Origenes · Mezmurlar Üzerine Seçmeler
Mezmur 7 – Mezmur 19
7.1Mezmur 7
Ya Rab, Tanrım, sana umut bağladım; beni kovalayan herkesten selamete erdir, beni kurtar, yoksa aslan gibi canımı kapar vesaire. Günaha her kışkırtılışımızda, bu kışkırtmayı yapan tarafından kovalanırız. Bundan, insanı kovalayanların ne kadar çok olduğunu anla; Peygamber bunlardan kurtulmak için dua ediyor, çünkü kurtulmazsa canı aslan tarafından kapılmış gibi olacaktır. Ya Rab, Tanrım, eğer bunu yaptımsa, ellerimde haksızlık varsa vesaire. Kin gütmemeye […]
Κύριε, ὁ Θεός μου, ἐπὶ σοὶ ἥλπισα, σῶσόν με ἐκ πάντων τῶν διωκόντων με, καὶ ῥῦσαί με, μήποτε ἁρπάσῃ ὡς λέων τὴν ψυχήν μου, κ. τ. ἑ. Καθʼ ἕκαστον (42) τῶν ἐπὶ ἁμαρτίᾳ ὲρεθισμῶν, διωκόμεθα ὑπὸ τοῦ ἐνεργοῦντος τὸ ἐρεθίζον. Διόπερ ἐκ τούτου νόει ὅσοι διώκουσι τὸν ἄνθρωπον, ἐξ ὧν ὁ Προφήτης ῥυσθῆναι εὔχεται, εἰ μὴ ῥυσθείη, τῆς ψυχῆς αὐτοῦ ὡς ὑπὸ λέοντος ἁρπασθησομένης. Κύριε ὁ Θεός μου, εἰ ἐποίησα τοῦτο, εἰ ἔστιν ἀδικία ἐν χερσί μου, κ. τ. ἑ. Πρὸς ἀμνησικα
7.2Aynı kişiden. "Yükseltildiğimde," diyor, "herkesi kendime çekeceğim."
Τῳῦ αὐτοῦ. « Ὅταν ὑψωθῶ, φησὶ, πάντας ἑλκύσω πρὸς ἐμαυτόν. »
7.3Günahkârların kötülüğü artık son bulsun vesaire. Kişi artık günah işlemediğinde kötülüğü son bulur; ya da günahkârların kötülüğü şeytandır.
Συντελεσθήτω δὴ πονηρία ἁμαρτωλῶν, κ. τ. ἑ. Ὅταν οὐκέτι (50) ἁμαρτάνῃ τις, συντελεῖται αὐτοῦ ἡ πονηρία· ἢ πονηρία τῶν ἁμαρτωλῶν ὁ διάβολός ἐστι.
7.4Dönmezseniz sözünden inecek sözüne kadar vesaire. Bunlar belki örtülü olarak şeytan hakkında söylenmiştir. Çünkü bunlara ek olarak haksızlığa gebe kalan ve devamındakileri yapan odur; o öfkenin kendisidir. "Ben hayatım" diyenin Babası ise yayına ölüm kapları hazırlamaz; nitekim yayını buluta koyar ki yeryüzüne tufan suyu getirmesin. Bu yüzden bu sözlerin şeytan hakkında söylendiğini düşünmek gerekir. Ateşli şeyler de kötü olana aittir; bunları tutkularla yanıp tutuşanlar için hazırlamıştır.
Ἐὰν μὴ ἐπιστραφῆτε, ἕως τοὺ, καταβήσεται, κ. τ. ἑ. Μήποτε παρασεσιωπημένως (51) ταῦτα περὶ τοῦ διαβόλου εἵρηται. Οὗτος γὰρ πρὸς τούτοις καὶ ὠδίνησεν ἀδικίαν καὶ τὰ ἐξῆς, ὀργὴ τυγχάνων. Ὁ Πατὴρ δὲ τοῦ εἰπόντος· « Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ, » οὐχ ἑτοιμάζει ἐν τῷ τόξῳ αὐτοῦ σκεύη θανάτου· τίθησι γοῦν τὸ τόξον αὐτοῦ ἐν τῇ νεφέλῃ, ἵνα μὴ ἐπαγάγῃ ὕδωρ κατακλυσμοῦ ἐπὶ τὴν γῆν. Διὸ περὶ τοῦ διαβόλου ταῦτα λέγεσθαι νομιστέον. Καὶ πεπυρωμένα τοῦ πονηροῦ ἐστιν, ἂ ἐξειργάσατο τοῖς καιομένοις καὶ πυρουμένοις ὑπὸ παθῶν.
7.5Aynı kişiden, Onun içine ölüm kapları hazırladı sözü hakkında vesaire. Ölüm kapları, temiz olmayan akıl sahibi varlıklar ya da ölümü içinde taşıyan psykhēlerdir; tıpkı hayatı içinde taşıyan psykhēlerin hayat kapları olması gibi. Rab, Pavlus'a da böylece seçilmiş kap adını verdi. İşte haksızlığa gebe kaldı, acıyı içine aldı ve kanunsuzluğu doğurdu vesaire. Tanrı'yı değil hazzı seven kimse, kul olduğu hazlar ölçüsünde, arası kesilmeyen sürekli tek bir acıyı içine alır, haksızlığa gebe kalır ve kanunsuzluğu doğurur. Zıttı olarak, hazzı değil Tanrı'yı seven kimse, aretē uğruna üstlendiği zahmetler ölçüsünde iyi bir hâli, yani arası kesilmeyen sürekli tek bir sevinci içine alır, adalete gebe kalır ve iyi düzeni doğurur; böylece iyi düzenin çocuğu olur ve her kanunsuzluktan nefret eder.
Τοῦ αὐτοῦ εἰς τό· Καὶ ἐν αὐτῷ ἡτοίμασε σκεύη θανάτου, κ. τ. ἑ. Σκεύη θανάτου (52) εἰσὶν ἀκάθαρτα λογικὰ, ἢ αἱ τὸν θάνατον ἔχουσαι ψυχαί· ὡς σκεύη ζωῆς αἱ τὴν ζωὴν ἔχουσαι ψυχαί. Οὕτω γὰρ καὶ Παῦλον σκεῦος ἐκλογῆς ὠνόμασεν ὁ Κύριος. Ἰδοὺ ὠδίνησεν ἀδικίαν, συνέλαβε πόνον, καὶ ἔτεκεν ἀνομίαν, κ. τ. ἑ. Ὁ μὴ φιλόθεος (53), ἀλλὰ φιλήδονος, ἀνάλογον αἷς δουλεύει ἡδοναῖς συλλαμβάνει πόνον ἕνα συνημμένον, καὶ μὴ ἔχοντα μεταξὺ διάλειμμα, καὶ ὡδίνει ἀδικίαν, καὶ τίκτει ἀνομίαν. Ἐκ δὲ τῶν ἐναντίων ὁ μὴ φιλήδονος, ἀλλὰ φιλόθεος, ἀνάλογον οἷς ἀναδέχεται διʼ ἀρετὴν πόνοις, συλλαμβάνει εὐπάθειαν, τὴν χαρὰν, μίαν συνημμένην, καὶ μὴ ἔχουσαν μεταξὺ διάλειμμα, καὶ ὠδίνει δικαιοσύνην, καὶ τίκτει εὐνομίαν· καὶ οὕτως τέκνον γίνεται εὐνομίας, ἀνομίαν ἑκάστην μισῶν.
7.6Aynı kişiden, aynı söz hakkında. Kanunsuzluğu doğurdu, çünkü acıyı içine aldı ve haksızlığa gebe kaldı. Tabiatın sırası budur. Ahitofel kötü öğüdü verirken gebe kalmıştı.
Τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτό. Ἔτεκεν ἀνομίαν (54), ἐπειδὴ συνέλαβε πόνον, καὶ ὠδίνησεν ἀδικίαν. Αὕτη γάρ ἐστιν ἀκολουθία φύσεως. Ὠδίνησεν Ἀχιτόφελ τὴν πονηρὰν εἰσηγησάμενος γνώμην.
7.7Çukur kazdı, derinleştirdi ve kendi yaptığı kuyuya düşecek. Zahmeti başına dönecek, haksızlığı tepesine inecek vesaire. Belki çukur, cezanın yeridir; onu kazan, Tanrı'nın inayetiyle kendisi içine düşecektir. Onun başının tepesi vücudunun geri kalanıyla aynı hizadadır, çünkü onda hiçbir şey yukarıda değildir; bu yüzden bir yerde ejderha denir. Öyleyse, Tanrı bilgisine karşı kabarıp yükselen haksızlığının yıkılarak kendi tepesine inmesi yerindedir.
Λάκκον ὤρυξε, καὶ ἀνέσκαψεν αὐτόν, καὶ ἐμπεσεάται εἰς βόθρον ὂν εἰργάσατο. Ἐπιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ εἰς κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ κορυρφὴν αὐτοῦ ἡ ἀδικία αὐτοῦ καταβήσεται, κ. τ. ἑ. Μήποτε ὁ λάκκος (55) χωρίον κολάσεώς ἐστιν, εἰς ὅν προνοίᾳ Θεοῦ αὐτὸς ὀρύξας ἐμπεσεῖται. Ἰσόπεδος δέ ἐστιν αὐτοῦ ἡ κορυφὴ τῷ λοιπῷ σώματι· οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ ἄνω· διὸ καὶ δράκων που λέγεται. Εἰκότως οὖν ἡ ἐπαρθεῖσα καὶ ὑψωθεῖσα κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ ἀδικία αὐτοῦ καθαιρουμένη ἐπὶ τὴν κορυφὴν αὐτοῦ καταβήσεται.
8.1Mezmur 8
Son için, üzüm cenderelerine dair, Davut'un mezmuru vesaire. "Üzüm cenderelerine dair" başlığını seksen ve seksen üçüncü mezmurda da bulacaksın. Bunlarla birlikte, Nuh'un bağ dikmesiyle ilgili sözleri, Yakup'un Yahuda'ya ettiği, "sıpasını asmaya bağlayan" diye başlayan kutsamayı ve İssakar'ı ele alalım: o, dinlenmenin güzel, toprağın verimli olduğunu görünce zahmete omzunu verdi ve çiftçi oldu. Uzziya da çiftçiydi ve dağlık bölgede bağcıları vardı. Her adil kimsenin karısı da "evinin yanlarında bol ürün veren asma gibidir", insanın yüreğini sevindiren şarap olur. Vaiz de bağlar dikti, cendere kazdı. Süleyman da şöyle der: "Cenderelerin şarapla taşsın."
Εἰς τὸ τέλος ὑπέρ τῶν ληνῶν ψαλμὸς τῷ Δαυΐδ, κ. τ. ἑ. Καὶ ἐν τῷ (56) π´ καὶ πγ´ ψαλμῷ τὴν, « Ὑπὲρ τῶν ληνῶν, » εὑρήσεις ἐπιγραφήν. Πρὸς δὲ ταῦτα λάβωμεν τὰ περὶ Νῶε φυτεύοντος ἄμπελον, τήν τε περὶ τοῦ Ἰούδα παρὰ Ἰακὼβ εὐλογίαν, « δεσμεύων πρὸς ἄμπελον τὸν πῶλον αὐτοῦ· » καὶ τὴν Ἶσσάχαρ, ὃς, ἰδὼν τὴν ἀνάπαυσιν, ὅτι καλὴ, καὶ τὴν γῆν, ὅτι πίων, ὑπέθηκε τὸν ὦμον εἰς τὸ πονεῖν, καὶ ἐγενήθη ἀνὴρ γεωργός. Καὶ μὴν Ὀζίας γεωργὸς ἦν, ἀμπελουργοὺς ἔχων ἐν τῇ ὀρεινῇ. Καὶ ἡ γυνὴ δὲ παντὸς δικαίου « ὡς ἄμπελός ἐστιν εὐθηνοῦσα ἐν τοῖς κλίτεσι τῆς οἰκίας αὐτοῦ, » γίνεται οἶνος εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου. Καὶ ὁ Ἐκκλησιαστὴς ἐφύτευσεν ἀμπελῶνας, ὤρυξε ληνόν. Καὶ ὁ Σολομῶν φησιν· Οἴνῳ δὲ αἱ ληνοί σου ἐκβλύζωσιν. »
8.2Aynı kişiden. Cendereler, ruhani asmanın ürünlerini içine alan akıl sahibi varlıklardır.
Τοῦ αὐτοῦ. Ληνοί εἰσι (57) φύσεις λογικαὶ, τοὺς ἐκ τῆς πνευματικῆς ἀμπέλου καρποὺς ὑποδεξάμεναι.
8.3Bebeklerin ve süt emenlerin ağzından övgü hazırladın vesaire. Matta İncili'nde önce Kurtarıcı'nın önünden gidenler ve arkasından gelenler "Davut'un Oğlu'na hosana! Rab'bin adıyla gelene övgüler olsun! En yücelerde hosana!" diye bağırıyorlardı. Az sonra da şöyle yazılıdır: Başkâhinler ve din bilginleri yaptığı harikaları ve tapınakta "Davut'un Oğlu'na hosana" diye bağıran çocukları görünce öfkelendiler ve ona, "Bunların ne dediğini duyuyor musun?" dediler. İsa da onlara, "Evet. 'Bebeklerin ve süt emenlerin ağzından' sözünü hiç okumadınız mı?" dedi, vesaire. Demek ki Matta aynı kalabalıklara çocuklar diyor, Kurtarıcı ise yalnızca çocuklar değil, bebekler ve süt emenler diyor. Böylece mezmurdan aktardığı sözlerle ve bunları alegoriyle yorumlayarak bize mezmuru da alegorik yorumlamayı öğretiyor. Davut'un evi ile Davut'un oğlunun aynı şey olup olmadığını araştıracaksın. Aynı değilse Matta'daki metinde yazım hatası vardır; ya iki kez "Davut'un evine" ya da iki kez "Davut'un oğluna" yazması gerekirdi.
Ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων κατηρτίσω αἶνον, κ. τ. ἑ. Ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον (58) πρότερον μὲν οἱ προάγοντες τὸν Σωτῆρα, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες αὐτῷ « ἔκραζον λέγοντες· Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυΐδ, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις· » ὀλίγον δὲ ὕστερον γέγραπται, ὅτι ἰδόντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὰ θαυμάσια ἃ ἐποίησε, καὶ τοὺς παῖδας κράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ καὶ λέγοντας, « Ὡσαννὰ τῷ υἱῷ Δαυΐδ, » ἠγανάκτησαν, καὶ εἶπον αὐτῷ· « Ἀκούεις τί οὗτοι λέγουσιν; Ὁ δὲ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Ναί. Οὐδέποτε ἀνέγνωτε, ὅτι ἐκ στόματος νηπίων καὶ θηλαζόντων, » καὶ τὰ λοιπά. ἔοικεν οὖν ὁ Ματθαῖος τοὺς αὐτοὺς ὄχλους λέγειν παῖδας, καὶ ὁ Σωτὴρ οὐχ ἀπλῶς παῖδας, ἀλλὰ καὶ νηπίους καὶ θηλάζοντας. διδάσκων ἡμᾶς διʼ ὧν ἐξέθετο ῥητῶν τοῦ ψαλμοῦ μετὰ ἀλληγορίας, ἀλληγορεῖν καὶ τὸν ψαλμόν. Ζητήσεις δὲ πότερον ταυτόν ἐστιν οἶκος Δαυΐδ, καὶ υἱὸς Δαυΐδ. Καὶ εἰ μὴ ταυτὸν ἐστιν, ἡμάρτηται τὸ κατὰ Ματθαῖον γραφικῶς, ὀφεῖλον ἔχειν ἤτοι δὶς τῷ οἴκῳ Δαυΐδ, ἤτοι τῷ υἱῷ Δαυΐδ.
8.4Düşmanların yüzünden, düşmanı ve öç alanı susturmak için vesaire. Düşman ve öç alan olarak gerçek Nabukadnetsar'ı anla. Mesih şeytanı balıkçılar, okuma yazması olmayanlar ve kötülükte bebek olanlar eliyle yıktı.
Ἕνεκα τῶν ἐχθρῶν σου, τοῦ καταλῦσαι ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν, κ. τ. ἑ. Ἐχθρὸν καὶ ἐκδικητὴν (59), τὸν ἀληθινὸν νόει Ναβουχοδονόσορ. Τὸν διάβολον κατέλυσεν ὁ Χριστὸς διʼ ἁλιέων καὶ ἀγραμμάτων καὶ τῇ κακίᾳ νηπιαζόντων.
8.5Çünkü senin parmaklarının eseri göklere, senin sağlamca yerleştirdiğin aya ve yıldızlara bakacağım vesaire. "Çünkü göklere bakacağım." Bu şeyi, onun logosunu ve sebebini de bildiğimizde açıkça biliriz. "Parmaklarının eseri." Tanrı'nın parmaklarının eserlerinin, bütün ellerinin eserlerinden farklı olup olmadığını, ilkinin ikincilerin bir kısmı olup olmadığını araştıracaksın. "Senin sağlamca yerleştirdiğin aya ve yıldızlara." Niçin güneşin adını anmadı? Belki de yeni başlayan kimse önce gecenin şeylerini, sonra bir vakit gündüzün şeylerini anladığı içindir.
Ὅτι ὄψομαι τοὺς οὐρανοὺς ἔργα τῶν δακτύλων σου, σελήνην καὶ ἀστέρας, ὁ σὺ ἐθεμελίωσας, κ. τ. ἑ. « Ὅτι ὅψομαι (60) τοὺς οὐρανούς. » Τοῦτο τὸ πρᾶγμα σαφῶς ἐπιστάμεθα, ὅτε καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ. καὶ τὴν αἰτίαν γινώσκομεν. « Ἕργα τῶν δακτύλων σου.» Ζητήσεις εἰ ἕτερά ἐστι τὰ ἔργα τῶν δακτύλων τοῦ Θεοῦ πρὸς τὰ ἔργα τῶν ὅλων χειρῶν αὐτοῦ, εἰ ἐν μέρει ἐστὶ τὰ πρότερα τῶν δευτέρων. « Σελήνην καὶ ἀστέρας, ἃ σὺ ἐθεμελίωσας. » Διὰ τί ἤλιον οὐκ ὠνόμασεν; Μήποτε ὅτε μὲν εἰσάγεταί τις, πρῶτσ συνίησι τὰ τῆς νυκτὸς, ὕστερον δέ ποτε τὰ τῆς ἡμέρας.
8.6İnsan nedir ki onu anasın, insanoğlu nedir ki onu gözetesin? vesaire. Rab'bin insanı anmasına ve insanoğlunu gözetmesine şaşarak bunu söylüyorsa, Rab'bin iyilik ederek gözettiği açıktır. Bunu şu sözler yüzünden not et: "Kanunsuzluklarını değnekle, haksızlıklarını kamçıyla gözeteceğim"; yine: "Kızlarınız fuhuş yaptığında, gelinleriniz zina ettiğinde onları gözetmeyeceğim" ve benzerleri.
Τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὄτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν, κ. τ. ἑ. Εἰ θαυμάζων (61), ὅτι μιμνήσκεται Κύριος τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὅτι ἐπισκέπτεται υἱὸν ἀνθρώπου, ταῦτά φησι, δῆλον, ὅτι εὐεργετῶν ἐπισκέπτεται. Τοῦτο δὲ σημειὡσῃ διὰ τὸ, « Ἐπισκέψομαι ἐν ῥάβδῳ τὰς ἀνομίας αὐτῶν, καὶ ἐν μάστιξι τὰς ἀδικίας αὐτῶν, » καὶ διὰ τὸ, « Οὐκ ἐπισκέψομαι ἐπὶ τὰς θυγατέρας ὑμῶν, ὅταν πορνεύωσι, καὶ ἐπὶ τὰς νύμφας ὑμῶν, ὅταν μοιχεύωσι, » καὶ τὰ ὅμοια.
8.7Onu meleklerden biraz aşağı indirdin vesaire. Çünkü tabiatça seni bilmeye yatkın olduğundan pek de geride kalmaz. Elinden geldiğince kutsallığı ve aretēyi edinerek sana benzer. Suret ve benzerlik sayesinde ona ölümlü canlıların başkanlığını verdin. Pavlus, İbranilere bu sözlerin Mesih hakkında söylendiğini belirtir: "Meleklerden biraz aşağı indirilmiş olan İsa'nın, ölümün acısını çektiği için yücelik ve şerefle taç giymiş olduğunu görüyoruz."
Ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρʼ ἀγγέλους, κ. τ. ἑ. Καὶ αὐτὸς γάρ σου (62) γνῶσινἔχειν πεφυκὼς, οὐκ ἀπολείπεται λίαν. Ὁμοιοῦται γάρ σοι, κατὰ τὸ δυνατὸν, ἁγιότητος καὶ ἀρετῆς ἀναλήψει. Καὶ διὰ τὴν εἰκόνα καὶ τὴν ὁμοίωσιν τὴν τῶν θνητῶν αὐτῷ ζώων προστασίαν ἀπένειμας. Ταύτας εἰρῆσθαι περὶ Χριστοῦ τὰς λέξεις ὁ Παῦλος Ἑβραίοις φησί. Λέγει γάρ· « Τὸν δὲ βραχύ τι παρʼ ἀγγέλους ἠλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν, διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον. »
8.8Onu yücelik ve şerefle taçlandırdın, ellerinin eserleri üzerine atadın vesaire. Elçi de "solmayan yücelik tacı" sözünü buradan almıştır. Şerefle taçlanmış kimsenin kimi zaman anlamadığı da olur; "Şeref içindeki insan anlamadı" sözünde olduğu gibi. Yalnızca "senin eserlerin üzerine" demedi; ellerinin eserlerinin görünmeyenler olduğunu sanıyorum. Biz ilkin Tanrı'nın ellerinin eserleri arasında, yani görünmeyenler arasındayız. Bunlar, Tanrımız ve Kurtarıcımız'ın insan oluşundan sonra da anlaşılır; çünkü insan yücelik ve şerefle taçlandırılmıştır: Elçi'nin dediği gibi, "Bizi birlikte diriltti ve göklerde birlikte oturttu."
Δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν· καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χερῶν σου, κ. τ. ἑ. Καὶ ὁ Ἀπόστολος (63) ἐντεῦθεν ὠνόματε « τὸν ἀμάραντον τῆς δόξης στέφανον. » Καὶ ἔσθʼ ὅτε τιμῇ ἐστεφανωμένος τις οὐ συνῆκεν, ὡς ἐν τῷ· « Ἄνθρωπος ἐν τιμῆ ὢν οὐ συνῆκεν. » Οὐκ Ἐπὶ τὰ ἔργα σου δὲ εἶπεν, ἅπερ οἶμαι εἶναι τὰ μὴ βλεπόμενα. Πρῶτοι μὲν οὖν ἐν ἔργοις ἐσμὲν χειρῶν Θεοῦ, τουτέστι τοῖς μὴ βλεπομένοις. Ταῦτα δὲ καὶ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν νοεῖται τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν· δόξῃ γὰρ καὶ τιμῇ ὁ ἄνθρωπος ἐστεφάνωται· « Συνήγειρε γὰρ ἡμᾶς καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις, » καθώς φησιν ὁ Ἀπόστολος.
8.9Her şeyi ayaklarının altına serdin: bütün koyunları ve sığırları, kırın hayvanlarını, gökteki kuşları ve denizdeki balıkları vesaire. Temiz olan koyunlar ve sığırlar söz konusu olduğunda "bütün" sözünü ekledi; temiz olmayanların da bulunabileceği yerde, kırın hayvanlarında olduğu gibi, "bütün" denmedi. Gökteki kuşlar ve denizdeki balıklar için de durum böyledir.
ἄντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ, πρόβατα καὶ βόας πάσας, ἔτι δὲ καὶ τὰ κτήνη τοῦ πεδίου, τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ τοὺς χθύας τῆς θαλάσσης, κ. τ. ἑ. Ὅπου μὲν καθαρὰ (64) πρόβατα καὶ βόες, « πάντα » προσέθηκεν· ἕνθα δὲ ἐνδέχεται καὶ ἀκάθαρτα, ὡς ἐπὶ τῶν κτηνῶν τοῦ πεδίου, οὐκ εἴρηται « πάντα. » Ὁμοίως καὶ ἐπὶ τῶν πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ καὶ ἰχθύων τῆς θαλάσσης.
9.1Mezmur 9
Son için, oğulun gizli şeylerine dair, Davut'un mezmuru vesaire. Gizli şeyler, hakiki Tanrı olan Mesih hakkındaki sırların söze dökülemeyen bilgisidir.
Εἰς τὸ τέλος ὑπέρ τῶν κρυφίων τοῦ υἱοῦ ψαλμὸς τῷ Δαυῒδ, κ. τ. ἑ. Κρύφιά ἐστι (65) γνῶσις ἀπόῤῥητος τῶν περὶ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ μυστηρίων.
9.2Sana bütün yüreğimle şükredeceğim, ya Rab; bütün harikalarını anlatacağım. Seninle sevinip coşacağım, senin adını ilahiyle öveceğim, ey Yüce Olan vesaire. Bütün yüreğiyle seven kimse bütün yüreğiyle şükredebilir. "Bütün harikalarını anlatacağım" vesaire. Yazıya geçirilmiş, hayranlık uyandıran mucizelerin hangi logosla meydana geldiğini ve neyin simgesi olduklarını gösterebilen kimse bunu söylediklerini yapmış olur. Bunu görmek ise yalnız Kurtarıcı'nın işidir. Yaratılış ve Tanrı'nın yaptığı her şey de O'nun harikalarıysa, bu duanın Kurtarıcı'ya ait olduğu çok daha iyi anlaşılır. Baba'nın bütün harikalarını Rab'den başka kim anlatabilir? O bunları, böylesine büyük mucizeleri anlayabilen olgunlara anlatır; onlar için daha da çok şöyle denecektir: "Olgunlar arasında bilgelik konuşuyoruz." "Sevinip coşacağım": herhangi bir şeye sevinenlere, Tanrı'da sevinip sevinmediklerini sorar; ya sevinçlerinde kalsınlar ya da ondan vazgeçsinler diye. Yüksek bir dağ olan Siyon'a çıkan ve kendini yükselten kişi, Yüce Olan'ın adına ilahi söyler.
Ἐξομολογήσομαί σοι, Κύριε, ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου· διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου. Εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι ἐν σοὶ, ψαλῶ τῶ ὀνόματί σου, Ὕψιστε, κ. τ. ἐ. Ὁ ἐξ ὅλης καρδίας ἀγαπῶν δύναται ἐξ ὅλης καρδίας ἐξομολογεῖσθαι. « Διηγήσομαι πάντα τὰ θαυμάσιά σου, » καὶ τὰ ἐξῆς. Ὅταν ἀναγεγραμμένα τεράστια, θαυμαστὰ τυγχάνοντα, παραστῆσαι δυνάμενος ᾧ λόγῳ γέγονε, καὶ τίνοε ἐστὶ σύμβολα. πεποίηκε τὰ εἰρημένα. Τοῦτο δὲ μόνου τοῦ Σωτῆρος ἔργον ἔστιν ἰδεῖν. Εἰ δὲ καὶ ἡ κτίσις καὶ πάντα ὄσα ἐποίησεν ὁ Θεὸς, θαυμάσια αὐτοῦ ἐστι, πολλῷ πλέον φανεῖται, ὅτι τοῦ Σωτῆρός ἐστιν ἡ εὐχή. Τίς δὲ ἄρα διηγήσεται πάντα τὰ θαυμάσια τοῦ Πατρὸς εἰ μὴ ὁ Κύριος τοῖς ωοῆσαι δυναμένοις τὰ τηλικαῦτα θαύματα τελείοις, περὶ ὦν μᾶλλον λεχθήσεται· « Σοφίαν δὲ μᾶλλον λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις; » — « Εὐφρανθήσομαι καὶ ἀγαλλιάσομαι, » πυνθανόμενος τῶν ἐπί τισιν εὐφραινομένων, εἰ ἐν Θεῷ εὐφραίνονται, ἵνα ῆ ἐπιμένωσι τῇ εὐφροσύνῃ, ἢ ἀποστῶσιν. Ὁ δὲ ἐπʼ ὄρος ἀναβὰς ὑψηλὸν τὸ Σιὼν καὶ ὑψῶν αὐτοῦ ψάλλει τῷ ὀνόματι τοῦ Ὑψίστου.
9.3Düşmanım geri döndüğünde, senin yüzünden zayıf düşüp yok olacaklar vesaire. Tanrı'nın yüzünden kimlerin zayıf düşüp yok olacağını önceden söylemeyerek ("Çünkü Rab'bin yüzü kötülük yapanların üzerindedir") bunu düşünmeyi bize bırakmıştır. Kötülükte ilerleyen düşman etkisiz kılınıp önüne engel çıktığı için geriye çekildiğinde, kötülükte güçlü olanlar zayıf düşecektir. Sonra, günah işledikleri ölçüde yok olacaklardır; bunu onlara Tanrı'nın yüzü yapar. Çünkü o anlaşıldığında dünyevi şeyleri siler.
Ἐν τῷ ἀποστραφῆναι τὸν ἐχθρόν μου εἰς τὰ ὀπίσω, ἀσθενήσουσι καὶ ἀπολοῦνται ἀπὸ προσώπου σου, κ. τ. ἑ. Τίνες ἀσθενήσουσι (67) καὶ ἀπολοῦνται ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ (ἐπεὶ « πρόσωπον Κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακά· ») οὐ προειπὼν, ἡμῖν καταλέλοιπεν ἐννοεῖν. Ὅταν καταργηθῇ ὁ ἐχθρὸς τῇ κακίᾳ προϊὼν, καὶ ἀναποδίσῃ ὀπίσω ἐκ τοῦ ἐμποδίζεσθαι, τότε οἱ τῇ κακίᾳ ἰσχυροὶ ἀσθενήσουσιν. Εἶτα καθʼ ὁ ἁμαρτάνουσιν, ἀπολοῦνται, τοῦτο ἐργαζομένου αὐτοῖς τοῦ προσώπου τοῦ Θεοῦ. Νοηθὲν γὰρ ἀφανίζει τὰ γήϊνα.
9.4Adaletle yargılayan sen tahta oturdun vesaire. Tanrı'nın tahtı Mesih, Mesih'in tahtı ise cisimsiz tabiattır.
Ἐκάθισας ἐπὶ θρόνου, ὁ κρίνων δικαιοσύνην, κ. τ. ἑ. Θρόνος μὲν Θεοῦ (68) ὁ Χριστὸς, θρόνος δὲ Χριστοῦ ἡ ἀσώματος φύσις.
9.5Ulusları azarladın, dinsiz yok oldu; onların adını sildin vesaire. "Azarladın" sözü düzeltmek anlamına gelir; bu, "Kınayarak, yalvararak, azarlayarak" sözünden anlaşılır. "Onun adını sildin." Tanrı, İbram'ın adını sildi, onu İbrahim yaptı; Saray'ın adını sildi, ona Sara dedi; Simun'un adını sildi, ona Petrus adını verdi. Böylece azarladıklarının adının silinmesi yerindedir; hele ardından şu söz gelince: "Uluslar arasında onun işlerini bildirin, çünkü onların kanını arayan onları andı." Şuna da dikkat et: "Onların adını yaşayanların kitabından sildin" denmedi, çünkü uluslar yaşayanların kitabına yazılmış değildi. Söylenmek istenen, aleyhlerindeki senetlere uygun olarak, borçlular kitabından ya da ölüler kitabından silmesidir. Bu kitap, ölüleri kaydeden ve yeryüzüne yazan haksızlık kâhyasının elindedir elbette. Kurtarıcı ise öğrencilerinin adlarını göklere yazar.
