İçeriğe geç
Kendime

Marcus Aurelius · Kendime

IX. Kitap

9.1.11. Bölüm

Haksızlık eden dine aykırı davranır. Çünkü bütünün tabiatı akıl sahibi canlıları birbirleri için, birbirine değerince yarar sağlasın, asla zarar vermesin diye yaptığından, onun dileğini çiğneyen tanrıların en yaşlısına karşı dine aykırı davranır. Yalan söyleyen de aynı tanrıçaya karşı dine aykırı davranır. Çünkü bütünün tabiatı var olanların tabiatıdır; var olanlar ise bütün gerçeklerle akrabadır. Üstelik ona hakikat de denir ve bütün doğruların ilk sebebidir.

9.1.1

Ὁ ἀδικῶν ἀσεβεῖ· τῆς γὰρ τῶν ὅλων φύσεως κατεσκευακυίας τὰ λογικὰ ζῷα ἕνεκεν ἀλλήλων, ὥστε ὠφελεῖν μὲν ἄλληλα κατ’ ἀξίαν βλάπτειν δὲ μηδαμῶς, ὁ τὸ βούλημα ταύτης παραβαίνων ἀσεβεῖ δηλονότι εἰς τὴν πρεσβυτάτην τῶν θεῶν. καὶ ὁ ψευδόμενος δὲ ἀσεβεῖ περὶ τὴν αὐτὴν θεόν· ἡ γὰρ τῶν ὅλων φύσις ὄντων ἐστὶ φύσις· τὰ δέ γε ὄντα πρὸς τὰ ὑπάρχοντα πάντα οἰκείως ἔχει. ἔτι δὲ καὶ ἀλήθεια αὕτη ὀνομάζεται καὶ τῶν ἀληθῶν ἁπάντων πρώτη αἰτία ἐστίν.

9.1.2İsteyerek yalan söyleyen, aldatarak haksızlık ettiği ölçüde dine aykırı davranır; istemeyerek söyleyen, bütünün tabiatıyla uyuşmadığı ve kozmosun tabiatıyla çatışarak düzeni bozduğu ölçüde. Çünkü kendisine rağmen hakikatin zıddına giden çatışır; tabiattan hazır aldığı başlangıçları ihmal ettiği için artık yanlışı doğrudan ayıramaz. Hazları iyi diye kovalayan, acılardan kötü diye kaçan da dine aykırı davranır. Çünkü böyle biri ortak tabiatı, kötülere ve iyilere değerlerine aykırı pay verdi diye sık sık suçlamak zorundadır; çünkü kötüler çoğu zaman hazlar içindedir ve onları sağlayan şeyleri elde eder, iyiler ise acıya ve acı veren şeylere düşer.

9.1.2

ὁ μὲν οὖν ἑκὼν ψευδόμενος ἀσεβεῖ, καθόσον ἐξαπατῶν ἀδικεῖ· ὁ δὲ ἄκων, καθόσον διαφωνεῖ τῇ τῶν ὅλων φύσει καὶ καθόσον ἀκοσμεῖ μαχόμενος τῇ τοῦ κόσμου φύσει· μάχεται γὰρ ὁ ἐπὶ τἀναντία τοῖς ἀληθέσι φερόμενος παρ’ ἑαυτόν· ἀφορμὰς γὰρ προειλήφει παρὰ τῆς φύσεως, ὧν ἀμελήσας οὐχ οἷός τέ ἐστι νῦν διακρίνειν τὰ ψευδῆ ἀπὸ τῶν ἀληθῶν. καὶ μὴν ὁ τὰς ἡδονὰς ὡς ἀγαθὰ διώκων, τοὺς δὲ πόνους ὡς κακὰ φεύγων ἀσεβεῖ· ἀνάγκη γὰρ τὸν τοιοῦτον μέμφεσθαι πολλάκις τῇ κοινῇ φύσει ὡς παῤ ἀξίαν τι ἀπονεμούσῃ τοῖς φαύλοις καὶ τοῖς σπουδαίοις, διὰ τὸ πολλάκις τοὺς μὲν φαύλους ἐν ἡδοναῖς εἶναι καὶ τὰ ποιητικὰ τούτων κτᾶσθαι, τοὺς δὲ σπουδαίους πόνῳ καὶ τοῖς ποιητικοῖς τούτου περιπίπτειν.

