Origenes
Ağıtlar Üzerine Bir Fragman
Fragmentum in Lamentationes
1Sekiz Kitap üzerine zincir şerhte Origenes'in Ağıtlar şerhinden alınmış olarak korunan tek parça. “Adil olanın peşinden adilce gideceksin” buyruğunu tartışır.
Origenes'in Ağıtlar üzerine yazdıklarından, aynı konuya dair.
Adil olanın peşinden kim adilce gitmez ki? Bunu ayırdıktan sonra kolayca öbürüne de geçebiliriz: Adil olmayanın peşinden adilce gitmek de mümkündür. Adil olanın peşinden adilce gitmenin açıklaması şudur: Hem yapılan iş gerektiği gibi olmalı, hem de sağlam bir ruh hâliyle yapılmalıdır. Örneğin biri, Yusuf'un yaptığı yazıldığı gibi, itidali başka hiçbir şey için değil, yalnız itidal olduğu için gerçekleştirirse. Adil olanın peşinden adil olmayan bir şekilde gitmenin açıklaması ise şudur: Kişi gerekeni yapar, ama kötü bir niyetle; örneğin insanlar arasında ün avlamak için malını yoksullarla paylaşırsa. Kurtarıcı bunu yasaklayarak şöyle der: “Sadaka verirken önünde boru çaldırma; ikiyüzlüler insanlardan övgü almak için havralarda ve sokaklarda öyle yapar.” Adil olmayanı adilce yapmak ise şöyle anlaşılabilir: Kişi daha iyi olanı yapmaya niyetlenir, ama güzelin ne olduğunu bilmediği için daha kötüsünü yapar. Pavlus da bir zamanlar, Tanrı sevgisindeki gayretiyle kiliseleri teslim ederken böyleydi. Adil olmayanı adil olmayan şekilde yapmak ise, hem yapılan işin adil olmaması hem de prohairesis'in kötülük yapmaya yönelik olmasıdır.
Das Fragment aus der Oktateuchkatene. Ὠριγένους εἰς το αὐτὸ ἐκ τῶν εἰς τοὺς Θρήνους. Τίς γὰρ τὸ >δίκαιον οὐ δικαίως ; διαλαβόντες δὲ ἐκεῖνο, εὐχερῶς καὶ ἐπὶ τοῦτο μετελευσόμεθα, ὅτι ἔστι δικαίως τὸ ἄδικον διώκειν. ἐξήγησις μὲν τοῦ δικαίως τὸ δίκαιον διώκειν αὔτη, ἐπὰν καὶ τὸ πραττόμενον καθῆκον ᾖ, καὶ ὑγιεῖ διαθέσει ἐνεργῆται· ὡς εἴ τις σωφροσύνην δι’ οὐδὲν ἄλλο ἢ δέ αὐτὴν κατορθώσαι, Ἰωσὴφ ἀναγέγραπται πεποιηκέναι. τοῦ δὲ ἀδίκως τὸ δίκαιον διώκειν ἡ σαφήνειά ἐστι τοιαύτη, ἐπὰν τὸ καθῆκον μέν τις ἐπιτελῇ, προθέσει δὲ μοχθηρᾷ, ὡς εἴ τις δόξαν τὴν παρ’ ἀνθρώποις θηρώμενος κοινωνήσαι τῶν ὑπαρχόντων πένησιν, ὅπερ ἀπαγορεύων ὁ σωτήρ φησιν· »ἐὰν ποιῇς ἐλεημοσύνην, μὴ σαλπίσῃς ἔμπροσθέν σου, ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς ῥύμαις, ὅπως δοξασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων«. τὸ δὲ δικαίως τὸ ἄδικον ποιεῖν νοηθείη ἄν, ὅταν προθέσει τὰ κρείττονα ποιεῖν τις προελόμενος παρ ἄγνοιαν τοῦ καλοῦ πράττῃ τὰ χείρονα· ὁποῖός ποτε γέγονε Παῦλος προδιδοὺς τὰς ἐκκλησίας κατὰ ζῆλον θεοσεβείας. ἀδίκως δὲ τὸ ἄδικον, ὅταν καὶ τὸ πραττόμενον ἄδικον ᾖ καὶ ἡ προαίρεσις κακοποιητίκη.