Ἐπετίμησας ἕθνεσι, καὶ ἀπώλετο ὁ ἀσεβής· τὸ ὅνομα αὐτῶν ἐξήλειψας, κ. τ. ἑ. Τὸ, « ἐπετίμησας (69), » διόρθωσιν σημαίνει, ὅπερ δῆλον ἐκ τοῦ· « Ἕλεγξον, παρακάλεσον, ἐπιτίμησον. » — « Τὸ δνομα αὐτοῦ ἐξήλειψας. » Ἐξήλειψε δὲ ὁ Θεὸς τοῦ Ἁβράμ τὸ ὄνομα ποιήσας αὐτὸν Ἀβραὰμ, καὶ τῆς Σάρας καλῶν αὐτὴν Σάῤῥαν, καὶ τοῦ Σιμῶνος ὀνομάσας αὐτὸν Πέτρον. Οὕτω τε ἀκόλουθόν ἐστι τὸ ὄνομα ἐξαλείφεσθαι τούτων οἶς ἐπετίμησε· καὶ μάλιστα ἐπεὶ ἐπιφέρεται τό· « Ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ, ὅτι ἐκζητῶν τὰ αἵματα αὐτῶν ἐμνήσθη. » Πρόσχες καὶ ὅτι οὐκ εἴρηται· Τὸ ὄνομα αὐτῶν ἐξήλειψας ἐκ βίβλου ζώντων, (οὐ γὰρ ἐν βίβλῳ ζώντων ἦν ἐγγεγραμμένα τὰ ἔθνη·) ἀλλʼ ἀκολούθως τοῖς κατʼ αὐτῶν χειρογράφοις. ἐν βίβλῳ ὀφειλόντων, ἢ βίβλῳ νεκρῶν, παρὰ τῷ τῆς ἀδικίας οἰκονόμῳ, ὡς εἰκὸς, ἀναγράφοντι νεκροὺς, καὶ ἀναγράφοντι εἰς γῆν. Ὁ γὰρ Σωτὴρ ἀναγράφει ἐν οὐρανοῖς τὰ ὀνόματα τῶν μαθητῶν.
9.6Aynı kişiden. Ad burada kötü hâli gösteriyorsa ve Tanrı günahkârın adını sildiyse, demek ki onun en kötü hâlini silmiştir.
Τοῦ αὐτοῦ. Εἰ τὸ ὄνομα (70) ἐνταῦθα τὴν κακὴν σημαίνει κατάστασιν, ἐξήλειψε δὲ τὸ τοῦ ἀμαρτωλοῦ ὄνομα, ἐξήλειψεν ἄρα τὴν χειρίστην αὐτοῦ κατάστασιν.
9.7Adını bilenler sana umut bağlasın; çünkü seni arayanları terk etmedin, ya Rab vesaire. Rab'bi arayanlar, O'nun terk etmedikleri, O'nun adını bilmişlerdir.
Καὶ ἐλπισάτωσαν ἐπὶ σὲ οἱ γινώσκοντες τό ὄνομά σου, ὅτι οὐκ ἐγκατέλιπες τοὺς ἐκζητοῦντάς σε, Κύριε, κ. τ. ἑ. Οἱ ἐκζητοῦντες (91) τὸν Κύριον, καὶ οὐχ οἱ ἐγκαταλειφθέντες ὑπʼ αὐτοῦ, ἔγνωσαν τὸ ὄνομα αὐτοῦ.
9.8Siyon'da oturan Rab'be ilahi söyleyin vesaire. İçinde Mesih'i taşıyan kimse ilahi söyler. Peygamber bunu Yahudilerin eski kanaatine göre söyledi. Ama bir de zihnî ve göksel Siyon vardır. Tanrı, Siyon olan her psykhēde de oturur; Siyon "gözetleme yeri" diye çevrilir ve bu psykhē ilahî şeyleri sürekli gözetir, zihninde canlandırır. Tanrı ulusların kanını da onları öldürenlerden arar, onları diriltip anar. Dolayısıyla "Onun anısı gürültüyle yok oldu" sözü kılıçlara aktarılacaktır. Sığınak olduğu kimseleri ise anar.
Ψάλατε τῷ Κυρίῳ τῷ κατοικοῦντι ἐν Σιὼν, κ. τ. ἑ. Ἐκεῖνος ψάλλει (72) ὁ ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Χριστόν. Τοῦτο κατὰ τὴν παλαιὰν τῶν Ἰουδαίων δόξαν εἶπεν ὁ Προφήτης. Ὅμως ἐστὶ καὶ νοητὴ καὶ ἐπουράνιος Σιών. Καὶ ἐν πάσῃ δὲ ψυχῇ οὔσῃ Σιὼν, ἥτις ἑρμηνεύεται σκοπευτήριον, τὰ θεῖα διηνεκῶς σκοποῦσα καὶ φανταζομένη, οἰκεῖ ὁ Θεός. Ἐκζητεῖ καὶ τὰ αἵματα τῶν ἐθνῶν ἀπὸ τῶν ἀποκτεινάντων αὐτὰ, καὶ μιμνήσκεται αὐτῶν, ἀνιστὰς αὐτά. Οὐκοῦν τὸ, « Ἀπώλετο τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ μετʼ ἤχου, » ἐπὶ τὰς ῥομφαίας μετενεχθήσεται. Ἐκείνων δὲ μέμνηται, ὧν ἐγένετο καταφυγή.
9.9Uluslar arasında onun işlerini bildirin vesaire. Hangi işler? Mesih'in Vaftizci Yahya'nın öğrencilerine söylediklerinin hepsi: "Gidin, gördüklerinizi söyleyin: Körler görüyor, topallar yürüyor, cüzzamlılar temizleniyor, ölüler diriliyor." Tanrı'ya yaraşan işler bunlardır. Elçiler de bunları uluslara bildirdiler; ölüm yoluyla ölümsüzlüğün, haç yoluyla selametin, gömülme yoluyla dirilişin, bizi öldüren şeytanın da öldürülüşünün geldiğini.
Ἀναγγείλατε ἐν τοῖς ἔθνεσι τὰ ἐπιτηδεύματα αὐτοῦ, κ. τ. ἑ. Ποῖα ἐπιτηδεύματα (73); πάντα ἃ Χριστὸς τοῖς μαθηταῖς Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ ἔλεγε· « Πορευθέντες εἴπατε ἃ ἴδετε· τυφλοὶ ἀναβλέπουσι, χωλοὶ περιπατοῦσι, λεπροὶ καθαρίζονται, νεκροὶ ἀνίστανται. » Ταῦτα οὖν τὰ θεοπρεπῆ ἐπιτηδεύματα· καὶ οἱ ἀπόστολοι τοῖς ἔθνεσιν ἀνήγγειλαν· καὶ ὅτι διὰ θανάτου ἀθανασία, διὰ σταυροῦ σωτηρία, καὶ διὰ ταφῆς ἀνάστασις, καὶ νέκρωσις τοῦ νεκρώσαντος ἡμᾶς διαβόλου.
9.10Beni ölümün kapılarından yükselten sensin, tüm övgülerini Siyon kızının kapılarında duyurayım diye vesaire. Ölümün kapıları, ölüme götüren günahlardır. Bu günahları işlemeyi aklından bile geçirmeyen kimse onlardan yükselir; Rab'bin bütün övgülerini Siyon kızının kapılarında, yani erdemlerde duyurabilecek olan da yalnız odur.
Ὁ ὑψῶν με ἐκ τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου, ὅπως ἂν ἐξαγγείλω πάσας τὰς αἰνέσεις σου ἐν ταῖς πύλαις τῆς θυγατρὸς Σιὼν, κ. τ. ἑ. Πύλαι θανάτου (74) αἱ πρὸς θάνατον ἁμαρττίαι, ἀφʼ ὧν ὑψοῦται ὁ μηδὲ λογισάμενος αὐτὰς ἁμαρτεῖν, ὂς καὶ μόνος δύναται ἐξαγγέλλειν πάσας τὰς αἰνέσεις Κυρίου ἐν ταῖς πύλαις τῆς θυγατρὸς Σιὼν, ταῖς ἀρεταῖς.
9.11Uluslar yaptıkları çürümeye saplandı. Gizledikleri bu tuzağa ayakları yakalandı. Rab yargılar yaparak bilinir vesaire. Uluslar saplandı: yaptıkları çürüme yüzünden, çamura saplanır gibi bedene saplandılar. Ayakları yakalandı: zihnî ayakları elbette. Rab bilinir, çünkü onlar yargılandığında, adaletle yargılayanı tanıyacaklar.
Ἐνεπάγησαν ἔθνη ἐν διαφθορᾷ ᾗ ἐποίησαν. Ἐν παγίδι ταύτῃ ᾗ ἔκρυψαν συνελήφθη ὁ ποῦς κὐτῶν./ Γινώσκεται Κύριος κρίματα ποιῶν, κ. τ. ἑ. Ἐνεπάγησαν ἔθνη (75), δηλαδὴ ὡς ἐν πηλῷ, τῷ σώματι, διʼ ἣν ἐποίησαν διαφθοράν· καὶ συνελήφθη ὁ ποῦς αὐτῶν, ὁ νοητὸς δηλονότι. Καὶ γινώσκεται Κύρος, ἐπεὶ, ὅταν αὐτοῖς τὸ κρῖμα γενηθήσεται, γνώσονται τὸν κρίνοντα ἐν δικαιοσύνῃ.
9.12Günahkârlar ölüler diyarına dönsün vesaire. Cennet nasıl adillerin yurduysa, ölüler diyarı da günahkârların ceza yeridir. Kapansınlar, diyor; içeriye çevrilmiş olarak İsa'nın inip çıkan psykhēsini görmesinler. Çünkü onu bekleyenler, ölüler diyarında kapalıyken adeta dışarıya bakıyorlardı: önce peygamberler, sonra bütün diğer adiller; ya da önce aramızdaki günahkârlar, sonra uluslar.
Ἀποστραφήτωσαν οἱ ἁμαρτωλοὶ εἰς τὸν ᾅδην, κ. τ. ἑ. Ὥτπερ ὁ παράδεισος (76) τῶν δικαίων ἐστὶν οἰκητήριον, οὕτως ᾅδης τῶν ἁμαρτωλῶν κολαστήριον. Ἀποκλεισθήτωσαν, φησὶν, ὅπως μὴ ἴδωσιν Ἰησοῦ ψυχὴν καταβαίνουσαν καὶ ἀναβαίνουσαν, ἔνδον ἀπεστραμμένοι. Οἱ γὰρ προσδοκήσαντες αὐτὴν ὡσπερεὶ ἔξω ἔβλεπον καθειργμένοι ἐν ᾅδου, πρῶτον μὲν οἱ προφῆται, ἔπειτα οἱ λοιποὶ πάντες δίκαιοι· ἢ πρῶτον μὲν οἱ ἐν ἡμῖν ἁμαρτωλοὶ, εἶτα τυ ἔθνη.
9.13Yoksulların sabrı sonsuza dek yok olmayacak vesaire. Ruh nasıl sönmezse, sabır da yok olmaz. Çünkü "Rab Ruh'tur" ve "Sabrım Rab'dir". Nitekim biçimsiz olan Mesih Galatyalılarda biçim alır. Burada uyuduğu da söylenir: "Uyan, niçin uyuyorsun?"
Ἧ ὑπομονὴ τῶν πενήτων οὐκ ἀπολεῖταε εἰς τὸν αἰῶνα, κ. τ. ἑ. Ὥσπερ τὸ πνεῦμα (77) οὐ σβέννυται, οὔτως ἡ ὑπομονὴ οὐκ ἀπόλλυται. Ὁ γὰρ « Κύριος τὸ πνεῦμά ἐστι· » καί· « Ἡ ὑπομονή μου Κύριος.» Οὕτω καὶ ἐν Γαλάταις μορφοῦται Χριστὸς ἄμορφος ὤν. Ἐνταῦθα λέγεται καὶ κοιμᾶσθαι· Ἐξεγέρθητι, ἴνα τί ὑπνοῖς; »
9.14Kalk, ya Rab, insan güçlenmesin vesaire. O hâlde "Gücüm" diyene şöyle diyeceksin: İnsani düşünceleri ve hareketleri ortadan kalktığına göre, kutsal kişiyi güçlendiren artık Tanrı'dır.
Ἀνάστηθι, Κύριε, μὴ κραταιούσθω ἄνθρωπος, κ. τ. ἑ. Τῷ οὖν λέγοντι (78), Κραταίωμά μου, ἐρεῖς σὺ, ὅτι ὁ Θεός ἐστιν ἤδη ὁ κραταιούμενος ἅγιον, τῶν ἀνθρωπίνων αὐτοῦ λογισμῶν καὶ κινημάτων ἀναιρεθέντων.
10a.1Mezmur 10a
(İbrani sıralamasına göre.)
(Κατὰ Ἑβρ.)
10a.2Neden uzakta duruyorsun, ya Rab? vesaire. "İşte kendilerini senden uzaklaştıranlar yok olacak" sözüne takılan kimseye şöyle cevap verilebilir: "Ben yakın olan Tanrı'yım, uzak Tanrı değil" diyor Rab peygamberler aracılığıyla. Haksızlığa uğrayanlara yardım etmediğinde, olanlarla ilgilenmiyor, uzakta durup görmüyor gibi görünürsün; bu da kötülerin kötülüğünü artırır, senin yoksulunu ise yakar ve umutsuzluğa düşürür.
Ἴνα τί, Κύριε, ἀφέστηκας μακρόθεν, κ. τ. ἑ. Ἀποκρίνεται ἄν τις (79) πρὸς τὸν ἐπαπορἡσαντα τὸ. « Ἰδοὺ οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται· « Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι,, καὶ οὐ Θεὸς πόῤῥνθεν, » λέγει Κύριος ἐν τοῖς προφήταις. Μὴ βοηθῶν τοῖς ἀδικουμένοις, δοκεῖς μὴ παρεῖναι τοῖς γινομέQuæ νοις, δοκεῖς ἀλλὰ πόῤῥωθεν ἑστάναι καὶ μηδὲ ὁρᾷν· ὅπερ τοῖς μὲν πονηροῖς αὔξει τὴν πονηρίαν, τὸν δὲ σὸν πένητα ἐμπυρίζει καὶ ἀθυμίαις ἐμβάλλει.
10a.3Çünkü günahkâr psykhēsinin arzularıyla övülür vesaire. Bazıları sık sık günah işlediği hâlde dünyada refah içinde olur. Elçi de şöyle demiştir: "Kötü insanlar ve büyücüler aldatarak ve aldanarak daha da kötüye gidecekler." Başka bir mezmurda da şöyle söylenir: "İşte bunlar günahkârdır, refah içinde sonsuza dek zenginlik edindiler." Demek ki günahkârlar ve haksızlar kendi kendilerini övdükleri gibi dalkavukları ve asalakları tarafından da övülürler; övüldükçe günaha daha çok yönelirler.
Ὅτι ἐπαινεῖται ὁ ἁμαρτωλὸς ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς ψυχῆς αὐτοῦ, κ. τ. ἑ. Πολλάκις ἁμαρτάνοντές τινες (80) εὐθηνοῦσιν ἐν τῷ κόσμῳ. Τοῦτο γὰρ ἔφη καὶ ὁ Ἀπόστολος· « Πονηροὶ ἄνθρωποι καὶ γόητες προκόψουσιν ἐπὶ τὸ χεῖρον, πλανῶντες καὶ πλανώμενοι. » Καὶ ἐν ἑτέρῳ ψαλμῷ ᾄδεται· « Οὗτοι ἁμαρτωλοὶ καὶ εὐθηνοῦντες εἰς τὸν αἰῶνα κατέσχον πλούτους. » Ἐπαινοῦνται οὖν ὑπό τε ἑαυτῶν ἁμαρτωλοὶ καὶ ἄδικοι καὶ παρὰ τῶν κολάκων καὶ παρασίτων αὐτῶν, καὶ εὐλογούμενοι πλέον κινοῦνται εἰς ἁμαρτίαν.
10a.4Öfkesinin çokluğu ölçüsünde aramayacak vesaire. Kim? Rab mi, günahkâr mı? Belki de günahkâr. Çünkü o, Tanrı'nın öfkesini de günahlarının çokluğunu da araştırmaz. Bu yüzden çokça günah işler.
Κατὰ τὸ πλῆθος τῆς ὀργῆς αὐτοῦ οὐκ ἐκζητήσει, κ. τ. ἑ. Τίς; πότερον ὁ Κύριος (81), ἢ ἁμαρτωλός; καὶ μήποτε ὁ ἁμαρτωλός. Οὐ γὰρ ἐκζητεῖ πέει ὀργῆς τοῦ Θεοῦ, οὐδʼ ὅτι πλῆθος ἁμαρτιῶν ἔχει. Διὸ καὶ κατὰ πλῆθος ἁμαρτάνει.
10a.5Her zaman yolları kirletilir vesaire. Adil kişi Rab'be her zaman şükreder; günahkâr ise yollarını her zaman kirletir. "Kirletilir" ise kötülüğe batar anlamındadır.
Βεβηλοῦνται αἱ ὀδοὶ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ, κ. τ. ἑ. Ὁ μὲν δίκαιος (82) εὐλογεῖ τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ· ὁ δὲ ἁμαρτωλὸς βεβηλοῖ τὰς ὁδοὺς αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ. « Βεβηλοῦνται δὲ, » ἀντὶ τοῦ,Τῆ κακίᾳ βυθίζονται.
10a.6Bütün düşmanlarına hâkim olacak vesaire. Sınavların kimi bedene, kimi psykhēye, kimi dışımızdaki şeylere yöneliktir. Kimi yara, işkence, kovuşturma ve hapse yol açar; kimi günah ve yanlış öğretiler doğuran temiz olmayan düşüncelerdir; kimi de mal kaybına, çocuk ölümüne, eşin elden gitmesine yol açar. Bunlardan anlaşılıyor ki Şeytan her adile hâkim olmuştur. Çünkü Şeytan bütün düşmanlarına hâkim olacaksa ve bütün adiller onun düşmanıysa, demek ki hepsine hâkim olacaktır. Ancak her şeyde değil, kimi şeylerde hâkim olacaktır; çünkü yalnız Mesih günah işlememiştir ve ağzında hile bulunmamıştır. Belki de ilahî Kitap onun niyetini belirtiyor; o niyet ise mümkün olmayanı sona erdirmektir: "Tutturamayacakları planlar kurdular" dendiği gibi. Eyüp'te de şeytan yalan söyleyerek şöyle der: "Yeryüzünü dolaştım, göğün altını gezdim, geldim"; oysa Eyüp'ü uygunsuz bir şey yapmaya ikna edememişti.
Πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει,κ.τ.ἑ. Τῶν πειρασμῶν (83) οἱ μὲν τῷ σώματι προάγονται. οἱ δὲ ψυχῇ, οἱ δὲ τοῖς ἐκτός· καὶ οἱ μέν εἰσι πληγῶν καὶ στρεβλώσεων καὶ διωγμῶν καὶ φυλακῶν αἵτιοι· οἱ δέ εἰσιν ἀκάθαρτοι λογισμοὶ γεννῶντες ἁμαρτίαν καὶ δόγματα ψευδῆ· οἱ δὲ ζημίας ἔχουσι χρημάτων, ἀποβολὰς τέκνων, καὶ γυναικῶν ἀφαιρέσεις· καὶ δῆλον ἐκ τούτων, ὅτι ἐκυρίευσε παντὸς δικαίου ὁ Σατανᾶς. Εἰ γὰρ πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύσει ὁ Σατανᾶς, καὶ δίκαιοι πάντες αὐτοῦ ἐχθροί εἰσι, πάντων ἄρα κατακυριεύσει. Οὐ μὲν παντὶ δὲ δηλονότι πράγματι κυριεύσει, ἀλλʼ ἔν τινι· μόνος γὰρ ὁ Χριστὸς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδʼ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ. τάχα τὸ βούλημα αὐτοῦ τίθησιν ἡ θεία Γραφὴ, ὅπερ ἐστὶ εἰς πέρας ἀγαγεῖν τὸ οὐκ ἐνδεχόμενον· εἴ γε « διελογίσαντο βουλὰς αἷς οὐ μὴ δύνωνται στῆναι. » Καὶ γὰρ ἐν τῷ Ἰὼβ ψευδόμενος ὁ διάβολός φησι· « Περιελθὼν τὴν γῆν καὶ ἐμπεριπατήσας τὴν ὑπʼ οὐρανὸν, πάρειμι, καίτοι μηδὲν πείσας τῷ Ἰὼβ ἄτοπον πεπραχέναι.
10a.7Aynı kişiden. İlerleyenler kötülüğün azalmasıyla ilerliyorsa, hem adaletin olgun melekesini edinenlere hem de engelsiz ilerleyenlere adil denir. Çünkü "Adil, sözün başında kendi kendini suçlar" denir. Adilse nasıl suçlayıcı olur? Suçlayıcıysa elbette olgun adil değildir. "Adile öğret, öğrenmesini artıracaktır." Demek ki şeytanın bütün düşmanlarına hâkim olduğu sözü yerindedir; olgunlara değil elbette, olgunluğa koşanlara. Şeytana duyulan nefretin eksiği ve olgunu olmasaydı, Davut "Onlardan olgun bir nefretle nefret ettim, bana düşman oldular" demezdi.
Τοῦ αὐτοῦ. Εἰ οἱ προκόπτοντες (84) κατὰ μείωσιν κακίας προκόπτουσι, δίκαιοι λέγονται οἱ τελείαν ἕξιν τῆς δικαιοσύνης κτησάμενοι, καὶ οἱ ἀνεμποδίστως προκόπτοντες. Δίκαιος γὰρ, φησὶν, ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολογίᾳ. » Καὶ εἰ δίκαιος, πῶς κατήγορος; Καὶ εἰ κατήγορος, πάντως οὐ δίκαιος τέλειος. « Καὶ γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι.» Καλῶς οὗν λέγεται ὁ διάβολος πάντων τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ κατακυριεύειν, οὐ τῶν τελείων δηλονότι, ἀλλὰ τῶν σπευδόντων ἐπὶ τὴν τελειότητα. Εἰ γὰρ μὴ ἦν μῖσος πρὸς τὸν Σατανᾶν καὶ ἀτελὲς καὶ τέλειον, οὐκ ἅν ἔλεγεν ὁ Δαυΐδ· « Τέλειον μἴσος ἐμίσουν αὐτούς· εἰς ἐχθροὺς ἐγένοντό μοι. »
10a.8Ağzı lanet, acılık ve hileyle doludur vesaire. Kötünün ağzı hiçbir yararlı şey sunmaz, yalnız kabul edenlere zahmet ve yorgunluk veren şeyler sunar. Başkalarının ağızları da doludur: Yaratıcı'ya kötü söyleyenlerinki lanetle, sövenlerinki küfürle, gazaplılarınki acılıkla, hilekârlarınki hileyle.
Οὗ ἀρᾶς τὸ στόμα αὐτοῦ γέμει, καὶ πικρίας καὶ δσλου, κ. τ. ἑ. Τοῦ πονηροῦ τὸ στόμα (85) οὐδὲν προσφέρει εὔχρηστον, ἀλλʼ ὅσα πόνον καὶ κόπον ἐμποιεῖ τοῖς δεχομένοις. Καὶ τὰ τῶν ἑτέρων στόματα γέμει ἀρᾶς τῶν κακολογούντων τὸν Δημιουργὸν, λοιδορίας τῶν λοιδόρων, πικρίας τῶν θυμικῶν, καὶ δόλου τῶν δολίων.
10a.9Aynı kişiden. Kutsallıktan düşen, kendini hakikatten ve kutsamadan uzaklaştıran kimsenin ağzı lanetle doludur; çünkü söyledikleriyle aldattıklarını cezanın ve lanetin altına sokmaya çalışır. Sözünde hileyle birlikte büyük bir ustalık da vardır; bu yüzden sözü lanetle birlikte acılık ve hileyle doludur.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὁ τῆς ἁγιότητος ἐκπεσὼν (86), τῆς ἀληθείας καὶ εὐλογίας πόῤῥω ἑαυτὸν ἀπαγαγὼν, τὸ στόμα πεπληρωμένον ἀρᾶς ἔχει, διʼ ὧν λέγει πειρώμενος ὑπὸ κόλασιν καὶ ἀρὰν ποιεῖν τοὺς ἀπατωμένους. Ἔχει δὲ αὐτοῦ ὁ λόγος σὺν τῷ δολερῷ πολλὴν δεινότητα· διὸ σὺν τῇ ἀρᾷ καὶ πικρίας καὶ δόλου ὁ λόγος αὐτοῦ πεπλήρωται.
10a.10Zenginlerle birlikte gizli yerlerde pusuda oturur vesaire. Şeytan, cehalet ve haksızlık zenginliğine sahip olanların içinde oturur; bilgi ve aretē edinenlerin içinde ise kutsal kuvvetler dinlenir. Bunların simgesi, hardal dallarında konaklayan gökteki kuşlardır; hardal da bizde kuvve hâlinde bulunan Göklerin Krallığı'nı gösterir.
Ἐγκάθηται ἐνέδρα μετὰ πλουσίων ἐν ἀποκρύυοις, κ. τ. ἑ. Ἐν μὲν τοῖς ἕχουσι (87) πλοῦτον ἀγνωσίας καὶ ἀδικίας ὁ διάβολος ἐγκαθέζεται· ἐν δὲ τοῖς κεκτημένοις γνῶσιν καὶ ἀρετὴν αἱ ἅγιαι δυνάμεις ἐπαναπαύονται, ὧν σύμβολά ἐστι τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦντα ἐν τοῖς κλάδοις σινάπεως ὅ σημαίνει τὴν ἐνυπάρχουσαν ἡμῖν κατὰ δύναμιν βασιλείαν οὐρανῶν.
10a.11Ama haksızlık edenler de kötülük etmekten vazgeçecek, haksızlığa uğrayanlar da acı çekmekten kurtulacak.
ἀλλὰ καὶ οἱ ἀδικοῦντες παύσονται τοῦ κακῶς δρᾷν, καὶ οἱ ἀδικούμενοι τοῦ πάσχειν.
10b.1Mezmur 10b
Çünkü işte günahkârlar yayı gerdiler, sadağa oklar hazırladılar, karanlık gecede yüreği doğru olanları vurmak için vesaire. Günahkârlar, diyor, kendi yıkımlarıyla yetinmeyip günahlarını uzun bir ip gibi arkalarından sürükleyerek Tanrı'nın insanlarıyla savaşıyorlar; onları kendi kötülüklerinin zehirli oklarıyla vurmaya çalışıyorlar. Yönetici yetilerinin bu denli saf oluşunu kıskandıkları için de, mürekkep balıklarının mürekkebi gibi karanlığı onlara karşı salıyorlar. Bunu, Tanrı'nın kendi içlerine yerleştirdiği tabii ve tabiatça doğru kavramları kendilerinden söküp atarak yapıyorlar.
Ὅτι ἰδοὺ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐνέτειναν τόξον, ἡτοίμασαν βέλη εἰς φαρέεραν, τοῦ κατατοξεῦσαι ἐν σκοτομήνῃ τοὺς εὐθεῖς τῇ καρδίᾳ, κ. τ. ἑ. Μὴ ἀρκούμενοι, φησὶ, τῇ (93) ἑαυτῶν ἀπωλείᾳ οἱ ἁμαρτωλοὶ, ἀλλʼ ἐπισπώμενοι τὰς ἁμαρτίας ὡς σχοινίῳ μακρῷ, τοῖς τοῦ Θεοῦ πολεμοῦσιν ἀνθρώποις, καὶ κατατοξεύειν αὐτοὺς πειρῶνται τοῖς τῆς αὐτῶν κακίας ἰοῖς, καὶ τῷ βασκαίνειν αὐτῶν τῇ τοσαύτῃ τοῦ ἡγεμονικοῦ καθαρότητι, τὸ σκότος προβάλλονται κατʼ αὐτῶν, ὡς αἱ σηπίαι τὸ μέλαν. Καὶ ταῦτα δρῶσι, τὰς φυσικὰς καὶ κατὰ φύσιν ὀρθὰς καθελόντες ἐννοίας ἐξ ἑαυτῶν, ἃς δὴ Θεὸς κατηρτίσατο.
10b.2Aynı kişiden. Yay, temiz olmayan nousdur. Ben, diyor, Rab'be güveniyorum. Savaşanlar günahkârlardır. Öyleyse Tanrı'yı yardımcı, günahkârları düşman edinen kimse niçin korkup kaçsın? "Sadağa oklar hazırladılar." Ok tutkulu düşüncedir; sadak ise temiz olmayan düşüncelerle dolu en kötü melekedir. Bunlar, savaşan daimōnlar hakkında zihnî anlamda alınır; his bakımından görünen düşmanlar hakkında duyulur anlamda da anlaşılabilir. "Karanlık gecede." Karanlık gece, akıl sahibi psykhēnin bilgisizliğidir. Aysız gecede pusuya yattıklarını söyleyerek tuzağın gizli olduğunu gösteriyor. Yüreği doğru olanlar derken kendisini ve yanındakileri kastediyor; övünmek için değil, niyetini ve Saul'a zarar verecek hiçbir şey yapmadığını göstermek için.
Τοῦ αὐτοῦ. Τόξον ἐστὶν ἀκάθαρτος νοῦς (94). Ἐγὼ, φησὶν, ἐπὶ τῷ Κυρίῳ πέποιθα. Οἱ πολεμοῦντες ἁμαρτωλοί. Τίς ἂν οὖν δείσῃ καὶ φύγῃ Θεὸν ἔχων βοηθὸν, καὶ πολεμίους ἁμαρτωλούς; « Ἡτοίμασαν βέλη εἰς φαρέτραν. » Βέλος ἐστὶν ἐμπαθὴς λογισμὸς, φαρέτρα δὲ ἕξις χειρίστη λογισμῶν ἀκαθάρτων πεπληρωμένη. Ταῦτα ἐπὶ δαιμόνων πολεμούντων λαμβάνονται νοητῶς. Νοηθεῖεν δʼ ἂν καὶ αἰσθητῶς ἐπὶ αἰσθητῶν ἐχθρῶν. « Ἐν σκοτομήνῃ. Σκοτομήνη ἐστὶν ἄγνοια ψυχῆς λογικῆς. Ἐν ἀσελήνῳ νυκτί φησιν αὐτοὺς ἐνεδρεύειν, δηλῶν τὸ λαθραῖον τῆς ἐπιβουλῆς. Εὐθεῖς δὲ τῇ καρδίᾳ ἑαυτὸν λέγει καὶ τοὺς μετʼ αὐτοῦ, οὐ κομπάζων, ἀλλʼ ἐμφαίνων τὴν ἑαυτοῦ ἔννοιαν, καὶ μηδὲν ἐργάσασθαι εἰς βλάβην τοῦ Σαούλ.
10b.3Rab kutsal tapınağındadır, Rab'bin tahtı göktedir. Gözleri yoksula bakar, göz kapakları insanoğullarını sınar vesaire. Tanrı kutsal ve göksel bir anlayışta oturur, göksel ve tanrısal bir tarzda hüküm sürer. Gözeten kuvvetleri de yoksulu korur. İyi olduğu için bizim işlerimizi gözleriyle değil göz kapaklarıyla sınar; bütün günahlarımızı gözetlemez diye, çünkü bu insanlar için dayanılmaz olurdu. Yoksulu ise gözleriyle görür, yoksul tek başına bile olsa iyiliğini bol bol eder; çoğunluğun cezalarını ise kısar, ki bu cezalarda gizli kalan da çoktur. Tanrı'nın sınamasında iyi işler yapanlar büyük bir güvenle konuşabilir. Çünkü "herkes onun yargı kürsüsü önünde görünmelidir ki herkes, iyi ya da kötü, bedenle yaptıklarının karşılığını alsın."