9.1.3Ayrıca acılardan korkan, bir gün kozmosta olacak bir şeyden de korkacaktır; bu da dine aykırıdır. Hazları kovalayan da haksızlıktan uzak durmaz; bu da açıkça dine aykırıdır. Ortak tabiatın eşit durduğu şeylere (ikisine eşit durmasaydı ikisini de yapmazdı), tabiata uymak isteyenlerin de onunla aynı görüşte olarak eşit durması gerekir. Öyleyse acıya ve hazza, ölüme ve hayata, şöhrete ve şöhretsizliğe, bütünün tabiatının eşit olarak kullandığı şeylere eşit durmayan, açıkça dine aykırı davranır.

9.1.3

ἔτι δὲ ὁ φοβούμενος τοὺς πόνους φοβηθήσεταί ποτε καὶ τῶν ἐσομένων τι ἐν τῷ κόσμῳ, τοῦτο δὲ ἤδη ἀσεβές· ὅ τε διώκων τὰς ἡδονὰς οὐκ ἀφέξεται τοῦ ἀδικεῖν, τοῦτο δὲ ἐναργῶς ἀσεβές· χρὴ δὲ πρὸς ἃ ἡ κοινὴ φύσις ἐπίσης ἔχει (οὐ γὰρ ἀμφότερα ἂν ἐποίει, εἰ μὴ πρὸς ἀμφότερα ἐπίσης εἶχε), πρὸς ταῦτα καὶ τοὺς τῇ φύσει βουλομένους ἕπεσθαι, ὁμογνώμονας ὄντας, ἐπίσης διακεῖσθαι· ὅστις οὖν πρὸς πόνον καὶ ἡδονὴν ἢ θάνατον καὶ ζωὴν ἢ δόξαν καὶ ἀδοξίαν, οἷς ἐπίσης ἡ τῶν ὅλων φύσις χρῆται, αὐτὸς οὐκ ἐπίσης ἔχει, δῆλον ὡς ἀσεβεῖ.

9.1.4Ortak tabiatın bunları eşit olarak kullandığını söylerken şunu kastediyorum: Bunlar, öngörünün o eski dürtüsüyle olanların ve onlardan sonra olanların ardından eşit olarak gelir. Öngörü o dürtüyle bir başlangıçtan bu düzenlemeye yönelmiş, gelecek olanların logos'larını toplamış, böyle var oluşların, değişimlerin ve ardışıklıkların üretken kuvvelerini belirlemiştir.

9.1.4

λέγω δὲ τὸ χρῆσθαι τούτοις ἐπίσης τὴν κοινὴν φύσιν ἀντὶ τοῦ συμβαίνειν ἐπίσης κατὰ τὸ ἑξῆς τοῖς γινομένοις καὶ ἐπιγινομένοις ὁρμῇ τινι ἀρχαίᾳ τῆς προνοίας, καθ’ ἣν ἀπό τινος ἀρχῆς ὥρμησεν ἐπὶ τήνδε τὴν διακόσμησιν, συλλαβοῦσά τινας λόγους τῶν ἐσομένων καὶ δυνάμεις γονίμους ἀφορίσασα ὑποστάσεών τε καὶ μεταβολῶν καὶ διαδοχῶν τοιούτων.

