Origenes
Eyüp Üzerine Seçmeler
Selecta in Job
1Origenes'in Eyüp kitabı yorumlarından katenalarda korunmuş seçmeler. Yorumlanan ayet kalın harfledir.
Origenes'in Eyüp Üzerine Seçmeleri
1. Bölüm
Atlılar üç bölük oluşturup develeri kuşattılar. Şeytan develeri atlıların eline düşürdü, eşekleri ve çift öküzlerini ise yağmacıların. Koyunlardan nefret ediyordu; bu yüzden onların üzerine ateş indirdi. Oğullara da tuzak kuruyor, onları yok etmek için fırsat kolluyordu. Onları okurken bulsaydı eve dokunamaz, öldürme imkânı bulamazdı; dua ederken bulsaydı onlara hiçbir şey yapamazdı. Ama fırsatı bulunca gücü yetti. Fırsat neydi? Sarhoşluktu, içki sofrasıydı. Rüzgârın evin köşelerine dokunmasına gelince, ikiyüzlülerin geniş köşe başlarında durup dua ettiğine dikkat et. Doğru yola girmemiş olan herkes köşelerde dolaşır; geniş köşe ise çok ve başıboş kötülüktür.
ΚΕΦ. Α΄. Οἱ ἱππεῖς ἐποίησαν ἡμῖν κεφαλὰς τρεῖς καὶ ἐκύκλωσαν τὰς καμήλους. Τὰς μὲν οὖν καμήλους πεποίηκε γενέσθαι ὑπὸ τοὺς ἱππεῖς· τὰς ὄνους δὲ καὶ τὰ ζεύγη τῶν βοῶν ὑπὸ τοὺς αἰχμαλωτίζοντας· τὰ πρόβατα δὲ ἐμίσει· διὰ τοῦτο πῦρ ἐπʼ αὐτὰ κατήγαγεν· ἀλλὰ καὶ τοῖς υἱοῖς ἐπεβούλευε, καὶ καιρὸν ἐζήτει τοῦ αὐτοὺς ἀπολέσαι. Εἰ εὑρήκει ἀναγινώσκοντας, οὐκ ἂν ἥψατο τῆς οἰκίας, οὐδὲ τόπον εἶχε τοῦ αὐτοὺς ἀποκτεῖναι· εἰ εὑρήκει προσευχομένους, οὐδὲν ἐδύνατο ποιῆσαι κατʼ αὐτῶν· ἀλλʼ ὅτε εὖρεν εὐκαιρίαν, ἴσχυσε. Ποῖος ἦν ὁ καιρός; μέθη ἦν, συμπόσιον ἦν. Τῷ δὲ τῶν γωνιῶν ἅψασθαι τὸ πνεῦμα, ἐπίστησον, ὅτι ἐν ταῖς τῶν γωνιῶν πλατείαις (16·) οἱ ὑποκριταὶ ἑστῶτες προσεύχονται· πᾶς δὲ ὁ μὴ ἐπιβεβηκὼς εὐθείας ὀδοῦ ταῖς γωνίαις κέχρηται· πλατεῖα δὲ γωνία ἐστὶν ἡ πολλὴ καὶ ἀνειμένη κακία.
1919. Bölüm
Ne zamana kadar psykhēmi yoracaksınız? Hayvanların sırtına yüklenen ağır yükler taşıyanları nasıl yorarsa, bazı ağır sözler de öyledir: İnsan bunları duyunca, sitemle, sertlikle ya da hakaret için söylenmiş sözlerin gücünün yükü altında ezilmiş gibi yorulur. Burada da Eyüp, Bildad'ın sözlerini ağır bir yük gibi hissedip psykhēsi yorgun düşerek şöyle diyor: "Ne zamana kadar psykhēmi yoracak, sözlerinizi ağır bir yük gibi üzerime yığacaksınız?" Görüyor musun, Şuahlıların zorbasının sözleri zorbaca sözlerdir; Eyüp onları duyduğu için bunları söylüyor. Çünkü insanın psykhēsine sert söz kadar işleyen başka bir şey yoktur. Çoğu zaman bedene yapılan işkencelere dayanmış biri sözlere dayanamamıştır. Olgun yarışçı ise yorulsa da sert sözlere katlanır; çünkü hakarete katlanmak büyük insan işidir. Bu yüzden Havari yiğitliklerini sayarken "Bize sövdüklerinde hayır dua ederiz, iftira ettiklerinde teselli ederiz" der. Şimdi bunları söyleyen Eyüp de yarışçıların en soylusudur; kitabının da asıl içeriği onun cesareti ve sabrından başka bir şey değildir. Yine de onu ziyarete gelenlerin sert sözlerinden çektiği yorgunluğu hissediyor. Sözün ağırlığı psykhēye konmuş bir yük gibi onu yorduğu için şöyle diyor: "Dostlarım, neden bedenin acılarına psykhēnin ıstırabını ekliyorsunuz, beni sözlerinizle hastalıklardan daha çok yaralıyorsunuz?"
Bana dil uzatıyorsunuz. İnsan çoğu zaman arkadan dil uzatarak kötülük eder; utanmayı bıraktığında ise yüzüne karşı konuşur, ama çürütmek ya da doğruyu söylemek için değil, sitem etmek ve hakaret etmek için.
Bağıracağım ve hiçbir yerde hüküm yok. Şimdi bağırsam da hükmüm hiçbir yerden gelmiyor; çünkü hâlâ yarışıyorum. Şöyle demek istiyor: Stadyumdaki bir yarışçı gibi bağırdım, ama hükmüm hiçbir yerde ortaya çıkmıyor; çünkü hâlâ güreşiyorum. Güreşi bitirmedikçe tacın hükmü gelmez. Bunu, Eyüp bunca acı çektiği hâlde hiçbir yerde hüküm, yani hürriyet ve felaketlerden kurtuluş kararı çıkmıyor diye Tanrı'yı suçlamayalım diye söylüyoruz.
ΚΕΦ. ΙΘ΄. Ἕως τίνος ἔγκοπον ποιήσετε ψυχήν μου; Ὥσπερ σώματα βαρέα ἐπιτιθέμενα ζώων σώμασι κάμνειν ποιεῖ τὰ βαστάζοντα· οὔτως εἰσί τινες λόγοι βαρεῖς, οὓς ἀκούσας τις, κάμνει ὡς ὑπὸ βάρους πιεζόμενος τῆς δυνάμεως τῶν λόγων, τῶν ὀνειδιστικῶς καὶ χαλεπῶς, ἢ ἐπὶ λοιδορίαις εἰρημένων· ὡς καὶ νῦν τῶν ὑπὸ Βαλδὰδ εἰρημένων, οἱονεὶ φορτίου αἰσθανθεὶς βαρέος ὁ Ἰὼβ, καμὼν τῇ ψυχῇ φησιν· « Ἕως τίνος ἕγκοπον ποιήσετε τὴν ψυχήν μου, » καὶ ὡσεὶ φορτίον βαρὺ βαρυνεῖτε κατʼ ἐμοῦ τοὺς λόγους; Ὁρᾷς, ὅτι τυραννικοί εἰσιν οἱ τοῦ Σαυχαίων τυράννου λόγοι, οὓς ἀκούσας ὁ Ἰὼβ. λέγει τὰ προκείμενα. Οὐχ οὕτως γὰρ καθικνεῖται ψυχῆς ἀνθρώπου ἄλλο τι. ὡς λόγος σκληρός· πολλάκις γάρ τις ὑπομείνας βασάνους σώματι προσφερομένας, λόγους οὐχ ὑπέμεινεν. Ὁ μέντοιγε τέλειος ἀθλητὴς. εἰ καὶ κάμνων, ἀλλʼ ὑπομένει τοὺς χαλεποὺς λόγους· ὕβριν γὰρ ὑπομένειν, μεγάλου ἀνδρός ἐστι· διόπερ ἐν τοῖς ἀνδραγαθήμασιν ἑαυτοῦ ὁ Ἀπόστολος λέγει· « Λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν· βλασφημούμενοι παρακαλοῦμεν. » Καὶ νῦν δὲ ὁ Ἰὼβ ἐστιν, ὁ τῶν ἀθλητῶν γενναιότατος. ὁ ταῦτα λέγων· οὗ καὶ τὸ βιβλίον οὐδὲν ἄλλο ἐξαιρέτος περιέχει ἢ τὴν ἀνδρείαν αὐτοῦ καὶ τὴν ὑπομονήν· ἀλλʼ ὅμως αἰσθάνεται τῶν καμάτων ὧν κεκμήκει ἀπὸ τοῦ λόγου τοῦ σκληροῦ τῶν ἐληλυθότων αὐτὸν ἐπισκοπῆ σαι. Καὶ ἐπειδὴ ἡ τοῦ λόγου βαρύτης, ὥσπερ τι φορτίον ἐπιτιθέμενον τῇ ψυχῇ, κάμνειν αὐτὴν παρασκευάζει, διὰ τοῦτό φησιν· Ἀνθʼ ὅτου, ὦ φίλοι, ταῖς τοῦ σώματος ἀλγηδόσι προστίθετε τὸν τῆς ψυχῆς πόνον, μᾶλλον κεντοῦντες τοῖς ῥήμασιν ἢ τὰ πάθη τὸ σῶμα; Καταλαλεῖτέ μου. Πολλάκις καταλαλεῖ τις κακῶς ποιῶν· ὅταν δὲ ἀπερυθριάσῃ, εἰς πρόσωπον λέγει ἐκείνου, οὐκ ἐλέγχων, οὐδὲ τἀληθῆ λέγων, ἀλλʼ ὀνειδίζων καὶ ὑβρίζων. Κεκράξομαι, καὶ οὐδαμοῦ κρῖμα. Νῦν ἐὰν κράξω, οὐδαμοῦ τὸ κρῖμά μου ἔρχεται· ἔτι ἀθλῶ. Ὡσεὶ ἔλεγεν· Ὥς τις ἀθλητὴς ἐν σταδίῳ κέκραγα, καὶ οὐδαμοῦ τὸ κρῖμά μου ἐπανίσταται· ἔτι γὰρ παλαίω. Ἐὰν μὴ τελέσω τὸ πάλαισμα, οὐκ ἔρχεται τὸ κρῖμα τοῦ στεφάνου. Καὶ ταῦτά φαμεν, ἵνα μὴ κατηγορῶμεν τοῦ Θεοῦ, ὅτι τοσαῦτα πάσχει ὁ Ἰὼβ, καὶ οὐδαμοῦ τὸ κρῖμα, τουτέστιν ἡ ἀπόφασις τῆς ἐλευθερίας, καὶ τῆς τῶν δεινῶν ἀπαλλαγῆς.