Κύριος ἐν ναῷ ἁγίῳ αὐτοῦ Κύριος, ἐν οὐρανῷ ὁ θρόνος αὐτοῦ. Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὸν πένητα ἀποβλέπουσι, τὰ βλέφαρα αὐτοῦ ἐξετάζει τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, κ. τ. ἑ. Οἰκεῖ Θεὸς (95) ἐν ἁγίᾳ καὶ οὐρανίῳ νοήσει, οὐρανίως βασιλεύων καὶ θεῖκῶς. Αἱ δὲ ἐποπτικαὶ αὐτοῦ δυνάμεις φρουροῦσι τὸν πένητα. Ὡς ἀγαθὸς δὲ βλεφάροις ἐξετάζει τὰ καθʼ ἡμᾶς, ἀλλʼ οὐκ ὀφθαλμοῖς, ὡς ἂν μὴ παρατηρούμενος αὐτῶν πάντα τὰ ἁμαρτήματα· τοῦτο γὰρ ἀνθρώποις ἀφόρητον. Ὀφθαλμοῖς δὲ βλέπει τὸν πένητα, δαψιλῆ τὴν εὐεργεσίαν ποιούμενος, κἄν εἷς ὁ πένης ὑπάρχῃ· τῶν δὲ πολλῶν τὰς κολάσεις συστέλλων, αἵ καὶ πολὺ τὸ κεκρυμμένον ἔχουσιν. Ἐν δὲ τῇ Θεοῦ ἐξετάσει παῤῥησία τῶν ἀγαθῶν γινομένων πολλή. « Τῷ βήματι » γὰρ « αὐτοῦ φανερωθῆναι πάντας δεῖ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ ἵδια τοῦ σώματος, ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἵτε κακόν.
10b.4Aynı kişiden. Yoksul olalım ki Rab'bin gözleri bizi görsün. Zenginler yoksul olmadığına göre, Rab zenginleri görmez. Yoksulu gözleriyle görür, yoksul tek başına bile olsa iyiliğini bol bol eder.
Τοῦ αὐτοῦ. Γενώμεθα πένητες (96), ἵνα βλέπωσιν ἡμᾶς οἱ τοῦ Κυρίου ὀφθαλμοί. Εἰ δὲ οἱ πλούσιοι οὐκ εἰσὶ πένητες, οὐκ ἐπιβλέπει τοὺς πλουσίους ὁ Κύριος. Τοῖς ὀφθαλμοῖς βλέπει τὸν πένητα, δαψιλῆ τὴν εὐεργεσίαν ποιούμενος, κἂν εἷς ὁ πενόμενος τυγχάνει.
11.4Mezmur 11
Dudaklarımız bizimdir; üzerimizde Rab kimdir? vesaire. Firavun da "Rab'bi tanımıyorum" der; bu, "Üzerimizde Rab kimdir?" diyen kişinin sözüne benzer.
Τὰ χειλη ἡμῶν παρʼ ἡμῶν ἐστι, τίς ἡμῶν Κύριός ἐστι; κ. τ. ἑ. Καὶ ὁ Φαραώ (5) φησιν· « Οὐκ οἶδα τὸν Κύριον, » ὁμοίως τῷ φάσκοντι· « Τίς ἡμῶν Κύριός ἐστι; »
11.5Düşkünlerin sefaleti ve yoksulların iniltisi yüzünden şimdi kalkacağım, diyor Rab vesaire. Pavlus'un dediği gibi: "Ne sefil adamım!", "Düşkünler gibi, ama çoklarını zengin ederek", "Şu saate kadar aç kalıyoruz" vesaire ve "Çadırda olanlar olarak inliyoruz."
Ἀπὸ τῆς ταλαιπωρίας τῶν πτωχῶν, καὶ ἀπὸ τοῦ στεναγμοῦ τῶν πενήτων, νῦν ἀναστήσομαι, λέγει Κόριος, κ. τ. ἑ. Ὡς ὁ Παῦλος ἔφη (6) καὶ τὸ, « Ταλαίπωρος ἐγὼ ἄνθρωπος· » καὶ τὸ, « Ὡς πτωχοὶ, πολλοὺς δὲ πλουτίζοντες· » καὶ τὸ, « Ἄχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πεινῶμεν, » καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὸ, « Οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει στενάζομεν. »
11.6Aynı kişiden. Bir başka açıdan da, düşkünler böbürlenenlerin zorbalığına dayanamadıkları için inlerler. Bu yüzden Rab şöyle diyor: "Kalkacağım, tasarımı selamete koyayım diye. Orada kibirlilere karşı açıkça konuşacağım" ve yoksulları sefaletten kurtaracağım. Bunu gelişi sırasında kalkıp bize ulaşarak yapar; öyle ki sefaletten ve inlemekten çıkmış olanların selameti görünsün. Bu yüzden Pavlus "Ne sefil adamım! Beni bu ölüm bedeninden kim kurtaracak?" dedikten sonra şunu ekliyor: "İsa Mesih aracılığıyla Tanrı'ya şükrediyorum." Sefalet çekeni kurtaracak olanın Rab olduğunu göstermiştir. Bu yüzden, şimdi "Şimdi kalkacağım" diyen de ölüm bedenine sahipti. Düşkünün zenginlikten düşen, yoksulun ise geçimini zahmetle sağlayan kimse olduğu söylenir. Kitap da şöyle der: "Zenginler düşkünleşti"; yine: "Çok düşkünleştik"; Kurtarıcı hakkında da: "O, biz onun düşkünlüğüyle zengin olalım diye, zengin iken bizim için düşkünleşti." Yoksulların iniltisinden, zahmetten dolayı hep inledikleri için söz ediyor. "Selamete koyacağım" sözü "belirleyeceğim ve yapacağım" anlamındadır; "Onu her şeyin mirasçısı koydu" sözü gibi. "Tanrı kilisede önce elçileri koydu" vesaire de öyledir; kilisenin ihtiyarlarına söylenen "Kutsal Ruh sizi kiliseyi gütmek için gözetmen koydu" sözü de. Burada "koymak", belirlenmiş ve yapılmış olmayı gösterir.
Τοῦ αὐτοῦ. Καὶ ἄλλως δὲ τῶν (7) ἀλαζονευόντων στενάζουσιν οἱ πτωχοὶ τὴν τυραννίδα μὴ φέροντες. Διὸ φησὶν ὁ Κύριος· « Ἀναστήσομαι, ὡς ἂν θῶ μου τὴν βουλὴν ἐν σωτηρίῳ. Παῤῥησιάσομαι ἐν αὐτῷ » κατὰ τῶν ὑπερηφάνων, καὶ τῆς ταλαιπωρίας ἀπαλλάξω τοὺς πένητας, κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιρὸν ἀναστὰς καὶ πρὸς ἡμᾶς ἀφικόμενος, ὡς φανερωθῆναι σωτηρίαν τῶν ἔξω ταλαιπωρίας καὶ τοῦ στενάζειν γεγενημένων. Τοιγαροῦν ὁ Παῦλος εἰπών· « Ταλαίπωρος ἐγὼ ἅνθρωπος, τίς με ῥύσεται ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τούτου; » ἐπάγει· « Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. » Ἐδήλωσε γὰρ, ὅτι Κύριος ὁ ῥυσόμενος τὸν ταλαιπωροῦντα. Διὸ εἶχε σῶμα θανάτου, ὁ καὶ νῦν λέγων· « Νῦν ἀναστήσομαι. » Φασὶ δὲ πτωχὸν τὸν ἐκπεσόντα πλούτου· πένητα δὲ τὸν ἐκ πόνου τὰ πρὸς τὸν βίον περιποιούμενον. Λέγει δὲ ἡ Γραφή· « Πλούσιοι ἐπτώχευσαν, » καὶ τό· « Ἐπτωχεύσαμεν σφόδρα· » καὶ περὶ τοῦ Σωτῆρος, « ὅς ἐπτώχευσε διʼ ἡμᾶς πλούσιος ὤν, ἵνα » ἡμεῖς « πλουτήσωμεν τῇ αὐτοῦ πτωχείᾳ. » Λέγει δὲ περὶ τοῦ στεναγμοῦ τῶν πενήτων, ὡς ἀεὶ στεναζόντων ἐπὶ τῷ πόνῳ. Τὸ δὲ, « Θήσομαι ἐν σωτηρίῳ, » δηλοῖ τὸ, Ὁρίσω καὶ ποιήσω· ὡς καὶ τὸ, « Ὅν ἔθηκε κληρονόμον πάντων· » ὁποῖον καὶ τὸ, « Ἕθετο ὁ Θεὸς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, » καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας· « ᾿ Υμᾶς ἔθετο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπισκόπους ποιμαίνειν τὴν Ἐκκλησίαν, » ὡρίσθαι καὶ πεποιῆσθαι σημαῖνον.
11.7Selamete koyacağım, orada açıkça konuşacağım vesaire. Gökte hazine biriktiren ve selamete konulmuş olan kişi şöyle der: "Orada açıkça konuşacağım"; çünkü vicdanı onu suçlamaz.
Θήσομαι ἐν σωτηρίῳ, παῤῥησιάσομαι ἐν αὐτῷ, κ. τ. ἑ. Ὁ θησαυρίζων (8) ἐν οὐρανῷ, τεθεὶς ἐν σωτηρίῳ, ταῦτά φησι· « Παῤῥησιάσομαι ἐν αὐτῷ· » ἡ γὰρ συνείδησις αὐτοῦ οὐ καταγινώσκει.
11.8Rab'bin sözleri temiz sözlerdir; ateşte arıtılmış, toprakta sınanmış, yedi kat temizlenmiş gümüştür vesaire. Mesih'in tarafından olmayanlarda güzel sözler bulunsa bile bunlar temiz değildir, çünkü sayısız yalanla karışmıştır. Temiz olan yalnız Rab'bin sözleridir; bunlara hiçbir yalan karışmamıştır ve ocakta sınanıp temizlenmiş gümüş kadar temizdirler. Bu yüzden onların gösterdiği şeylerden şüphe etmemek gerekir.
Τὰ λόγια Κυρίου λόγια ἁγνά· ἀργύριον πεπυρωμένον, δοκίμιον τῇ γῇ, κεκαθαρισ μένον ἑπταπλασίως, κ. τ. ἑ. Κἄν καλὰ δὲ (9) λόγια παρὰ τοῖς οὐκ ἐκ τῆς μερίδος τοῦ Χριστοῦ, οὐκ ἔστιν ἁγνὰ, ἅτε ψεύδεσι μυρίοις συμπεφυρμένα· τὰ δὲ τοῦ Κυρίου μόνα ἁγνά ἐστιν, οἷς οὐδὲν ψεῦδος ἀναμέμικται, καὶ οὕτως ἁγνὰ ὡς δεδοκιμασμένον καὶ διὰ χωνείας κεκαθαρμένον ἀργύριον· ὅθεν οὐδὲ ἀμφιβάλλειν χρὴ πρὸς τὰ παρʼ αὐτῶν σημαινόμενα.
12.1Mezmur 12
Ne zamana kadar, ya Rab, beni sonuna kadar unutacaksın? vesaire. Belki Tanrı'nın kendisini mutlak olarak değil, sona nispetle unuttuğunu söylüyor. Başka bir mezmurda da "unutulmuş" denmiştir. "Ne zamana kadar yüzünü benden çevireceksin?" Bu yüzü melekler sürekli görürler. Tanrı, yüzünün seyrini kavrayabilecek kimseye kendini gösterdiğinde, yüzünü ondan çevirmeyi ve gizlemeyi bırakır; Musa'ya da bir zamanlar, o insan olduğu sürece ona acıyarak böyle yapmıştı. Tanrı, emirlerine layık olmayan şeyler yaptığımızda yüzünü bizi gözeterek çevirir. Bunu bizi kendine çekmek için yapar. Baba'nın yüzü Oğul olduğundan, onun bedene bürünmesinin bir an önce gerçekleşmesini istemek için bu söz konulmuştur.
Ἕως πότε, Κύριε, ἐπιλήσῃ μου εἰς τέλος;κ. τ.ἑ. Μήποτε ὡς πρὸς τὸ τέλος (10) λέγει ἐπιλελῆσθαι αὐτοῦ τὸν Θεὸν, καὶ οὐχ ἀπλῶς ἐπιλελῆσθαι. Καὶ ἐν ἄλλῳ ψαλμῷ ἐπιλελησμένη ὠνόμασται. « Ἕως πότε ἀποστρέψεις τὸ πρόσωπόν σου ἀπʼ ἐμοῦ; » Τοῦτο τὸ πρόσωπον οἱ ἄγγελοι βλέπουσι διαπαντός. Ὅταν γὰρ ἑαυτὸν ἐμφανίζῃ τῷ χωρητικῷ τῆς θέας τοῦ προσὡπου αὐτοῦ ὁ Θεὸς, παύσεται ἀποστρέφων ἀπʼ αὐτοῦ, καὶ κρύπτων τὸ πρόσωπον ἑαυτοῦ· ὅπερ ἐποίει ποτὲ καὶ ἐπὶ Μωϋσέως, φειδόμενος αὐτοῦ, ἕως ἅνθρωπος ἦν. Ἀποστρέφει ὁ Θεὸς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ κηδεμονικῶς, ὅταν ἀνάξια τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ πράτττωμεν. Ποιεῖ δὲ τοῦτο ἵνα ἡμᾶς ἐπισπάσηται. t ἐπεὶ πρόσωπον τοῦ Πατρὸς Υἱὸς, αἰτεῖ ταχύτερον αὐτοῦ γενέσθαι τὴν σάρκωσιν, τὸ τοιοῦτο ῥητὸν τέθεικεν.
12.2Ne zamana kadar psykhēmde öğütler tutacağım? vesaire. Kişi önce psykhēsine birçok öğüt yerleştirir; sonunda da her şeyin üstündeki büyük öğüdü, Tanrı'nın öğüdünü. O öğüdün ruhu İşay'dan çıkan değneğin üzerine kondu.
Ἕως τίνος θήσομαι βουλὰς ἐν ψυχῇ μον. κ. τ. ἑ. Βουλὰς τίθεταί τις (11) πρῶτον πλείονας ἐν τῇ ψυχῇ αὐτοῦ, εἶτα ἐπὶ τέλει τὴν ἐπὶ πᾶσι μεγάλην βουλὴν τὴν τοῦ Θεοῦ, ἧς τὸ πνεῦμα ἐπανεπαύσατο ἐπὶ τὴν ἐξ Ἰεσσαὶ ῥάβδον.
12.3Gözlerimi aydınlat ki ölüm uykusuna dalmayayım vesaire. "Kendinize bilgi ışığı yakın." Karanlıkta gibi felaketlerle kuşatılmışım; umutsuzluğun karanlığını benden uzaklaştırmaz, yardımı ertelersen uyku ölüme dönüşecektir, çünkü keder aklımı büsbütün ele geçirmiştir.
Φώτισον τοὺς ὀφθαλμούς μοι, μή ποτε ὑπνώσω εἰς θάνατον, κ. τ. ἑ. « Φωτίσατε ἑαυτοῖς (12) φῶς γνώσεως. » Ὡς ἐν σκότει ταῖς συμφοραῖς περιέχομαι, καὶ εἰ μή μου τὸ τῆς ἀθυμίας ἀπελάσῃς σκότος, ἀλλʼ ὑπερθῇ τὴν βοήθειαν, εἰς θάνατον ὁ ὕπνος μεταβληθήσεται, τῆς λύπης παντελῶς τοῦ λογισμοῦ κρατησάσης.
12.4Düşmanım "Onu yendim" demesin. Ne zaman günah işlesek düşman bunu der: "Onu yendim. Beni sıkıştıranlar sarsılırsam coşacaklar." Melekler tövbe edenlere sevinir, daimōnlar ise günah işleyenlere coşarlar. Çünkü biri aretēnin, öteki kötülüğün âşığıdır. Yeter ki beni sana umudumdan düşmüş, umudunu kesmiş görsünler, coşku ve sevinç içinde olacaklardır.
Μή ποτε εἴποι σ ἐχθρός μου· Ἵσχυσα πρός αὐτόν. Ὁσάκις ἁμαρτάνομεν, τοσαυτάκις λέγει τοῦτο ὁ ἐχθρός· « Ἴσχυσα πρὸς αὐτόν. Οἱ θλίβοντές με ἀγαλλιάσονται, ἐὰν σαλευθῶ. » Οἱ ἅγγελοι χαίρουσιν ἐπὶ τοῖς μετανοοῦσιν, οἱ δαίμονες ἐπὶ τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἀγάλλονται. Οἱ μὲν γάρ τέ εἰσιν ἀρετῆς. οἱ δὲ κακίας ἐρασταί. Ἐν ἀγαλλιάσει ἔσονται καὶ εὐφροσύνῃ, ἐὰν μόνον ἴδωσί με τῆς εἰς σὲ ἐλπίδος ἐκπεπτωκότα καὶ ἀπελπίσαντα.
12.5Aynı kişiden. Peygamber diyor ki: Büsbütün düşmesem de yalnızca sarsılsam, beni sıkıştıranlar coşacaklar. Peygamber yetmiş ikinci mezmurda da şöyle der: "Ayaklarım az daha kayıyordu."
Τοῦ αὐτοῦ. Κἅν μὴ παντελῶς πέσω, μόνον δὲ σαλευθῶ, οἱ θλίβοντές με ἀγαλλιάσονται, φησὶν ὁ Προφήτης. Καὶ ὡς ὁ Προφήτης φησὶν ἐν τῷ ἑβδομηκοστῷ δευτέρῳ ψαλμῷ· « Ἐμοῦ δὲ παρὰ μικρὸν ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες. »
12.6Aynı kişiden. Düşenlere sevinirler; oysa üzülmeleri gerekir. Merhametin sayesinde ben bunu yaşamayacağım. Çünkü senin selametini bekliyorum; Tanrı'nın selametini tecrübe eden kişi buna sevinir. Bu, Mesih hakkında bir kehanet de olabilir: o, dünyanın selameti için gelerek hem aydınlattı hem de sarsılanlara kibirle sevinen kişiyi yıktı. Bakarak geldi. İyi hâle kavuşan kişi zafer ilahisi sunar: "Bana iyilik eden Rab'be ezgi söyleyeceğim, Yüce Rab'bin adına ilahi söyleyeceğim." Rab'bin iyi dua edenlere dediğini fiilen öğrenmiştir: "Sen daha konuşurken 'İşte buradayım' diyeceğim." Yanındakilere istediklerine kavuştuğunu söylüyor; bu yüzden ilahi söyler. Biz de her iyilik için temaşayla ezgi söylemeli, ilahiye de eylemi katmalıyız.
Τοῦ αὐτοῦ. Ἐπιχαίρουσι γὰρ πίπτουσι (13), λυπεῖσθαι δέον. Ὅπερ οὐ πείσομαι ἐλέει τῷ σῷ. Προσδοκῶ γάρ σου τὸ σωτήριον, ἐφʼ ᾧ τις εὐφραίνεαι πεῖραν Θεοῦ σωτηρίας ἔχων. Δύναται δὲ καὶ προφτ·τεία εἶναι περὶ Χριστοῦ· ἐλθὼν γὰρ ἐπὶ σωτηρίσνκόσμου, ἐφώτισέ τε καὶ καθεῖλε τὸν ὑπερηφάνως ἐπιχαίροντα τοῖς κλονουμένοις. Ἐπιβλέψας γὰρ ἐπεδήμησεν. Ὁ δὲ εὐπαθῶν ἐπινίκιον ὕμνον προσάγει λέγων· « Ἅσω τῷ Κυρίῳ τῷ εὐεργετήσαντί με, καὶ ψαλῶ τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ ὑψίστου, » πραγματικῶς μαθὼν τὸ πρὸς τοὺς εὐχομένους καλῶς ὑπὸ τοῦ Κυρίου λεγόμενον· « Ἔτι σου λαλοῦντος ἐρῶ· Ἰδοὺ πάρειμι. » Λέγει τοῖς συνοῦσιν ὡς ὧν ἤθελεν ἔτυχε· διὸ καὶ ὑμνεῖ. Οὕτω δεῖ καὶ ἡμᾶς καθʼ ἑκάστην ᾄδειν εὐεργεσίαν τῇ θεωρίᾳ, καὶ τῷ ψάλλειν πρᾶξιν ἐπάγοντας.
12.7Ben ise merhametine umut bağladım; yüreğim selametinle coşacak vesaire. Onlar düşüşüme sevinip coşmayı bekliyorlar; ben ise sana ve merhametine umut bağladım.
Ἐγὼ δὲ ἐπὶ τῷ ἐλέει σου ἤλπτισα· ἀγαλλιάσεται ἡ καρδία μου ἐν τῷ σωτηρίῳ σου, κ. τ. ἑ. Ἐκεῖνοι μὲν ἐπιχαίροντες (14) τῇ πτώσει μου προσδοκῶσιν ἀγαλλιασθῆναι· ἐγ ὼ δὲ ἐπὶ σοὶ καὶ τῷ ἐλέει τῷ σῷ ἤλπισα.
12.8Bana iyilik eden Rab'be ezgi söyleyeceğim, Yüce Rab'bin adına ilahi söyleyeceğim vesaire. İyilik gören ezgi söylesin, sevinçli olan ilahi söylesin. Çünkü şöyle denir: "Aranızda sevinçli olan var mı? İlahi söylesin." Bundan sonraki zamanda da bu iyiliğin büyüklüğünü psykhēmde unutulmaz biçimde tutacağım.
Ἅσω τῷ Κυρίῳ τῷ εὺεργετήσαντί με, καὶ ψαλῶ τῷ ὀνόματι Κυρίου τοῦ ὑψίστου, κ. τ. ἑ. Ὁ εὐεργετηθεὶς (15) ᾀδέτω, καὶ ὁ εὐθυμῶν ψαλλέτω. Φησὶ γάρ « Εὐθυμεῖ τις ἐν ἡμῖν; ψαλλέτω.» Ἕξω καὶ εἰς τὸν ἐξῆς χρόνον ἀνεπίληστον ἐν τῇ ψυχῇ τῆς εὐεργεσίας τὸ μέγεθος.
13.1Mezmur 13
Akılsız yüreğinden "Tanrı yok" dedi. İşlerinde çürüdüler ve tiksinç oldular vesaire. İşlerinde çürüdülerse, insanı çürüten kötü düşünce değil, onun sonucu olan kötülüktür. Yürekten gelen bir eğilimle Tanrı olmadığını söylediklerinden, bundan sonra da tanrısızlar gibi yaşadılar; hayatları çürümüş, her türlü pislikle dolu oldu.
Εἰπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔστι Θεός. Διεφθάρησαν καὶ ἐβδελύχθησαν ἐν ἐπιτηδεύμασι, κ. τ. ἑ. Εἰ ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασι (16) διαφθείρονται, οὐχ ἡ φαύλη ἔννοια διαφθείρει τινὰ, ἀλλὰ τὸ ταύτης ἀποτέλεσμα ἡ κακία. Ἀπὸ διαθέσεως καρδιακῆς εἰπόντες μὴ εἷναι Θεὸν, ἀκολούθως λοιπὸν ὡς ἄθεοι ἐβίωσαν, καὶ τὸν βίον ἔσχον διεφθαρμένον καὶ πάσης ἀκαθαρσίας ἀνάπλεων.
13.2Hepsi saptı, hep birlikte işe yaramaz oldular vesaire. "İşe yaramaz kullarız" diyenler, kuvve itibarıyla "İşe yaramaz olduk" demektedirler.
Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, κ. τ. ἑ. Οἱ λέγοντες (17) « Δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν,» δυνάμει λέγουσιν, Ἠχρειώθημεν.
13.3Siyon'dan İsrail'in selametini kim verecek? vesaire. "Kurtarıcı Siyon'dan gelecek, Yakup'tan dinsizlikleri kaldıracak." Kurtarıcı Siyon'dan gelecekse ve kendisi Baba'dan çıkıp geldiyse, Siyon burada Baba'nın simgesidir. Yalnız Hizkiya'nın zamanındakilere gelen selameti değil, uzun zaman sonra Kurtarıcımız'ın oradan gelen selamet getirici görünüşünü de söylüyor. Herkes saptığına göre, günahları bağışlayabilen ve selamete erdirebilen kişinin gelmesi artık zorunluydu. "Siyon'dan" denmesi, onun İsrail soyundan gelmesi ve yazıldığı gibi gelenin Siyon'dan gelecek olması yüzündendir. Rab halkının esirliğini geri çevirdiğinde. Esirlik, bilgiden ve aretēden bilgisizliğe ve kötülüğe istemeyerek geçiştir. Yakup coşacak, İsrail sevinecek. Eylemle tutkusuzluğu kazanan coşacak, bilgiye dayanan temaşaya layık görülen ise sevinecektir.
Τίς δώσει ἐκ Σιὼν τὸ σωτήριον τοῦ Ἰσραήλ; κ. τ. ἑ. « Ἥξει ἐκ Σιὼν (18) ὁ ῥυόμενος, καὶ ἀποστρέψει ἀσεβείας ἀπὸ Ἰακώβ. » Εἰ δὲ ἐκ Σιὼν ἔρέται ὁ Σωτὴρ, αὐτὸς δὲ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθε καὶ ἦκεν, ἡ Σιὼν νῦν σύμβολόν ἐστι τοῦ Πατρός. Οὐ τὴν γενομένην σωτηρίαν τοῖς ἐπὶ Ἐζεχίου μόνον προσαγορεύει, ἀλλὰ καὶ τὴν πολλοῖς ὕστερον χρόνοις γενομένην ἐκεῖθεν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν σωτήριον ἐπιφάνειαν. Πάντων γὰρ ἐκκλινάντων, ἀναγκαίως ἔδει λοιπὸν παρεῖναι τὸν δυνάμενον ἀφεῖναι ἁμαρτίας καὶ σῶσαι. « Ἐκ Σιὼν » δὲ, ὅτι ἐκ σπέρματος Ἰσραὴλ, καὶ ὅτι ἐκ Σιὼν ἥξεν ὁ ἐρχόμενος, ὡς γέΓραπται. Ἐν τῷ ἐπιστρέψαι Κύριον τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ λαοῦ αὐτοῦ. » Αἰχμαλωσία ἐστὶν ἡ ἀπὸ γνώσεως καὶ ἀρετῆς ἐπὶ ἀγνωσίαν καὶ κακίαν ἀκούσιος μετάβασις. « Ἀγαλλιάσεται Ἰακὼβ, καὶ εὐφρανθήσεται Ἰσραήλ.» Ἀγαλλιάσεται μὲν ὁ πραττικὴν ἀπάθειαν κτησάμενος· εὐφραίνεται δὲ ὁ γνωσικῆς θεωρίας καταξιωθείς.
13.4Aynı kişiden. Dünyada sayısız kötülük hüküm sürerken, Kutsal Ruh yardımı yalnız kimin getirebileceğinin farkında olarak şöyle diyor: "Siyon'dan İsrail'in selametini kim verecek?" Çünkü bunu ne Musa, ne İlyas, ne Yeşaya, ne de diğer peygamberler vermişti; kanunun bütün işleri böyle bir şey için zayıftı. Her şeyi tekhnē ile ve işle değil, logosun gücüyle iyileştirebilen hekime ihtiyaç olduğundan, Kutsal Ruh onun gelmesi için dua ediyor.
Tοῦ αὐτοῦ. Μυρίων ἐπὶ τὴς οἰκουμένης(19) κυριευόντων κακῶν, τοῦ μόνου τὴν βοήθειαν ἐνεγκεῖν δυναμένου συναισθόμενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιόν φησι· Τίς δώσει ἐκ Σιὼν τὸ σωτήριον τοῦ Ἰσραήλ; » θὐ γὰρ Μωϋσῆς, οὐκ Ἠλίας, οὐχ ἰσαίας, οὐχ οἱ λοιποὶ τῶν προφητῶν ἐδεδώκεισαν· πάντα τοῦ νόμου τὰ ἔργα πρὸς τοιοῦτόν τι ἦν ἀσθενῆ. Ἀναγκαίου δὲ ὄντος τοῦ ἰατροῦ, τοῦ τὰ πάντα ἰᾶσθαι δυναμένου οὐ τέχνῃ καὶ οὐκ ἔργῳ, ἀλλὰ τῇ τοῦ λόγου δυνάμε, τοῦτον ἐλθεῖν προσεύχεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.
13.5Aynı kişiden. Eski Antlaşma kitaplarından, Rabbimiz İsa Mesih'e "selamet" dendiğini öğreniyoruz; asıl anlamıyla "selamet" adıyla, vaat yoluyla uluslara bildirilmiştir. Yeşaya şöyle der: "Rab kutsal kolunu bütün ulusların önünde açığa çıkaracak ve yeryüzünün bütün uçları Tanrımız'dan gelen selameti görecek." Mezmurlarda da yine denmiştir: "Rab selametini bildirdi, adaletini ulusların önünde açığa çıkardı." Ve yine: "Ya Rab, bize merhametini göster, selametini bize ver."
Τοῦ αὐτοῦ. Ἐν τοῖς τῆς Παλαιᾶς (20) « τὸ σωτήριον καλεῖσθαι τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν διδασκόμεθα, καὶ κυρίως « τοῦ σωτηρίου » τῷ ὀνόματι διʼ ἐπαγγελίας τοῖς ἕθνεσιν ἀπήγγελται· φησὶ γὰρ ὁ Ἡσαΐας· « Καὶ ἀποκαλύψει Κύριος τὸν βραχίονα τὸν ἅγιον αὐτοῦ ἐνώπιον πάντων τῶν ἐθνῶν, καὶ ὄψονται πάντα ἅκρα τῆς γῆς τὴν σωτηρίαν τὴν παρὰ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. » Καὶ πάλιν ἐν Ψαλμοῖς εἵρηται· « Ἐγνώρισε Κύριος τὸ σωτήριον αὐτοῦ. ἐναντίον τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. » Καὶ πάλιν· « Δεῖξον ἡμῖν, Κύριε, τὸ ἕλεός σου, καὶ τὸ σωτήριόν σου δῴης ἡμῖν. »
14.1Mezmur 14
Ya Rab, çadırında kim konuk olacak, kutsal dağında kim konaklayacak? vesaire. "Psykhēm çok konukluk etti" der başka bir yerde; bununla, kişinin Tanrı'nın kutsal dağına varıncaya dek çok yerde konuk olduğunu öğretir.
Κόριε, τίς παροικήσει ἐν τῷ σκηνώματί σου καὶ τίς κατασκηνώσει ἐν τῷ ὅρει τῷ ἁγίῳ σου, κ. τ. ἑ. « Πολλὰ παρῴκησεν (21) ἡ ψυχή μου, » ἀλλαχοῦ λέγει, διδάσκων, ὅτι πολλά τις παροικεῖ, ἕως οὗ ἔλθῃ εἰς τὸ ἅγιον ὅρος τοῦ Θεοῦ.
14.2Aynı kişiden. Kutsal dağ, Mesih'in bilgisidir; bu da yaratılmış şeylerin temaşasıdır. Kutsal dağ dediği Yeruşalim'dir. Böyle sorduğu için cevabı da alır.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὄρος ἅγιόν ἐστιν (22) ἡ γνῶσις τοῦ Χριστοῦ, ἥτις ἐστὶ θεωρία τῶν γεγονότων. Ὅρος ἅγιον τὴν Ἱερουσαλήμ φησιν. Οὕτω δὲ καὶ πυθόμενος δέχεται τὴν ἀπόκρισιν.
14.3Kusursuz yürüyen, adalet işleyen, yüreğinde hakikati söyleyen vesaire. "Kusursuz yürüyen" sözünü anlayınca, Rab'bin İbrahim'e söylediği gibi yürüyen İbrahim'e özeneceksin. Çünkü Kutsal Kitap'ta bize de aynı şeyleri söyledi; anlayıp yaparsak Tanrı'yı dinlemiş ve bize söylediği gibi yürümüş oluruz. "Adalet işleyen." Buna eklemeyle şöyle diyeceksin: itidal işleyen, keza cesaret, keza phronēsis, keza takva, keza bilgelik ve diğer aretēler işleyen. Doymak için kendi toprağını işlemek de budur. Kabil ise adaleti ya da aretēlerden birini ya da kendi toprağını işlemesi gerekirken, kendisinin olmayan toprağı işliyordu.