9.2.12. Bölüm

Yalandan, her türlü ikiyüzlülükten, lüksten ve kibirden tat almadan insanlar arasından ayrılmak daha zarif bir adamın işi olurdu. Bunlara doyup son nefesini vermek ise ikinci bir yoldur. Yoksa kötülüğün yanında oturmayı mı seçtin, tecrübe bile seni bu vebadan kaçmaya ikna etmiyor mu? Çünkü düşüncenin bozulması, bizi saran havanın böyle bir karışıklığından ve dönüşümünden çok daha fazla vebadır: Biri canlıların, canlı oldukları için, vebası; öteki insanların, insan oldukları için, vebası.

9.2.1

Χαριεστέρου μὲν ἦν ἀνδρός, ἄγευστον ψευδολογίας καὶ πάσης ὑποκρίσεως καὶ τρυφῆς καὶ τύφου γενόμενον ἐξ ἀνθρώπων ἀπελθεῖν. τὸ δ’ οὖν κορεσθέντα γε τούτων ἀποπνεῦσαι δεύτερος πλοῦς. ἢ προῄρησαι προσκαθῆσθαι τῇ κακίᾳ καὶ οὔπω σε οὐδὲ ἡ πεῖρα πείθει φεύγειν ἐκ τοῦ λοιμοῦ; λοιμὸς γὰρ διαφθορὰ διανοίας πολλῷ γε μᾶλλον ἤπερ ἡ τοῦ περικεχυμένου τούτου πνεύματος τοιάδε τις δυσκρασία καὶ τροπή· αὕτη μὲν γὰρ ζῴων λοιμός, καθὸ ζῷά ἐστιν, ἐκείνη δὲ ἀνθρώπων,καθὸ ἄνθρωποί εἰσιν.

9.3.13. Bölüm

Ölümü küçümseme, ondan hoşnut ol; çünkü o da tabiatın istediği şeylerden biridir. Gençlik ve yaşlılık, büyüme ve olgunlaşma, diş, sakal ve beyaz saç çıkarmak, tohum saçmak, gebe kalmak, doğurmak ve hayatın mevsimlerinin getirdiği öteki tabiî fiiller neyse, çözülmek de odur. Düşünceli insan için ölüme karşı toptan, itici ya da kibirli davranmamak, onu tabiî fiillerden biri olarak beklemek gerekir; karının karnından çocuğun çıkmasını şimdi nasıl bekliyorsan, küçük psykhē'nin bu kılıftan düşeceği saati de öyle beklemek.

9.3.1

Μὴ καταφρόνει θανάτου, ἀλλὰ εὐαρέστει αὐτῷ, ὡς καὶ τούτου ἑνὸς ὄντος ὧν ἡ φύσις ἐθέλει. οἷον γάρ ἐστι τὸ νεάσαι καὶ τὸ γηρᾶσαι, καὶ τὸ αὐξῆσαι καὶ τὸ ἀκμάσαι, καὶ ὀδόντας καὶ γένειον καὶ πολιὰς ἐνεγκεῖν, καὶ σπεῖραι καὶ κυοφορῆσαι καὶ ἀποκυῆσαι, καὶ τὰ ἄλλα φυσικὰ ἐνεργήματα ὅσα αἱ τοῦ βίου ὧραι φέρουσι, τοιοῦτο καὶ τὸ διαλυθῆναι. τοῦτο μὲν οὖν κατὰ ἄνθρωπόν ἐστι λελογισμένον, μὴ ὁλοσχερῶς μηδὲ ὠστικῶς μηδὲ ὑπερηφάνως πρὸς τὸν θάνατον ἔχειν ἀλλὰ περιμένειν ὡς μίαν τῶν φυσικῶν ἐνεργειῶν, καὶ ὡς νῦν περιμένεις πότε ἔμβρυον ἐκ τῆς γαστρὸς τῆς γυναικός σου ἐξέλθῃ, οὕτως ἐκδέχεσθαι τὴν ὥραν ἐν ᾗ τὸ ψυχάριόν σου τοῦ ἐλύτρου τούτου ἐκπεσεῖται.