2020. Bölüm
Armağanları göğe çıksa da. Sapkın da dua ettiğinde, kurbanı büyük sözlerle yükseldiğinde, sağlam durduğunu sandığında, işte o zaman büsbütün yok olacaktır; çünkü duası ona günah yazılır. Onun hatalarını bilen biz Kilise mensupları şöyle diyeceğiz: Rüya görüp kendilerine yanılgılar uyduran bu insanlar nerede? Yanıldıkları için düşüncelerini hakikate dayandıramazlar ve uçup giden, bir daha bulunmayan bir rüya gibi olurlar. Davud da buna benzer şekilde şöyle der: "Rabbin düşmanları tükendi. Yüceltilip yükseltildikleri anda duman gibi tükenip gittiler." Yine: "Uyananların rüyası gibi."
Haksız yere toplanan zenginlik kusulacak. Haksız yere toplanmış başka bir zenginlik de biliyorum: Sapkınların sözlerindeki zenginlik. Onların karınlarında hakikatin öğretilerine aykırı dersler vardır. Bunlar tatlı değildir, "engerek ödü"dür, yani kötüdür. Tesniye'deki Musa Ezgisi'nde öğretilerinin şarabı için de şöyle denir: "Asmaları Sodom asmasındandır." Ama iyi Tanrı haksızca toplanan zenginliği içlerinde sonsuza dek tutmalarına izin vermez, onlara kusturur. Çünkü bir melek Tanrı'nın lütfuyla onları o kötü yapılmış evden sürükleyip çıkaracaktır; bu ev, kötülük yapanların kilisesidir. Nitekim şöyle devam eder: "Evinden," vesaire.
Bak, dinsiz öğretileri yüzünden sapkını ne kadar büyük bir ceza bekliyor. Bu yüzden kendimize dikkat edelim, ikna edici sözlerle sapkın öğretinin yağmasına uğramayalım, Kilise'nin sırrından düşmeyelim.
Sürülerin sağılışını görmesin. Sapkın da sürülerin sağılışını görmez. Sürüler, iyi çobanın gözetiminde otlayan, otlak bulan psykhēlerdir. Tanrı'ya karşı öğretilerin ise hiçbir tatlılığı yoktur, buruk ve boğucudurlar.
Çünkü birçok güçsüzün evini ezdi. Sapkın da seni imanda zayıf, sağlam öğretide zayıf bulursa soyar. Sapkınların öğretmeni için gerçekten birçok güçsüzün evini ezdiği söylenebilir. Kolay aldatılan kişinin yaşayışını kapar, sonra da onu ayakta tutmaz; çünkü yalan ayakta tutamaz.
Öfke günü onun üzerine gelsin. O gün tanrısal adalet ona karşı harekete geçer. Tanrı'ya karşı dinsizlik eden kişi sünnetlilerden olsun, sapkın olsun, başka türden bir dinsiz olsun, payı yukarıda bildirilendir.
ΚΕΦ. Κ΄. Ἐὰν ἀναβῇ εἰς οὐρανὸν αὐτοῦ τὰ δῶρα. Καὶ ὁ αἱρετικὸς ὅταν εὔξηται, ὅταν ἡ θυσία αὐτοῦ ἀναβῇ τῇ ὑψηγορίᾳ, ὅταν δοκῇ κατεστηρίχθαι, τότε εἰς τέλος ἀπολεῖται· ἡ γὰρ εὐχὴ αὐτοῦ λογίζεται αὐτῷ εἰς ἁμαρτίαν. Οἱ δὲ εἰδότες αὐτοῦ τὰ σφάλματα ἐκκλησιαστικοὶ ἐροῦμεν Ποῦ εἰσιν οἱ τοιοῦτοι ἐνυπνιαζόμενοι καὶ ἀναπλάττοντες ἑαυτοῖς σφάλματα; Οὐ τῇ ἀληθείᾳ τὴν διάνοιαν ἐπερείδουσι σφαλλόμενοι· καὶ γίνονται ὥσπερ ἐνύπνιον ἐκπετασθὲν, ὅ οὐ μὴ εὑρεθῇ. Τοιοῦτόν τι καὶ Δαυῒδ ψάλλει· « Οἱ δὲ ἐχθροὶ τοῦ Κυρίου ἐξέλιπον. Ἅμα τὸ δοξασθῆναι αὐτοὺς καὶ ὑψωθῆναι ἐκλείποντες ὡσεὶ καπνὸς ἐξέλιπον· » καὶ πάλιν· « Ὡσεὶ ἐνύπνιον ἐξεγειρομένων. » Πλοῦτος ἀδίκως συναγόμενος ἐξεμεθήσεται. Οἷδα καὶ ἄλλον πλοῦτον ἀδίκως συναγόμενον, τὸν ἐν τοῖς λόγοις τῶν αἱρετικῶν, οἳ ἔχουσι μαθήματα ἐναντία τοῖς δόγμασι τῆς ἀληθείας, ἐγγάστρια αὐτῶν· ἃ οὐκ ἔστι γλυκέα, ἀλλὰ « χολὴ ἀσπίδος, » τουτέστι πονηρά· ὡς εἴρηται ἐν Δευτερονομίῳ ἐν ᾠδῇ Μωῦσέως περὶ τοῦ οἴνου τῆς διδασκαλίας αὐτῶν· « Ἐκ γὰρ ἀμπέλου Σοδόμων ἡ ἄμπελος αὐτῶν. » Ἀλλ᾿ ὁ ἀγαθὸς Θεὸς οὐκ ἐάσει αὐτοὺς πλοῦτον ἀδίκως συναγόμενον ἔχειν ἀεὶ ἐν ἑαυτοῖς, ἀλλὰ ποιήσει αὐτοὺς ἐξεμέσαι. Ἄγγελος γὰρ κατʼ εὐεργεσίαν Θεοῦ ἐξελκύσει αὐτοὺς ἐπʼ αὐτῆς τῆς κακῶς οἰκοδομηθείσης οἰκίας· ἥτις ἐστὶν ἡ ἐκκλησία πονηρευομένων. Ἐπάγει γοῦν· « Ἐξ οἰκίας αὐτοῦ, » καὶ τὰ ἑξῆς. Ὅρα δὲ πόσον καὶ τῷ ἑτεροδόξῳ ἀπόκειται διὰ τὰ ἀσεβῆ δόγματα. Διὰ τοῦτο προσέχωμεν ἑαυτοῖς, μὴποτε ἐν πιθανολογίαις συληθῶμεν ἀπὸ αἱρετιχῆς διδασκαλίας, καὶ ἐκπέσωμεν τοῦ μυστηρίου τῃς Ἐκκλησίας. Μὴ ἴδοι ἄμελειν νομάδων. Καὶ ὁ ἑτερόδοξος δὲ οὐ βλέπει ἄμελξιν νομάδων. Νομάδες δέ εἰσι ψυχαὶ νεμόμεναι ὑπὸ τῷ καλῷ ποιμένι, καὶ νομὴν εύρίσκουσαι. Καὶ τὰ δόγματα δὲ κατὰ Θεοῦ οὐδὲν ἔχει γλυκὺ, ἀλλὰ στρυφνὰ καὶ πυκνά. Πολλῶν γὰρ ἀδυνάτων οἴκους ἔθλασεν. Καὶ ὁ ἑτερόδοξός σε ἐάν που εὕρῃ ἀσθενῆ ἐν τῇ πίστει, ἀσθενῆ ἐν τῇ ὑγιεῖ διδασκαλίᾳ, τοῦτον ὑποσυλᾷ. Καὶ ἔστιν ἀληθῶς περὶ τοῦ διδασκάλου τῶν ἑτεροδόξων εἰπεῖν, ὅτι πολλῶν ἀδυνάτων οἴκους ἔθλασεν· ἁρπλζει δὲ τὴν δίαιταν τοῦ εὐεξαπατήτου, καὶ μετὰ ταῦτα οὐχ ἵστησιν αὐτήν· οὐδὲ γὰρ δύναται στῆσαι τὸ ψεῦδος. Ἡμέρα ὀργῆς ἐπέλθοι αὐτῷ. Καθʼ ἣν ἡ θεία κατʼ αὐτοῦ κινεῖται δίκη· εἴτε τοῦ ἐκ περιτομῆς εἰς Θεὸν ἀσεβήσαντος, εἴτε τοῦ ἑτεροδόξου, εἴθ᾿ ὅπως ποτὲ ἀσεβοῦς, αὐτῷ μερίς ἐστιν ἡ δηλουμένη ἐν τοῖς προει ρημένοις.