Πορευόμενος ἄμωμος, καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην· λαλῶν ἀλήθειαν ἐν καρδᾳ αὐτοῦ, κ. τ. ἑ. Τὸ, « πορευόμενος (23) ἄμωμος,» ζηλώσεις νοήσας τὸ περὶ Ἀβραὰμ, καθάπερ ἐλάλησεν αὐτῷ Κύριος. Καὶ ἡμῖν γὰρ τὰ αὐτὰ ἐν ταῖς Γραφαῖς ἐλάλησεν ἁγίαις, καὶ ἐὰν νοήσαντες ποιήσωμεν, ἠκούσαμεν Θεοῦ, καὶ ἐπορεύθημεν καθάπερ ἐλάλησεν ἡμῖν. « Καὶ ἐργαζόμενος δικαιοσύνην. » Περικείμενος τούτῳ ἐρεῖς· Ἐργαζόμενος σωφροσύνην, ὁμοίως ἀνδρείαν, ὁμοίως φρόνησιν, ὁμοίως εὐσέβειαν, ὁμοίως σοφίαν, καὶ λοπὰς ἀρετάς. Τοῦτο δέ ἐστι καὶ τὸ ἐργάζεσθαι τὴν ἑαυτοῦ γῆν, ἐπὶ τῷ πλησθῆναι ἅρτων. Κάῖν δὲ, δέον ἐργάζεσθαι δικαιοσύνην, ἤ τινα τῶν ἀρετῶν, ἥ τὴν ἑαυτοῦ γῆν, ὅδε εἰργάζετο τὴν γῆν οὐ τὴν ἑαυτοῦ.
14.4Aynı kişiden. İç insan bakımından da dış insan bakımından da bütün kötülükten ve her kusurdan kurtulmuş, bütün aretēyi izleyen kimse, diyor.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὁ κατὰ τὸν (24) ἐντὸς, φησὶν, ἅνθρωπον καὶ κατὰ τὸν ἐκτὸς ἀπηλλαγμένος πάσης κακίας καὶ μώμου παντὸς, πᾶσαν δὲ ἀρετὴν μεττιών.
14.5Diliyle hile yapmayan, komşusuna kötülük etmeyen vesaire. Şeytanın hizmetkârları da, adalet hizmetkârları kılığına girdiklerinde hile yaparlar. "Komşusuna kötülük etmedi." Bütün insanlar komşu değilse, bu ifade komşu olmayanlara kötülük etmeyi yasaklamıyor demektir. Benzer bir durum şu söz için de geçerlidir: "Komşusuna ant içen ve dönmeyen." En yakınlarına hakaret getirmedi. Kınanmayacak biçimde yaşayan kimse en yakınlarına hakaret getirmez; yani komşusunun felaketine alay etmeyen, başkasının düşüşüne sevinmeyip birlikte acı duyan; ya da Ferisi'nin vergi memuruna yaptığı gibi en yakınına hakaret etmeyen; ya da Eli'nin çocukları yüzünden hakarete uğraması gibi en yakınları yüzünden hakarete uğramayan; ya da basitçe kınanmayacak biçimde yaşayan kimse.
Ὅς οὐκ ἐδόλωσεν ἐν γλώσσῃ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐποίησε τῷ πλησίον αὐτοῦ κακὸν, κ. τ. ἑ. Ὡς καὶ οἱ διάκονοι (25) τοῦ Σατανᾶ, ὅτε μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης. « Καὶ οὐκ ἐποίησε τῷ πλησίον αὐτοῦ κακόν. » Ἐὰν μὴ πάντες ἅνθρωποι ὦσι πλησίον, οὐκ ἀπαγορεύει ἡ λέξις ποιεῖν τοῖς μὴ πλησίον κακόν. Τὸ δʼ ὅμοιον καὶ ἐπὶ τοῦ, Ὁ ὀμνύων τῷ πλησίον αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἀθετῶν. Καὶ ὀνειδισμὸν οὐκ ἔλαβεν ἐπὶ τοὺς ἕγγιστα αὐτοῦ. » Ὁ ἀνεπιλή πτως βιοὺς ὀνειδισμοὺς οὐ λαμβάνει ἐπὶ τοὺς ἕγγιστα αὐτοῦ· ὁ ἐν συμφορᾷ τοῦ πλησίον μὴ ἐπικερτομήσας, μηδὲ ἐπιχαρεὶς πτώματι ἀλλοτρίῳ, ἀλλὰ συναλγῶν· ἥ ὁ μὴ ὀνειδίσας τὸν ἕγγιστα, ὡς ὁ Φαρισαῖος τὸν τελώνην, ἢ ὁ μὴ ὀνειδισθεὶς ἐπὶ τοῖς ἔγγιστα, ὡς ὁ Ἠλεὶ ἐπὶ τοῖς τέκνοις, ἢ καὶ ἁπλῶς ὁ ἀνεπιλήπτως βιούς.
15.1Mezmur 15
Koru beni, ya Rab, çünkü sana umut bağladım. Rab'be dedim ki: Rabbim sensin, çünkü benim iyiliklerime ihtiyacın yok vesaire. Düşmanlar üzerine gelirken "Koru beni" diyor. Peygamberin ağzından İsa konuşuyor: Rab'be umut bağlayan ve başka hiçbir şeye umut bağlamayan onun tarafından korunur. Günah işleyen hiç kimse bu sözü doğrulayamaz. Çünkü yaptığı günahın kölesi olan Tanrı'ya kul olamaz. Eylem ve temaşa hayatıyla bir anıt diken kişi ise haykırır: "Rab'be dedim ki: Rabbim sensin"; muhtaç olduğun için değil, senin bağışlarından sana armağan sunuyorum. Hiçbir sapkın bunu söylerken doğru söylemiş olmaz. Bu söz yalnız duyulur olarak sunulanlar için değil, ruhani olanlar için de söylenmelidir. Aretēleri kurban etsek de, bedenlerimizi tam itidalle sunsak da, biliriz ki Tanrı bunu kendi yararı için değil, dilediğimizde bize gökten gelen iyilikleri vermek için kabul eder.
Φύλαξόν με, Κύριε, ὅτι ἐπὶ σοὶ ἤ λπισα. Εἶπα τῷ Κυρίῳ Κύρι ύςμου εἶ σὺ, ὅτι τῶν ἀγαθῶν μου οὐ χρείαν ἔχεις, κ. τ. ἑ. Ὡς πολεμίων (26) ἐπικειμένων λέγει· « Φύλαξόν με. » Ἰησοῦς δὲ ἐν τῷ προφήτῃ λέγει· Ὁ ἐπὶ τῷ Κυρίῳ ἐλπίζων καὶ ἐπὶ μηδενὶ ἄλλῳ, φυλάσσεται ὑπʼ αὐτοῦ. Οὐδεὶς δὲ ἁμαρτάνων δύναται ἐπαληθεῦσαι τῇ φωνῇ. Δοῦλος γὰρ ὤν ἧς ποιεῖ ἁμαρτίας, οὐ δύναται δουλεύειν Θεῷ. Ὅ δὲ τῷ πραττικῷ καὶ θεωρητῷ βίῳ στήσας στήλην βοᾷ· « Εἶπα τῷ Κυρίῳ· Κύριός μου εἶ σύ· » καὶ ἐκ τῶν σῶν δομάτων προσάγω σοι δῶρα, οὐχ ὡς ἐνδεεῖ. Οὐδεὶς γὰρ τῶν αἱρετικῶν τοῦτο λέγων ἀληθεύσει. Οὐ μόνον δὲ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶς προσαγομένων, ἀλλὰ καὶ πνευματικῶς, προσενεκτέα ἡ φωνή. Κἅν γὰρ ἀρετὰς ἱερουργῶμεν· κἂν τὰ ἑαυτῶν σώματα διὰ παντελοῦς σωφροσύνης, ἴσμεν, ὅτι δέχεται τοῦτο ὁ Θεὸς οὐκ εἰς ἰδίαν ὠφέλειαν, ἀλλʼ ὅπως ἡμῖν δῷ τὰ ἐξ οὐρανοῦ ἀγαθὰ αἰτοῦσιν αὐτά.
15.2Aynı kişiden. Bütün aretēler iyiyse ve bilgi aretēlere muhtaçsa, bilgi bütün iyiliklere muhtaçtır. Belki de burada iyi denen şeyler orta şeylerdir; bunların adil kullanımı Tanrı'yı değil bizi iyi yapar. Eyüp şöyle der: "İyiliği Rab'bin elinden kabul ettikse, kötülüğe katlanmayacak mıyız?" Burada mal mülke iyi demiştir; bunlar güzel kullanım sayesinde iyi olur.
Τοῦ αὐτοῦ. Εἰ ἀγαθὰ πᾶσαι ἀρεταὶ (27), χρήζει δὲ ἡ γνῶσις τῶν ἀρετῶν, πάντων ἅρα χρῄζει τῶν ἀγαθῶν ἡ γνῶσις. Καὶ μήποτε ἀγαθὰ εἵρηται τὰ μέσα, ὧν ἡ δικαία χρῆσις ἡμᾶς ἀγαθοὺς καὶ οὐ τὸν Θεὸν ἐργάζεται. « Εἰ γὰρ « τὰ ἀγαθὰ, » φησὶν Ἰὼβ, « ἐδεξάμεθα ἐκ χειρὸς Κυρίου, τὰ κακὰ οὐχ ὑποίσομεν; Ἐνταῦθα γὰρ ἀγαθὰ τὰ ὑπάρχοντα ὠνόμασεν, ἅπερ παρὰ τὴν χρῆσιν τὴν καλὴν γίνεται ἀγαθά.
15.3Rab, yeryüzündeki kutsallara bütün dileklerini onlarda harikulade kıldı. Zayıflıkları çoğaldı, sonra hızla koştular vesaire. Günahkâr, Tanrı'nın toprağının dışındadır; Tanrı ona harikalarını göstermemiştir. Mesih ise kendi biçimini almış olgunlar için şöyle diyecektir: "Bütün dileklerim onlardadır." Ulusların zayıflıkları çoğaldı, ama tövbeyle değişerek hızla koştular. Bunların bir anlamda Tanrı'nın toprağında yaşayan kutsallar olup olmadığını, kanunsuzlukları çoğalmadan önce öyle olup olmadıklarını araştıracaksın; ya da bunlardan bazıları, içinde bir zamanlar Tanrı'nın dilekleri bulunan İsrail midir; ya da kutsalların yurttaşlığı gökte olduğundan, bu dünyada olsalar da O'nun toprağında mı bulunurlar? Tanrı'nın dilekleri, türlerine göre aretēlerdir: "Yesse oğlu Davut'u yüreğime göre buldum, o bütün dileklerimi yapacak" sözündeki gibi. Tanrı bunları, aretēleri diğer insanlardan daha iyi işleyen kutsallarında harikulade kılar. Çünkü cesarette elçiler, peygamberler ve şehitler, itidalde Yusuf ve Suzanna, ötekilerde de benzerleri kıyaslanamayacak ölçüde üstün gelmişlerdir. Böyle harikulade kılınan kişi kendi zayıflığından utanır, çünkü tanrısal güçten çok geride kalır. Zayıflıklar ise yalnız düşünce düzeyinde kaldıkça çabuk geçer; çünkü kutsallar "Tanrı'da güç göstereceğiz" diyerek Mesih tarafından güçlendirilirler.
Τοῖς ἀγίοις τοῖς ἐν τῇ γῇ αὐτοῦ ἐθαυμάστωσε πάντα τὰ θελήματα αὐτοῦ ἐν αὐτοῖς. Ἐπληθύνθησαν αἱ ἀσθένειαι αὐτῶν, μετὰ ταῦτα ἐτάχυναν, κ. τ. ἑ. Ὁ ἁμαρτωλὸς (28) ἔξω τῆς γῆς ἐστι τοῦ Θεοῦ, ᾧ οὐκ ἕδειξεν τὰ θαυμάσια. Ὁ Χριστὸς δὲ περὶ τῶν κατʼ αὐτὸν μεμορφωμένων τελείων ἐρεῖ· Πάντα τὰ θελήματά μου ἐν αὐτοῖς. Καὶ ἐπληθύνθησαν μὲν αἱ ἀσθένειαι τῶν ἀπὸ τῶν ἐθνῶν· ἐτάχυναν δὲ τῇ μετανοίᾳ μεταβάλλοντες. Ζητήσεις δὲ εἰ οὗτοι κατά τινα ἐκδοχὴν ἅγιοί ποτε ἦσαν ἐν τῇ γῇ τοῦ Θεοῦ οἰκοῦντες, πρὶν πληθυνθῆναι τὰς ἀνομίας αὐτῶν· ἧ τινες αὐτῶν ὁ Ἰσραήλ εἰσιν, ἐν οἷς ἦν ποτε τὰ θελήματα τοῦ Θεοῦ· ἢ οὕτως ἐν οὐρανῷ οἱ ἅγιοι τὸ πολίτευμα ἔχοντες ἐπὶ τῆς γῆς αὐτοῦ διατρίβουσιν, κἃν ἕτι ὦσιν ἐν ταύτῃ τῇ γῇ. Θελήματα δὲ Θεοῦ αἰ κατʼ εἶδος ἀρεταὶ, ὡς ἐν τῷ· « Εὗρον Δαυΐδ τὸν τοῦ Ἰεσσαὶ ἄνδρα κατὰ τὴν καρδίαν μου, ὅς ποιήσει πάντα τὰ θελήματά μου. » Ταῦτα θαυμαστοῖ ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων ἅμεινον ἀσκοῦσι τὰς ἀρετάς· ἀσυγκρίτως γὰρ ὑπερέσχον κατὰ μὲν ἀνδρείαν ἀπόστολοί τε, προφῆται καὶ μάρτυρες, κατὰ δὲ σωφροσύνην Ἰωσὴφ καὶ Σωσάννα, καὶ κατὰ τὰς ἑτέρας ὁμοίως. Οὕτω δέ τις θαυμαστωθεὶς αἰσχύνεται τῆς ἰδίας ἀσθενείας, πολὺ τῆς θείας ἰσχύος ἀπολειπόμενος. Αἱ δὲ ἀσθένειαι, μέχρι τοῦ ἐννοῆσαι μόνον αὐτὰς παραμένουσαι, ταχέως ἀπίασι διὰ τὸ ἐνδυναμοῦσθαι τοὺς ἁγίους ὑπὸ Χριστοῦ λέγοντας· « Ἐν τῷ Θεῷ ποιήσομεν δύναμιν. »
15.4Onların toplantılarını kandan toplamayacağım, adlarını dudaklarımla anmayacağım vesaire. Bu sözler açıkça çoğunluktan büyük birine, Mesih'ten başkasına değil, aittir. Çünkü o toplayarak kandan toplantılar toplamaz, kandan olan adları da anmaz. Ya da şöyle: Yunanlar ve Yahudiler gibi ben de kandan sunular dökmeyeceğim. Bir başkası da böyle çevirmiştir: "Onların sunularını kandan dökmeyeceğim"; bunun yerine herkese yeni sırlar ve kansız kurban vereceğim; eski adlarını da anmayacağım, çünkü onlara murdar ve puta kurban kesenler deniyordu; ama onlara dindar ve kutsal diye anılmayı vereceğim. Ya da şöyle: Onların toplantılarını büsbütün toplamayacağını değil, kandan toplamayacağını söylüyor; adlarını mutlak olarak anmayacağını değil, "dudaklarıyla" anmayacağını. Belki de bazıları topladıklarına zarar vererek onların kanını döküp kandan toplantılar topladığı için, o, çağırdıklarına yarar sağlayarak, hatta hayat vererek, onları kandan değil ölümsüzlükten toplar; adlarını da üstünkörü değil derin bir eğilimle, söyleyişle değil derin bir anlayışla anar. Ya da: Birçok kutsal öldürülmüş olsa da toplantılar onların kanıyla değil, Mesih'in, kuzunun tek kanıyla olur.
Οὐ μὴ συναγάγω τὰς συναγωγὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων· οὐδὲ μὴ μνησθῶ τῶν ὀνομάτων αὐτῶν διὰ χειλέων μου, κ. τ. ἑ. Ἄντικρυς μείζονος (29) παρὰ τοὺς πολλοὺς αἱ φωναὶ, καὶ οὐκ ἄλλου ἥ Χριστοῦ· οὗτος γὰρ συνάγων οὐ συνάγει ἐξ αἱμάτων συναγωγὰς, οὐδὲ μέμνηται ὀνομάτων ἔτι ἐξ αὶμάτων. Ἤ οὕτως· Οὐχ ὡς Ἔλληνες καὶ οἱ Ἰουδαῖοι, κἀγὼ σπείσω τὰς σπονδὰς ἐξ αἱμάτων. Οὕτω γὰρ ἕτερος ἡρμήνευσεν· « Οὐ σπείσω τὰς σπονδὰς αὐτῶν ἐξ αἱμάτων, » ἀλλὰ παραδώσω καινὰ μυστήρια πᾶσι καὶ θυσίαν ἀναίμακτον· ἀλλʼ οὐδὲ μνησθήσομαι τῶν παλαιῶν ὀνομάτων αὐτῶν· ἐλέγοντο γὰρ βέβηλοι καὶ εἰδωλοθύται· ἀλλὰ δώσω αὐτοῖς ἀκούειν οἱ εὐσεβεῖς καὶ ἅγιοι. Ἤ καὶ οὕτως· Οὐ καθάπαξ λέγει μὴ συνάξειν τὰς συναγωγὰς αὐτῶν, ἀλλ᾿ ἐξ αἱμάτων.οὐδὲ μὴ μνησθῆναι τῶν ὀνομάτων αὐτῶν ἀπολελυμένως. ἀλλʼ ἥ« διὰ χειλέων.» Μήποτʼ οδν ἐπεί εἰσί τινες συνἀγοντες συναγωγὰς ἐξ αἱμάτων ἐκχέοντες αὐτὰ διὰ τοῦ βλάπτειν τοὺς συναγομένους, αὐτὸς ὠφελῶν, μᾶλλον δὲ ζωοποιῶν τοὺς προκαλουμένους, οὐκ ἐξ αἱμάτων, ἀλλʼ ἐκ τῆς ἀθανασίας συνάγει αὐτοὺς, τῶν προσηγοριῶν αὐτῶν μεμνημένος οὐκ ἐξ ἐπιπολῆς, ἀλλʼ ἐκ διαθέσεως βάθος ἐχούσης, καὶ οὐ προφορᾷ. ἀλλὰ βαθείᾳ νοήσει. Ἥ· Εἰ καὶ πολλοὶ ἀπεκτάνθησαν ἅγιοι, ἀλλὰ οὐκ ἐν τούτων τοῖς αἵμασιν αἱ συναγωγαὶ, ἀλλὰ τῷ ἐνὶ Χριστοῦ τοῦ ἀμνοῦ.
15.5Rab mirasımın ve kâsemin payıdır; mirasımı bana geri veren sensin vesaire. Akıl sahibi tabiatın mirası, yaratılmış ve yaratılacak çağların temaşasıdır; Mesih'in mirası ise Tanrı bilgisidir. Payı Rab olan Mesih bunu başkâhin olarak söylüyor. Kâsenin payı Rab ise ya da Rab kimin kâsesiyse, Mesih'in mirasının payı, ona kalan Baba'dır; mirasın geri kalanı ise Tanrı tarafından ona geri verilen halktır. Her ikisi de Baba hakkında söylenebilir: kendini boşaltmasından sonra ona mirası geri veren de O'dur. Ya da: Eğilimlerinle dünyayı aştığında Rab'den başka hangi payı edinirsin? Çünkü her şeyden vazgeçen kişiye yaraşan "Payım sonsuza dek Tanrı'dır" demektir. Rab, öğreti sunup yiyenin yüreğini güçlendirerek ekmek de olur; hakikatin temaşası bakımından da kâse olur ve bunu onaylayarak içene bilginin sevincini verir. Bunu sağlayan hakiki asmadır; öyle ki içen şükranla "Yüreğime sevinç verdin" der.
Κύριος μερὶς τῆς κληρονομίας μου καὶ τοῦ κοτηρίου μου· σὺ εἶ ὁ ἀποκαθιστῶν· τὴν κληρονομίαν μου ἐμοὶ, κ. τ. ἑ. Κληρονομία φύσεως (30) λογικῆς ἐστιν ἡ θεωρία τῶν γεγονότων καὶ τῶν γενησομένων αἰώνων· κληρονομία δὲ Χριστοῦ ἡ γνῶσις τοῦ Θεοῦ. Ὡς ἀρχιερεὺς ταῦτά φησιν ὁ Χριστὸς, οὗ μερὶς Κύριος. Εἰ μερὶς ποτηρίου Κύριος, ἢ οὗτινος ὁ Κύριος, Χριστοῦ μερὶς μὲν τῆς κληρονομίας ὁ Πατὴρ, ἡ μείνασα αὐτῷ· λοιπὸν δὲ τῆς κληρονομίας ὁ ἀποκαθιστάμενος αὐτῷ λαὸς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Δύναται δὲ περὶ τοῦ Πατρὸς ἀμφότερα λέγεσθαι, καὶ τὸ εἶναι αὐτὸν ἀποκαθιστάντα κληρονομίαν ἑαυτῷ μετὰ τὴν κένωσιν. Ἤ· ῾ Υπερβὰς διαθέσει τὸν κόσμον, τίνα σχῇς μερίδα πλὴν τοῦ Κυρίου; Τοῦ γὰρ πᾶσιν ἀποτασσομένου τὸ λέγειν· « Μερίς μου ὁ Θεὸς εἰς τὸν αἰῶνα. » Γίνεται δὲ καὶ ἅρτος ὁ Κύριος, παρέχων διδασκαλίαν, καὶ στηρίζων τοῦ ἐσθίοντος τὴν καρδίαν· ποτήριον δὲ κατὰ θεωρίαν τῆς ἀληθείας, παρέχον εὐφροσύνην τῆς γνώσεως τῷ διὰ συγκαταθέσεως πίνοντι. Χορηγεῖ δὲ τοῦτο ἄμπελος ἡ ἀληθινὴ, ὡς τὸν πιόντα λέγειν χαριστηρίως· « Ἔδωκας εὐφροσύνην εἰς τὴν καρδίαν μου. »
15.6İpler en güzel yerlerde bana düştü, çünkü mirasım benim için pek güzeldir vesaire. İp ölçü ise, Yuhanna İncili'nde "Tanrı Ruh'u ölçüyle vermez" ve "Ruhumdan dökeceğim" nasıl yazılıdır? Belki de ölçü bilginin kendisi için değil, onu alan için söyleniyor, çünkü daha fazlasını alamaz. Yağmur da kendisi ölçüsüzdür, ama onu alan kaplarda ölçülür. Bana, diyor, ölçüyle gibi bir toprak miras verildi, buna kanaat ediyorum; bu da en güzellerim olan Yeşu ve Kalev aracılığıyla oldu.
Σχοινία ἐπέπεσάν μοι ἐν τοῖς καλλίστοις, καὶ γὰρ ἡ κληρονομία μου καλλίστη μοι ἐστὶν, κ. τ. ἑ. Εἰ τὸ σχοινίον (31) μέτρον ἐστὶ, πῶς γέγραπται ἐν τῷ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίῳ· « Οὐ γὰρ ἐκ μέτρου δίδωσιν ὁ Θεὸς τὸ πνεῦμα· » καὶ τὸ, « Ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ πνεύματός μου; » Ἤ τάχα τὸ μέτρον οὐ πρὸς αὐτὴν τὴν γνῶσιν ὀνομάζεται, ἀλλὰ παρὰ τὸν ὑποδεχόμενον, τῷ μὴ εἶναιαὐτὸν μείζονος δεκτικόν. Καὶ γὰρ ὁ ὑετὸς αὐτὸς μὲν ἄμετρός ἐστι, μετρεῖται δὲ ἐν τοῖς ὑποδεχομένοις αὐτὸν ἀγγείοις. Ἐκληροδοτήθη δέ μοι, φησὶν, ὥσπερ ἐκ μέτρου γῆ ἧ καὶ ἀρκοῦμαι, καὶ διὰ τῶν καλλίστων μου, τοῦ τε Ἰησοῦ καὶ τοῦ Χάλεβ.
15.7Aynı kişiden. "İsrail onun mirasının ipi oldu" sözü de böyledir. Kendi mirasından memnun olarak, onu en üstün gördüğünden bunu söylüyor.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὕτως ἐγενήθη (32) σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ Ἰσραήλ. Εὐδοκῶν δὲ τῇ ἰδίᾳ κληρονομίᾳ, ὡς κρατίστη, ταῦτά φησι.
15.8Beni anlayışlı kılan Rab'be şükredeceğim; hatta geceye kadar böbreklerim beni terbiye etti vesaire. Noustaki bir tasarım sayesinde Rab'be şükredilir. Çünkü bilgi ve anlayış onun yüzündendir. Rab emirleri tutanı böylece anlayışlı kılar. Böbreklerden söz etmesi, "Yürekleri ve böbrekleri sınayan Tanrı" sözünde yürekle birlikte anılmaları yüzündendir. Bunlar anlayışla olgunlaştırıldığında, dikkat edeni terbiye ederler ve cehalet gecesi çözülene dek bilgi ışığı sağlarlar. Gece aynı zamanda düşüncelerin daha derin yönünü gösteriyorsa –nitekim sırlı söze karanlık denmiştir–, böbreklerin bu geceye kadar terbiye ettiği, gizli ve bilmece gibi şeyleri açıkladığı anlaşılır. Bu mecaz, tohumların ve tohumsal kuvvetlerin bulunduğu, üreme kanallarına akan böbreklerden alınmıştır. Psykhēde de tohumlara benzer bazı düşünceler vardır; bunların içteki ürünleri iyi eylemler ve hakiki temaşalardır. Duyulur böbrekler de üstün itidale sahip kişiyi terbiye eder; öyle ki gece bile ölçülü düşünce sayesinde bedensel tohum akmaktan alıkonur.
Εὐλογήσω τὸν Κύριον τὸν συνετίσαντά με· ἔτι δὲ καὶ ἕως νυκτὸς ἐπαίδευσάν με οἱ νεφροί μου, κ. τ. ἑ. Εὐλογεῖ τις τὸν Κύριον (33) φαντασίας ἐγγενομένης τῷ νῷ. Ἀπὸ προσώπου γὰρ αὐτοῦ γνῶσις καὶ σύνεσις. Οὕτω τὸν τὰς ἐντολὰς τηροῦντα συνετίζει ὁ Κύριος. Περὶ νεφρῶν δὲ λέγει, τῶν σὺν τῇ καρδίᾳ ὀνομαζομένων ἐν τῷ· « Ἐτάζων καρδίας καὶ νεφροὺς ὁ Θεός. » Οὗτοι, τελειωθέντες διὰ νοήσεως, παιδεύουσι τὸν ἐφιστάνοντα, φῶς παρέχοντες γνώσεως, μέχρι λυθῇ τῆς ἀγνοίας ἡ νύξ. Εἰ δὲ δηλοῖ καὶ τὰ βαθύτερα τῶν νοημάτων ἡ νὺξ, καθὸ λόγος εἴρηται σκοτεινὸς ὁ μυστικὸς, φανερὸν, ὅτι ἕως ταύτης παιδεύουσι τῆς νυκτὸς οἱ νεφροὶ, τὰ ἀπόκρυφα καὶ αἰνιγματώδη σαφηνίζοντες. Μετείληπται δὲ ἀπὸ τῶν νεφρῶν, ἐν οἷς γοναὶ καὶ σπερματικαὶ δυνάμεις συνίστανται, τοῖς γεννητικοῖς χορηγοῦσαι πόροις. Κὰν τῇ ψυχῇ τοίνυν ἐστὶ νοήματά τινα τοῖς σπέρμασιν ἀνάλογα, κατὰ τὰ ἔνδον γεννήματα ἐν ἀγαθαῖς πράξεσι καὶ θεωρίαις ἀληθιναῖς. Καὶ οἱ αἰσθητοὶ δὲ νεφροὶ παιδεύουσι τὸν ἄκραν ἔχοντα σωφροσύνην, ἕως καὶ τῆς νυκτὸς ἐπεχόμενοι σώφρονος λογισμοῦ τὰς σωματικὰς ἐκρεῖν γονάς.
15.9Bu yüzden yüreğim sevindi, dilim coştu vesaire. Yani nousum. Çünkü ilahî Kitap nousun yerine yürek demeyi âdet edinmiştir: "Yürekle iman edilir ve adalete varılır, ağızla ikrar edilir ve selamete varılır." İman eden noustur; Eyüp'e göre sözleri ayırt eden de odur. Dil derken burada Kutsal Ruh'un armağanını söylüyor. Çünkü Rab için "Yüceliğim ve başımı yükselten" diyor; Elçi'ye göre ise "Rab Ruh'tur." Üçüncü günden sonraki dirilişin umuduyla sevindim, diyor. Dil, can taşıyan bir varlık gibi coşar, söylerken sevinir ve başkalarını da coşturur. "Üstelik bedenim de umutla konaklayacak." Bedenim, yani bedene can verilişim. Eyüp de şöyle der: "Beni deri ve etle giydirdin."
Διὰ τοῦτο ηὺφράνθη ἡ καρδία μου, καὶ ἠγαλλιάσατο ἡ γλῶσσά μου, κ. τ. ἑ. Ἀντὶ τοῦ, ὁ νοῦς μου (34). Ἔθος γὰρ τῇ θείᾳ Γραφῇ ἀντὶ τοῦ νοῦ τὴν καρδίαν λαμβάνειν, κατὰ τὸ, « Καρδίᾳ πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν. » Νοῦς δέ ἐστιν ὁ πιστεύων, ὅστις καὶ ῥήματα διακρίνει κατὰ τὸν Ἰώβ. Γλῶσσαν δὲ νῦν τὸ χάρισμα τοῦ ἁγίου Πνεύματος λέγει. « Δόξα » γάρ « μου, φησὶ, « καὶ ὑψῶν τὴν κεφαλήν μου » πρὸς τὸν Κύπιον. Ὁ δὲ « Κύριος τὸ πνεῦμά ἐστι » κατὰ τὸν Ἀπόστολον. Ηὐφράνθην, φησὶ, τῇ ἐλπίδι τῆς μετὰ τρίτην ἡμέραν ἀναστάσεως. Ἀγάλλεται γὰρ ἡ γλῶσσα ὡς ἔμψυχος καὶ χαίρεται λέγουσα, καὶ ἑτέρους ποιεῖ ἀγάλλεσθαι. « Ἔτι δὲ καὶ ἡ σάρξ μου κατασκηνώσει ἐπ᾿ ἐλπίδι. » Ἡ σάρξ μου, ἀντὶ τοῦ, ἡ ἐμψύχωσίς μου. Οὕτω καὶ Ἰώβ φησι· « Σάρκα με καὶ κρέας ἐνέδυσας. »
15.10Kutsalının çürümeyi görmesine izin vermeyeceksin vesaire. Petrus, Elçilerin İşleri'nde bunu Mesih için yorumlar. Mesih bedende bozulmayı kabul etti; Mezmurcu'nun da dediği gibi ölümün bozulmasını kabul etti. Ama bedenini çürümenin tadını almaktan korudun. Ne çürümeye ne de yıpranmaya uğradı. Bozulma, yaralar ve kesiklerdir; çürüme, bedenin dağılıp oluştuğu her bir unsura dönmesidir; yıpranma ise bir tabiatın başka bir tabiattan etkilenmesidir, güveden yün, kurtlardan et, buğday ve odun gibi.