9.3.2Yüreğe dokunan basit bir öğüt istersen, seni ölüme en çok alıştıracak şey, ayrılacağın şeylere ve psykhē'nin artık karışmayacağı huylara dikkat etmektir. Onlara hiç gücenmemeli, aksine ilgilenmeli ve yumuşakça katlanmalı; ama ayrılığın senin yargılarını paylaşanlardan olmayacağını hatırlamalı. Bizi çekip hayatta tutabilecek tek şey, varsa, aynı yargılara sahip olanlarla birlikte yaşamaya izin verilmesiydi. Şimdi ise birlikte yaşamanın anlaşmazlığında ne kadar yorgunluk olduğunu görüyorsun; öyle ki "Çabuk gel, ey ölüm, ben de kendimi unutmayayım" diyorsun.

9.3.2

εἰ δὲ καὶ ἰδιωτικὸν παράπηγμα ἁψικάρδιον θέλεις, μάλιστά σε εὔκολον πρὸς τὸν θάνατον ποιήσει ἡ ἐπίστασις ἡ ἐπὶ τὰ ὑποκείμενα, ὧν μέλλεις ἀφίστασθαι, καὶ μεθ’ ἠθῶν οὐκέτι ἔσται ἡ . . . ἐμπεφυρμένη. προσκόπτεσθαι μὲν γὰρ αὐτοῖς ἥκιστα δεῖ, ἀλλὰ καὶ κήδεσθαι καὶ πρᾴως φέρειν, μεμνῆσθαι μέντοι ὅτι οὐκ ἀπ’ ἀνθρώπων ὁμοδογματούντων σοι ἡ ἀπαλλαγὴ ἔσται. τοῦτο γὰρ μόνον, εἴπερ ἄρα, ἀνθεῖλκεν ἂν καὶ κατεῖχεν ἐν τῷ ζῆν, εἰ συζῆν ἐφεῖτο τοῖς τὰ αὐτὰ δόγματα περιπεποιημένοις· νῦν δ’ ὁρᾷς ὅσος ὁ κόπος ἐν τῇ διαφωνίᾳ τῆς συμβιώσεως, ὥστε εἰπεῖν· θᾶττον ἔλθοις, ὦ θάνατε, μή που καὶ αὐτὸς ἐπιλάθωμαι ἐμαυτοῦ.

9.4.14. Bölüm

Hata eden kendine hata eder; haksızlık eden kendine haksızlık eder, kendini kötü yaparak.

9.4.1

Ὁ ἁμαρτάνων ἑαυτῷ ἁμαρτάνει· ὁ ἀδικῶν ἑαυτὸν ἀδικεῖ, ἑαυτὸν, ἑαυτὸν κακὸν ποιῶν.

9.5.15. Bölüm

Haksızlık çoğu zaman yalnız bir şey yapanın değil, bir şey yapmayanın da işidir.

9.5.1

Ἀδικεῖ πολλάκις ὁ μὴ ποιῶν τι, οὐ μόνον ὁ ποιῶν τι.

9.6.16. Bölüm

Şimdiki kavrayıcı hüküm, şimdiki ortaklığa yarar iş ve dış sebepten gelen her şeyden hoşnut olan şimdiki tutum yeter.

9.6.1

Ἀρκεῖ ἡ παροῦσα ὑπόληψις καταληπτικὴ καὶ ἡ παροῦσα πρᾶξις κοινωνικὴ καὶ ἡ παροῦσα διάθεσις εὐαρεστικὴ πρὸς πᾶν τὸ παρὰ τῆς ἐκτὸς αἰτίας συμβαῖνον.

9.7.17. Bölüm

Tasavvuru silmek, dürtüyü durdurmak, isteği söndürmek, yönetici yetiyi kendinde tutmak.