2121. Bölüm
Dinsizler neden yaşıyor, zenginlik içinde yaşlanıyor? "Zenginlik içinde yaşlanıyor" sözü şu anlamdadır: Sonradan görme zengin değiller, gençliklerinden yaşlılıklarına kadar zengin kaldılar.
Saz ve kithara ele alarak. Babaların bir başka saadeti de çocuklarının neşesidir. Bu neşeyi auloslar, kitharalar ve tefler tamamlar. Bunlarla kulaklar büyülenir, psykhēnin hazları uyarılır, orada bulunanlar bu ölçüsüz ezgiyle kendinden geçer. Dinsizlerin çocukları bunu azgınca yapar, ellerini gergin tellere vurur, çalgıların sesine el çırparlar.
Hayatlarını iyilikler içinde tamamladılar. Yani bahtları hiç kesintiye uğramadı, bütün ömürleri boyunca bedensel iyiliklerin keyfini sürdüler. Saadetlerinin sonu hayatlarının sonu oldu, refahları ölüme kadar sürdü.
Ve Hades'in huzurunda uyudular. Yani ölüme kadar huzur ve neşe içinde yaşayıp işkence görmeden Hades'e inerler. Ya da ölüm bile onlara acı gelmez, uyur gibi ölürler. Ya da başkaları yaşarken çile çekip sıkıntıya düşer, ölünce dinlenir; sözünü ettiğimiz bu kişiler ise bütün ömürlerini neşe içinde geçirip ölümdeki dinlenmeye öyle varmışlardır.
ΚΕΦ. ΚΑ΄. Διὰ τί ἀσεβεῖς ζῶσι, πεπαλαίωνται δὲ καὶ ἐν πλούτῳ; Τὸ μέντοι, « πεπαλαίωνται ἐν πλούτῳ, » εἶπεν ἀντὶ τοῦ, οὐκ εἰσὶ νεόπλουτοι, ἀλλ ἐκ νεότητος καὶ μέχρι γήρως πλουτοῦντες διετέλεσαν. Ἀναλαβόντα ψαλτήριον καὶ πιθάραν. Ἄλλη πατέρων εὐδαιμονία, τῶν παίδων ἡ εὐφροσύνη, ἥν ἀποπληροῦσιν αὐλοὶ καὶ κιθάραι καὶ τύμπανα, ὑφʼ ὧν αἱ μὲν ἀκοαὶ καταυλοῦνται, αἱ δὲ τῆς ψυχῆς ἡδοναὶ διεγείρονται, καὶ οἱ παρόντες τῇ ἀκολάστῳ μελῳδίᾳ κατακηλοῦνται· ἣν οἱ τῶν ἀσεβῶν παῖδες ἀσελγῶς ἐργάζονται, ταῖς ἐντεταμέναις νευραῖς τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπιβάλλοντες, καὶ πρὸς τὴν φωνὴν τῶν ὀργάνων ἐπικροτοῦντες. Συνετέλεσαν ἐν ἀγαθοῖς τὸν βίον αὐτῶν. Τουτέστιν, οὐδὲν διάλειμμα τῆς εὐπραγίας αὐτοῖς ἐγένετο, ἀλλʼ ἐν βίῳ τελείῳ τοῖς σωματικεῖς ἀγαθοῖς ἐντρυφῶντες διετέλεσαν· καὶ πέρας αὐτοῖς εὐδαιμονίας τὸ τῆς ζωῆς πέρας ἐγένετο, παραταθείσης μέχρι τελευτῆς τῆς εὐημερίας. Καὶ ἐν ἀναπαύσει ᾄδου ἐκοιμλθησαν. Ἀντὶ τοῦ, μέχρι θανάτου ἀναπαυόμενοι καὶ εὐθυμοῦντες, ἀβα σάνιστοι εἰς ᾅδην κατέρχονται. Ἤ, ὅτι οὐδὲ αὐτὸς ὁ θάνατος πικρὸς αὐτοῖς γίνεται· ἀλλʼ ὥσπερ ὑπνοῦντες, οὕτως ἀποθνήσκουσιν. Ἢ, ὅτι οἱ μὲν ἄλλοι ἐν τῷ ζῇν κακοπαθοῦσι καὶ ταλαιπωροῦνται, ἀποθανόντες δὲ ἀναπαύονται· οὗτοι δὲ περὶ ὧν ὁ λόγος, πᾶσαν τὴν ζωὴν ὲν εὐθυμίᾳ διηνυκότες, οὕτως εἰς τὴν ἐν τῷ θανάτῳ ἦλθον ἀνάπαυσιν.
2222. Bölüm
Öğreten Rab değil midir? Bu öğreti doğrudur: aretēnin gerçek öğretmeni bir insan olamaz. Mezmurlar'da yazıldığı gibi, "insana bilgi öğreten" Tanrı'dan başkası değildir. Tanrı, öğrencisinin psykhēsini parlatarak ve düşüncesini kendi logosunun gerçek ışığıyla aydınlatarak öğretir. Öyleyse öğretme lütfu almış adil kişiler bize öğretse bile, onlar aracılığıyla bize öğreten yine Rabdir. Anlamamız ve yüreklerimizin ilahi dersleri kabul etmeye açılması da tanrısal lütufla olur.
Yoksa seni hesaba katarak mı kınayacak? Buna şöyle diyebiliriz: Tanrı dinsizi, kendisine bir zarar gelmesin diye kınamaz; gözettiği kişiyi hesaba katıp ona iyilik etmek için kınar.
Kardeşlerini boş yere rehine bağlıyordun. Elifaz bunu Eyüp hakkında şundan çıkarıyor: Onun zengin olduğunu biliyordu ve bu zenginliği böyle yollardan edindiğinden şüpheleniyordu. Bu yüzden "boş yere rehine bağlıyordun" diyor, yani sana bir şey borçlu olmadıkları hâlde. Sonra bir başka günahını daha ekliyor.
Çıplakların örtüsünü aldın. Giysi bazen çıplaktan değil, sakladığı bir sürü giysisi olan zenginden de alınabilir. Ama birinin tek gömleği varsa ve ben alacağımı istiyorum bahanesiyle o gömleği üzerinden çıkarırsam, o çıplağa acımamış, çıplağın örtüsünü almış olurum. Bizim aramızda da borç verdiğimizde, borçlularımız olduğunda bu tür şeyler çok olur. Çoğu zaman borçlumuz son derece yoksuldur, ödeyemez; biz ise merhamet kapılarımızı kapatır, onun karısını ve çocuklarını beslediğini, eline geçen birkaç obolosla kıt kanaat geçindiğini görmez, bazen elimizde fazlası varken bile acımasızca alacağımızı isteriz. Eyüp'ü bununla suçlayarak "Çıplakların örtüsünü aldın" diyor. Belki de çıplağa giysi vermemeyi de "almak" diye adlandırıyor; çünkü çıplağı giydirmeyen de ekmeğe muhtaç olanı doyurmayan da gaspçı ve açgözlüdür.
Bazılarının yüzüne hayran kaldın. Bu da başka bir günahtır; çünkü kişiye göre davranmak da günahtır. Filanca zengindir diye yüzüne hayran olurum, yoksulu ise itibarı yok diye çiğnerim.