Οὐδὲ δώσεις τὸν ὅσιόν σου ἰδεῖν διαφθοράν, κ. τ. ἑ. Τοῦτο Πέτρος ἐν ταῖς Πράξεσι (35) τῶν ἀποστόλων εῖς Χριστὸν λαμβάνει. Φθορὰν ὁ Χριστὸς τῷ σώματι κατεδέξατο, καθὼς καὶ ὁ Μελῳδός φησι, φθορὰν θανάτου καταδεξάμενος. Διαφθορᾶς ἐτήρησας τὸ σῶμά σου ἄγευστον. Οὐ μὴν διαφθορὰν ἢ καταφθορὰν ὑπέστῃ. Ἔστι δὲ φθορὰ μὲν πληγαὶ καὶ τρώσεις, διαφθορὰ δὲ τὸ δῆσαι κατʼ αὐτὸν τὸ σῶμα διαῤῥυῆ ναί τε καὶ εἰς ἕκαστον τῶν στοιχείων ἐξ ὧν ἐστιν, ἀποπεμφθῆναι· καταφθορὰ δὲ τὸ παθεῖν φύσιν ὑπὸ φύσεως, ὡς ἔριον ὑπὸ σητὸς, σάρκα, σἴτον καὶ ξύλον ὑπὸ σκωλήκων.
16.1Mezmur 16
Adaletimi dinle, ya Rab, yakarışıma dikkat et, hileli olmayan dudaklarla ettiğim duaya kulak ver vesaire. Her adil kimse adaletin kuludur; yalnız adil olan Tanrı ise adaletin Efendisidir. Davut her türlü hileden temiz olduğunu bilerek, Tanrı'ya güvenle bu sözleri söyleyerek dua ediyor.
Ελσάκουσον, Κύριε, τῆς δικαιοσύνης μου, πρόσχες τῇ δεήσει μου. ἐνώτισαι τὴν προσευχήν μου οὐκ ἐν χείλεσι δολίοις, κ. τ. ἑ. Πᾶσ ὁ δίκαιος (37) δοῦλος δικαιοσύνης ἐστίν· ὁ δὲ Θεὸς μόνος δίκαιος Δεσπότης δικαιοσύνης. Ὁ Δαυΐδ οὖν, συνειδὼς ἑαυτὸν καθαρεύειν ἀπὸ παντὸς δόλου, μετὰ τῆς πρὸς Θεὸν παῤῥησίας ταῦτα λέγει εὐχόμενος.
16.2Yargım senin yüzünden çıksın vesaire. Baba bütün yargıyı Oğul'a verdiyse ve yargı O'nun yüzünden çıkıyorsa, demek ki Oğul'dan çıkıyor; çünkü Mesih Baba'nın suretidir. Aynı kişiden. Rab "Bana iman eden yargılanmaz" dediğine göre, iman edenin yargısı Tanrı'nın yüzünden çıkar.
Ἐκ προσώπου σου τὸ κρῖμα μου ἐξέλθοι, κ. τ. ἑ. Εἰ πᾶσαν τὴν κρίσιν (38) δέδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ, ἐκ προσώπου δὲ αὐτοῦ τὸ κρῖμα ἐξέρχεται, ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἄρα· εἰκὼν γάρ ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ Χριστός. Τοὺ αὐτοῦ. « Ἐπείπερ ὁ πιστεύων (39) εἰς ἐμὲ, » φησὶν ὁ Κύριος, « οὐ κρίνεται, » τοῦ πιστεύοντος τὸ κρῖμα ὲξέρχεται ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ.
16.3Gözlerim doğruluğu görsün vesaire. Her şeyin eski hâline dönüşü için dua ediyor; öyle ki artık eğrilik kalmasın, Tanrı günahkârlara yan yana yürümesin.
Οἱ ὀφθαλμοί μου ἱδέτωσαν εὐθύτητας, κ. τ. ἑ. Περὶ τῆς ἀποκαταστάσεως (40) τοῦ παντὸς εὔχεται, ἴνα μηκέτι ᾖ σκολιότης, πλαγίως τοῖς ἁαμαρτάνουσι πορευομένου τοῦ Θεοῦ.
16.4Yüreğimi sınadın, gece gözetledin; beni ateşte arıttın, bende haksızlık bulunmadı. Ağzım insanların işlerini söylemesin diye, dudaklarının sözleri uğruna sert yolları gözettim vesaire. "Gözetledin" sözünün burada cezalar için kullanılmadığına dikkat etmeli. Yine bilmeli ki şeytan Tanrı'nın tersine ateşle sınar. Tanrı ateşle sınadığında ya önceden var olan haksızlığı bulur ya da önceden yoksa bulmaz. "İnsanların işleri", "insanların işleri hakkında" demektir. Ya da insanların işleri, insanların kendi buluşlarıyla yaptıkları ilahî olmayan sözlerdir.
Ἐδοκίμασας τήν καρδίαν μου, ἐπεσκέψω νυκτός· ἐπύρωσάς με, καὶ οὐχ εὑρέθη ἐν ἐμοὶ ἀδικία. Ὅπως ἂν μὴ λαλήσῃ τὸ στόμα μου τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων· διὰ τοὺς λόγους τῶν χειλέων σου ἐγὼ ἐφύλαξα ὀδοὺς σκληρὰς, κ. τ. ἑ. Σημειωτέον (41) τὸ, « ἐπεσκέψω, » οὐκ ἐπὶ κολάσεων κείμενον. Πάλιν ἰστέον, ὅτι ἐναντίως ὁ διάβολος πυροῖ τῷ Θεῷ. Θεὸς δὲ πυρῶν, ἤτοι τὴν προϋπάρχουσαν εὑρίσκει ἀδικίαν, ἢ ἐπεὶ οὐ προϋπάρχει, οὐχ εὑρίσκει. « Τὰ ἔργα τῶν ἀνθρώπων » ἀντὶ τοῦ « περὶ τῶν ἕργων τῶν ἀνθρώπων. » Ἤ ἔργα τῶν ἀνθρώπων εἰσὶν οἱ μὴ θεῖοι λόγοι, οὓς ἄνθρωποι ταῖς ἰδίαις ἐπι νοίαιςεἰργάσαντο.
16.5Aynı kişiden. Gece derken psykhēnin karardığı sıkıntıyı söylüyor. İnsan zorluklara yiğitçe katlanarak sınanır. Zorluklara, umutsuzluktan gelen karanlık yüzünden gece demiştir. Ya da geceyi andı, çünkü geceleyin uyurken ele geçirdiği Saul'u sağ bıraktı; yalnız kendisi öldürmemekle kalmadı, onu öldürmek isteyenleri de engelledi.
Tοῦ αὐτοῦ. Νύκτα τὴν θλίψιν (42) λέγει, ἐν ᾗ σκοτίζεται ἡ ψυχή. Δοκιμάζεταί τις γενναίως ὑπομένων τὰ δυσχερῆ. Νύκτα δὲ ὠνόμασε τὰ δυσχερῆ διὰ τὸ ἐξ ἀθυμίας σκότος. Ἤ νυκτὸς ἐμνήσθη, ἐπειδὴ ἐν νυκτὶ καθεύδοντα ἑλὼν ὑποχείριον τὸν Σαοὺλ περιέσωσεν, οὐ μόνον αὐτὸς οὐκ ἀνελὼν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀνελεῖν βουλομένους κωλύσας.
16.6Aynı kişiden. "Dar kapıdan ve sıkıntılı yoldan girin", yani eylem yolundan. Bu yol şimdilik sevinç değil acı verse de, sonradan bu yolda eğitilenlere adaletin meyvelerini sağlar.
Tοῦ αὐτοῦ. « Εἰσέλθετε διὰ τῆς στενῆς (43) πύλης καὶ τεθλιμμένης ὁδοῦ » τουτέστι τῆς πραττικῆς, ἥτις, εἰ καὶ νῦν ὀδύνης καὶ οὐ χαρᾶς, ἀλλʼ ὕστερον καρπῶν δικαιοσύνης γίνεται πρόξενος τοῖς διʼ αὐτῆς γεγυμνασμένοις.
16.7Beni duyduğun için sana seslendim, ey Tanrı. Kulağını bana eğ, sözlerimi dinle. Merhametlerini harikulade kıl, sana umut bağlayanlara selamet veren sen vesaire. Sanki dua etmeden önce duyulmuşuz gibi dua ederek seslenmişizdir. Ya da seslenmek, küçük ve önemsiz şeyler değil, büyük şeyler dileyip onlara kavuşmak demekse, işte böyle seslendiğimizde seslenmiş oluruz. Tanrı'nın birçok merhameti, insani bir olay akışıyla gerçekleştiği için onu yapan tarafından harikulade kılınmaz. Beklenmedik ve mucizevi biçimde olanlar ise harikulade kılınır; bunlar azdır. Örneğin merhamet görenler sıtmadan ve cüzzamdan kurtulanlar olsun. Bunlar hekimlik yoluyla iyileşirlerse Tanrı onlara merhamet etmiş olur, ama merhametini onlarda harikulade kılmaz. Oysa İsa'nın dokunuşuyla ve sıtmayı azarlamasıyla (öyle ki sağlıklı ve dinç kişilerin işlerini hemen yapabilirler) ya da dokunup "İstiyorum, temizlen" demesiyle cüzzamdan kurtulurlarsa, Tanrı merhametini böylelerinde harikulade kılmış olur.
Ἐγὼ ἐκέκραξα, ὅτι ἐπήκουσάς μου, ὁ Θεός. Κλῖνον τὸ σὖς σου ἐμοῖ, καὶ εἰσάκουσον τῶν ῥημάτων μου. Θαυμάστωσον τὰ ἐλέη σου, ὁ σώζων τοὺς ἐλπίζοντας ἐπὶ σέ, κ. τ. ἑ. Ὡσπερ ἐπακουσθέντες (44) πρὶν εὔξασθαι εὐχόμενοι κεκράγαμεν. Ἤ εἰ καλὸν τὸ κεκραγέναι μὴ μικρὰ καὶ εὐκαταφρόνητα λέγειν, ἀλλὰ μεγάλα εὐξάμενοι καὶ ἐπιτυχόντες, κεκράγαμεν ὅτε οὕτω κεκράγαμεν. Πολλοὶ δὲ ἕλεοι γίνονται Θεοῦ, διὰ τὸ ἀκολουθίᾳ τινὶ ἀνθρωπίνῃ συμβαίνειν, οὐ θαυμαστούμενοι ὑπὸ τοῦ ποιοῦντος αὐτούς. Ὀλίγοι δέ εἰσιν οἱ θαυμαστούμενοι. ὅτε ἐκ τοῦ παραδόξου καὶ τεραστίως γίνονται· οἷον ἔστωσαν οἱ ἐλεούμενοι, οἱ πυρετῶν καὶ λέπρας ἐλευθερούμενοι. Οὗτοι δὲ εἰ μὲν ὁδῷ ἰατρικῆς θεραπεύοιντο, ἐλεήθησαν μὲν ὑπὸ Θεοῦ, οὐ μὲν θαυμαστοῦντος τοὺς ὲλέους ἑαυτοῦ αὐτοῖς· εἰ δὲ μεθʼ ἁφῆς Ἰησοῦ ἐπιτιμῶντὸς τῷ πυρετῷ (ὡς παραχρῆμα δύνασθαι ἀποδιδόναι ὑγιαινόντων καὶ εὐεκτούντων ἐνεργείας), ἢ ἁπτομένου καὶ λέγοντος· « Θέλω, καθαρίσθητι, » ἀπαλλάττοιντο τῆς λέπρας, ὡς θαυμαστοῦντος τοῦ Θεοῦ τοὺς ἑαυτοῦ ἐλέους ἐπὶ τοὺς τοιούτους.
16.8Sağ eline karşı duranlardan beni göz bebeği gibi koru vesaire. Mesih'e karşı duran, Tanrı'nın sağ eline karşı durur. Sol ele karşı durmanın iyi olup olmadığını araştıracaksın. En keskin görüşlü kişi, Mesih'in bütün bedenindeki gözün bebeği gibi olduğu için bunu söyler; ona dokunmak, göz bebeğine dokunmaktır. Psykhēnin gözüne karşı duranların çokluğunu gören kişi Tanrı'ya koşsun, atılan oklar gibi olan şeylerden kalkan gibi ilahî himayeyle kurtulmayı dilesin ki onu sefil etmesinler. Rab'bin sağ eli Tanrı'nın biricik Oğlu olduğuna ve ona karşı zihnî ve görünmez düşmanlar durduğuna göre, kendi nousunu onlardan zarar görmeden korumayı diliyor; bu, psykhēsinin gözleri aydınlanmış bir adamın sözüdür.
Ἐκ τῶν ἀνθεστηκότων τῇ δεξιᾷ σου φύλαξὸν με ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, κ. τ. ἑ. Ὁ ἀνθεστηκὼς(45) Χριστῷ, ἀνθέστηκε τῇ δεξιᾷ τοῦ Θεοῦ. Εἰ δέ ἐστι καλῶς ἀριστερᾷ ἀνθεστηκέναι ζητήσεις. Ὁ δὲ διορατικώτατος, ὡς κόρη ὢν ὀφθαλμοῦ τοῦ ἐν τῷ ὅλῳ Χριστοῦ σώματι, τοῦτο ἐρεῖ· οὗ ἅπτεσθαί ἐστι τῆς κόρης τοῦ ὀφθαλμοῦ ἅπτεσθαι. Ὁρῶν δέ τις τὸ πλῆθος τῶν ἀνθεστηκότων τῷ τῆς ψυχῆς ὀφθαλμῷ, προστρεχέιω τῷ Θεῷ, ἐκ τῶν πεμπομένων οἱονεὶ βελῶν καθάπερ ὅπλῳ τῇ θείᾳ σκέπῃ ῥυσθῆναι δεόμενος, ἵνα μὴ ταλαίπωρον αὐτὸν ἀπεργάσωνται. Ἐπεὶ δὲ δεξιὰ Κυρίου ὁ μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἀνθίστανται δὲ ταύτῃ ἐχθροὶνοητοί τε καὶ ἀόρατοι, ἀφʼ ὦν ἀβλαβῆ διαμένειν αἰτεῖ τὸν ἴδιον νοῦν, ἀνδρὸς δὲ ἡ φωνὴ πεφωτισμένου τοὺς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμούς.
16.9Beni sefil eden dinsizlerin yüzünden kanatlarının gölgesinde beni koruyacaksın vesaire. Adil kişi dinsizler tarafından sefil edilir ve zavallı sayılır, bazen de akılsız diye kendisine acınır; ama o zaman layık olan kişi Tanrı'nın kanatlarının gölgesinde korunur ki zavallı sayılmaktan sarsılmasın.
Ἐν σκέπτῃ τῶν πτερύγων σου σκεπάσεις με, ἀπὸ προσώπου ἀσεβῶν τῶν ταλαιπωρησάυτων μὲ, κ. τ. ἑ. Ὁ δίκαιος ἀπὸ τῶν (46) ἀσεβῶν ταλαιπωρίζεται καὶ ταλανίζεται, ἔσθʼ ὅτε καὶ ὡς ἀνόητος ἐλεούμενος· ἀλλὰ τότε ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων τοῦ Θεοῦ ὁ ἄξιος σκεπάζεται, ἵνα μὴ σεισθῇ ἀπὸ τοῦ ταλανίζεσθαι.
16.10Düşmanlarım canımı kuşattı. İç yağlarını kapadılar; ağızları kibirle konuştu vesaire. Psykhēmizi kötü düşüncelerin kuşattığını hissettiğimizde "Düşmanlarım canımı kuşattı" deriz; düşünme gücümüzü kalınlaştırırlarsa "İç yağlarını kapadılar" deriz. Düşmanların, maddeye bağlılıkları yüzünden iç yağlarını kapattıklarını söyleyerek hem kuşatmayı hem de onların acımasızlığını gösteriyor. Çünkü onlar baştan aşağı bedendirler.
Οἱ ἐχθροί μου τὴν ψυχήν μου περιέσχον. Τὸ στέαρ αὐτῶν συνέκλεισαν· τὸ στόμα αὐτῶν ἐλάλησεν ὑπερηφανίαν, κ. τ. ἑ. Ὄταν αἰσθανώμεθα (47) διαλογισμῶν χειρόνων περιεχόντων τὴν ψυχὴν ἡμῶν, τότε λέγομεν· « Οἱ ἐχθροί μου τὴν ψυχή μου περιέσχον· » ἐὰν δὲ παχύνωσιν ἡμῶν τὸ διανοητικὸν, « τὸ στέαρ αὐτῶν συνέκλεισαν. » Πολιορκίαν δὲ ἐμφαίνει καὶ τῶν ἐχθρῶν τὴν ὡμότητα, συγκλεισάντων τὸ στέαρ αὐτῶν διὰ τὴν πρὸς τὴν ὕλην προσπάθειαν. Ὅλοι γὰρ διʼ ὅλου σάρκινοι τυγχάνουσι.
16.11Aynı kişiden. Zihnî iç yağı, kötülükten yönetici yetiye gelen kalınlaşmadır. Bana kalırsa iç yağı derken iyi niyeti ve kardeş sevgisini söylüyor; bütün tabii merhameti kapadıklarını, kardeş sevgisi düşüncelerine hiç yer bırakmadıklarını kastediyor. Bazıları ise iç yağına refah ve sağlık dediler.
Τοῦ αὐτοῦ. Στέαρ μὲν νοητὸν (48) ἡ ἐκ τῆς κακίας ἐπισυμβαίνουσα τῷ ἡγεμονικῷ παχύτης. Στέαρ δοκεῖ μοι λέγειν τὴν εὔνοιαν καὶ φιλαδελφίαν· καί φησιν, ὅτι πᾶσαν φυσικὴν ἀπέκλεισαν εὐσπλαγχνίαν, οὐδεμίαν χώραν τῆς φιλαδελφίας λογισμοῖς δεδωκότες. Τινὲς μέντοι τὸ στέαρ εὐημερίαν καὶ εὐεξίαν ὡνόμασαν.
16.12Beni dışarı atıp şimdi çevremi kuşattılar, gözlerini yere eğmeye diktiler vesaire. İçeride olanları düşmanlar kuşatmaz, çünkü kuşatamazlar; ancak içeriden dışarı attıklarında kuşatırlar. Ve gözlerini, diyor, beni gökten yeryüzüne, yani maddeye eğmek için diktiler. Yalnız yeryüzüne bakmayı ve geçici şeyleri gözetmeyi amaç edinenler, yok etmek için, zarar vermek üzere kuşatırlar; kanuna aykırı davranarak doğru yoldan saparlar, istemeseler de.
Ἐκβαλόντες με νυνὶ περιεκύκλωσὰν με, τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν· ἔθεντο ἐκκλῖναι ἐν τῇ γῇ, κ. τ. ἑ. Ἔνδον ὄντας (49) οὐ περικυκλοῦσιν οἱ ἐχθροὶ, οὐ γὰρ δύνανται, ἀλλʼ ὅταν ἔσωθεν ἐκβάλωσιν. Καὶ ἔθεντο, φησὶν, ἑαυτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸ ἐμὲ ἐκκλῖναι ἀπʼ οὐρανοῦ ἐν τῇ γῇ, τουτέστιν ἐν τῇ ὕλῃ. Ἐπὶ βλάβῃ δὲ περικυκλοῦσιν ἀπολέσαι οἱ ζητοῦντες τὸ πρὸς γῆν ὁρᾷν καὶ σκοπεῖν μόνα τὰ πρόσκαιρα, ἐκκλίνουσι δὲ παρανομοῦντες τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν καὶ μὴ βουλόμενοι.
16.13Aynı kişiden. Daimōnlar, aretēden dışarı attıkları kişiyi kuşatırlar. Bu yüzden şu söz yerindedir: "Hâkimin ruhu sana karşı kalkarsa yerini bırakma"; yine: "Kötüye yer vermeyin." Sanki şöyle diyor: Fuhuş ruhu sana karşı kalkarsa itidalini bırakma; nefret ruhu sana karşı kalkarsa sevgini bırakma. Ancak şuna dikkat etmeli: Kuşatılan, bütün aretēlerden mi, birçoğundan mı, yoksa birinden mi düşen kişidir? Kötülükler de aretēler gibi birbirini izliyorsa, tek aretēden düşen kişi kuşatılır; kötülükler birbirini izlemiyorsa, tek aretēden değil, hepsinden atılan kuşatılır. Belki de kişi hangi aretēden düşerse onun zıddı olan kötülük tarafından kuşatılır.
Τοῦ αὐτοῦ. Τοῦτον κυκλοῦσιν οἱ δαίμονες (50) ὃν ἐκβάλλουσι τῆς ἀρετῆς διὸ καλῶς λέγεται τό· « Ἐὰν πνεῦμα τοῦ ἐξουσιάζοντος ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, τόπον σου μὴ ἀφῇς· » καὶ τό· « Μὴ δῶτε τόπον τῷ πονηρῷ· » ὦσεὶ ἔλεγεν· Ἐὰν πνεῦμα πορνείας ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, σωφροσύνην σου μὴ ἀφῇς· καὶ πνεῦμα μίσους ἀναβῇ ἐπὶ σὲ, ἀγάπην σου μὴ ἀφῇς. Πλὴν προσεκτέον πότερον ὁ ἀπὸ πασῶν τῶν ἀρετῶν ἐκπεσὼν κυκλοῦται, ἢ ἀπὸ πολλῶν, ἢ ἀπὸ μιᾶς. Καὶ ἐὰν μὲν ἀντακολουθοῦσιν ἀλλήλαις αἱ κακίαι ὥσπερ καὶ ἀρεταὶ, ὁ ἀπὸ μιᾶς ἐκπεσὼν ἀρετῆς κυκλοῦται· ἐὰν δὲ μὴ ἀντακολουθοῦσιν ἀλλήλαις αἱ κακίαι, οὐχ ὁ ἀπὸ μιᾶς ἐκβληθεὶς ἀρετῆς κυκλοῦται, ἀλλʼ ὁ ἀπὸ πασῶν. Ἤ τάχα ἧστινός τις ἀρετῆς ἐκπίπτει, ὑπὸ τῆς ἀντικειμένης ταύτῃ κακίας κυκλοῦται.
16.14Avlanmaya hazır aslan gibi, gizli yerlerde oturan aslan yavrusu gibi beni yakaladılar vesaire. Çünkü düşmanlar bize karşı pusularını aslan yavrusu gibi bizden gizli ve öngörülemez yerlerde kurarlar.
Ὑπέλαβόν με ὡσεὶ λέων ἕτοιμος εἰς θήραν, καὶ ὡσεὶ σκύμνος οἰκῶν ἐν ἀποκρύφοις, κ. τ. ἑ. Ἐν ἀποκρύφοις (51) γὰρ καὶ ἀπροοράτοις ἡμῖν ποιοῦνται τὰς καθʼ ἡμῶν ἐνέδρας ὡς σκύμνος οἱ ἐχθροί.
16.15Aynı kişiden. Bize karşı duran aslan, nousumuzu temiz olmayan düşünce aracılığıyla yakalar. Tabiatın akıl yanını atanlar, yiyecek peşinde olan, onu etrafta arayan ve birden saldıran vahşi hayvanları taklit ederler.
Τοῦ αὐτοῦ. Διὰ τοῦ ἀκαθάρτου (52) λογισμοῦ ὑπολαμβάνει τὸν νοῦν ἡμῶν ὁ ἀντικείμενος ἡμπιν λέων. Τὸ λογικὸν τῆς φύσεως ἀποῤῥίψαντες θηρία μιμοῦνται τροφῆς ἐφιέμενα, καὶ ταύτην περισκοποῦντα καὶ ἐξαπίνης ὁρμῶντα.
16.16Kalk, ya Rab, onlardan önce davran, ayaklarını çel; psykhēmi dinsizden, kılıcını elinin düşmanlarından kurtar vesaire. Elinin düşmanları bazen Tanrı'nın kılıcını bize karşı eline alır. O hâlde bu kılıcın düşmanlardan kurtarılması ve alınması için Tanrı'ya dua ediyor.
Ἀνάστηθι, Κύριε, πρόφθασον αὐτοὺς, καὶ ὑποσκέλσόν αὐτοὺς· ῥῦσαι τὴν ψυχήν μου ἀπὸ ἀσεβοῦς, ῥομφαίαν σου ἀπὸ ἐχθρῶν τῆς χερός σου, κ. τ. ἑ. Τὴν ῥομφαίαν (53) τοῦ Θεοῦ ἔσθʼ ὅτε οἱ ἐχθροὶ τῆς χειρὸς αὐτοῦ ἀναλαμβάνουσι καθʼ ἡμῶν. Ταύτην οὖν ῥυσθῆναι καὶ ἀρθῆναι ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν εὔχεται τῷ Θεῷ.
16.17Aynı kişiden. Eyüp nasıl kendisine vuran gücü Tanrı'nın eli diye anıyorsa –"Elin beni sarsmasın" diyor–, Davut da Tanrı'nın iyilik eden elinin düşmanlarını Tanrı'nın kılıcı diye anıyor. İyilik eden el, Tanrı'nın dünyayı inayetiyle kuşattığı kutsal meleklerdir; onlara, her insanın hakikati tanımasını istemeyen daimōnlar karşı durur. Tanrı'nın eli biricik Oğul'dur; kılıç ise kudret, güç ve yetkidir. Günahkârları dinsizlikten Tanrı'ya saygıya çeken her adil psykhē, Tanrı'nın kötülük ruhlarına karşı bilenmiş kılıcıdır. O hâlde bu kılıcını, Biricik Olan'a imana karşı duran düşmanlarından kurtar.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὥσπερ Ἰὼβ (54) τὴν πλήξασαν αὐτὸν δύναμιν χεῖρα λέγει Θεοῦ· « Μή με στροβείτω » γὰρ, φησὶν, « ἡ χείρ σου· » οὕτω καὶ τοὺς ἐχθροὺς τῆς εὐεργετικῆς χειρὸς τοῦ Θεοῦ, ῥομφαίαν ὁ Δαυῒδ καλεῖ τοῦ Θεοῦ. Εὐεργετικὴ δὲ χεὶρ οἱ ἅγιοι ἄγγελοι, διʼ ὧν ὁ Θεὸς προνοεῖται τοῦ κόσμου, οἶς ἀντίκεινται δαίμονες, οἱ μὴ βουλόμενοι πάντα ἄνθρωπον εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν. Χεὶρ Θεοῦ ὁ μονογενὴς Υἱός· ῥομφαία δὲ ἡ ἰσχὺς, ἡ δύναμις. ἡ ἐξουσία. Ἑκάστη ψυχὴ δικαία ἕλκουσα τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐξ ἀσεβείας εἰς θεοσέβειαν, ῥομφαία ἐστὶ Θεοῦ ἠκονημένη κατὰ τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας. Ταύτην οὖν τὴν ῥομφαίαν σου ῥῦσαι ἀπὸ ἐχθρῶν σου τῶν ἀνθισταμένων τῇ εἰς τὸν Μονογενῆ πίστει.
16.18Ya Rab, onları yeryüzünden azlıktan, hayatlarında ayır; karınları senin gizli şeylerinle doldu vesaire. Birlik olmasınlar diye ayır. "Karınları senin gizli şeylerinle doldu." İncil'in düşmanları felsefe yaparak bazen büyük ve isabetli öğretiler söylediklerinde, Tanrı'ya şöyle diyeceksin: "Karınları senin gizli şeylerinle doldu." Bunları belki de önceden bildikleri için nakletmektedirler; izleri silik olduğu hâlde çalışma ve araştırmalarla bunları parlatmışlardır. Bir başkası şöyle çevirir: "Payları yaşayanlar arasındadır." Çünkü Tanrı düşmanlarının bütün mirası bu hayattadır; bu hayatta her türlü zevkle dolmuşlardır.
Κάμε, ἀπὸ ὀλλίγων ἀπὸ γῆς διαμέρισον αὐτοὺς ἐν τῇ ζωῇ αὐτῶν, καὶ τῶν κεκρυμμένων σου ἐπλήσθη ἡ γαστὴρ αὐτῶν, κ. τ. ἑ. Διαμέρισον, ἵνα μὴ (55) ὁμονοῶσι. « Καὶ τῶν κεκρυμμένων σου ἐπλήσθη ἡ γαστὴρ αὐτῶν. » Ὅταν οἱ ἐχθροὶ τοῦ Εὐσγγελίου φιλοσοφοῦντες μεγάλα καὶ ἐπιτετευγμένα λέγωσι δόγματά ποτε, ἐρεῖς τῷ Θεῷ· « Τῶν κεκρυμμένων σου ἐπλήσθη ἡ γαστὴρ αὐτῶν, » ἅτινα τάχα ἀναφέρουσιν, ἐπεὶ ᾕδεισαν αὐτά· καὶ τοὺς τύπους αὐτῶν ἀμαυροὺς ἔχοντες, ταῖς ἀσκήσεσι καὶ ζητήσεσιν ἐλάμπρυναν. Ἕτερος δέ φησιν· « Ἡ μερὶς αὐτῶν ἐν τοῖς ζῶσιν. » Ἡ γὰρ πᾶσα κληρονομία τῶν ἐχθρῶν τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ παρούσῃ ζωῇ, ἐν ᾗ καὶ ἐπλήσθησαν πάσης τρυφῆς.
16.19Oğullarla doydular, artanı bebeklerine bıraktılar vesaire. Kendi ürünleriyle doydular, kalanını kendi bebeklerine bıraktılar. Levililer'deki lanetlerde de bu vardır: "Oğullarınızın etini yiyeceksiniz."
Ἐχορτάσθησαν υἱῶν, καὶ ἀφῆκαν τὰ κατάλοιπα τοῖς νηπίοις αὐτῶν, κ. τ. ἑ. Τῶν ἰδίων γεννημάτων (56) ἐχορτάσθησαν, ὧν λείψανα τοῖς ἑαυτῶν νηπίοις καταλελοίπασι. Τοῦτο γὰρ καὶ ἐν ἀραῖς Λευῖτικοῦ πρόσκειται· « Φάγεσθε τὰς σάρκας τῶν υἱῶν μῶν. »
16.20Aynı kişiden. Oğullar yerine "pislik" denir. Yalnız kendileri pis olmadılar, çocuklarını da pisliklerine ortak ettiler. Çünkü pis olanı temiz olana tercih etmek olgunlara yakışmaz.
Τοῦ αὐτοῦ. Υἱῶν ἀντὶ τοῦ (57), ἀκαθαρσίας. Θὐ μόνον δὲ αὐτοὶ γεγόνασιν ἀκάθαρτοι, ἀλλὰ καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῶν τῆς ἀκαθαρσίας μετέδωκαν. Οὐ γὰρ τελείων τὸ ἀκάθαρτα τῶν καθαρῶν προκρίνειν.
16.21Ben ise adaletle yüzüne görüneceğim, yüceliğin görününce doyacağım vesaire. Kutsal kişi adaletle ve bütün aretēyle Tanrı'nın yüzüne görünecek, haksız kimse görünmeyecektir. Övülen doyma, Tanrı'nın yüceliği görünüp açığa çıktığında olacaktır. Çünkü psykhēnin bütün eksiğini tamamlayan besin budur; ona acıkan ve sağlıklı biçimde isteyen, onunla dolarak doyacaktır.
Ἐγὼ δὲ ἐν δικαιοσύνῃ ὀφθήσομαι τῷ αροσώπῳ σου, χορτασθήσομαι ἐν τῷ ὀφθῆναι τὴν δόξαν σου, κ. τ. ἑ. Ἐν δικαιοσύνῃ (58) καὶ πάσῃ ἀρετῇ ὀφθήσεται ὁ ἅγιος τῷ προσώπῳ τοῦ Θεοῦ, οὐδεὶς ὀὲ ἄδικος ὀφθήσεται. Ὁ δὲ μακαριζόμενος χορτασμὸς ἔσται ἐν τῷ ὀφθῆναι καὶ τρανωθῆναι τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ πᾶν τὸ ἐλεὸν τῆς ψυχῆς ἀναπληροῦσα τροφὴ, ἧς ὁ πεινῶν, καὶ ὑγιεινῶς ὀρεγόμενος χορτασθήσεται πληρούμενος αὐτῆς.