9.7.1

Ἐξαλεῖψαι φαντασίαν· στῆσαι ὁρμήν· σβέσαι ὄρεξιν· ἐφ’ ἑαυτῷ ἔχειν τὸ ἡγεμονικόν.

9.8.18. Bölüm

Akılsız canlılara tek bir psykhē bölünmüştür, akıl sahiplerine de tek bir düşünen psykhē; tıpkı toprak türünden her şeyin tek bir toprağı olması, görenlerin ve canlıların hepsinin tek bir ışıkla görmesi ve tek bir havayı solumaları gibi.

9.8.1

Εἰς μὲν τὰ ἄλογα ζῷα μία ψυχὴ διῄρηται, εἰς δὲ τὰ λογικὰ μία νοερὰ ψυχὴ μεμέρισται, ὥσπερ καὶ μία γῆ ἐστιν ἁπάντων τῶν γεωδῶν καὶ ἑνὶ φωτὶ ὁρῶμεν καὶ ἕνα ἀέρα ἀναπνέομεν, ὅσα ὁρατικὰ καὶ ἔμψυχα.

9.9.19. Bölüm

Ortak bir şeyden pay alan her şey kendi soyuna koşar. Toprak türünden olan her şey toprağa doğru iner; ıslak olan her şey akıp birleşir; hava türünden olan da öyle, onları ayırmak için engele ve zora gerek vardır. Ateş, unsur olan ateş yüzünden yukarı gider; ama yeryüzündeki her ateşle birlikte tutuşmaya öyle hazırdır ki biraz kuru olan her madde kolayca tutuşur, çünkü içinde tutuşmayı engelleyen şey azdır. Aynı şekilde ortak düşünen tabiattan pay alan her şey de soydaşına böyle, hatta daha çok koşar; çünkü başka şeylerden ne kadar üstünse, yakını olanla karışıp kaynaşmaya o kadar hazırdır.

9.9.1

Πάντα ὅσα κοινοῦ τινος μετέχει πρὸς τὸ ὁμογενὲς σπεύδει. τὸ γεῶδες πᾶν ῥέπει ἐπὶ γῆν· τὸ ὑγρὸν πᾶν σύρρουν· τὸ ἀερῶδες ὁμοίως, ὥστε χρῄζειν τῶν διειργόντων καὶ βίας· τὸ πῦρ ἀνωφερὲς μὲν διὰ τὸ στοιχειῶδες πῦρ, παντὶ δὲ πυρὶ ἐνταῦθα πρὸς τὸ συνεξάπτεσθαι ἕτοιμον οὕτως, ὥστε καὶ πᾶν τὸ ὑλικὸν τὸ ὀλίγῳ ξηρότερον εὐέξαπτον εἶναι διὰ τὸ ἔλαττον ἐγκεκρᾶσθαι αὐτῷ τὸ κωλυτικὸν πρὸς ἔξαψιν. καὶ τοίνυν πᾶν τὸ κοινῆς νοερᾶς φύσεως μέτοχον πρὸς τὸ συγγενὲς ὁμοίως σπεύδει ἢ καὶ μᾶλλον· ὅσῳ γάρ ἐστι κρεῖττον παρὰ τὰ ἄλλα, τοσούτῳ καὶ πρὸς τὸ συγκιρνᾶσθαι τῷ οἰκείῳ καὶ συγχεῖσθαι ἑτοιμότερον.

9.9.2Nitekim akılsızlarda hemen kovanlar, sürüler, yavru besleme ve aşka benzer şeyler bulundu. Çünkü burada artık psykhē vardı ve birleştirici güç, üstün olanda bitkilerde, taşlarda ya da odunlarda olmayan bir yoğunlukta bulunuyordu. Akıl sahibi canlılarda devletler, dostluklar, evler, toplantılar, savaşta da anlaşmalar ve ateşkesler ortaya çıktı. Daha da üstün olanlarda, ayrı duranlarda bile bir birlik oluştu; yıldızlarda olduğu gibi. Böylece üstüne doğru yükseliş, birbirinden uzak olanlarda bile duygudaşlık yaratabildi.