Her Şeye Gücü Yeten sana yardımcı olacak. Burada Elifaz doğru bir öğreti dile getiriyor. Çünkü Eyüp'ün günahları yüzünden acı çektiğini, katlanırsa bu acının kendisiyle arınacağını, arınınca da potadaki altın gibi sınanmış çıkacağını, yabancı olan her şeyi atıp her kötülükten kurtulacağını düşünüyor. Bu yüzden şöyle diyor: Sen de başına gelenlere katlanırsan Tanrı seni ateşte arıtılmış gümüş gibi temiz kılar. Temizlenince günahlarını üzerinden atmış biri olarak cesaret bulursun, vicdanın seni suçlamadan yakarır, yüzünü sevinçle göğe kaldırırsın. Tanrı'ya bir dua edip söz verirsen, verdiğin sözleri yerine getirmen için sana güç veren yine o olacaktır. Çünkü "hem istemeyi hem yapmayı kendi rızası için içimizde işleyen" odur. "Adaklarını ödemeni sana sağlayacak" yerine Theodotion "Bir söz belirleyeceksin ve o senin için gerçekleşecek" diye çevirmiştir; yani düzenlediğin ve tasarladığın her şey boşa çıkmayacak. Kısacası, adil bir insana yaraşan bütün yaşayışı sana sağlayacak; tanrısal ışığın rehberliğinde bütün yolların açık olacak, ya da işlerin parlak ve şanlı olacaktır.
Çünkü kendini alçalttı ve "Gururlandı" diyeceksin. Başka biri hakkında konuşuyor gibi görünüyor, ama söz Eyüp'e yöneliktir. Tövbe eden kişi, diyor, bunlara kavuşacaktır; çünkü kendini alçalttı ve gururlandığı için çektiklerini hak ettiğini söyledi.
Ve gözleri yere bakanı kurtaracak. Yani İncillerdeki aklanan vergi toplayıcısı gibi, kötü vicdanı ve yüzü olmadığı için yere bakan alçakgönüllüyü.
ΚΕΦ. ΚΒ΄. Πότερον οὐ Κύριός ἐστιν δ διδάσκων; Ὑγιὲς δὲ τὸ δόγμα τοῦτο, ὅτι ἀληθινὸς διδάσκαλος ἀρετῆς οὐ δύναται εἶναι ἄνθρωπος· ὁ διδάσκων γὰρ ἄνθρωπον γνῶσιν, » καὶ ἐν Ψαλμοῖς ἀναγέγραπται, ὅτι οὐκ ἄλλος ἐστὶν ἀλλʼ ἢ Θεός. Διδάσκει δὲ Θεὸς, ἐλλάμπων τῇ ψυχῇ τοῦ μανθάνοντος ὑπʼ αὐτοῦ, καὶ τὴν διάνοιαν φωτίζων τῷ φωτὶ τῷ ἀληθινῷ τῷ ἑαυτοῦ λόγῳ. Οὐκοῦν, κἂν ἄνδρες δίκαιοι ἡμᾶς διδάσκωσι, διδασκαλικὴν εἰληφότες χάριν, πάλιν ὁ Κύριός ἐστιν ὁ διʼ αὐτῶν διδάσκων ἡμᾶς· καὶ αὐτὸ δὲ τὸ συνιέναι καὶ διανοιχθῆναι τὰς καρδίας ἡμῶν εἰς τὴν τῶν θείων μαθημάτων παραδοχὴν, κατὰ τὴν θείαν γίνεται χάριν. Ἢ λόγον σου ποιούμενος ἐλέγξει σε; Πρὸς τοῦτο εἴποιμεν ἂν, ὅτι οὐ φροντίζων ὁ Θεὸς μήποτε αὐτός τι βλαβῇ, ἐλέγχει τὸν ἀσεβῆ· ἀλλὰ λόγον ποιούμενος τοῦ προνοουμένου καὶ εὐεργετῶν αὐτόν. Ἠνεχύραζες τοὺς ἀδελφούς σου διακενῆς. Ὑπολαμβάνει δὲ τοῦτο περὶ τοῦ Ἰὼβ ἐντεῦθεν, ὅτι ᾔδει αὐτὸν πλούσιον, καὶ ὑπώπτευεν ἀπὸ τοιούτων τινῶν πόρων πλουτεῖν αὐτόν· διό φησιν· « Ἠνεχύραζες διακενῆς· » τουτέστι μηδὲν ἐποφειλόμενος. Προσεπιτείνων δὲ πάλιν ἄλλην αὐτοῦ ἁμαρτίαν φησίν. Ἀμφίασιν δὲ γυμνῶν ἀφείλου. Ἔστι ποτὲ λαβεῖν ἀμφιάσματα, οὐ γυμνοῦ, ἀλλὰ πλουσίου, ἔχοντος ἀποκείμενα ἐνδύματα πολλά. Ἐὰν μέντοιγε χιτῶνα ἔχῃ τις ἔνα, καὶ τοῦτον τὸν χιτῶνα προφάσει τοῦ ἀπαιτεῖν τὸ ἐμὸν ἐκδύσω, μὴ ἐλεήσας ἐκεῖνον τὸν γυμνὸν, ἀμφίασιν τοῦ γυμνοῦ ἀφειλόμην. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα ἐν ἡμῖν γίνεται, ὅταν δανείζωμεν, ὅταν προσοφειλέτας ἔχωμεν. Πολλάκις ὁ ὀφειλέτης ἡμῶν εἰς ὑπερβολὴν πένεται, μὴ δυνάμενος ἀποδοῦναι· καὶ ἡμεῖς, τὰ σπλάγχνα ἡμῶν ἀποκλείσαντες, καὶ μὴ βλέποντες, ὅτι γυναῖκα τρέφει, καὶ τέκνα, καὶ μόλις τρέφεται ἀπὸ τῶν ποριζομένων αὐτῷ ὀλίγων ὀβολῶν, ἀπαιτοῦμεν πικρῶς, ἔσθʼ ὅτε καὶ περισσὰ ἔχοντες παῤ ἑαυτοῖς. Ταῦτα οὖν λέγει ἐγκαλῶν τῷ Ἰὼβ, ὅτι, « Ἀμφίασιν γυμνῶν ἀφείλου. » Ἴσως δὲ καὶ τὸ μὴ δοῦναι τῷ γυμνῷ ἱμάτιον ἀφαίρεσιν ὀνομάζτι· ἀποστερητὴς γάρ ἐστι καὶ πλεονέκτης καὶ ὁ μὴ ἐνδύων τὸν γυμνὸν, καὶ ὁ μὴ τρέφων τὸν ἄρτου δεόμενον. Ἐθαύμασας δέ τινων πρόσωπα. Ἄλλο καὶ τοῦτο ἁμάρτημα· ἁμάρτημα γὰρ καὶ τὸ θαυμάζειν πρόσωπον. Ὁ δεῖνα, ὅτι πλούσιός ἐστι, θαυμάζω αὐτοῦ τὸ πρόσωπον· τὸν δὲ πένητα καταπατῶ, ἐπειδήπερ ἀξίωμα οὐκ ἔχει. Ἔσται οὖν σοι ὁ παντοκράτωρ βοηθός. Ὑγιὲς ἐνθάδε δόγμα ὁ Ἐλιφὰζ λέγει· οἴεται γὰρ τὸν Ἰὼβ διὰ τὰ ἁμαρτήματα πάσχειν, καὶ ὅτι ὑπομείνας καθαίρεται διʼ αὐτοῦ τοῦ πάσχειν· καὶ καθαιρόμενος, ὥσπερ χρυσὸς ἐν χωνευτηρίῳ, δόκιμος ἀποφαίνεται, πᾶν τὸ ἀλλότριον ἀποθέμενος, καὶ πάσης κακίας ἀμιγὴς γεγονώς. Φησὶν οὖν, ὅτι, ἑὰν καὶ σὺ ὑπομείνῃς τὰ συμβεβηκότα σοι, ἀποδώσει σε καθαρὸν ὥσπερ ἄργυρον πεπυρωμένον ὁ Θεός· καὶ καθαρὸς γενόμενος, παῤῥησίαν ἕξεις, ὡς ἀποθέμενος τὰ ἁμαρτήματα, καὶ ἱλαρῶς τὸ πρόσωπον ἐπαρεῖς εἰς τὸν οὐρανὸν, ἀκαταγνώστῳ συνειδότι τὰς ἱκετείας ποιούμενος· κἄν τι εὔξῃ καὶ ὑπόσχῃ τῷ Θεῷ, αὐτὸς ἐνισχύσει σε πρὸς πέρας ἀγαγεῖν τὰς πρὸς αὐτὸν ὑποσχέ σεῖς· αὐτὸς γάρ ἐστιν « ὁ ἐνεργῶν ἐν ἡμῖν καὶ τὶ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας. » Ἀντὶ μέντοι τοῦ, « Δώσει δέ σοι ἀποδοῦναι τὰς εὐχὰς. Θεοδοτίων, « Καὶ ὁριεῖς ῥῆμα, καὶ σταθήσεταί σοι, » ἐξέδωκε· τουτόστιν, ἅπαν ὅ ἂν συντάξῃ καὶ τυπώσῃς, οὐ διαπεσεῖται· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἅπασάν σοι τὴν ἁρμόζουσαν δικαίῳ παρέξει διαγωγήν· καὶ πᾶσαι αἱ ὁδοί σου κατευοδωθήσονται ὑπὸ τοῦ θείου ὁδηγούμεναι φωτός· ἢ καὶ αἱ πράξεις σου λαμπραὶ καὶ ἐπίδοξοι ἔσονται. Ὅτί ἐταπείνωσεν ἑαυτόν, καὶ ἐρεῖς· Ὑπερηφανεύσατο. Ὡς μὲν περὶ ἑτέρου δοκεῖ λέγειν· πρὸς δὲ τὸν Ἰὼβ ὁ λόγος. Διὰ τοῦτο, φησὶν, ἔσται ταῦτα τῷ μετανοοῦντι, ὅτι ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, καὶ εἷπεν, ὅτι ἐνδίκως αὐτὸς ὑπέστη ἃ πέπονθεν, ἐτειδὴ ὑπερηφανεύεατο. Καὶ κύφαστα ὀφθαλμοῖς σώσει. Τουτέστι τὸν ταπεινόφρονα, τὸν κάτω βλέποντα διὰ τὸ δυσσυνείδητεν καὶ ἀπαῤῥησίαστον, καθάπερ ὁ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις δικαιωθεὶς τελώνης.
