰς αἷμα. Ὅταν γὰρ ἐγὼ καταγὼ οὕς (91) ἀλλοτρίου ὕδατος καὶ φρονήματος, τοῦ Θεοῦ μὴ (91 […] ) παραστήσαντος, ὅτι αἷμά ἐστιν, οὐκέτι πίνω, ἵνα μὴ μέτοχος γίνωμαι αἵματος ὀμβρήματος. Οἱ δὲ εἶεν ἂν, οἱ βραχέα μὲν λέγοντες, ὀλέθρια δέ.· Κατὰ δὲ τὴν ἱστορίαν, Αἰγύπτιοι ἄνωθεν ὕδωρ οὐκ ἔχουσιν, οὐδὲ γίνεται ὑετὸς ἐν Αἰγύπτῳ. Ἱστορικῶς μὲν οὖν, πάσης τότε τῆς τῶν ὑδάτων φύσεως κατὰ τὴν Αἴγυπτον τῷ προστάγματι τοῦ Μωσέως εἰς αἷμα τραπείσης, ὡς καὶ τοὺς ἰχθύας, εἰς σαρκώδη παχύτητα τοῦ ὕδατος μετατεθέντος, διαφθαρῆναι, τοῖς Ἑβραίοις ἀρυομένοις αἷμα οὐκ ἦν. Ὅθεν ἕσχε καὶ ἡ μαγγανεία καιρὸν ἐν τῷ παρὰ τοῖς Ἑβραίοις εὑρισκομένῳ ὕδατι, τὸ αἱματῶδες ὕδωρ παρασοφίσασθαι. Πνευματικῶς δὲ καὶ νῦν τὸ ἴσον ἔστιν ἰδεῖν γινόμενον. Τῶν γὰρ πρὸς τὰς ἐναντίας δόξας διεστηκότων τοῖς μὲν πότιμόν ἐστι καὶ διαφανὲς τὸ νᾶμα τῆς πίστεως, ὃ διὰ τῆς θείας διδασκαλίας ἀρύονται· τοῖς δὲ τῆς πονηρᾶς ὑπολήψεως αἰγυπτιάζουσι διεφθορὸς αἷμα τὸ ὕδωρ γίνεται. Καὶ πολλάκις ἐπιχειρεῖ ὁ παρασοφισμὸς τῆς ἀπάτης καὶ τὸ τῶν Ἰσραηλιτῶν ποτὸν τῷ μολυσμῷ τοῦ ψεύδους αἷμα ποιῆσαι, τουτέστι τὸν ἡμέτερον λόγον, καὶ ἡμῖν δεῖξαι, μὴ τοιοῦτον ὅντα οἷόν ἐστιν. Ἀλλʼ οὐκ ἀχρειώσειε καθόλου τὸ ποτὸν, κἂν ἐκ τοῦ προχείρου διʼ ἀπάτην περιφοινίξῃ τὸ εἶδος. Πίνει γὰρ ὁ Ἰσραηλίτης τὸ ἀληθινὸν ὕδωρ, οὐδὲ πρὸς τὸ εἶδος τῆς ἀπάτης ἐπιστρεφόμενος.
80.280. Mezmur
Ayet 2. Yakup'un Tanrısı'na zafer çığlığı atın.
Yakup'un Tanrısı diye, ileride insan olacağını göstermek için Yakup'a insan suretinde görünen Kurtarıcı'yı anıyorlar. Zafer çığlığı atmayı da buyuruyorlar: Ölümün gücünü elinde tutanı yıktığı, bizi daimōnların zorbalığından kurtardığı için O'na zafer ilahisi göndermeyi. Çünkü zafer çığlığı bir zafer ilahisidir; Babil'den kurtulanlar da zaferi bağışlayan Tanrı'ya böyle bir ilahi okumayı birbirlerine öğütlerler.
Daha ahlakî bir bakışla: Doğru işler yapıp ürünlerini şarap teknelerine getirenler "Tanrı'da sevinin" sözünü dinlesinler. Günah işleyen, tövbeye ve dönüşe muhtaç olan ise sevinmesin, Tanrı'nın istediği gibi üzülsün. Çünkü Tanrı'nın istediği üzüntü, pişmanlık bırakmayan bir tövbeyi, kurtuluşu getiren tövbeyi meydana getirir. Sen de Tanrı'nın yardımıyla ürünlerini kutsal teknelere toplayabildiysen, sana yardımcı olduğu için Tanrı'yı unutma. Tanrı'ya şükran içinde layıkıyla söyleyecek söz bulamıyorsan, anlaşılır bir sesle zafer çığlığı at; yüreğin bağırsın, kelimenin yetmediği anlamları aşsın, kelimeler tükendiği için anlatılmaz ve söylenmez şeyler söylesin. Söylenebilir şeylerin üstüne çıkarsan, ifade edilenleri, ağızla dile getirilenleri aşarsan ve Tanrı'yı yalnız nous ile övebilirsen —öyle ki nous kendi hareketlerini söze yükleyemesin, çünkü içindeki söz nousun sırlarını ve ilahî şeylerini taşıyamaz— topuk tutan Yakup'un taklitçisi olarak Yakup'un Tanrısı'na zafer çığlığı atmış olursun.