9.9.2

εὐθὺς γοῦν ἐπὶ μὲν τῶν ἀλόγων εὑρέθη σμήνη καὶ ἀγέλαι καὶ νεοσσοτροφίαι καὶ οἷον ἔρωτες· ψυχαὶ γὰρ ἤδη ἦσαν ἐνταῦθα καὶ τὸ συναγωγὸν ἐν τῷ κρείττονι ἐπιτεινόμενον εὑρίσκετο, οἷον οὔτε ἐπὶ φυτῶν ἦν οὔτε ἐπὶ λίθων ἢ ξύλων. ἐπὶ δὲ τῶν λογικῶν ζῴων πολιτεῖαι καὶ φιλίαι καὶ οἶκοι καὶ σύλλογοι καὶ ἐν πολέμοις συνθῆκαι καὶ ἀνοχαί. ἐπὶ δὲ τῶν ἔτι κρειττόνων καὶ ἐκ διεστηκότων τρόπον τινὰ ἕνωσις ὑπέστη οἵα ἐπὶ τῶν ἄστρων· οὕτως ἡ ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπανάβασις συμπάθειαν καὶ ἐν διεστῶσιν ἐργάσασθαι ἐδύνατο.

9.9.3Şimdi olana bak: Yalnız düşünen varlıklar birbirlerine yönelmeyi ve eğilimi unuttular, akıp birleşme yalnız burada görülmüyor. Ama kaçsalar da yakalanıyorlar; çünkü tabiat galip gelir. Dikkat edersen ne dediğimi görürsün: Toprak türünden olup hiçbir toprak türünden şeye değmeyen bir şeyi bulmak, insandan kopmuş bir insanı bulmaktan daha kolaydır.

9.9.3

ὅρα οὖν τὸ νῦν γινόμενον· μόνα γὰρ τὰ νοερὰ νῦν ἐπιλέλησται τῆς πρὸς ἄλληλα σπουδῆς καὶ συννεύσεως καὶ τὸ σύρρουν ὧδε μόνον οὐ βλέπεται. ἀλλ’ ὅμως καίτοι φεύγοντες περικαταλαμβάνονται· κρατεῖ γὰρ ἡ φύσις. ὄψει δὲ ὃ λέγω παραφυλάσσων· θᾶσσον γοῦν εὕροι τις ἂν γεῶδές τι μηδενὸς γεώδους προσαπτόμενον ἤπερ ἄνθρωπον ἀνθρώπου ἀπεσχισμένον.

9.10.110. Bölüm

İnsan da tanrı da kozmos da meyve verir; her biri kendi mevsiminde verir. Âdet bu kelimeyi asıl anlamda asma ve benzerleri için yıpratmış olsa da önemli değil. Logos'un da hem ortak hem kendine özgü bir meyvesi vardır ve ondan, logos'un kendisine benzeyen başka şeyler doğar.

9.10.1

Φέρει καρπὸν καὶ ἄνθρωπος καὶ θεὸς καὶ ὁ κόσμος· ἐν ταῖς οἰκείαις ὥραις ἕκαστα φέρει. εἰ δὲ ἡ συνήθεια κυρίως τέτριφεν ἐπὶ ἀμπέλου καὶ τῶν ὁμοίων, οὐδὲν τοῦτο. ὁ λόγος δὲ καὶ κοινὸν καὶ ἴδιον καρπὸν ἔχει καὶ γίνεται ἐξ αὐτοῦ τοιαῦθ’ ἕτερα, ὁποῖόν τι αὐτός ἐστιν ὁ λόγος.