2727. Bölüm
Eyüp sözüne devam ederek şöyle dedi. İblis Eyüp üzerinde yetki aldı ve gece gündüz onu sınadı: Önce dış şeylerle, sonra bedeninin kendisiyle, ardından dostlarıyla. Karısı aracılığıyla sınayıp Eyüp'ün yenilmediğini görünce üç dost getirdi. Bunlar düşman değildi, tuzak kuran öğretileri de yoktu; söyledikleri doğruydu, ama yerinde ve zamanında söylenmiyordu. Şeytan bunlar aracılığıyla adil adamı İlahi Takdir aleyhine bir söz söylemeye, ıstırapları yüzünden dinsizliğe, acıları yüzünden yılgınlığa itmek istiyordu. Ama bu sert elmasın, üçünün sözlerinden sonra, Elifaz üç, Bildad üç, Sofar iki konuşmasını bitirdiğinde ne dediğine bak.
Çünkü yersiz bir şey yaptığımı bilmiyorum. Bunu Pavlus da sonradan söylemiş ve eklemiştir: "Ama bu beni aklamaz." Adil adamın hem geçmiş hayatına hem de sıkıntı zamanındaki hâline güveni öyle büyüktür ki "Kendimde bir kusur bilmiyorum" diyebilmektedir.
ΚΕΦ. ΚΖ΄. Ἔει δὲ προσθεὶς Ἰὼβτῷ προοιμίῳ εἶπεν. Ἔλαβεν ἐξουτίαν τοῦ Ἰὼβ ὁ διάβολος καὶ ἤτασεν αὐτὸν νυκτὸς καὶ ἡμέρας· πρότερον μὲν διὰ τῶν ἐκτός· ὕστερον δὲ διʼ αὐτοῦ τοῦ σώματος· μετὰ ταῦτα καὶ διὰ τῶν φίλων. Ὅτε γὰρ αὐτὸν ἐδοκίμαζε διὰ τῆς γυναικὸς, καὶ οἶδεν, ὅτι οὐ νενίκηται ὁ Ἰὼβ, τρεῖς φίλους ἤνεγκεν, οὐκ ἐχθροὺς, οὐκ ἐπίβουλα δόγματα ἔχοντας· ἀλλʼ ἀληθεῖς μὲν λόγους. οὐ καλῶς δὲ, οὐδὲ ἐν καιρῷ προσφερομένους· καὶ ἐβούλετο διὰ τούτων ποιῆσαι τὸν δίκαιον φθέγξασθαί τι κατὰ τῆς Προνοίας· ἀσεβῆσαι διὰ τοὺς πόνους· ἐκκακῆσαι διὰ τὰς ἀλγηδόνας· ἀλλʼ ὁ στεῤῥὸς ἀδάμας οὗτος, ὅρα τί λέγει μετὰ τοὺς λόγους τῶν τριῶν, ὅτε ἐτέλεσε ὁ Ἐλιφὰζ τρεῖς διαλέξεις, ὁ Βαλδὰδ τρεῖς, ὁ Σοφὰρ δύο. Οὐ γὰρ σύνοιδα ἐμαυτῷ ἄτοπα πράξας. Τοῦτο καὶ Παῦλος ὕστερον ἐφθέγξατο, καὶ προσέθηκεν· « Ἀλλʼ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι. » Πολλὴ ἡ παῤῥησία τοῦ δικαίου καὶ ἐπὶ τῷ προτέρῳ βίῳ, καὶ ἐπὶ τοῖς κατὰ τὸν καιρὸν τῆς περιστάσεως, ὥστε αὐτὸν εἰπεῖν· Οὐδὲν ἐμαυτῷ σύνοιδα.
2929. Bölüm
Ulular konuşmayı bıraktı. Ya da öteki çevirilere göre: "önderler". [Burada metin kesiktir.] ...gebe kalınanı dışarı atsın. Öğrenmeyi seven psykhēde de aynı şey olur: Logosa gebe kalır, bildirilen sözü biçimlendirir, ona düzen içinde şekil verir. Şekil verip biçimlendirdikten sonra onu tamamlanmış olarak teslim edince doğurur; doğurana kadar da sancıyla ağırlaşır.
Konuşayım da dudaklarımı açıp rahatlayayım. Anlayışlı bir dinleyici bulan ve sözlerle dolu olan kişi, adeta fazlalığı boşaltıp attığı için konuşarak rahatlar.
ΚΕΦ΄. ΚΘ΄. Ἁδροὶ δὲ ἐπαύσαντο λαλοῦντες. Ἢ κατὰ τὴν τῶν λοιπῶν ἔκδοσιν « οἱ ἄρχοντες. » Οὗτοι παραχωνήσῃ τὸ συλληφθέν· κατὰ ταῦτα δὲ καὶ ἐπὶ τῆς φιλομαθοῦς ψυχῆς γίνεται· συλλαμβάνει γὰρ τὸν λόγον. ὅν ἀπαγγελλόμενον μορφοῖ, καὶ τυποῖ αὐτὸν τῇ τάξει· ὅταν δὲ μετὰ τὸ τυπῶσαι καὶ μορφῶσαι, τετελειωμένον αὐτὸν παραδῷ, τότε τίκτει· καὶ μέχρις ἂν τέκῃ, βαρύνεται ἐν ὠδῖνι. Λαλήσω, ἵνα ἀναπαύσωμαι ἀνοίξας τὰ χείλη. Ὁ τυγχάνων συνετοῦ ἀκροατοῦ, καὶ ὤν πλήρης λόγων, λαλῶν ἀναπαύεται, τὴν περισσότητα οἷον κενώ σας καὶ ἀποβαλών.
3535. Bölüm
Göğe bak. Göğe bakan, beden gözlerini kaldırıp göğü gören kişi değildir; böyle bakmak köpeklerde de eşeklerde de vardır. Dünyaya düşkün olan hiç kimse göğe bakmaz; göğe bakan, dünyayı ve dünyadakileri sevmeyen kişidir. Yine bulutlar bize, Musa'nın hayatına, onun Tanrı'yı hoşnut edişine ve kendi küçüklüğüme, alçaklığıma baktığımda göründüğü kadar yüksek değildir; asıl o zaman bulutu kendimden yüksek görürüm. Nun oğlu Yeşu'ya, peygamberlerin hayatlarına gelip onların işlerini incelediğimde, yazılanı yerine getirmiş olurum ve bulutların benden ne kadar yüksek olduğunu öğrenirim.
Günah işlediysen ne yapacaksın? Biliyor musun, diyor, günah işlediysen günahı çözmek için ne yapacaksın? Sözlerle günah işlediysen daha iyi sözlerle iyileştir; işlerle günah işlediysen seçkin işlerle kendini iyileştir. Ama kanunsuzluklar çok ve şifasızsa, işte kendimizi iyileştiremediğimiz bu şifasız yaralar için İsa Mesih göklerden geldi; şifasız olanları iyileştirsin ve "Günahları bağışlananlara ne mutlu" sözü gerçekleşsin diye.
Gece nöbetlerini düzenleyen. Bak, Elihu Tanrı'ya övgüler ve ilahiler sıralıyor ve onun için "Gece nöbetlerini düzenleyen" diyor. Tanrı'nın gece nöbetlerini nasıl düzenlediğini görmek ister misin? Bu çağın tamamı gecedir, karanlıktır. Işık sana saklanıyor; çünkü şimdi aynadan görüyorsun, ama bir gün ışığı göreceksin. Öyleyse bütün çağ gecedir ve nöbetçilerin görevlendirilmesi gerekir, öyle ki gece nöbetçileri gecede olanları hırsızlardan, canavarlardan, düşmanlardan korusun. Nöbetçiler kimlerdir? Karargâh kuran meleklerdir.