Στίχ. β΄. Ἀλαλέξατε τῷ Θεῷ Ἰακώβ. Θεὸν Ἰακὼβ τὸν Σωτῆρα καλοῦσι τὸν ἐν ἀνθρώπου σχήματι ὀφθέντα τῷ Ἰακὼβ εἰς δήλωσιν τῆς μετὰ ταῦτα ἐνανθρωπήσεως. Ἀλαλάζειν δὲ προστάττουσι νικητήριον ὕμνον ἀναπέμποντες αὐτῷ, ὡς καταλύσαντι τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, ὡς ἐκ τῆς τῶν δαιμόνων καταδυναστείας ῥυσαμένῳ. Ἀλαλαγμὸς γάρ ἐστιν ὕμνος ἐπινίκιος, ὅν καὶ οἱ ἐκ Βαβυλῶνος ἀνασωθέντες τῷ τὴν νίκην δωρησαμένῳ Θεῷ ἀλλήλοις ὑφῆναι παρακελεύονται. Ἠθικώτερον δέ ὧν μὲν κατορθούντων οἱ καρποὶ ἐπὶ τὰς ληνοὺς ἔρχονται, ἀκουέτωσαν τοῦ· Ἀγαλλιᾶσθε τῷ Θεῷ ὁ δὲ ἁμαρτὼν καὶ δεόμενος μετανοίας καὶ ἐπιστροφῆς μὴ ἀγαλλιάσθω, ἀλλὰ λυπηθήτω κατὰ Θεόν. γὰρ κατὰ Θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον κατεργάζεται. Καὶ σὺ, ἐὰν βοηθηθεὶς ὑπὸ Θεοῦ τὴν συγκομιδὴν ἐποιήσω τῶν καρπῶν ἐπὶ τὰς ἁγίας ληνοὺς, μὴ ἐπιλανθάνου τοῦ Θεοῦ, καθὸ βοηθός σου γίνεται. Κἂν ἀπορῇς λόγων τῶν κατʼ ἀξίαν ἀποδοθησομένων τῷ Θεῷ ἐν εὐχαριστίᾳ, ἀλάλαζε εὐσήμῳ φωνῇ, καρδίας κεκραγυίας ὑπερβαινούσης τὰ σημαινόμενα ἀπορούσης λέξεως, καὶ διὰ τὴν ἀπορίαν τῶν λέξεων ἀπόῤῥητα καὶ ἄῤῥητα λαλούσης. Ἐὰν γὰρ ἀναβῇς τὰ λεκτὰ, ἐὰν ὑπερβῇς τὰ ἀπαγγελλόμενα, τὰ διὰ στόματος φωνούμενα, καὶ μόνῳ νῷ δυνηθῇς ὑμνεῖν τὸν Θεὸν, τῷ ἀποροῦντι ἐπιθεῖναι τὰ ἑαυτοῦ κινήματα τῷ λόγῳ, παρὰ τὸ τὸν λόγον τὸν ἐν σοὶ μὴ δύνασθαι βαστάζειν τοῦ νοῦ τὰ ἀπόῤῥητα καὶ τὰ θεῖα, ἀλαλάξεις τῷ Θεῷ Ἰακὼβ, ὡς μιμητὴς τοῦ πτερνιστοῦ Ἰακώβ.
150.3150. Mezmur
Ayet 3. O'nu boru sesiyle övün.
Bir başkası "boynuz sesiyle" diyor. Bu, kâhinlere ait bir çalgıdır. Kâhinler, Sina'da çalınan boruları hatırlatarak boru kullanırlardı. Boruların yapımına dair ruhanî söze göre, sesiyle Tanrı'yı övmemiz için bir boru yapmalıyız. "Boru çalacak ve ölüler dirilecek" sözünde de böyle boruların kastedildiğini sanıyorum. Yedinci ayın yeni ayı da bir bayramdır, boruların anıldığı gün; bunun için "Yeni ayda boru çalın" denir.
Στίχ. γ΄. Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν ἤχῳ σάλπιγγος. Ἄλλος φησὶ, διὰ ἤχου κερατίνης. Ἱερατικὸν δὲ τοῦτο τὸ ὄργανον. Οἱ ἱερεῖς γὰρ ἐχρῶντο ταῖς σάλπιγξι, τῶν ἐν Σινᾶ γενομένων σαλπίγγων ἀναμιμνήσκοντες. Κατὰ γοῦν τὸν πνευματικὸν περὶ σαλπίγγων κατασκευῆς λόγον, κατασκευαστέον σάλπιγγα, ἵνα ἐν ἤχῳ αὐτῆς αἰνέσωμεν τὸν Θεόν. Τοιαῦται δʼ, οἶμαι, σάλπιγγες δηλοῦνται καὶ ἐν τῷ· Σαλπίσει, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται. Ἔστι δὲ ἑορτὴ Νουμηνία ἑβδόμου μηνὸς, μνημόσυνον σαλπίγγων, καθὸ λέγεται· Ἐν νεομηνίᾳ, σάλπιγγι.