17.1Mezmur 17
Seni seveceğim, ya Rab, gücüm. Rab kayam, sığınağım ve kurtarıcımdır; Tanrım yardımcımdır, ona umut bağlayacağım. Kalkanım, selametimin boynuzu, destekçimdir vesaire. Kutsalların gücün kendisi ve sağlamlığın kendisi Rab'dir. Dolayısıyla Rab'de olmayanlardan hiç kimse güçlü ya da sağlam değildir. Sağlam olmak sert olmakla, güçlü olmak da taşkın bir gerginlikle aynı şey değildir.
Ἀγαπήσω σε, Κύριε ἰσχύς μου. Κύριος στερέωμά μου, καὶ καταφυγή μου, καὶ ῥύσετης μου· ὁ Θεός μου βοηθός μου, ἐλπιῶ ἐπ᾿ αὐτόν. Ὑπερασπιστής μου καὶ κέρας σωτηρίας μου, κοὶ ὰντιλήπτωρ μου, κ. τ. ἑ. Ἡ αὐτοῖσχὺς (59) καὶ αὐτοστερέωμα τῶν ἀγίων, ὁ Κύριός ἐστιν. Οὐδεὶς οὖν ἰσχυρὸς ἢ στερεὸς τῶν οὐκ ἐν Κυρίῳ. Οὐ ταὐτὸν ὁὲ τὸ στερεὸν τῷ σκληρῷ, οὐδὲ τὸ ἰσχυρὸν τόνοις φρειτικοῖς.
17.2Aynı kişiden. Benzeri benzerle tanırız; sevgiyi sevgiyle, adaleti adil olanla. Çünkü büyük ve ilk emir budur. Seven kişi sevdiğine hizmet de eder. Tanrı'ya kendi gücüm diyor, çünkü onun sayesinde bütün görünür ve zihnî düşmanlarından kurtulmuştur.
Τοῦ αὐτοῦ. Διὰ τοῦ ὁμοίου (60) τὸ ὅμοιον ἐπιγινώσκομεν, καὶ διὰ τῆς ἀγάπης τὴν ἀγάπην, καὶ ἀὶ τοῦ δικαίου τὴν δικαιοσύνην. Αὕτη γὰρ ἡ ἐντολὴ μεγάλη καὶ πρώτη. Ὁ ἀγαπῶν δὲ καὶ θεραπεύει τὸν ἀγαπώμενον. Ἰσχὺν ἑαυτοῦ καλεῖ τὸν Θεὸν, ὡς αὐτοῦ ῥυσθεὶς ἐκ πάντων αὐτοῦ τῶν ἐχθρῶν αἰσθητῶν καὶ νοητῶν.
17.3Aynı kişiden. Tanrı'ya kayam dedi, çünkü onun tarafından düşmanlardan kurtarılmıştı; sığınağım dedi, çünkü ona sur olmuştu; kurtarıcım dedi, çünkü onun tarafından fidyeyle kurtarılmıştı.
Τοῦ αὐτοῦ. Στερέωμα εἶπε (61) τὸν Θεὸν ὡς ὑς αὐτοῦ κατὰ τῶν πολεμίων ῥυσθείς· καταφυγὴν δὲ ὡς τεἴχος αὐτῷ γενόμενον· ῥύστην, ὡς ὑπʼ αὐτοῦ λυτρωθείς.
17.4Aynı kişiden. Tanrı'ya yardımcım dedi, çünkü ona yardım etmişti.
Τοῦ αὐτοῦ. Βοηθὸν εἶπε (62) τὸν Θεὸν, ὡς ἐπικουρήσαντα.
17.5Aynı kişiden. Tanrı'ya kalkan dedi, çünkü önünde savaşmıştı; selamet boynuzu dedi, çünkü onun sayesinde düşmanları âdeta boynuzlamış ve onun inayetiyle kurtulmuştu. Zekeriya'nın "Bize selamet boynuzu çıkardı" demesine göre Mesih de selamet boynuzudur. Krallık da boynuzdur: "Mesihinin boynuzunu yükseltecek" sözünde olduğu gibi.
Tοῦ αὐτοῦ. Ὑπερασπιστὴν ἕφη (63) τὸν Θεὸν, ὡς πρόμαχο· κέρας σωτηρίας, ὡς διʼ αὐτοῦ τοὺς ἐχθροὺς τρόπον τινὰ κερατίσας, καὶ τῇ τούτου προμηθείᾳ διασωθείς. Κέρας σωτήριον καὶ ὁ Χριστὸς, κατὰ τὸν Ζαχαρίαν λέγοντα· « Καὶ ἤγειρε κέρας σωτηρίας ἡμῖν. » Κέρας καὶ ἡ βασιλεία, ὡς τό. «Ὑψώσει κέρας Χριστοῦ αὐτοῦ. »
17.6Övgüyle Rab'bi çağıracağım ve düşmanlarımdan selamete ereceğim vesaire. İlahi söyleyerek dua eden kimse Rab'bi övgüyle çağırır. Başına gelenlerden hoşnutsuz olan hiç kimse böyle dua etmez. Demek ki düşmanlar çevremizi sardığında da böyle dua etmek gerekir.
Αἰνῶν ἐπικαλέσομαι Κύριον, κοὶ ἐκ τῶν ἐχθρῶν μου σωθήσομαι, κ τ. ἑ. Ὁ μετὰ τοῦ ὑμνεῖν (64) εὐχόμενος, αἰνῶν ἐπικαλεῖται τὸν Κύριον. Οὐδεὶς δὲ οὕτως εὔχεται τοῖς συμβαίνουσι δυσαρεστούμενος. Καὶ τῶν ἐχθρῶν οὖν περιεστηκότων, οὕτως εὐκτέον.
17.7Ölümün sancıları beni kuşattı, kanunsuzluk selleri beni sarstı. Ölüler diyarının sancıları çevremi sardı, ölümün tuzakları önüme geçti vesaire. Mesih bunları insan olarak söylüyor. Çünkü ölüm ona sancılar doğurdu ve kanunsuzluk selleri onu sarstı; o da "Canım sarsıldı" dedi; ama onu tutamadılar. Ölüler diyarının sancıları, onu yakaladıklarını sanarak çevresini sardı, ama o hiçbir zaman ölüler diyarının oğlu olmadı. Ölüme götüren günahlar, yani tuzaklar da önüne geçtiler, ama onu yakalayamadılar. O hâlde kanunsuzluk seli derken kötülüğün akıntılarını, ölümün tuzakları derken eylemle işlenen günahları anlayacaksın.
Περιέσχον με ὠδῖνες θανάτου, καὶ χείμαῤῥοι ἀνομίας ἐξετάραξὰν με. Ὤδῖνες ᾅδου περιεκύκλωσάν με· προέφθασάν με παγίδες θανάτου, κ. τ. ἑ. Ὁ Χριστὸς (65), καθὼς ἄνθρωπος, φησὶ ταῦτα. Τούτῳ γὰρ ὁ θάνατος ὠδῖνας ἔτεκε, καὶ οἱ ἀνομίας χείμαῤῥοι ἐξετάραξαν αὐτὸν, ὅτε εἶπεν Ἡ ψυχή μου τετάρακται·» οὐ μὴν κατέσχον τοῦτον. Καὶ ὠδῖνες ᾅδου περιεκύκλωσαν, οἰηθέντες αὐτὸν καταλαβεῖν, οὐ μὴν υἱὸς ᾅδου ἐγένετό ποτε. Προέφθανον δὲ αὐτὸν, ἥγουν προῆγον, καὶ αἱ πρὸς θάνατον ἁμαρτίαι, τουτέστι παγίδες· ἀλλʼ αὐτὸν οὐχ ἐάλωσαν. Οὐκοῦν χειμάῤῥους ἀνομίας ἐρεῖς τὰ ῥεύματα τῆς κακίας, καὶ θανάτου παγίδας τὰς πρακτικὰς ἁμαρτίας.
17.8Aynı kişiden. Ölümün sancıları, ya ölümü doğuran sancılardır ya da ölümden gebe kalınanlar. Pavlus bu ölümü, ortadan kaldırılacak son düşman olarak bildirmiştir.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὤδῖνες θανάτου (66), ἤτοι αἱ τὸν θάνατον τίκτουσαι, ἢ αἱ συνειλημμέναι ἐκ τοῦ θανάτου, δστις ἔσχατος ἐχθρὸς καταργηθησόμενος ὑπὸ Παύλου κεκήρυκται.
17.9Aynı kişiden. Kanunsuzluk selleri kanuna aykırı düşüncelerdir; bunlar bizde uzun süre kalınca sancılar, fiilî günah yoluyla bizi öldürdüklerinde de tuzaklar diye anılırlar.
Τοῦ αὐτοῦ. Χείμαῤῥοι ἀνομίας (67) οἱ παράνομοι λογισμοὶ, οἵτινες ὠδῖνες καλοῦνται χρονίζοντες ἐν ἡμῖν, καὶ πάλιν παγίδες θανατοῦντες ἡμᾶς διὰ τῆς κατʼ ἐνέργειαν ἁμαρτίας.
17.10Sıkıntı içinde Rab'bi çağırdım, Tanrım'a seslendim. Sesimi kutsal tapınağından duydu, feryadım önünde kulaklarına girecek vesaire. Sıkıntıların ortasında, onlar en şiddetliyken Rab'bi çağırmak ve Tanrı'ya seslenmek gerekir. Çünkü böylece bizi sözlerinin tapınağından duyacaktır; böyle bir eğilimden doğan duamız güvenle, kendi yerine girer gibi, onun kulakları denen yere girecektir. Belki de Rab'be övgü ve dua etmekle düşmanlara karşı silahlanmış oluruz.
Καὶ ἐν τῷ θλίβεσθαί με ἐπεκαλεσάμην τὸν Κύριον, καὶ πρὸς τὸν Θεόν μου ἐκέκραξα. Ἤκουσεν ἐκ ναοῦ ἁγίου αὐτοῦ τῆς φωνῆς μου, καὶ ἡ κραυγή μου ἐνώπιον αὐτοῦ εἰσελεύσεται εἰς τὰ ὦτα αὐτοῦ, κ. τ. ἑ. Ἐν μέσαις ταῖς θλίψεσι (68) καὶ ἀκμαζούσαις αὐταῖς, ἐπικλητέον τὸν Κύριον, καὶ κρακτέον πρὸς Θεόν. Οὕτω γὰρ ἡμῶν ἐπακούσεται ἐκ τοῦ ναοῦ αὐτοῦ λόγων· καὶ ἀπὸ τοιαύτης διαθέσεως ἡμῶν ἡ εὐχὴ μετὰ παῤῥησίας εἰσελεύσεται, ὡς εἰς οἰκεῖοντόπον, τὰ λεγόμενα ὦτα αὐτοῦ. Μήποτε δὲ καὶ ὁπλιζόμεθα κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἐν αὐτῷ τῷ αἰνεῖν καὶ ἐπικαλεῖσθαι Κύριον.
17.11Aynı kişiden. Tanrı'nın tapınağı Mesih'tir, Mesih'in tapınağı ise akıl sahibi ve kutsal kuvvetlerdir. Bu yüzden şimdi de Mesih'in babası Davut'un tahtına oturduğu söylenir.
Τοῦ αὐτοῦ. Ναὸς Θεοῦ (69) ὁ Χριστὸς, Χριστοῦ δὲ αἱ νοεραὶ καὶ ἅγιαι δυνάμεις. Διὸ καὶ ὁ Χριστὸς νῦν λέγεται καβέξεσθαι ἐπὶ θρόνου Δκοΐδ τοῦ πατρὶς αὐτοῦ.
17.12Yeryüzü sarsıldı ve titredi, dağların temelleri sallandı ve sarsıldı, çünkü Tanrı onlara öfkelendi. Öfkesiyle duman yükseldi, yüzünden ateş alev alev yandı, ondan köz tutuştu vesaire. Tanrı, duranla birlikte durur, sarsılanla birlikte sarsılır; Musa'ya "Firavun'un karşısında dur" denmesi gibi. Âdem Tanrı'ya itaatsizlik edip daha çok karısını dinlediğinde, Rab Tanrı'nın dolaştığını duydu; çünkü Tanrı artık onun için durmuyordu; iyi olan yargıç olarak da durmadı. Tanrı sarsıldığında titreyen gök değil yeryüzüdür, dağların temelleri de sarsılır; bu temelleri, Tanrı'nın gazabından tutuşan ateş sarsacaktır. "Rab'bin yüzü kötülük yapanların üzerindedir"; kutsalları ise aydınlatır, şöyle ki:
Καὶ ἐσαἰεύθη, καὶ ἐντρομες ἐγενήθ ἡ τῆ, καὶ τὰ θεμέλια τῶν ὀρέων ἐταρὰχθηϲαν, καὶ ἑσαλεύθηοσν, ὄτι ὠργίϲθη αὐτοῖς ὁ θεός. Ἀνέβη κακης ἐν ὀργῇ ἀετοῦ, καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ κατεφλόγισεν· ἀγθρακες ἀνήφθησαν ἀπʼ αὐτοῦ, κ. τ. ἑ. Τῷ μὲν ἐστηκότι (70) ἕστηκεν ὁ Θεὸς, τῷ δὲ σαλευομένῳ σαλεύεται, ὡς Μωῦσεῖ λέγεται· « Στῇθι ἐναντίον φαραώ. » Ὄτε μέντοιγε Ἀδὰμ παρήκοοσε τοῦ Θεοῦ. μᾶλλον δὲ τῆς γυναικὸς ἤκουσε, τότε ἤκαυσε Κυρίου τοῦ Θεοῦ περιπατοῦντος· οὐκέτι γὰρ αὐτῷ ἑστήκει ὁ Θεὸς, καὶ ὡς ἀγαθὸς δὲ ὁ κρίνοων οὔχ ἔστηκε. Σαλευομένου δὲ Θεοῦ ἔντρομος γίνεται σὐκ σὐρανὸς, ἀλλὰ ἡ γῆ, καὶ θεμέλια τῶν ὀρέων ταράσσεται, ἄπερ θεμέλια τῶν ὀρέων ταράξει τὸ ἐκκαιόμενον πῦρ ἐκ τοῦ θυμοῦ τοῦ Θεοῦ. « Πρόσωπον δὲ Κυρίου ἔπὶ ποιοῦντας κακά· » ἁγίους γὰρ φωτίζει, οἷον· που.
17.13"Yüzünün ışığı üzerimize işaretlendi." Aynı kişiden. "Yüzünden ateş alev alev yandı": odunu, otu, samanı yakarak, yani kötü melekeleri tüketerek. Bir zamanlar vergi memuru olan Matta'yı, kovuşturucu ve hakaretçi olan Pavlus'u böyle yakmıştı.
ου« Ἐσημειώθη ἐφʼ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπω Τοῦ αὐτοῦ. « Καὶ πῦρ ἀπὸ προσώπου (71) αὐτοῦ κατεφλόγισεν, » κατακαῖον ξύλα, χόρτον, καλάμην. τουτέστιν ἀναλίσκον τὰς πονηρὰς ἔξεις. Οὕτω κετέκαυσέ ποτε τελώνην μὲν ὄντα τὸν Ματθαῖον, Παῦλον δὲ διώκτην καὶ ὑβριστήν.
17.14Aynı kişiden. İyi olan Tanrı, yeryüzü artık onu küçümsemesin, ama baba gibi ondan korksun diye sarsılır; dağların temelleri artık kıpırtısız durmasın, sarsılsın diye. İyi olan Tanrı, yakan ve tüketen ateş olarak önce yükselip duman salar, sonra köz tutuşturur, sonra göğü eğerek iner, ardından ayaklarının altındaki kara bulutu gösterir. Sonra Keruvlar'a binip uçar, rüzgârların kanatları üzerinde uçar. Yükseliş ve inişi, onun çeşitli tedbirleri olarak anlamak gerekir; çünkü Tanrı her şeyde ve her yerde vardır.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς (72) σαλεύεται, ἴα μηκέτι ἡ γῆ αὐτοῦ καταφρονῇ, ἀλλʼ ὡς πατέρα φοβῆται αὐτόν· καὶ ἵνα μηκέτι ἀκίνητα ᾖ τὰ πᾶν ὀρέων θεμέλια, ἄλλʼ ἐν ταραχῇ. Καὶ ὡς ἀγαθὸς ὁ Θεὸς καῖον πῦρ καταναλίσκον, πρῶτον ἀναβαῖνον ἀπολύει καπνὸν, εἶτα ἀνάπτει ἄνθρακας, εἶτα καταβαίνει κλίνας οὐρανὸν, καὶ μετὰ τοῦτο δείκνυσι τὸν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ γνόφον. Εἶτα ἐπιβὰς τῶν χερουβὶμ πέταται, καὶ πέταται ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων. Ἀνάβασιν δὲ καὶ κατάβασιν δεῖ νοεῖν τὰς διαφόρους αὐτοῦ οἰκονομίας· ἐπεὶ ὁ Θεὸς παντὶ καὶ πανταγοῦ παρέστιν.
17.15Aynı kişiden. Tanrı kutsal insanlarda oturur ve onların içinde dolaşır, Keruvlar'da ise uçar. Rüzgârları duyulur rüzgârlar olarak alırsan, inayetinin logosuyla üzerlerine biner ve onları dilediği gibi sürer.
Tοῦ αὐτοῦ. Ὁ Θεὸς ἐν μὲν τοῖς ἀγίοις (75) ἀνθρώποις ἐνοικεῖ, καὶ ἐμπεριπατεῖ, ἴπταται δὲ ἐν τοῖς χερουβίμ. Καὶ ἀνέμους εἰ τοὺς αἰσθητοὺς λάβοις, τῷ λόγῳ τῆς προνοίας ἐπιβαίνει αὐτῶν, ἄγων ὡς βούλεται.
17.16Karanlığı gizlenecek yeri yaptı, çadırı çevresindedir; havanın bulutlarında karanlık su vesaire. Karanlığı gizlenecek yeri yaptığı ve çadırı çevresinde olduğu için, havanın bulutlarındaki karanlık su bundan ötürüdür; yani peygamberlerdeki şu söz: "Bulutlara, üzerlerine yağmur yağdırmamalarını emredeceğim; açlık olacak, ekmek açlığı değil, Rab'bin sözünü duyma açlığı." Tanrımız ışık ise nasıl karanlıkla örtülür? Sanırım onu karanlık, bilgisizliğin bilineni örtmesi gibi örter; bu, bilinene değil bilene nispetle söylenir. Çadır dediği, Mesih'in içinde oturduğu bedendir; bedene bürünmenin geçici oluşu yüzünden de çadır demiştir. Çünkü "Mesih'i bedene göre tanımış olsak da artık öyle tanımıyoruz" der. Belki de bedene, Mısır'dan getirdiği asma yüzünden çadır dedi: üzümü olgunlaşana dek onu korumak ve ormandan gelen domuz onu mahvetmesin diye. Çadır, Tanrı'nın Logos aracılığıyla görüldüğü bedensel tabiat için de söylenebilir; çünkü yaratılışın sahibi yaratılmışların güzelliğinden temaşa edilir ve yaptıklarıyla anlaşılarak görülür.
Καὶ ἔθετο σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ· σκοτεινὸν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων, κ. τ. ἑ. Ἐπειδὴ ἔθετο σκότος (74) ἀποκρυφὴν αὐτοῦ, καὶ ἔστι κύκλῳ αὐτοῦ ἡ σκηνὴ αὐτοῦ. διὰ τοῦτο τὸ σκοτεινὸν ὕδωρ ἐν νεφέλαις ἀέρων, τουτέστι τὸ ἐν τοῖς προφήταις· « Ἐντελοῦμαι γὰρ. φησὶ, ταῖς νεφέλαις τοῦ μὴ βρέξαι ἐπʼ αὐτοὺς ὑετὸν. καὶ ἔσται λιμὸς, οὐ λιμὸς ἄρτου, ἀλλὰ λιμὸς τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Κυρίου. » Εἰ ὁ Θεὸς ἡμῶν φῶς ἐστι. πῶς καλύπτεται σκότει; Οἶμαι δὲ, ὅτι αὐτὸν οὔτω καλύπτει σκότος, ὡς καὶ τῇ ἀγνοίᾳ τὸ γινωσκόμενων ὀ νακαλύπτεται, ἥτις ὡς πρὸς τὸν γινώσκοντα, καὶ οὐ πρὸς τὸ γινωσκόμενον λέγεται. Σκηνὴν δὲ αὐτοῦ τὴν σάρκα ὠνόμασεν, ἐν ᾗ Χριστὸς ἐκαθέζετο· ἔτι δὲ καὶ τὸ φάναι σκηνὴν διὰ τὸ πρόσκαιρον τῆς σαρκώθεως. « Εἰ γὰρ ἐγνώκαμεν, φησὶ, Χριστὸν κατὰ σάρκα, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν. » Ἤ τάχα σκηνὴν τὸ σῶμα ὠνόμασε διὰ τὴν ἄμπελον ἢν ἐξ Αἰγύπτου μετῇρεν, ἵνα φυλάξῃ αὐτὴν, ἄχρις οὗ πεπανθῇ ὁ βότρυς, καὶ μὴ λυμαίνηται αὐτὴν ὗς ἐκ δρυμοῦ. Δύναται δὲ σκηνὴν λέγειν καὶ τὴν σωματικὴν φύσιν, ἐν ᾗ Θεὸς διὰ τοῦ Λόγου ὁρᾶται, εἴ γε ἐκ καλλονῆς κτισμάτων ὁ γενεσιουργὸς θεωρεῖται, καὶ διὰ τῶν ποιημάτων νοούμενος καθορᾶται.
17.17Oklar gönderip onları dağıttı, şimşekleri çoğaltıp onları şaşırttı. Suların kaynakları göründü, dünyanın temelleri açığa çıktı: azarlamandan, ya Rab, öfkenin ruhunun soluğundan vesaire. Bütün o ürkütücü şeyler bu iyilik içindir. Azarlar ve öfke ruhunu üfler ki suların kaynakları görünsün ve dünyanın temelleri açığa çıksın. "Beni, yaşayan su kaynağını terk ettiler" diyenin başında bulunduğu su kaynaklarının görünmesi ve ortaya çıkması iyiyse, dünyanın temellerinin açığa çıkması da –yaratılmışların başı olan Kutsal Üçlü'nün temaşa edilmesi için– iyiyse, ürkütücü görünseler de bunları sağlayanları kim haklı olarak suçlayabilir? Dolu, ateş közleri, oklar, şimşekler, Tanrı'nın azarları ve öfkesinin ruhunun soluğu böyledir. Aynı zamanda dikkat et: azar, azarlanan için bir tedavidir; kötü şeyler yapmayı bıraksın diye kınanır. Bu yüzden İsa'nın sıtmayı, rüzgârları ve denizi azarladığını duyunca, bunu İsa'nın iyiliğine yaraşır biçimde anla. Ya da şöyle: Dünyayı melekeler ve eğilimler üzerine kurulan düşünceler, sözler ve eylemler oluşturur. O hâlde kötüleri oklarla dağıtıp şimşeklerle şaşırttığında, insanların gizlileri açığa çıkar, Tanrı karanlığın gizlilerini aydınlatır ve dinsizleri cezalarla azarlayarak dünyanın temellerini açığa çıkarır. Dünyanın temelleri, güçleri yüzünden ilahî adamlar için de söylenir; Mesih'e göre yaşayanlar onların üzerine kurulur. Bunlar da kötülere azar geldiğinde, ceza kendilerine hiç dokunmadan açığa çıkarlar. Tanrı günahkârları hemen cezalandırmaz, önce öfkesinin cezalarını bildirir; öfkesinin ruhunu üflemesi budur.
Καὶ ἐξαπέστειλε βέλη, καὶ ἐσκόρπισεν αὐτούς· καὶ ἀστραπὰς ἐπλήθυνε, κοὶ συνετάραξεν αὐτούς. Καὶ ὤφθησαν αἰ πηγαὶ τῶν ὑδάτων, καὶ ἀνεκαλύφθη τὰ θεμέλια τῆς οἰκουμένης· ἀπὸ ἐπιτιμήσεώς σου, Κύριε, ἀπὸ ἐμπνεύσεως πνεύματος ὀργῆς σου, κ. τ. ἑ. Ὅλα ἐκεῖνα (75) τὰ σκυθρωπὰ διὰ τοῦτο τὸ χρηστόν. Ἐπιτιμᾷ οὖν, καὶ ἐμπνεῖ πνεῦμα ὀργῆς, ἵνα ὀφθῶσιν αἱ πηγαὶ τῶν ὑδάτων, καὶ ἀνακαλυφθῶσι τὰ θεμέλια τῆς οἰκουμένης. Εἰ ἀγαθὸν τὸ ὀφθῆναι καὶ φανερωθῆναι τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων ὧν ἡγεῖται ὁ εἰπών· « Ἐμὲ ἐγκατελίπετε πηγὴν ὕδατος ζῶντος· » ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸ ἀποκαλυφθῆναι τὰ θεμέλια τῆς οἰκουμένης, ἵνα θεωρηθῇ ἡ ἁγία Τριὰς, ἥτις ἄρχεται τῶν κτισμάτων· πῶς τὰ τούτων ποιητικὰ, κἂν σκυθρωπὰ εἶναι δοκῇ, εὐλόγως τις αἰτιάσεται; τὴν χάλαζαν, καὶ τοὺς ἅνθρακας πυρὸς, καὶ τὰ βέλη, καὶ τὰς ἀστραπὰς, καὶ ἐπιτιμήσεις τοῦ Θεοῦ, καὶ τὴν ἔμπνευσιν τοῦ πνεύματος τῆς ὀργῆς αὐτοῦ. Ἅμα δὲ τήρει, ὅτι ἡ ἐπιτίμησις θεραπεία τίς ἐστι τοῦ ἐπιτιμωμένου, ἐπιπλησσομένου ἵνα παύσηται ἐνεργῶν τὰ χείρονα. Ὅθεν πυρετὸν καὶ ἀνέμους καὶ θάλασσαν ἐπιτιμώμενα ὑπὸ Ἰησοῦ ἀκούων, νόει ἀξίως τῆς Ἰησοῦ χρηστότητος. Ἤ οὕτως Οἰκουμένην συνίστησι νοήματα, καὶ λόγοι, καὶ πράξεις, ἐποικοδομούμενα ταῖς ἕξεσί τε καὶ διαθέσεσιν. Ὅταν οὖν, σκορπίσας τοὺς φαύλους τοῖς βέλεσι, συνταράξῃ καὶ ταῖς ἀστραπαῖς, τῶν κρυπτῶν τῶν ἀνθρώπων φανερουμένων, φωτίζοντος τοῦ Θεοῦ τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους, καὶ θεμέλια τῆς οἰκουμένης ἀνακαλύψει, τοὺς ἀσεβεῖς διὰ κολάσεων ἐπιτιμῶν. Θεμέλια δὲ οἰκουμένης καὶ ἄνδρες θεῖοι διὰ τὸ εὕτονον, ἐφʼ οἶς ἐποικοδομοῦνται οἱ κατὰ Ἐριστὸν πολιτευόμενοι. Καὶ οὗτοι δὲ ἀνακαλύπνονται, ἐπιτιμήσεως γινομένης κατὰ τῶν πονηρῶν, μηδαμῶς ἁπτομένης αὐτῶν τῆς κολάσεως. Οὐ παραυτίκα δὲ κολάζει ὁ Θεὸς τοὺς ἁμαρτάνοντας, προαναφωνεῖ δὲ τῆς ὀργῆς τὰς κολάσεις, καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐμπνέειν αὐτὸν πνεῦμα τῆς ὀργῆς αὐτοῦ.
17.18Aynı kişiden. Ruhani şeyleri ruhani olanlarla karşılaştırdığımızda, onlardan gelen bilgiyi göstererek şimşekler yaparız. Şimşek olarak ilahî tebliğin parlaklıklarını da anlayacaksın; peygamberlerin karanlık sözleri bununla aydınlanmıştır.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὅτε τὰ πνευματικὰ (76) πνευματικοῖς συγκρίνομεν, τότε ποιοῦμεν τὰς ἀσστραπὰς, τὴν ἀπ᾿ αὐτῶν γνῶσιν ἐμφαίνοντες. Νοήσεις ἀστραπὰς καὶ τὰς λαμπρότητας τοῦ θείου κηρύγματος δι᾿ οὗ τὰ σκοτεινὰ τῶν προφητῶν ῥήματα διηυγάσθησαν.
17.19Aynı kişiden. Kaynaklar dediği, bilginin kendilerinden çıktığı aretēlerdir. Çünkü "Yüreği temiz olanlara ne mutlu, onlar Tanrı'yı görecekler" der.
Τοῦ αὐτοῦ. Πηγὰς τὰς ἀρετὰς (77) λέγει ἐξ ὧν ἐξέρχεται γνῶσις. « Μακάριοι γὰρ, φησὶν, οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται. »
17.20Yukarıdan uzanıp beni aldı, çok sulardan çekti. Güçlü düşmanlarımdan ve benden nefret edenlerden beni kurtaracak, çünkü benden daha güçlüydüler vesaire. Yukarıdan beni aldı, inmiş olan beni insan hayatının çok sularından çekti ve düşmanlıkta güçlü olan düşmanlardan kurtardı. Şuna dikkat et ki düşmanların güçlü olduğuna tanıklık edilmiştir. Belki tanrısızlık öğretileri de sevgiyi söndüremeyen çok sudur. Güçlü düşmanlar ise hem görünmez olanlar hem de sahte bilgiyle aldatmacayı işleyen insanlardır.
Ἐξαπέστειλενν ἐξ ὕψους καὶ ἔλαβέ με, προσελάβετό με ἐξ ύδάτων πολλῶν. Ῥύσεταί με ἐξ ἐχθρῶν μου δυνατῶν, κοὶ ἐκ τῶν μισούντων με· ὅτι ἐστερεώθησαν ὑπέρ ἐμέ, κ. τ. ἑ. Αὐτὸς ἐξ ὕψους ἔλαβέ με (78), τὸν καταβάντα προσλαβόμενος ἀπὸ πολλῶν ὑδάτων τοῦ ἀνθρωπίνου βίου, καὶ ῥυσάμενος ἐξ ἐχθρῶν ἐν τῷ ἐχθραίνειν δυνατῶν. Ὅρα μεντοιγε, ὅτι δυνατοὶ εἶναι οἱ ἐχθροὶ μεμαρτύρηνται. Ἴσως δὲ καὶ τὰ τῆς ἀθεότητος δόγματα ὕδωρ ἐστὶ πολὺ, οὐ δυνάμενον σβέσαι τὴν ἀγάπην. Ἐχθροὶ δὲ δυνατοὶ, οἵ τε ἀόρατοι, καὶ ἄνθρωποι οἱ διὰ ψευδωνύμου γνώσεως τὴν ἀπάτην ἐργαζόμενοι.
17.21Aynı kişiden. Buradan anlıyoruz ki Kurtarıcı'nın gelişinden önce daimōnlar bizden güçlüydü; şimdi ise, Mesih'in "yılanları ve akrepleri, düşmanın bütün gücünü çiğneme" yetkisi verdiği bizler onlardan daha üstünüz.
χοῦ αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν γινώσκομεν (79), ὅιε πρὸ τῆς ἐπιδημίας τοῦ Σωτῆρος ἰσχυρότεροι ἡμῶν ἦσαν οἱ δαίμονες, νῦν δὲ τούτων ἡμεῖς ἐπικρατέστεροι, οἷς ἔδωκεν ὁ Χριστὸς « πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίωι, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. »
17.22Kötülük günümde önüme geçtiler, Rab bana dayanak oldu. Beni geniş bir yere çıkardı, kurtaracak, çünkü beni diledi vesaire. Sıkıntıya düşen ama daralmayanlar bilsinler ki sıkıntıdan çıkarılacak ve Tanrı'nın kutsal genişliğine götürülecekler. Çünkü kötülük gününde Tanrı kendisine sığınanı destekler ki sarsılıp düşmesin; destekleyerek de sıkıntılarla daralmış kimseyi genişliğe çıkarır; "Sıkıntıda beni genişlettin" dendiği gibi. Bu da kişi sıkıntıdan büsbütün kurtulduğunda değil, yiğitçe taşıdığında olur.