Beni yeryüzünün dört ayaklılarından ayıran. Öteki çevirilere göre: "Bize yeryüzünün hayvanlarından çok öğreten, havada uçan kuşlardan daha bilge kılan." Çünkü yalnız insan logosla şereflendirilmiştir. Yaratılışın düzenine göre bütün canlılardan ayrılmışızdır. Ama günahkâr, zani, yere düşkün olursan yeryüzünün dört ayaklılarından ayrılmış olmazsın; hayvanlara benzetilir, anlayışı olmayan at ve katır gibi, dişiye azgın at gibi olursun.
ΚΕΦ. ΛΕ΄. Ἀνάβεψον εἰς τὸν οὐρανόν. Ἀναβλέπει εἰς τὸν οὐρανὸν οὐχ ὁ τοὺς σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπάρας, καὶ ἰδὼν τὸν οὐρανόν· τοῦτο γὰρ τὸ ἀναβλέπειν ἔχουσι » θ καὶ οἱ κύνες καὶ οἱ ὄνοι. Οὐδεὶς φιλόκοσμος ἀναβλέπει εἰς τὸν οὐρανὸν, ἀλλʼ ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Πάλιν δὲ οὐχ οὕτω τὰ νέφη ὑψηλὰ ἀφʼ ἡμῶν ἐστιν, ὡς ἐὰν ἴδω τὸν Μωσέως βίον, καὶ τὴν ἐκείνου πρὸς Θεὸν ἀρέσκειαν, καὶ τὴν ἐμαυτοῦ σμικρότητα καὶ ταπεινότητα, οὕτω βλέπω τὸ νέφος ὑψηλὸν ἀπʼ ἐμοῦ· ἐὰν ἔλθω ἐπὶ Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, ἐπὶ τοὺς βίους τῶν προφητῶν, ἐὰν ἐξετάζω αὐτῶν τὰς πράξεις, τότε ποιῶ τὸ γεγραμμένον, καὶ καταμανθάνω πόσον ἐστὶ τὰ νέφη ὑψηλὰ ἀπʼ ἐμοῦ. Εἰ ἥμαρτες, τί πράξεις; Ἆρα οὖν, φησὶν, οἶδας, εἰ ἥμαρτες, τί πράξεις ἐπὶ τὸ λῦσαι τὸ ἡμαρτημένονς; Εἰ ἥμαρτες λόγοις, λόγοις κρείττοσιν ἴασαι· εἰ ἥμαρτες ἐν ἔργοις, ἔργοις διαφέρουσιν αὐτὸς ἑαυτὸν ἰώμενος· εἰ δὲ πολλαὶ καὶ ἀνίατοι αἱ ἀνομίαι, διὰ τοῦτο ἐπὶ τοῖς ἀνιάτοις, οἷς ἑαυτοὺς ἰάσασθαι οὐ δυνάμεθα, ἦλθαν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἵνα τὰ ἀνίατα ἰάσηται, καὶ γένηται τὸ, « Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἰ ἁμαρτίαι. » Ὁ κατατάσσων φυλακὰς νσκτεριστάς. Ὅρα ὄτι ἐγκώμια τοῦ Θεοῦ καὶ ὕμνους διεξέρχεται ὁ Ἐλιοῦς, λέγων περὶ αὐτοῦ, « Ὁ κατατάσσων φυλακὰς νυκτερινάς. » Θέλεις ἰδεῖν πῶς κατατάσσει φυλακὰς νυκτερινὰς ὁ Θεός; Ὅλος ὁ αἰὼν οὗτος νύξ ἐστι, σκέτος ἐστί. Τὸ φῶς τηρεῖταί σοι· νῦν γὰρ διʼ ἐσόπτρου βλέπεις, μέλλεις δέ ποτε βλέπειν τὸ φῶς. Οὐκοῦν νύξ ἐστι πᾶς ὁ αἰὼν, καὶ χρεία φυλάκων τεταγμένων εἰς ἵνα οἱ φύλακες, οἱ ἐπὶ τῶν νυκτῶν, φρουρῶσι τοὺς ἐν νυξὶν ἀπὸ τῶν λῃστῶν, ἀπὸ τῶν θηρίων, ἀπὸ τῶν πολεμίων. Τίνες οἱ φύλακες; Οἱ παρεμβάλλοντες ἄγγελοι. Ὁ διορίζων με ἀπὸ τετραπόδων γῆς. Κατὰ δὲ τοὺς λοιποὺς, « διδάσκων ἡμᾶς ὑπὲρ τὰ κτήνη τῆς γῆς, καὶ σοφίζων ὑπὲρ τὰ κατὰ τὸν ἀέρα διιπτάμενα πετεινά· » μόνος γὰρ ὁ ἄνθρωπος λόγῳ τετίμηται. Κατὰ μὲν οὖν τὸν λόγον τῆς δημιουργίας διωρίσμεθα ἀπὸ πάντων τῶν ζώων· ἐὰν δὲ ἦς ἁμαρτωλὸς, πόρνος, κατωφερὴς, οὐ διωρίσθης ἀπὸ τετραπόδων γῆς, ἀλλὰ παρασυνεβλήθης τοῖς κτήνεσι, καὶ ἐγένου ὡς ἵππος καὶ ἡμίονος, οἷς οὐκ ἔστι σύνεσις, καὶ ἵππος θηλυμανής.
4040. Bölüm
Hayır, bir erkek gibi belini kuşan. Mücadelelerin tam ödülü, güzelce yarışanlar için bu hayattan sonrasına saklanmıştır. Yine de Tanrı'nın lütfu yarışçılara daha şimdiden güvence verir. Bu yüzden Eyüp en büyük mücadeleyi verdiğinde, malını kaybedip vereni yücelttiğinde, çocuklarını yitirip alana şükrettiğinde, bedeninden kurtlar fışkıracak kadar hastalanıp acılara yenilmediğinde, Tanrı bulut ve kasırga içinden ona seslenerek ödüllerin başlangıcını ve güvencesini verir. Önceki sözleri duyunca Tanrı'ya cevap vermesi gerektiği hâlde, cesareti olmadığından susuyor; çünkü "Musa konuşuyordu, Tanrı da ona sesle cevap veriyordu" sözünü henüz bilmiyordu. Ama Tanrı ona konuşma cesareti veriyor. Tanrı'nın iyiliği öyle büyüktür ki yargılayan değil, insanla birlikte yargılanan kişi rolüne bürünür. Başka Kitaplar da bunu öğretmiştir: "Gelin, tartışalım" ve "Halkım, sana ne yaptım?" sözleri gibi. Tanrı ona daha şimdiden ödül veriyor: Bir insana soru soruyor, ondan bilgi istiyor, cevap verme yetkisi veriyor. Galip gelmemiş olsaydı bunu almazdı; katlanmamış olsaydı "Bir erkek gibi belini kuşan" sözünü duymazdı. Yani susma, sorular karşısında erkekçe dur. Birinin beli kuşanmamış, sıkılmamış, gevşek kaldıkça Tanrı'ya makul bir cevap veremez. Öyleyse kimse, ruhani yaşça kemale ermiş bir erkek olup belini kuşanmadan önce Tanrı'ya cevap vermesin.
Hükmümü reddetme. Katlandığın şeylere sebepsiz hükmettiğimi sanma, hükmümü reddetme. Bu sözü faydalı bir söz olarak hatırlayalım: Tanrı bizim bir acıya uğramamıza, çocuğumuzu kaybetmemize, makamımızı yitirmemize, bedence hastalanmamıza ya da böyle başka bir şeye katlanmamıza hükmettiğinde. Bunlardan hiçbiri Tanrı hükmetmeden başımıza gelemez. Hiçbiri Tanrı'nın hükmü olmadan olmadığına göre, acı çekene "Hükmümü reddetme" denir, yani hakkında verdiğim kararı inkâr etme. Bununla şimdiki buyruğunu kastediyor.
Sana adil görünesin diye olmaktan başka bir sebeple seslendiğimi mi sanıyorsun? Kendimi sana savunuyorum: Adildin ama bu belli değildi. Sabrın vardı; sabrının parlaması için bir fırsat sunmam gerekiyordu. Cesaretin vardı ama içinde gizliydi; başına gelen ıstıraplar cesaretini gösterdi. Bunları sıkıntılı zamanlarda hatırlayalım ve Tanrı'nın yanımızda olup bize şöyle dediğini düşünelim: "Sana başka bir sebeple seslendiğimi mi sanıyorsun?", yani bu sınanmaya izin verdiğimi, adaletin bilmeyenlere belli olsun diye olmaktan başka bir sebeple mi sanıyorsun?
Yüceliğini yeniden al. Bu dizeler şöyle de anlaşılabilir: Sınayanı yendin; yüceliğini yeniden al, gücünü yeniden al, taç giy, süslerini kuşan. Küstah sana karşı sefere çıktı; sen ise o kibirliyi alçalttın, bölüğüyle birlikte utanç içinde uzaklara kaçırdın.
ΚΕΦ. Μ΄. Μὴ, ἀλλὰ ζῶσαι ὥσπερ ἀνὴρ τὴν ὀσφύν σου. Τὰ μὲν τέλεια τῶν ἀγωνισμάτων τοῖς καλῶς ἀθλήσασι μετὰ τὸν βίον ἀπόκειται τοῦτον· οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ἤδη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἀῤῥαβωνίζεται τοὺς ἀθλητάς. Διὰ τοῦτο, ὅτε ἠγωνίσατο τὰ μέγιστα ὁ Ἰώβ ὅτε, ἀποβαλὼν τὰ ὑπάρχοντα, ἐδόξασε τὸν δεδωκότα· ὅτε, ἀποθέμενος τὰ τέκνα, εὐχαρίστησε τῷ παρειληφότι· ὅτε, νοσήσας ὡς σκώληκας ἀνομβρεῖν ἀπὸ τοῦ σώματος, οὐ νενίκηται ἀπὸ τῶν πόνων· προοίμια καὶ ἀῤῥαβῶνα τῶν ἄθλων δίδωσιν αὐτῷ ὁ Θεὸς, χρηματίσας αὐτῷ διὰ νέφους καὶ λαίλαπος. Ἀκούσας οὖν τῶν προτέρων λόγων, δέον ἀποκρίνασθαι πρὸς Θεὸν, σιωπᾷ, ὡς οὐκ ἔχων παῤῥησίαν· οὕπω γὰρ ᾔδει τὸ, « Μωσῆς ἐλάλει, ὁ δὲ Θεὸς ἀπεκρίνατο αὐτῷ φωνῇ. » Ὁ μέντοι Θεὸς δίδωσιν αὐτῷ παῤῥησίαν τοῦ λέγειν· καὶ τοσαύτη ἐστὶν αὐτοῦ ἡ χρηστότης, ὥστε ἀναλαβεῖν αὐτὸν πρόσωπον οὐ κρίνοντος, ἀλλὰ κρινομένου μετὰ τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ ἄλλαι τοῦτο ἐδίδαξαν Γραφαί· ὡς τὸ, « Δεῦτε, καὶ διαλεχθῶμεν· » καὶ, « Λαός μου, τί ἐποίησά σοι; » Ἥδη ἆθλον δίδωσιν αὐτῷ ὁ Θεὸς, ὅτι ἅνθρωπον ἐρωτᾷ, ὅτι πυνθάνεται αὐτοῦ, ὅτι δίδωσιν ἐξουσίαν τῆς ἀποκρίσεως. Εἰ μὴ ἦν νενικηκὼς, οὐκ ἐλάμβανεν· εἰ μὴ ἦν ὑπομείνας, οὐκ ἂν ἦκουσε· « Ζῶσαι ὥσπερ ἀνὴρ τὴν ὀσφύν σου, » καὶ μὴ σιώπα· ἀλλʼ ἀνδρίζου πρὸς τὰς ἐρωτήσεις· ὅσῳ γὰρ ὀσφύς τινος οὐκ ἔζωσται, οὐδὲ συνέσφιγκται, ἀλλὰ λέλυται, οὐ δύναται εὐλόγως ἀποκρίνασθαι τῷ Θεῷ. Μὴ πρότερον οὖν ἀποκρινάσθω τις τῷ Θεῷ, ἐὰν μὴ ἀνὴρ γένηται τέλειος τὴν πνευματικὴν ἡλικίαν καὶ τὴν ὀσφὺν ζώσηται. Μὴ ἀποποιοῦ μου τὸ κρῖμα. Μὴ οἴου ἀλόγως κεκρίσθαι μοι ταῦτα ἅπερ ὑπέμεινας, μηδὲ ἀποποιοῦ μου τὸ κρῖμα. Τούτου τοῦ ῥητοῦ, ὡς χρησίμου μνημονεύωμεν, ὅταν ὁ Θεὸς παθεῖν τι ἡμᾶς κρίνῃ, τέκνον ἀποβαλεῖν. ἀρχὴν ἀπολέσαι, νοσῆσαι κατὰ τὸ σῶμα. ὅ τι δήποτε τούτων ὑποστῆναι· οὐδὲν ταύτων οἷόν τε παθεῖν ἡμᾶς, μὴ κρίνοντος τοῦ Θεοῦ. Ἐπεὶ οὖν οὐδὲν τούτων γίνεται χωρὶς κρίματος τοῦ Θεοῦ, λέγεται πρὸς τὸν παθόντα· « Μὴ ἀποποιοῦ μου τὸ κρῖμα· » τουτέστι, Μὴ ἀπαρνοῦ ὅπερ ἔκρινα περὶ σοῦ· τὸν παρόντα λέγει χρηματισμόν. Οἴει δέ με ἄλλως σοι κεχρημστικέναι, ἢ ἵνα ἀναφανῇς δίκαιος; Ἀπολογοῦμαί σοι· δίκαιος ἦς, ἀλλʼ οὐκ ἦς φανερός· ὑπομονὴν εἶχες· ἔδει με ἀφορμὴν παρασχεῖν τοῦ λάμψαι σου τὴν ὑπομονήν· εἷχες ἀνδρείαν· ἀλλʼ ἐκρύπτετο ἐν σοί· οἱ συμβεβηκότες πόνοι ἔδειξάν σου τὴν ἀνδρείαν. Τούτων μνημονεύωμεν ἐν τοῖς τῶν περιστάσεων καιροῖς, καὶ δόξωμεν τοῦ Θεοῦ ἀκούειν παρόντος καὶ λέγοντος ἡμῖν· « Οἴει δέ με ἄλλως σοι κεχρηματικέναι, » τουτέστι τὸν πειρασμὸν συγχωρῆσαι, ἢ ἵνα τοῖς ἀγνοοῦσι δήλη ἡ σὴ δικαιοσύνη ᾖ; Ἀνάλαβε δὴ ὕψος. Ἔστι δὲ καὶ οὕτω νοῆσαι τοὺς στίχους· Νενίκηκας τὸν πειραστήν· ἀνάλαβέ σου τὸ ὕψος· ἀνάλαβέ σου τὴν δύναμιν· στεφάνωσαι· ἔνδυσαι εὐπρέπειαν. Ὁ ὑβριστὴς ἐστρατεύσατο κατὰ σοῦ· σὺ δὲ τὸν ὑπερήφανον ἐταπείνωσας, καὶ μακρὰν μετʼ αἰσχύνης ἀπέστρεψας μετὰ τῆς αὐτοῦ φάλαγγος.
4141. Bölüm
Onunla kuşla oynar gibi oynayacak mısın, onu çocuğa serçe bağlar gibi bağlayacak mısın? Büyük, güçlü ve kemale ermiş bir psykhēnin gayesini anlatıyor: Ejderha ona, çocuğa zarar veremeyen ve bağlı olarak çocuğun istediği yere götürdüğü, taşıdığı bir serçe gibi teslim edilmiştir. Rabbin lütfuyla Şeytan da, ağızlarından Tanrı'nın övgü hazırladığı bebeklerin ve süt emenlerin elinde bağlı bir serçe gibi olmuştur.
Milletler onunla beslenir. Rab inananların yiyeceği olduğu gibi, ejderha da dinsizlerin yiyeceğidir. "Onu Habeş halklarına yiyecek verdin", yani karanlığın oğullarına, cehalette olanlara. Kabul ettiğimiz her sözde ya ejderhadan yeriz, boş bir söylentiyi kabul edersek, ya da Mesih'ten yeriz, bizi yapıcı ve yararlı bir söz kabul edersek.
Bütün gemiler bir araya gelse kuyruğunun tek derisini taşıyamaz. Daha açık söyleyelim: Bedenleri gemi gibi kullanan insanlar ejderhanın son ve en uç kısımlarını bile kendi başlarına öldüremezler. Ama tanrısal güç yardım edince onu bütünüyle taşıyabilir ve öldürebiliriz. Şu söze göre her birimiz kendi payına düşeni yaparak İblis'i öldürürüz: "Tanrı Şeytan'ı çabucak ayaklarınızın altında ezecektir."
Zırhının kıvrımına kim girebilir? Zırh ve göğüs, hâkim kuvvetin bulunduğu yere denir. Onun zırhı yalın değildir; hilelidir, kıvrımlıdır. Ama kutsal kişi onu teşhir edebilir ve kıvrımlı olduğunu gösterebilir; çünkü kutsal kişi için kıvrımlı değildir.
Ruh onun içinden geçemez. "Geçemez" sözü, geçip gitmediği anlamına gelmez; hiçbir şeyin ondan gizli kalmadığı anlamındadır. Herkes onun içinden geçmek zorundadır. Öyleyse onun tarafından tutulmamak için kendimizi hazırlayalım.
Gözleri Sabah Yıldızı'nın görünüşündedir. Onun gözleri Sabah Yıldızı değil, "Sabah Yıldızı'nın görünüşü"dür; çünkü ışık meleği kılığına girer. Göksel bir yıldızmış gibi davranır, günün simgesiymiş gibi davranır.