Προέφθασάν με ἐν ἡμέρᾳ κακώσεώς μου, καὶ ἐγένετο Κύριος ἀντιστήριγμά μου. Καὶ ἐξήγαγέ με εἰς πλατυσμόν, ῥύσεταὶ με, ὅτι ἠθέλησέ με. κ. τ. ἑ. Οἱ θλιβόμενοι (80) καὶ μὴ στενοχωρούμενοι ἴστωσαν ἐξαχθησόμενοι ἀπὸ τῆς θλίψεως καὶ εἰς ἅγιον τοῦ Θεοῦ πλατυσμὸν ἀχθήσεσθαι· ἐν γὰρ ἡμέρᾳ κακώσεως τὸν πρὸς αὐτὸν καταφεύγοντα ἀντιστηρίζει Θεὸς, ὡς ἂν μὴ κλονηθεὶς καταπέσῃ· καὶ ἀντιστηρίζων ἐκφέρει εἰς πλάτός τὸν στενούμενον ταῖς θλίψεσι, κατὰ τό. « Ἐν θλίψει ἐπλάτυνάς με· » ὅπερ γίνεται, οὐ πάντως ἀπαλλαττομένου, γενναίως δὲ φέροντος.
17.23Rab adaletime göre beni ödüllendirecek, ellerimin temizliğine göre bana karşılık verecek, çünkü Rab'bin yollarını korudum vesaire. Kutsal elleri kaldıran ve "Ellerimi kaldırışım akşam kurbanıdır" demeye cesaret eden kimse ellerinin temiz olduğunu da itiraf edecektir. Söz, her şeyin yargıyla gerçekleştiğini gören birinindir. Tanrı'nın her bir günah hakkında belli yargıları vardır. Kişi bütün günahlar hakkındaki bütün yargıları gözünün önünde tutunca "Bütün yargıları önümdedir" diyecektir. Ayrıca bunları söyleyen kendini hiçbir şeyde suçlamıyor. Bu yüzden bunları, "her bakımdan bize benzer şekilde, ama günahsız olarak sınanmış" Kurtarıcı'ya da bağlamak gerekir.
Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου, καὶ κατὰ τὴν καθαριότητα τῶν χειρῶν μου ἀνταποδώσει μοι, ὅτι ἐφύλαξα τὰς ὀδοὺς Κυρίου, κ. τ. ἑ. Ὁ ἐπαίρων ὁσίους (81) χεῖρας, καὶ θαῤῥῶν εἰπεῖν· « Ἔπαρσις τῶν χειρῶν μσυθυσία ἑσπερινὴ, » καὶ καθαρότητα χειρῶν ὀμολογίσει ἔχειν. Θεωροῦντος δὲ ὡς ἕκαστον κρίσει γίνεται λόγος. Ἐστι δέ τινα κρίματα τοῦ Θεοῦ περὶ ἐκάστου τῶν ἁμαρτανομένων. Ἐπὰν οὖν τὰ περὶ πάντων τῶν ἁμαρτημάτων κρίματα πάντα πρὸ ὀφθαλμῶν τις ἔχῃ. ἐρεῖ· « Πάντα τὰ κρίματα αὐτοῦ ἐνώπιόν μου. » Καὶ ἄλλως οὐδὲν ὁ ταῦτα λέγων ἑαυτοῦ καταγινώσκει. Ὅθεν καὶ ἐπὶ τὸν Σωτῆρα αὐτὰ δεῖ ἀναφέρεσθαι. « τὸν πεπειρασμένον κατὰ πάντα καθʼ ὁμοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας. »
17.24Aynı kişiden. Psykhēnin temizliği, Tanrı'nın lütfuyla, insanın çabasının da katılmasıyla oluşan tutkusuzluktur. Ellerin temizliği dediği, en iyi melekeden gelen lekesiz peygamberlik faaliyetleridir.
Τοῦ αὐτοῦ. Καθαρειότης ψυχῆς (82) ἐστιν ἀπὰθεια ἐκ χάριτος Θεοῦ, προσγινομένης καὶ σπουδῆς τοῦ ἀνθρώπου. Καθαρειότητα χειρῶν τὰς προφητικάς φησιν ἐνεργείας ἀμολύντους οὕσας ἀπὸ τῆς βελτίστης ἕξεως.
17.25Onunla birlikte kusursuz olacağım, kanunsuzluğumdan korunacağım vesaire. Tanrı olmadan kusursuz olmak mümkün değildir; nitekim biraz sonra "Yolumu kusursuz kıldı" diyor. "Rab adaletime göre beni ödüllendirecek" ve devamını söyleyen kişiye göre kanunsuzluk bulunamaz. "Kanunsuzluğumdan korunacağım" sözü de içimizdeki karanlık denilen şeye bağlanabilir: "İçindeki ışık karanlıksa, ne büyüktür o karanlık!"
Καὶ ἔσομαι ἅμωμος μετʼ αὐτοῦ, καὶ φυλάξομαι ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου, κ. τ. ἑ. Χωρὶς Θεοῦ (83) οὐκ ἔστιν εἶναι ἄμωμον· μετʼ ὀλίγα οὖν φησι· « Καὶ ἔθετο ἄμωμον τὴν ὀδόν μου. » Οὐκ ἔστι δὲ κατὰ τὸν λέγοντα τό. « Ἀνταποδώσει μοι Κύριος κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου, » καὶ τὸ ἐξῆς, ἔχειν ἀνομίαν. Καὶ τό. « φυλάξομαι ἀπὸ τῆς ἀνομίας μου,» δύναται ἀναφέρεσθαι ἐπὶ τὸ λεγόμενον τὸ ἐν ἡμῖν σκότος, κατὰ τό· « Εἰ οὖν τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστὶ, τὸ σκότος πόσον; »
17.26Aynı kişiden. Kusursuz kişi, içinde Tanrı'nın yolunu, yani Mesih'i taşıyandır. Çünkü "Yol benim" diyor. Davut da bu yola kusursuz demiştir: "Tanrım, yolun kusursuzdur."
Τοῦ αὐτοῦ. Ἅμωμός ἐστιν (84) ὁ ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν Χριστόν. « Ἐγὼ γὰρ, φησὶν, εἰμὶ ἡ ὁδός. » Ἄμωμον δὲ ταύτην τὴν ὁδὸν καὶ αὐτὸς ὁ Δαυΐδ ἔφη λέγων· « Ὁ Θεός μου, ἄμωμος ἡ ὁδός σου. »
17.27Rab adaletime göre beni ödüllendirecek vesaire. "Hangi ölçüyle ölçerseniz, size de o ölçüyle ölçülecek." Bu söz, büyük bir güvenle "Kuluna karşılık ver" diyebilen kutsalların sözüdür. Adalet dediği, İsa Mesih'e imandan gelen ve iman edenlerin hepsine açığa çıkan adalettir; çünkü doğru iman edenlerin imanı adalet sayılır.
Καὶ ἀνταποδώσει μοι Κύριος κατὰ τὴν δικαιοσύνην μου, κ. τ. ἑ. « Ἐν ᾧ μέτρῳ (85) μετρεῖτε, ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν. » Ἁγίων δὲ αὕτη ἡ φωνὴ τῶν διὰ πολλὴν παῤῥησίαν δυναμένων λέγειν· « Ἀνταπόδος τῷ δούλῳ σου. » Δικαιοσύνην λέγει τὴν ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἥτις πεφανέρωται εἰς πάντας τοὺς πιστεύοντας· τοῖς γὰρ ὀρθῶς πιστεύουσιν ἡ πίστις εἰς δικαιοσύνην λογίζεται.
17.28Kutsal olanla birlikte kutsal olacaksın, suçsuz adamla birlikte suçsuz olacaksın, seçilmişle birlikte seçilmiş olacaksın, eğri olanla birlikte tersine çevireceksin vesaire. Ben Tanrı ile birlikte nasıl kusursuz olacaksam, Tanrı da kutsal olanla birlikte kutsal, suçsuzla birlikte suçsuz, seçilmişle birlikte seçilmiş olacaktır. Eğri olanla birlikte ise eğri olmayacak (bu caiz değildir), ama Firavun'a yaptığı gibi tersine çevirecektir.
Μετὰ ὁσίου ὁσιωθήσῃ. καὶ μετὰ ἀνδρὸς ἀθώου ἀθῶος ἔσῃ, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτός ἔσῃ, καὶ μετὰ στρεβλοῦ διαστρέψεις, κ. τ. ἑ. Ὡς ἔσομαι (86) ἄμωμος μετʼ αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ, οὕτως ὁ Θεὸς μετὰ ὁσίου ὁσιωθήσεται, καὶ μετὰ ἀθώου ἀθῶος ἓσται, καὶ μετὰ ἐκλεκτοῦ ἐκλεκτὸς ἔσται αὐτός. Μετὰ στρεβλοῦ δὲ οὐχὶ στρεβλὸς ἔσται (οὐδὲ γὰρ θεμιτὸν), ἀλλὰ διαστρέψεις, ὡς μετὰ Φαραώ.
17.29Aynı kişiden. Tanrı kutsallarda kutsal, suçsuzlarda suçsuz, seçilmişlerde seçilmiştir; eğrilerde ise eğri değildir, ama güzel söylemek için onlarla birlikte eğrilir. Çünkü Tanrı'ya eğri demekten kaçınmıştır. Daha saf kimseler bu dizeleri çoğu kez insanlar hakkında alırlar. Tanrı, Tesniye'de söylendiği gibi eğrilir: "Bana karşı eğri gelirseniz, ben de size eğri bir gazapla geleceğim."
Τοῦ αὐτοῦ. Ἐν μὲν τοῖς ὁσίοις (87) ὅσιός ἐστιν ὁ Θεὸς, ἐν δὲ τοῖς ἀθώοις ἀθῶος, ἐν δὲ τοῖς ἐκλεκτοῖς ἐκλεκτὸς, ἐν δὲ τοῖς στρεβλοῖς οὐ στρεβλὸς, ἀλλὰ συστρεβλούμενος αὐτοῖς διὰ τὸ εὔφημον. Στρεβλὸν γὰρ τὸν Θεὸν εἰπεῖν ἐφυλάξατο. Τούτους τοὺς στίχους οἱ ἁπολούστεροι ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων πολλάκις λαμβάνουσιν. Οὔτω δὲ συστρεβλοῦται Θεὸς, ὡς ἐν τῷ Δευτερονομίῳ λέγει· « Ἐὰν εἰσελεύσησθε πρὸς μὲ πλάγιοι, εἰσελεύσομαι κἀγὼ πρὸς ὑμᾶς ἐν θυμῷ πλαγίῳ. »
17.30Aynı kişiden. Ey Efendi, karşılıkları insanların niyetlerine uydurursun. Kutsallara kutsallığa yaraşanı, sorumsuzlara ve adillere uygun olanı, seçilmişlere ve olgunlara olgun olanı verirsin; yoldan çıkıp ters yolda gidenlere de yollarına uygun sonu hazırlarsın. Peki nasıl? "Çünkü sen alçakgönüllü halka selamet vereceksin."
Τοῦ αὐτοῦ. Πρὸς τὰς γνώμας (88) τῶν ἀνθρώπων ἁρμόττεις τὰς ἀντιδόσεις, ὦ Δέσποτα. Παρέχεις γὰρ τοῖς ὁσίοις τὰ ὁσιότητος ἄξια, τοῖς ἀνευθύνοις καὶ δικαίοις τὰ πρόσφορα, καὶ τοῖς ἐκλεκτοῖς καὶ τελείοις τὰ τέλεια· τοῖς δὲ ἐκτραπεῖσι καὶ τὴν ἐναντίαν ὁδεύουσι κατάλληλον παρασκευάζεις τῆς ὁδοῦ τὸ τέλος. Καὶ τίνα τρόπον; « Ὅτι σὺ λαὸν ταπεινὸν σὡσεις. »
17.31Çünkü lambamı sen yakacaksın, ya Rab, Tanrım, karanlığımı aydınlatacaksın vesaire. Bedenin lambası gözdür. Rab onu aydınlatacaktır. İnsan yapısında da bir karanlık vardır; Rab adilin bu karanlığını aydınlatacaktır. Ya da psykhēnin lambası, ışığı kabul edebilen noustur. Onun karanlığı ise öfke ve arzu kısımlarıdır; bunlar ilahî ışıkları alan nous tarafından aydınlatılır. Belki de Rab tarafından hakikatle aydınlatılanların yanan bir lambası vardır; eylemlerini sabah gibi logosla yürüttüklerinden, nousları aydınlandığı için karanlıkları da aydınlanır. Çünkü senin sayende sınavdan kurtulacağım, Tanrım sayesinde surları aşacağım vesaire.
Ὅτι σὺ φωτιεῖς λύχνον μου, Κύριε, ὁ Θεός μου, φωτιεῖς τὺ σκότος μου, κ. τ. ἑ. Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν (89) ὁ ὀφθαλμός. Τοῦτον φωτιεῖ ὁ Κύριος. Ἔχομεν δέ τι καὶ ἐν τῇ ἀνθρωπίνῃ κατασκευῇ σκότος· τοῦτο οὖν τοῦ δικαίου φωτιεῖ ὁ Κύριος. Ἥ λύχνος ψυχῆς ὁ νοῦ, ὡς δὴ φωτὸς δεκτικός. Σκότος δὲ ταύτης τό τε θυμικὸν καὶ ἐπιθυμητικὸν, ἃ δὴ φωτίζεται ὑπὸ τοῦ νοῦ δεξαμένου τὰς θείας αὐγάς. Τάχα δὲ καὶ οἱ περιλαμφθέντες τῇ ἀληθείᾳ ὑπὸ Κυρίου λύχνον ἔχουσιν ἀνημμένον, τὰς δὲ πράξεις κατʼ ὄρθρον ἄγοντες λόγῳ, ἐκ τοῦ τὸν νοῦν πεφωτίσθαι, καὶ σκότος αὐτῶν ἔχουσι φωτιζόμενον. Ὅτι ἐν σοὶ ῥυσθήσομαι ἀπὸ πειρατηρίου, καὶ ἐν τῷ Θεῷ μου ὑπερβήσομαι τεῖχος, κ. τ. ἑ.
17.32Sanırım Eyüp'te hayat bir sınav olarak anılır. Tanrı'da olandan başkası bu acı durumdan kurtulamaz. Kişi ona pay alarak Tanrı'da olur; tıpkı epistēmēye sahip olanın bilgisizliklerden kurtulması gibi. Böyle biri sınava girmez; sınanmadığı için değil, sınavın tuzaklarına yakalanmadığı için. O hâlde bu kişi günahların surunu aşar, onları arkasında bırakır.
Πεἴρά τις, οἶμαι (90), ὁ βίος ἐν τῷ Ἰώβ. Περιστάσεως δὲ οὐκ ἔνι ῥυσθῆναι πικρῶν ἢ τὸν ἐν Θεῷ γεγονότα. Τίνεται δέ τις ἐν Θεῷ, μετέχων αὐτοῦ, ὡς καὶ τῶν ἀγνοημάτων ῥύεταί τις ἐν ἐπιστήμῃ γενόμενος, ὅστις εἰς πειρασμὸν οὐκ εἰσέρχεται, οὐ τῷ μὴ πειρασθῆναι, ἀλλὰ τῷ μὴ ἁλῶναι ταῖς παγίσι τοῦ πειρασμοῦ. Ὑπερβαίνει οὖν οὗτος τὸ τεῖχος τῆς ἁμαρτίας, ὀπίσω ταύτας ποιούμενος.
17.33Tanrım, yolu kusursuzdur; Rab'bin sözleri ateşte arıtılmıştır; ona umut bağlayanların hepsine kalkandır vesaire. Kusursuz yol, "Yol benim" diyen Mesih'tir. Rab'bin sözleri ateşte arıtılmış olduğundan, onları duyanlar şöyle derler: "Yüreklerimiz içimizde yanmıyor muydu?" Ruhta kaynarlar ve kötünün oklarında bulunan, Tanrı'ya yabancı ateşi kabul etmezler. "Yeryüzüne ateş atmaya geldim" diyenin sözleri ateşte arıtılmıştı; bu yüzden şöyle der: "Keşke şimdiden tutuşmuş olsaydı!" Belki de İsa Kutsal Ruh'la ve ateşle vaftiz eder; ama ateş odunu, otu, samanı yakar.
Ὁ Θεός μου, ἅμωμος ἡ ὀδὸς αὐτοῦ, τὰ λόγια Κυρίου πεπυρωμένα, ὑπερασπιστής ἐστι πάντων τῶν ἐλπιζόντων ἐπʼ αὐτόν, κ. τ. ἑ. Ἅμωμος ὀδὸς (91) ὁ Χριστός ἐστιν ὁ εἰπών· Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. » Ἐπεὶ δὲ τὰ λόγια Κυρίου πεπυρωμένα ἐστὶν, οί ἀκούοντες αὐτῶν λέγουσιν· Οὐχὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν; » Καὶ « πνεύματι δὲ ζέουσι, καὶ ἀλλότριον Θεοῦ οὐ παραδέχονται πῦρ, ὅπερ ἐστὶν ἐν τοῖς βέλεσι τοῦ πονηροῦ. Ἀλλʼ ὁ εἰπών· « Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, » πεπυρωμένα εἶχε λόγια· διό φησι· Καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη; « Τάχα δὲ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ καὶ πυρὶ βαπτίζει Ἰησοῦς. ἀλλὰ τὸ πῦρ κατακαίει ξύλα, χόρτον, καλάμην.
17.34Çünkü Rab'den başka Tanrı kimdir? Tanrımız'dan başka Tanrı kimdir? Beni güçle kuşatan, yolumu kusursuz kılan, ayaklarımı geyik ayağı gibi yapan ve beni yüksek yerlere dikecek Tanrı'dır vesaire. Bu anlamda tek hakiki Tanrı, Tanrı ve Baba'dır; ancak çoğu zaman nadir olan için kullanılan "kim" sözünü Biricik Olan'a bağlarsak o başka. Burada kuşak güçtür, Pavlus'ta ise hakikat. İyi koşan ve koşusunu tamamlayanın ayakları geyik ayakları gibi yapılır. "Beni yüksek yerlere dikecek." Herkesin kendine özgü yükseklikleri vardır; o kişi bunlardan düşmüş ya da inmiştir.
Ὅτι τίς Θεὸς πλὴν τοῦ Κυρίου; καὶ τίν Θεὸ πλὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν; Ὁ Θεὸς ὁ περιζωννύων με δύναμιν, καὶ ἔθετο ἄμωμον τὴν ὀδόν μου· ὁ καταρτιζόμενος τοὺς πόδας μου ὡσεὶ ἐλάφου, καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἰστῶν με, κ. τ. ἑ. Κατὰ τοῦτο τὸ σημαινόμενον (92), μόνος Θεός ἐστιν ἀληθιωὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, εἰ μὴ ἄρα τὸ τίς, ἐπὶ τοῦ σπανίου πολλάκις κείμενον, ἐπὶ τὸν Μονογενῆ ἀνοίσομεν. Καὶ νῦν μὲν ἡ ζώνη δύναμις, παρὰ δὲ Παύλῳ ἀλήθεια. Καταρτίζονται δὲ οἱ πόδες ὡς ἐλάφων, τοῦ τρέχοντος καλῶς, καὶ τὸν δρόμον πληροῦντος. « Καὶ ἐπὶ τὰ ὑψηλὰ ἱστῶν με. » Ἴδιὰ τινα ὕψη ἐστὶν ἑκάστου, ἀφ ὧν κατέπεσεν, ἢ καταβέβηκε.
17.35Aynı kişiden. İnsanın ayakları eylem yoluyla geyik ayakları gibi yapılır, temaşa yoluyla da yükseltilir. Çünkü geyik yılanları öldürür.
Τοῦ αὐτοῦ. Καταρτίζονταί τινος (93) οἱ πόδες ὡσεὶ ἐλάφου διὰ τῆς πρακτικῆς, ὑψοῦνται δὲ διὰ τῆς θεωρίας. Διότι ἡ ἔλαφος ἀναιρεῖ τοὺς ὅφεις.
17.36Ellerimi savaşa alıştıran, kollarımı tunç yay yapan sensin vesaire. Tunç, eylemin simgesidir. Hezekiel, Yeruşalim'e "Tuncunu mahvetti" der. Oklarımızı kollarımız attığı için, kollarımı yay olarak hazırladın diyor ve "tunç" sözünü ekleyerek gerginliği ve kırılmazlığı gösteriyor: Düşmanlara karşı mücadelelerde beni yenilmez yaptın.
Διδάσκων χεῖράς μου εἰς πόλεμον· καὶ ἔθου τόξον χαλκοῦν τοὺς βραχίονάς μου, κ. τ. ἑ. Ὁ χαλκὸς σύμβολόν ἐστι (94) πρακτικῆς. « Διέφθειρε γὰρ τὸν χαλκόν σου, » φησὶν Ἰεζεχιὴλ πρὸς τὴν Ἱερουσαλήμ. Ἐπειδὴ οὖν οἱ ἡμέτεροι βραχίονες πέμπουσι τὰ βέλη, φησὶν, ὅτι, Παρεσκεύασας τοὺς βραχίονάς μου τόξον, καὶ προστίθησι « χαλκοῦν, ἐμιφαίνων τὸ εὔτονον καὶ ἄθραυστον, καὶ λέγων ὅτι, Ἀήττητόν με πεποίηκας ἐν τοῖς κατὰ τῶν ἐχθρῶν ἀγῶσι.
17.37Selametimin kalkanını bana verdin, sağ elin beni destekledi, terbiyen beni sonuna kadar doğrulttu, terbiyen bana öğretecek vesaire. Baba'nın sağında oturana sağ el denir. İlk terbiyeyle bizi doğrultur, ikincisiyle öğretir. Çünkü doğru yaşayış psykhēyi ayağa kaldırır, hakiki bilgi ise onu genişletir. Sağ el, her şeyi yaratan Oğul'dur; başka yerde onun için şöyle denmiştir: "Rab'bin sağ eli güç gösterdi, Rab'bin sağ eli beni yükseltti."
Καὶ ἔδωκάς μοι ὑπερασπισμὸν σωτηρίας μου· καὶ ὁ δεξιὰ σου ἀντελάβετό μου, καὶ ἡ παιδεία σου ἀνώρθωσέ με εἰς τέλος, καὶ ἡ παιδεία σου αὐτή με διδάξει, κ. τ. ἑ. Ὁ ἐν δεξιᾷ καθήμενος (95) τοῦ Πατρὸς, οὗτος καλεῖται δεξιά. Καὶ διὰ μὲν τῆς προττέρας παιδείας « ἡμᾶς » ἀνορθοῖ, διὰ δὲ τῆς δευτέρας διδάσκει. Πολιτεία γὰρ ὀρθὴ ἀνίστησι ψυχὴν, γνῶσις δὲ ἀληθὴς πλατύνει αὐτήν. Δεξιὰ ὁ τὰ πάντα δημιουργήσας Υἱὸς, περὶ οὗ καὶ ἀλλαχοῦ εἴρηται· « Δεξιὰ Κυρίου ἐποίησε δύναμιν, δεξιὰ Κυρίου ὕψωσέ με. »
17.38Altımda adımlarımı genişlettin, izlerim zayıflamadı vesaire. Bu, böyle durumlarda da genişlik veren logos sayesinde sıkıntılara kolayca katlanan kişinin sözüdür; öyle ki izlerinde en küçük bir zayıflık görünmez.
Ἐπλάτυνας τὰ διαβήματά μου ὑποκάτω μου, καὶ οὐκ ἠσθένησαν τὰ ἵχνη μου, κ. τ. ἑ. Εὐφόρως ὑπομένοντος (96) θλίψεις ἡ φωνὴ διὰ τὸν ἐμποιοῦντα λόγον καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις τὴν εὐρυχωρίαν, ὡς μηδὲ τὴν τυχοῦσαν ἀσθένειαν ἐν τοῖς ἴχνεσιν ἐμφαίνεσθαι.
17.39Düşmanlarımı kovalayıp yakalayacağım, tükenene dek dönmeyeceğim. Onları ezeceğim, ayağa kalkamayacaklar; ayaklarımın altına düşecekler vesaire. Yeni Antlaşma'nın hizmetkârı olmaya Tanrı tarafından yeterli kılınan, Tanrı bilgisine karşı kaldırılan her yükselişi yıkacak olan kişi, Tanrı'dan gelen selamete düşman sözleri kovalayacaktır ve onlar tükenmeden savaştan dönmeyecektir. Hakikate düşman sözler ezilerek, Tanrı'nın yeterli kıldığı kişinin önünde duramayacaklardır.
Καταδιώξω τοὺς ἐχθρούς μου, καὶ καταλήψομαι αὐτοὺς, καὶ οὐκ ἀποστραφήσομαι, ἕως ἂν ἐκλείπωσιν. ἐκθλίψω αὐτοὺς, καὶ οὐ μὴ δύνωνται στῆναι· πεσοῦνται ὑπὸ τοὺς πόδας μου, κ. τ. ἑ. Ὁ ἱκανωθεὶς (97) ὑπὸ Θεοῦ διάκονος εἶναι Διαθήκης Καινῆς ὡς πᾶν ἐπαγόμενον ὕψωμα κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ καθαιρεῖν, καταδιώξας τοὺς ἐχθροὺς τῇ ἀπὸ Θεοῦ σωτηρίᾳ λόγους, καταδιώξεται αὐτοὺς, καὶ οὐ πρότερον τοῦ ἐκλιπεῖν αὐτοὺς, ἀποστραφήσεται πολεμῶν αὐτοῖς. Στῆναι δὲ ἐνώπιον τοῦ ἱκανωθέντος ὑπὸ Θεοῦ οὐ δυνήσονται ἐκθλιβόμενοι οἱ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας λόγοι.
17.40Aynı kişiden. Düşmanları, içinde tutkulu düşüncelerin oluşmasına izin vermeyen kişi kovalar; çünkü günahlar bunlardan doğar. Aynı kişiden. Düşmanların tükenişini tutkusuzluk sağlar.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὗτος καταδιώκει (98) τοὺς ἐχθροὺς, ὁ μὴ ἐῶν ἐμπαθεῖς ἐν ἑαυτῷ γίνεσθαι λογισμούς ἀπὸ γὰρ τούτων ἐπισυμβαίνουσιν ἡμῖν αἱ ἁμαρτίαι. Τοῦ αὐτοῦ. ἔκλειψιν ἐχθρῶν (99) ἀπάθεια κατεργάζεται.
17.41Aynı kişiden. Kötü duruştan düşenlere iyilik edilmiş olur. Hakikate düşman sözler de, eli yeterli olanın önünde duramayacaklardır; Davut adı da böyle çevrilir.
Τοῦ αὐτοῦ. Οἱ πεσόντες (1) ἀπὸ τῆς ἐν φαύλῳ στάσεως εὐεργετοῦνται. Ἀλλʼ οὐδὲ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχ θροὶ λόγοι δυνήσονται στῆναι ἐνώπιον τοῦ ἱκανοῦ χειρὶ, Ὄπερ ὁ Δαυῒδ ἑρμηνεύεται.
17.42Düşmanlarımı bana sırt çevirttin, benden nefret edenleri yok ettin vesaire. Düşmanlar, artık psykhēye tutkulu düşünceler atamadıklarında sırt çevirirler.
Καὶ τοὺς ἐχθρούς μου ἔδωκάς μοι νῶτον, καὶ τοὺς μισοῦντάς με ἐξωλόθρευσας, κ. τ. ἑ. Νῶτον διδόασιν (2) οἱ ἐχθροὶ, μηκέτι λογισμοὺς ἐμπαθεῖς ἐμβαλεῖν δυνάμενοι τῇ ψυχῇ.
17.43Aynı kişiden. Düşmanlarımı, değişip benden ayrılmadan beni izleyecek biçimde verdin; öyle ki sırtım gibi oldular; ya da kaçarak.
Τοῦ αὐτοῦ. Ἔδωκας τοὺς ἐχθρούς μου (3) μεταβαλόντας ἀκολουθεῖν μοι ἀχωρίστως μου, ὥστε αὐτοὺς γενέσθαι μοι νῶτα, ἥ φεύγοντας.
17.44Beni halkın itirazlarından kurtar, beni ulusların başına koyacaksın vesaire. Bunu, itiraz edilen işaret olan Mesih söylüyor; Tanrı onu ulusların başına koymuştur. Çünkü kilisenin başı Mesih'tir.
Ῥῦσαί με ἐξ ἀντιλογιῶν λαοῦ, καταστήσεις με εἰς κεφαλὴν ἐθνῶν, κ. τ. ἑ. Ὁ εἰς σημεῖον (4) ἀντιλεγόμενον γενόμενος ταῦτά φησι Χριστὸς, ὅν ὁ Θεὸς κατέστησεν εἰς κεφαλὴν ἐθνῶν. Κεφαλὴ γὰρ τῆς Ἐκκλησίας ὁ Χριστός.
17.45Tanımadığım bir halk bana kul oldu, kulaklarıyla duyup bana itaat etti vesaire. Kitaplar "tanımadım" sözünü özellikle aşağı olanlar için kullanır; burada Mesih bu sözü uluslardan gelen halk için kullanmıştır. Çünkü bir zaman tanınmıyordu. Tanrı'nın da böyle konuştuğunu göreceksin.
Λαὸς, ὅν οὐκ ἔγνων, ἐδούλευσέ μοι, εἰς ἀκοὴν ὠτίου ὑπήκουσέ μοι, κ. τ. ἑ. Τὸ, « οὐκ ἕγνων » (5), ἰδίως αἱ Τραφαὶ ὀνομάζουσιν ἐπὶ τῶν χειρόνων· νῦν μὲν γὰρ ὁ Χριστὸς τὸ, « οὐκἕγνων, » ἐπὶ τοῦ λαοῦ τοῦ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἕταξεν. Ἦν γὰρ ὅτε οὐκ ἐγινώσκετο. Εὑρήσεις δὲ τοιαῦτα καὶ τὸν Θεὸν λέγοντα.
17.46Aynı kişiden. Bilmedikleri için bilinmediler, bildikleri için bilindiler.
Τοῦ αὐτοῦ. Ἀγνοοῦντες ἠγνοοῦντο (6), καὶ ἐγνωκότες ἐπεγνώσθησαν.
17.47Yabancı oğullar eskidiler, yollarından çıkıp topalladılar vesaire. Aretē yeniler, kötülük ise eskitir. Topallamak da eskiyenlere özgüdür.
Υἱοὶ ἀλλότριοι ἐπαλαιώθησαν, καὶ ἐχώλαναν ἀπὸ τῶν τρίβων αὐτῶν, κ. τ. ἑ. Ἡ μὲν ἀρετὴ (7) ἀνακαινοῖ, ἡ δὲ κακία παλαιοῖ. Παλαιουμένων δὲ τὸ χωλαίνειν.
17.48Aynı kişiden. "Ne zamana kadar iki baldırınız üzerinde topallayacaksınız?" İnsanların yolları eylem ve temaşadır.
Τοῦ αὐτοῦ. « Ἕως πότε(8) ὑμεῖς χωλανεῖτε ἐπʼ ἀμφοτέραις ταῖς ἰγνύαις ὑμῶν; » Τρίβοι δὲ ἀνθρώπων πρᾶξις καὶ θεωρία.
17.49Bana öç aldıran ve halkları bana boyun eğdiren Tanrı vesaire. Mesih, Tanrı'dan öç alma yetkisini alarak şöyle diyor: "Öç benimdir, ben karşılık vereceğim."