Yanan meşaleler gibi. Bence bütün dinsizler tanrısız öğretileri savunmakla ejderhanın ağzıdır. Ama bu sözün mecazi bir anlamı da olabilir: Mahveden sözler buradan çıkar. Hristiyanlık bahanesiyle Yaratıcı'yı suçlayan, örneğin Markion'un, Valentinos'un, Basileides'in görüşlerini savunan bir söz duyduysan, gökle yerin Yaratıcısı hakkında kötü konuştuklarında ya da buna benzer bir şey yaptıklarında, bu kişilerin ağzından meşaleler çıktığını göreceksin. Öyleyse o meşaleler bizi yakmasın, ateş mangalları bize değmesin diye kendimizi koruyalım.
Önünde yıkım koşar. Yıkım adeta onun öncüsü ve muhafızıdır; nereye gitse önce yıkımı koşar, sonra kendisi girer. Kişi önce yıkımı kabul etmezse ejderhayı da kabul etmez. Çünkü kişi günah işlediğinde, kulağı kaşınarak helakini arar gibi öğretmenler arar; öğretmen ararken yıkıma uğradıktan sonra ejderhayı bulur ve bunca kötülükle dolu olanı kendi psykhēsine kabul eder.
ΚΕΦ. ΜΑ΄. Παίξῃ δὲ ἐν αὐτῷ ὥσπερ ὀρνέῳ; ἢ δήσεις αὐτὸν ὥσπερ στρουθίον παιδίῳ; Μεγάλης καὶ ἐῤῥωμένης καὶ τελείας ψυχῆς διαγράφει τὸ τέλος, ὅτι γε ὁ δράκων αὐτῷ, ὥσπερ στρουθίον παραδέδοται παιδίῳ, μηδὲ βλάψαι τὸ παιδίον δυνάμενον, ὅτι καὶ δεδεμένον αὐτὸ ἄγει ὅπου γε βούλεται τὸ παιδίον καὶ περιφέρει· οὕτω τῇ χάριτι τοῦ Κυρίου, ὡς στρουθίον ὑποχείρπον, ὁ Σατανᾶς δεδεμένος γεγένηται τοῖς νηπίοις καὶ θηλάζουσιν, ὧν ἐκ στόματος κατηρτήσατο αἶνον ὁ Θεός. Ἐνσιτοῦνται δὲ ἐν αὐτῷ ἔθνη. Ὥσπερ τῶν πιστῶν βρῶμα ὁ Κύριος, οὕτως ὁ δράκων τῶν ἀσεδῶν· « Ἔδωκας γὰρ αὐτὸν βρῶμα λαοῖς τοῖς Αἰθίοψι· » τουτέστι, τοῖς υἱοῖς τοῦ σκότους, τοῖς ἐν ἀγνωσίᾳ. Καθʼ ἕκαστον γὰρ λόγον ὅν παραδεχόμεθα, ἤτοι ἀπὸ τοῦ δράκοντος ἐσθίομεν, ἐὰν παραδεξώμεθα ἀκοὴν ματαίαν, ἢ ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ, ἐὰν παραδεξώμεθα λόγον οἰκοδομοῦντα καὶ ὠφελοῦντα. Πᾶν δὲ πλωτὸν συνελθὸν οὐ μὴ ἐνέγκωσι βύρσαν μίαν οὐρᾶς αὐτοῦ. Σαφέστερον δὲ εἰπεῖν Οἱ ἄνθρωποι, οἱ πλοίοις τοῖς σώμασι χρώμενοι, τὰ τελευταῖα τοῦ δράκοντος καὶ τὰ ἔσχατα νεκρῶσαε αὐτοὶ καθʼ ἑαυτοὺς οὐ δύνανται· θείας δὲ δυνάμεως ἐπισκοπούσης, καὶ ὅλον αὐτὸν κομίσαι καὶ νεκρῶσαι δυνάμεθα. Νεκροῦμεν δὲ ἕκαστος, τὸ ὅσον ἐφʼ ἑαυτῷ, τὸν διάβολον, κατὰ τό· « Ὁ δὲ Θεὸς συντρίψει τὸν σατανᾶν ὑπὸ τοὺς πόδας ὑμῶν ἐν τάχει. » Εἰς πτύξιν θώρακος αὐτοῦ τίς ἄν εἰσέλθει, Θώραξ καὶ στῆθος ὀνομάζεται, ὅπου ἐστὶ τὸ ἡγεμοπκόν. Οὐχ ἀπλοῦς ἐστιν ὁ θώραξ αὐτοῦ· δόλιός ἐστιν, ἐπτυγμένος ἐστίν· ἅγιος δὲ ἐλέγχειν αὐτὸν δύναται, καὶ δεῖξαι, ὅτι ἔπτυκται· τῷ γὰρ ἁγίῳ οὐκ ἔπτυκται. Πνεῦμα δὲ οὐ μὴ διέλθῃ αὐτόν. Τὸ, « οὐ μη διέλθῃ, » οὐχ ὅτι οὐ διέρχεται καὶ παρέρχεται, ἀλλʼ ὅτι οὐδὲν αὐτὸν λανθάνει· πάντας δεῖ διʼ αὐτοῦ ἐλθεῖν. Ἑαυτοὺς οὖν παρασκευάσωμεν, τοῦ μὴ κατασχεθῆναι ὑπʼ αὐτοῦ. Οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἶδος Ἑωσφόρου. Οἱ ὀφθαλμοὶ γοῦν αὐτοῦ οὐκ εἰσὶν Ἑωσφόροι, ἀλλʼ « εἶδος Ἑωσφόρου· » μετασχηματίζεται γὰρ εἰς ἄγγε φωτός. Προσποιεῖται εἶναι οὐράνιος ἀστήρ· προσ λονποιεῖταισύμβολον ἡμέρας. Ὡς λαμπάδες καιόμεναι. Οἶμαι μὲν καὶ πάντας τοὺς ἀσεβεῖς ἀθέων δογμάτων εἰσηγητὰς εἶναι στόμα τοῦ δράκοντος· εἴη δʼ ἄν τι καὶ τροπικῶς νοούμενον παρὰ τοῦτο, ὅθεν οἱ λόγοι ἀπολλύντες. Εἴποτε ἤκουσας λόγου προφάσει Χριστιανισμοῦ κατηγοροῦντος τοῦ Δημιουργοῦ, φέρε εἰπεῖν, πρεσβεύοντος τὰ Μαρκίωνος, τὰ Οὐαλεντίνου, τὰ Βασιλείδου· ὅταν κακῶς λέγωσι τὸν Ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὅταν τι ὅμοιον, ὄψει ὅτι ἐκ στόματος τῶν τοιούτων ἐξέρχονται δαλοί. Τηρῶμεν οὖν ἑαυτοὺς, μήποτε ἐκεῖναι λαμπάδες ἡμᾶς καύσωσι· μήποτε αἱ ἐσχάραι τοῦ πυρὸς ἡμῶν ἅψωνται. Ἔμπροσθεν αὐτοῦ τρέχει ἀπώλεια. Οἷον πρόδρομός τις ἐστὶν αὐτοῦ καὶ δορυφέρει αὐτὸν ἡ ἀπώλεια· ὅπου ἐὰν ἔρχηται, προτρέχει ἡ ἀπώλεια αὐτοῦ, εἶθʼ οὕτως αὐτὸς εἰσέρχεται. Ἐὰν μὴ πρῶτον παραδέξηταί τις τὴν ἀπώλειαν, οὐ παραδέχεται τὸν δράκοντα· ὅταν γὰρ ἁμάρτῃ τις. τότε, κνηθόμενος τὴν ἀκοὴν, διδασκάλους ζητεῖ ἀπολούμενος· καὶ ζητῶν διδασκάλους, μετὰ τὸ ἀπολέσθαι εὑρίσκει τὸν δράκοντα, καὶ παραδέχεται τοῦτον τοσούτων κακῶν πεπληρωμένον εἰς τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν.
4242. Bölüm
Ve Rab iki katını verdi. Her sınanmaya katlanan kişi sabrının ödülü olarak her şeyi eskisinin iki katı alır. Ama Rab yalnız iki kat değil, yüz kat ödül verir. Eyüp iki kat aretē göstermeseydi eskisinin iki katını almazdı.
ΚΕΦ. ΜΒ΄. Ἔδωκε δὲ ὁ Κόριος διπλᾶ. Ὁ μὲν οὖν πάντα πειρασμὸν ὑποστὰς ἆθλα λαμβάνει τῆς ὑπομονῆς αὐτοῦ πάντα διπλᾶ παρὰ τὰ πρότερον· ὁ δὲ Κύριος ἆδλα δίδωσιν οὐχὶ διπλασίονα μόνον, ἀλλʼ ἑκατονταπλασίονα· οὐκ ἂν δὲ διπλάσια τῶν προτέρων ἔλαβεν, εἰ μὴ διπλασίονα τὴν ἀρετὴν ἐπεδείξατο.