Ὁ Θεὸς ὁ διδοὺς ἐκδικήσεις ἐμοὶ, καὶ ὑποτάξας λαοὺς ὑπʼ ἐμέ, κ. τ. ἑ. Λαβὼν ἀπὸ Θεοῦ (9) ἐκδικήσεις, Χριστός φησιν· « Ἐμοὶ ἐκδικήσεις, ἐγὼ ἀνταποδώσω. »
17.50Aynı kişiden. "İşte size yılanların ve akreplerin üzerine basma yetkisi verdim" vesaire. O, eskiden bilinmeyen halka kendisine bağlı olmayı bağışlayandır. "Öfkeli düşmanlardan kurtarıcım." Gazabın hüküm sürdüğü kimselerde öfke de vardır. Düşmanlarım öfkeliyse gazaplıdırlar da. Çünkü "Gazapları yılanın gazabı gibidir" der.
Τοῦ αὐτοῦ. « Ἰδοὺ, δέδωκα (10) ὑμῖν τὴν ἐξοισίαν πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων, » καὶ τὰ ἐξῆς. Ὁ τῷ ἀγνοουμένῳ πάλαι λαῷ παρέχων τὸ ὑπʼ αὐτὸν τετάχθαι. « Ὁ ῥύστης μου ἐξ ἐχθρῶν ὀργίλων. » Ἐν οἷς θυμὸς ἐπικρατεῖ, ἐν τούτοις καὶ ὀργιλότης. Εἰ δὲ οἱ ἐχθροί μου ὀργίλοι, ἄρα καὶ θυμώδεις εἰσί. « Θυμὸς γὰρ, φησὶν, αὐτοῖς κατὰ τὴν ὁμοίωσιν τοῦ ὄφεως. »
18.1Mezmur 18
Gökler Tanrı'nın yüceliğini anlatır, gök kubbe onun ellerinin eserini duyurur vesaire. Gökler Tanrı'nın yüceliğini anlatıyorsa ve gökler yok olacaksa ("Gökler yok olacak, ama sen kalacaksın" denir), Tanrı'nın yüceliğini anlatanlar mı yok olacak? Oysa Tanrı'nın yüceliğini anlatan hiç kimse yok olmayacaktır, çünkü Tanrı "Beni yüceltenleri yücelteceğim" diyor. Demek ki bu gökler yok olmayacak; Tanrı'nın yüceliğini anlatan gökler akıl sahibi tabiata aittir, içlerinde adalet güneşini taşıdıkları için gökler diye anılırlar; yok olacak gökler ise bedensel cevherdendir.
Οἱ οὐρανοὶ διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, ποέησιν δέ χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα, κ. τ. ἑ. Ε: οἱ οὐρανοὶ (11) διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ, οἱ δὲ οὐρανοὶ ἀπολοῦνται ·(« Οἱ οὐρανοὶ » γὰρ, φησὶν, « ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις· »)οἱ διηγούμενοι ἆρα τῂν δόξαν τοῦ Θεοῦ ἀπολοῦνται; Ἀλλὰ μὴν οὐδεὶς διηγούμενος τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ ἀπολεῖται· « Τοὺς γὰῳ δοξάζοντάς με, » φησὶν ὁ Θεὸς, « δοξάσω. » Οὐκ ἅρα οἱ οὐρανοὶ ἀπολοῦνται· ἀλλʼ οἱ μὲν διηγούμενει οὐρανοὶ τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ τῆς νοερᾶς εἰσι φύσεως. οὐρανοὶ λεγόμενοι διὰ τὸ ἕχειν ἐν ἑαυτοῖς τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον· οἱ δὲ ἀπολλύμενοι οὐρανοὶ τῆς σωματικῆε εἰσιν οὐσίας.
18.2Aynı kişiden. Çünkü ne yeryüzü ne de yeryüzünden gelen topraktan insan Tanrı'nın yüceliğini anlatabilir. "Yeryüzünden olan yeryüzünden konuşur." Belki de gökler, göksel olanın suretini taşıyanlardır; Tanrı'nın yüceliğini onlar anlatır. Gökler de Tanrı'nın ellerinin eseridir. Farka dikkat et: "anlatmak" göklere, "duyurmak" gök kubbeye yüklenmiştir.
Τοῦ αὐτοῦ. Οὕτε γὰρ γῆ (12), οὕτε ὁ ἐκ γῆς χοῖκὸς διηγήσασθαι δύναται δόξαν Θεοῦ. « Ὁ γὰρ ὢν ἐκ τῆς γῆς ἐκ τῆς γῆς λαλεῖ. Τάχα δὲ οὐρανοί εἰσιν οἱ τοῦ οὐρανίου τὴν εἰκόνα φοροῦντες, οἵτινες διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ. Εἰσὶ δὲ καὶ οὐρανοὶ ποίημα χειρῶν Θεοῦ. Τήρει δὲ διαφορὰν, τὸ μὲν διηγεῖσθαι ἐπὶ τῶν οὐρανῶν κείμενον, τὸ δὲ ἀναγγέλλειν ἐπὶ τοῦ στερεώματος εἰρημένον.
18.3Gün güne söz taşırır, gece geceye bilgi duyurur vesaire. Temaşa hayatını benimseyenler de gökte hazine biriktirir ve yürekleri orada olduğundan, zihnî şeylerin temaşası yoluyla Tanrı'nın sözü geçen yüceliğini anlatan göklerdir. Eylem insanları ise sağlam durdukları için gök kubbedir; Tanrı'nın işlerini yaparak ve onun eseri olarak Tanrı'nın ellerinin eserini duyururlar. Günün ışıklı anlayışı, başka bir ışıklı anlayışla uyum içindeyken söz taşırır; tıpkı Eski Kitap'ın ruhani besinlerle dolup doluluğundan taşırarak Yeni Antlaşma'ya sözler sunması gibi. Gece ise, yani sırlı şeylerin en derin kavranışı, bizi başka bir kapalılığa götürür; bu kavranışı, Tanrı'nın derinliklerini de araştıran Tanrı'nın Ruhu, ona sahip olanlara verir. Konuşma sözlerin önünü açar; sözler ise ispatlar sunarak epistēmēyi getirir. İkisi de duyulsun diye Tanrı tarafından söylenmiştir; bu yüzden itaat etmeyenlerin hiçbir mazereti yoktur. Tohuma elverişli toprak olanlar, sesi, yani Kitap'ın duyulur ifadesini alırlar. Bunların ötesine geçenler ve "sınırlar" diye anılanlar ise açıkça eğitilerek sözleri alırlar. Çünkü Petrus sesi duyduğu için "Sonsuz hayatın sözleri sendedir" demedi. Kurtarıcı da "Size söylediğim sözler ruhtur" dedi. Bunu dünyanın sınırları olan elçilere söylüyordu.
Ἡμέρα τῇ ἡμέρα ἐρεύγεται ῥῆμα, καὶ νὺξ τυκτὶ ἀναγγέλλει γνῶσιν, κ. τ. ἑ. Ἀλλὰ καὶ οἱ τὸν (13) θεωρητὸν ἀσπαζόμενοι βίον θησαυρίζουσιν ἐν οὐρανῷ, κἀκεῖ τὴν καρδίαν ἔχοντες, οὐρανοί εἰσι διηγούμενοι τὴν προειρημένην Θεοῦ δόξαν διὰ θεωρίας τῆς περὶ νοητῶν πραγμάτων. Οἱ πρακτικοὶ δὲ στερέωμά εἰσιν, ἑδραῖοι τυγχάνοντες, καὶ ἀπαγγέλλουσι τὴν ποίησιν τῶν τοῦ Θεοῦ χειρῶν, ἐργαζόμενοι τὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ τούτου τυγχάνοντες ἕργα. Καὶ ἡ φωτινὴ δὲ νόησις ἡμέρας οὖσα, ἑτέρᾳ φωτεινῇ νοήσει σύμφωνος οὖσα, ἐρεύγεται ῥῆμα ὡς ἡ Παλαιὰ Γραφὴ τῶν πνευματικῶν πληρωθεῖσα τροφῶν, ἀπὸ τοῦ πληρώματος ἐρευγομένη, προσφέρεται ῥήματα τῇ Καινῇ Διαθήκῃ. Ἡ δὲ νὺξ, ἡ βαθυτάτη τῶν μυστικῶν πραγμάτων διάληψις, πρὸς ἑτέραν ἡμᾶς ἀσάφειαν ὁδηγεῖ, ἥνπερ διάληψιν δίδωσι τὸ τοῦ Θεοῦ Πνεῦμα τοῖς ἔχουσιν αὐτό· τὸ καὶ τὰ βάθη ἐρευνῶν τοῦ Θεοῦ. Ἡ λαλιὰ δὲ προποιεῖται τοῖς λόγοις, οἱ δὲ λόγοι τὴν ἐπιστήμην ἐπάγουσι, τὰς ἀποδείξεις παρέχοντες. Ἀμφότερα δὲ διὰ τοῦτο παρὰ Θεοῦ λέλεκται, ὅπως ἄν ἀκουσθῶσι· διὸ καὶ τοῖς ἀπειθοῦσιν οὐκ ἕστιν ἀπσλογία. Χωροῦσι δὲ τὸν φθόγγον ὅσοι τυγχάνουσι γῆ πρὸς σπόρον ἐπιτηδεία, τὴν λέξιν τὴν κατὰ τὸ αἰσθηιὸν τῆς Γραφῆς. Οἱ δὲ τούτους ὑπερβεβηκότες, καὶ πέρατα χρηματίζοντες, δέχονται τὰ ῥήματα σαφῶς παιδευόμενοι· οὐ φθόγγου γὰρ ἀκούων ὁ Πέτρος ἑλεγε· « Ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις. » Καὶ ὁ Σωτὴρ ἕφη· « Τὰ ῥήματα ἃ ἐλάλησα ὑμῖν, πνεῦμά ἐστιν. » Ἀποστόλοις γὰρ ἔλεγε, πέρατα τυγχάνουσιν οἰκουμένης.
18.4Sesleri duyulmayan konuşma ve söz yoktur vesaire. Konuşma ile söz aynı şey değildir; çünkü geveze ile söz ehli de aynı değildir. Belki de ses konuşmalara, sözcükler ise sözlere aittir.
Οὐκ εὶσὶ λαλιαὶ οὐδὲ λόγοι, ὧν οὐχὶ ἀκούον. ται αἰ φωναὶ αὐτῶν, κ. τ. ἑ. Οὐ ταυτὸν λαλιὰ (14) καὶ λόγος, ἐπεὶ οὐδὲ ταυτὸν ὁ λάλος τῷ λογίῳ· ἢ τάχα λαλιῶν μὲν ὁ φθόγγος, λόγων δὲ τὰ ῥήματα.
18.5Çadırını güneşte kurdu vesaire. Rabbimiz adalet güneşidir; Baba onda konaklar: "Ben Baba'dayım, Baba da bendedir" denildiği gibi. Yine: "Bende kalan Baba işleri yapar." Elçi de: "Tanrı Mesih'te dünyayı kendisiyle barıştırıyordu."
Ἐν τῷ ἡλίῳ ἔθετο τὸ σκήνωμα αὐτοῦ, κ. τ. ἑ. Ὁ Κύριος ἡμῶν (15) ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ἐστὶν, ἐυ αὐτῷ δὲ κατασκηνοῖ ὁ Πατὴρ, κατὰ τό· « Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. » Καὶ πάλιν· « Ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ μένων αὐτὸς ποιεῖ τὰ ἕργα. » Καὶ ὁ Ἀπόστολος· « Θεὸς ἦν ἐν τῷ Χριστῷ κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ. »
18.6O, gerdekten çıkan güvey gibidir vesaire. Mesih güvey gibidir: "Gelini olan güveydir" der. Güzelliğiyle, gerdekten büyük bir ihtişamla çıkan güveyi andırır.
Καὶ αὐτὸς ὠς νυμφίος ἐκπορευόμενος ἐκ παστοῦ αὐτοῦ, κ, τ. ἑ. Ὡς νυμφίος ἐστὶν (17) ὁ Χριστός· « Ὁ γὰρ ἕχων, φησὶ, τὴν νύμφην νυμφίος ἐστί. » Κατὰ τὸ κάλλος μιμεῖται νυμφίον ἐκ παστάδος μετὰ πολλῆς εὐπρεπείας.
18.7Rab'bin kanunu kusursuzdur, psykhēleri döndürür; Rab'bin tanıklığı güvenilirdir, bebekleri bilge kılar; Rab'bin hükümleri doğrudur, yüreği sevindirir; Rab'bin emri açıktır, gözleri aydınlatır. Rab korkusu temizdir vesaire. Ruhani kanun, ruhani kimseler için temizleyicidir, psykhēyi döndürür. Rab'bin tanıklığı, Mesih'in çarmıhtaki tanıklığı olabilir; Rab'bin güvenilir tanıklığı bebekleri bilge kılar. Rab'bin hükümleri, her birine liyakatine göre karşılık vermenin adaletini içerenlerdir; bunlar Rab'bin kanunundaki hükümlerdir ya da onun her birine yönelik tedbirine ilişkin olanlardır; bunlar anlaşıldığında yüreği sevindirir. Rab'bin emri, genel kanun biçiminde emirdir; gizli değil açıkça söylenir ve tutulduğunda psykhēnin gözlerini aydınlatır. "Rab korkusu temizdir." Rab'den psykhēleriyle korktuğunu sananlardan, nelerden korkmak gerektiğini bilenler kötülüklerden sakınırlar; çünkü Rab korkusuyla herkes kötülükten sakınır. Ötekilerde ise Rab'bin gerçek korkusu yoktur. Çünkü bu korku temizdir ve meyveleri sonsuza dek kalır.
Ὁ νόμος τοῦ Κυρίου ἄμωμος, ἐπιστρέφων ψυχάς· ἡ μαρτυρία Κυρίου πιστὴ, σοφίζουσα νήπια· τὰ δικαιώματα Κυρίου εὐθέα, εὐφραίνοντσ καρδίαν· ἡ ἐντολὴ Κυρίου τηλαυγὴς, φωτίζουσα ὀφθαλμούς. Ὁ φόβυς Κυρίου ἁγνὸς, κ. τ. ἑ. Ὁ πνευματικὸς νόμος (18) τοῖς πνευματικοῖς καθάρσιος ἐπιστρέφει ψυχήν. Ἡ μαρτυρία Κυρίου δύναται τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ σταυρῷ μαρτύριον εἶναι, ἡ πιστὴ τοῦ Κυρίου μαρτυρία τοὺς νηπίους σοφίζουσα. Τὰ δικαιώματα Κυρίου, ἃ περιέχει δικαιοσύνην τῆς πρὸς ἕκαστον κατʼ ἀξίαν ἀποδόσεως, τοῦ Κυρίου · ἐν τῷ νόμῳ αὐτοῦ ἐστι δικαιώματα, ἢ τὰ περὶ τὴν πρὸς ἕκαστον αὐτοῦ οἰκονομίαν· ταῦτα γὰρ νοηθέντα εὐφραίνει καρδίαν. Ἡ ἐντολὴ Κυρίου ἐν εἴδει γενικοῦ νόμου ἐστὶν ἐντολή · οὐ κεκρυμμένως δὲ αὕτη , ἀλλὰ τηλαυγῶς λέγεται, καὶ φυλαχθεῖσα φωτίζει τοὺς τῆς ψυχῆς ὀφθαλμούς. « Ὁ φόβος Κυρίου ἁγνός· » τῶν δοκούντων φοβεῖσθαι τῆς ψυχῆς τὸν Κύριον οἱ μὲγ εἰδότες περὶ ὧν φοβεῖσθαι δεῖ, ἐκκλίνουσι τῶν κακῶν τῷ γὰρ φόβῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ· οἱ δὲ οὐκ ἔχουσι τὸν ἀληθῶς φόβον Κυρίου. Ἁγνὸς γὰρ οὗτος. καὶ οἱ καρποὶ αὐτοῦ διαμένουσιν εἰς αἰῶνα αἰῶνυς.
18.8Aynı kişiden. "Rab'bin kanunu kusursuzdur, psykhēleri döndürür." Kötülükten aretēye mi döndürür, yoksa duyulur şeylerden zihnî şeylere mi? Belki de ikincisi, çünkü birincisini yapmak emrin tabiatındadır. Musa'nın kanunu çeşitli adlarla anılır. Yaşayışı düzenlediği için kanun; ihlalin sonuçlarını bildirip cezayı gösterdiği için tanıklık; güzele teşvik edip haksız olanı yasakladığı için hükümler; yapılması gerekeni efendi gibi buyurup önerdiği için emir; koruyanın hangi iyiliklere kavuşacağını, çiğneyenin hangi cezalara çarptırılacağını gösterdiği için yargılar denir. O hâlde, diyor, Rab'bin kanunu kusursuz olarak insanların psykhēlerini döndürür.
Τοῦ αὐτοῦ. « Ὁ νόμος Κυρίου ἄμωμος, ἐπιστρέφων ψυχάς. » Πότερον ἀπὸ κακίας (19) ἐπιστρέφων πρὸς τὴν ἀρετὴν, ἢ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν ἐπὶ τὰ νοητά; Καὶ τάχα τοῦτο. Τὸ γὰρ πρότερον ἡ ἐντολὴ πέφυκς ποιεῖν. Ὁ τοῦ Μωϋσέως νόμος διαφόρως ὀνομάζεται. Λέγεται γὰρ νόμος, ὡς τὴν πολιτείαν ῥυθμίζων· μαρτυρία, ὅτι διαμαρτύρεται τὰ τῆς παραβάσεως, τιμωρίαν δεικνύς· δικαιώματα, ὅτι πρὸς τὸ καλὸν προτρέπων ἀπαγορεύει τὸ ἄδικον · ἐντολὴ, ὡς τὸ πρακτέον δεσποτικῶς κελεύων καὶ εἰσηγούμενος· κρίματα, ὅτι δείκνυσι τίνων ὁ φυλάσσων ἀγαθῶν τεύξεται, καὶ τίσι τιμωρίαις ὁ παραβαίνων παραδοθήσεται. Ὁ νόμος οὖν, φησὶ, τοῦ Κυρίου ἄμωμος Εν ἐπιστρέφει τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχάς.
18.9Aynı kişiden. "Rab korkusu temizdir, sonsuza dek kalır." Temizlik günahlardan uzak durmaktır; korku da insanları temiz kıldığı için temizdir, çünkü Rab korkusuyla herkes kötülükten sakınır. Sonsuz olan korku, kendisinin bulunduğu kişileri de sonsuz kılar. Saygı ve Tanrı korkusu sonsuz iyiliklerin hazzını sağlar. Tanrı korkusunun temiz olması doğaldır; insani korku ise kınanır ve korkaklık adını alır.
Τοῦ αὐτοῦ « Ὁ φόβος Κυρίου ἁγνὸς, διαμένων εἰς αἰῶνα αἰῶνος » Ἁγνεία ἐστὶν (20) ἁμαρτημάτων ἀποχὴ, καὶ ὁ φόβος ἁγνὸς, ὡς ἁγνοὺς ποιῶν· τῷ γὰρ φόβῳ Κυρίου ἐκκλίνει πᾶς ἀπὸ κακοῦ. Αἰώνιος δὲ ὤν ὁ φόβος, καὶ αἰωνίους οἷς ἂν γένηται ποιεῖ. Εὐλάβεια καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν προξενεῖ τὴν ἀπόλαυσιν. Εἰκότως δὲ ὁ τοῦ Θεοῦ φόβος ἁγνός· ὁ γὰρ ἀνθρώπινος ψέγεται, καὶ δειλίας ἔχει προσηγορίαν.
18.10Kulun da onları koruyor vesaire. Kul koruyorsa, korumayan kul değildir. Tanrı'nın arzu edilen şeylerini, onlardan başka bir şey arzu etmeyen korur. Bu yüzden karşılığı, arzuladıklarına kavuşmaktır. Açık olanları başarınca gizli olanlar için dua eder.
Καὶ γὰρ ὁ δοῦλός σου φυλάσσει αὐτὰ, κ. τ. ἑ. Εἰ ὁ δοῦλος (21) φυλάσσει, ὁ μὴ φυλάσσων οὐ δοῦλος. ὑλάσσει δὲ τὰ ἐπιθυμητὰ τοῦ Θεοῦ ὁ ἐπιθυμῶν οὐκ ἄλλο τι ἢ αὐτά. Διὸ ἔχει ἀνταπόδοσιν τυχεῖν τῶν ἐπιθυμουμένων. Τὰ φανερὰ δὲ κατορθώσας, περὶ τῶν νρυφίων εὔχεται.
18.11Bana hâkim olmazlarsa o zaman kusursuz olacağım vesaire. Yabancılar bize hâkim olmazsa o zaman kusursuz oluruz, önceden böyle değildik. En büyük günahtan da temizlenerek kusursuz olacağız. Kendi ağzından temiz olmayan hiçbir şey çıkarmayan kişinin sözleri makbul olacaktır; çünkü ağzını yalnız Tanrı'nın sözü için açar. Böyle bir kişinin yüreğinin düşüncesi, güveninden ötürü Tanrı'nın önündedir; bazen değil, her zaman. Hiç kimse yüreğinin düşüncesini başıboş bırakıp bu yüzden kötü düşüncelerle lekelenmezse, yüreğin düşüncesi her zaman Tanrı'nın önünde olabilir.
Ἐὰν μή μου κατακυριεύσωσι, τότε ἄμωμος ἔσϲμαι, κ. τ. ἑ. Ἐὰν οἱ ἀλλότριοι (22) μὴ κατακυριεύσωσιν ἡμῶν, τότε ἅμωμοι ἐσόμεθα, οὐ πρότερον τοιοῦτοι ὄντες. Ἄμωμοι δὲ ἐσόμεθα καθαιρόμενοι καὶ ἀπὸ μεγίστης ἁμαρτίας. Καὶ τοῦ μὲν μηδὲν ἁγνὸν προφερομένου ἐκ τοῦ ἰδίου στόματος τὰ λόγια ἕσονται εἰς εὐδοκίαν, ἅτε ἀνοίγοντος τὸ στόμα μόνῳ λόγῳ Θεοῦ· τοῦ δὲ τοιούτου ἡ μελέτη τῆς καρδίας διὰ τὴν πα ῤῥησίαν ἐνώπιόν ἐστι τοῦ Θεοῦ, οὐ ποτὲ μὲν, ποτὲ δὲ οὕ, ἀλλὰ διὰ παντός. Οὐδενὸς δὲ ἀνιέντος τὴν μελέτην τῆς ἑαυτοῦ καρδίας, καὶ διὰ τοῦτο μολυνομένου διαλογισμοῖς πονηροῖς, δύναται μελέτη τῆς καρδίας εἶναι διὰ παντὸς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
19.1Mezmur 19
Sıkıntı gününde Rab seni dinlesin, Yakup'un Tanrısı'nın adı seni korusun; kutsal yerden sana yardım göndersin, Siyon'dan sana destek olsun vesaire. Hayata götüren dar ve sıkıntılı yolda bulunan kişi her şeyde sıkıntı çeker ve sıkıntı günündedir; bu yüzden dinlenilme kutsamasına kavuşur, geniş yolda olan ise bundan yoksun kalır. Bu yüzden sıkıntı gününde olmayı daha çok dileyelim; çünkü onun tam silahlarını kuşanıp şeytanın hilelerine karşı durursak, Yakup'un Tanrısı'nın adı bizi koruyacaktır. O hâlde mutlaka sıkıntı gününde dua edelim ki dinlenelim ve bize meleklerden ya da benzer bir yardım veya Mesih'in yardımı gönderilsin.
Ἐπακούσαι σου Κύριος ἐν ἡμέρᾳ Θλίψεως, ὑπερασπίσαι σου τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ Ἰακώβ· ἐξαποστείλαι σοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου, καὶ ἐκ Σιὼν λντιλάβοιτό σου, κ. τ. ἑ. Ὁ ἐν στενῇ (23) καὶ τεθλιμμένῃ τυγχάνων ὀδῷ, ἐπαγούσῃ ἐπὶ τὴν ζωὴν, πάντως ἢ ἐν παντὶ θλίβεται, καὶ ἐν ἡμέρᾳ ἐστὶ υλίψεως· διὸ τυγχάνει τῆς ἐν τῷ ἐπακούεσθαι εὐλοίας, ὗς ἀποτυγχάνει ὁ ἐν πλατείᾳ ὤν. Διὸ μᾶλλον ιν ἡ μέρᾳ θλίψεως εἶναι θελήσωμεν· ὑπερασπίσει γὰρ μῶν τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ Ἰακὼβ, εἰ ἐνδυσάμενοι τὴν τανοπλίαν αὐτοῦ σταίημεν πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ ιαβόλου. Εὐχώμεθα οὖν πάντως ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως. να ἐπακουσθῶμεν, ἀγγελικῆς ἤ τινος τοιαύτης ἐξποστελλομένης ἡμῖν τῆς βοηθείας, ἢ βοηθείας τοῦ ριστοῦ.
19.2Aynı kişiden. Dar ve sıkıntılı yolda yürüyen kişi her zaman sıkıntı içinde dua eder ve dinlenir; geniş yolda yürüyen ise ne sıkıntı çeker ne de dinlenir. O hâlde sıkıntılarda dua edelim ki dinlenelim. Hizkiya da Sanherib'in mektubunu alıp tapınakta Tanrı'ya gösterince, halk da onun için dua ederken dinlendi.
Τοῦ αὐτοῦ. Ὁ τὴν στενὴν (24) καὶ τεθλιμμένην δεύων ὁδὸν ἀεί ἐστιν ἐν θλίψεσι, καὶ εὐχόμενος εἰσκαύεναι· ὁ πλατεῖαν οὕτε θλίβεται, οὕτε ἀκούεται. ὐχώμεθα οὖν ἐν θλίψεσιν, ἵνα εἰσακουσώμεθα. Καὶ Εζεκίας γὰρ τὴν ἐπιστολὴν λαβὼν Σεναχηρεὶμ, καὶ ν τῷ ναῷ ταύτην τῷ Θεῷ ἐπιδεικνὺς, τοῦ λαοῦ πὲρ αὐτοῦ εὐχομένου εἰσηκούσθη.
19.3Bütün sunularını ansın, yakmalık kurbanını semirtsin vesaire. Akılsız hayvanlar semirtilerek kurban edilir ve yakılır; akıl sahibi varlıklar ise yakıldıktan sonra semirtilir; çünkü kutsal ateşin temizliğinden sonra, ateşle bütünüyle kutsanarak bilgiye layık görülürler. Tanrı birinin yakmalık kurbanlarını semirtir ki yağı sunak üzerindeki ateşi beslesin. Belki de sunu cansızlara, yakmalık kurbanlar canlılara aittir.
Μνησθείη πάσης θυσίας σου, καὶ τὸ ὀλοκαύτωμά σου πιανάτω, κ. τ. ἑ. Τὰ μὲν ἄλογα (25) ζῶα πιαινόμενα θύεται καὶ ὁλοκαυτοῦται, τὰ δὲ λογικὲ μετὰ τὸ ὁλοκαυτωθῆναι πιαίνεται, εἵ γε μετὰ τὴν ἁγίου πυρὸς κάθαρσιν καταξιοῦται γνώσεως ὁλόκληρον καθαγιαζόμενον πυρί. Πιαίνει ὁ Θεὸς ὁλοκαυτώματά τινος. ἵνα ἡ πιότης τρέφῃ τὸ ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου πῦρ. Μηδέποτε ἀψύχων μὲν ἡ θυσία, ἐμψύχων δὲ τὰ ὁλοκαυτώματα.
19.4Aynı kişiden. "Bütün" sözü çokluğu gösterir, azı anmadığını belirtir.
Τοῦ αὐτοῦ. Τὸ, « πάσης (26), » ἐμφαίνει πλῆθος, ὡς οὐ μεμνημένου ὀλίγης.
19.5Rab yüreğine göre sana versin vesaire. Tanrı'ya vermek yaraşan ve dua edenin alması yaraşan şeyleri versin; çünkü neyi ve nasıl dilemesi gerektiğini biliyor. Ya da: Rab sana yüreğinin alabileceği kadarını, iyi olan niyetini versin.
Δῷη σοι Κύριος κατὰ τὴν καρδίαν σου, κ. τ. ἑ. Ἀ πρέπει Θεῷ δοῦναι (27), καὶ αἰτοῦντι λαβεῖν, ὡς εἰδότι τί προσεύξασθαι δεῖ, καὶ καθʼ ὅ δεῖ. Ἥ δῴῃ σοι Κύριος εἰς ὅ χωρεῖ ἡ καρδία, τὴν βουλήν σου ὡς ἀγαθήν.
19.6Senin selametinle coşacağız vesaire. İnsanlar zenginlikle, şanla ya da soylulukla coşarlar; kutsal kişi ise Tanrı'nın selametiyle. Baba'nın dünyadaki selameti Oğul'dur; Oğul'un dünyadaki selameti haçtır. Bu selamet hakkında "Bugün bize Kurtarıcı Rab doğdu" denmiştir; Simeon da onun için "Gözlerim selametini gördü" demiştir.
Ἀγαλλιασόμεθα ἐν τῷ σωτηρίῳ σου, κ. τ. ἑ. Οἱ μὲν ἄνθρωποι (28) ἐν πλούτῳ ἀγαλλιῶσιν ἢ ἐν δέξῃ ἢ ἐν εὐγενείᾳ, ὁ δὲ ἅγιος ἐν τῷ σωτηρίῳ τοῦ Θεοῦ. Σωτήριον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ κόσμῳ ὁ Υἱός· σωτήριον τοῦ Υἱοῦ ἐν τῷ κόσμῳ ὁ σταυρός· σωτήριον περὶ οὗ εἴρηται, ὅτι « ἐτέχθη ἡμῖν σήμερον Σωτὴρ Κύριος, » περὶ οὗ εἶπε Συμεὼν, « Ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου. »
19.7Aynı kişiden. Tanrı'nın selameti, onda selamete ermektir; bu selamet insanoğullarında yoktur. Dileyenin büyük ve göksel dilekleri yerine getirilir.
Τοῦ αὐτοῦ. Σωτήριόν ἐστι Θεοῦ (29) τὸ ἐν αὐτῷ, σώζεσθαι· ἐν υἱοῖς δὲ ἀνθρώπων οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σωτηρία. Πληροῦται δὲ τὰ αἰτήματα τοῦ αἰτοῦντος μεγάλα καὶ ἐπουράνια.
19.8Rab bütün dileklerini yerine getirsin vesaire. Ama kötü dilekleri değil. Sunuları sunduğun kişi, zihninde dilediklerini yerine getirsin; çünkü niyetlerin ona yabancı değildir.
Πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου, » τ. ἑ. Ἀλλʼ οὐ τὰ κακὰ (30) αἰτήματα. Ὦ τἀς θυσίας προσήνεγκας, πληρώσαι ὅσα κατὰ διάνοικν ᾔτησας, ὅτι μηδὲ ἀλλότρια αὐτοῦ τὰ τῆς σῆς βσυ λῆς.
19.9Onu kutsal göğünden dinleyecek vesaire. Çünkü Rab, krallar Kralı'nın hükmü altında olan her kralı dinler.
Ἐπακούσεται αὐτοῦ ἐξ οὐρανοῦ ἁγίου αὐιοῦ, κ. τ. ἑ. Ἐπακούει γὰρ (31) Κύριος παντὸς βασιλέως, βασιλευομένου ὑπὸ τοῦ Βασιλέως τῶν βασιλευόντων.
19.10Onlar çelme yiyip düştüler vesaire. Karşıtlarımız kötülükle bize saldırır; biz ise Mesih'in bilgisiyle onu karşılarız. Sözü edilen selamet göründüğünde karşıt kuvvetler düşecektir.
Αὐτοὶ συνεποδίσθησαν καὶ ἔπεσαν, κ. τ. ἑ. Θ μὲν ἀντικείμενοι (32) μετὰ τῆς κακίας ἡμῖν ἐφῳμῶσιν· ἡμεῖς δὲ μετὰ τῆς Χριστοῦ γνώσεως αὐτῷ ἀπαντῶμεν· πεσοῦνται γὰρ αἱ ἀντικείμεναι δ??άμεις, ἡνίκα τὸ ῥηθὲν ἐπιφανεῖται σωτήριον.