9.11.111. Bölüm

Elinden gelirse öğreterek düzelt; gelmezse hatırla ki iyi niyet sana bunun için verilmiştir. Tanrılar da böylelerine iyi niyetlidir; bazı konularda onlara yardım da ederler: sağlıkta, zenginlikte, şöhrette. Öyle iyidirler. Bu senin için de mümkündür; söyle, sana kim engel olur?

9.11.1

Εἰ μὲν δύνασαι, μεταδίδασκε· εἰ δὲ μή, μέμνησο ὅτι πρὸς τοῦτο ἡ εὐμένειά σοι δέδοται. καὶ οἱ θεοὶ δὲ εὐμενεῖς τοῖς τοιούτοις εἰσίν, εἰς ἔνια δὲ καὶ συνεργοῦσιν, εἰς ὑγίειαν, εἰς πλοῦτον, εἰς δόξαν· οὕτως εἰσὶ χρηστοί. ἔξεστι δὲ καὶ σοί· ἢ εἰπέ, τίς ὁ κωλύων;

9.12.112. Bölüm

Sefil biri gibi çalışma, acınmak ya da hayran olunmak isteyerek de çalışma; yalnız tek bir şey iste: Şehir logos'unun istediği gibi hareket etmek ve durmak.

9.12.1

Πόνει μὴ ὡς ἄθλιος μηδὲ ὡς ἐλεεῖσθαι ἢ θαυμάζεσθαι θέλων, ἀλλὰ μόνον ἓν θέλε· κινεῖσθαι καὶ ἴσχεσθαι, ὡς ὁ πολιτικὸς λόγος ἀξιοῖ.

9.13.113. Bölüm

Bugün her sıkıntıdan çıktım; daha doğrusu her sıkıntıyı dışarı attım. Çünkü sıkıntı dışarıda değil, içerideydi, hükümlerimde.

9.13.1

Σήμερον ἐξῆλθον πάσης περιστάσεως, μᾶλλον δὲ ἐξέβαλον πᾶσαν περίστασιν· ἔξω γὰρ οὐκ ἦν, ἀλλὰ ἔνδον ἐν ταῖς ὑπολήψεσιν.

9.14.114. Bölüm

Bütün bunlar tecrübe bakımından alışıldık, zaman bakımından bir günlük, madde bakımından pistir. Şimdi her şey, gömdüğümüz insanların zamanındaki gibidir.

9.14.1

Πάντα ταῦτα συνήθη μὲν τῇ πείρᾳ, ἐφήμερα δὲ τῷ χρόνῳ, ῥυπαρὰ δὲ τῇ ὕλῃ· πάντα νῦν οἷα ἐπ’ ἐκείνων οὓς κατεθάψαμεν.

9.15.115. Bölüm

Şeyler kapının dışında, kendi başlarına durur; kendileri hakkında ne bir şey bilir ne bir şey söylerler. Peki onlar hakkında ne hüküm verir? Yönetici yeti.

9.15.1

Τὰ πράγματα ἔξω θυρῶν ἕστηκεν αὐτὰ ἐφ’ ἑαυτῶν, μηδὲν μήτε εἰδότα περὶ αὑτῶν μήτε ἀποφαινόμενα. τί οὖν ἀποφαίνεται περὶ αὐτῶν; τὸ ἡγεμονικόν.

9.16.116. Bölüm

Akıl sahibi ve şehre yatkın canlının kötüsü ve iyisi hâlde değil, fiildedir; aretē'si ve kötülüğü de hâlde değil, fiildedir.

9.16.1

Οὐκ ἐν πείσει ἀλλ’ ἐνεργείᾳ τὸ τοῦ λογικοῦ ⟨καὶ⟩ πολιτικοῦ ζῴου κακὸν καὶ ἀγαθόν, ὥσπερ οὐδὲ ἡ ἀρετὴ καὶ κακία αὐτοῦ ἐν πείσει ἀλλὰ ἐνεργείᾳ.

9.17.117. Bölüm

Havaya atılan taş için aşağı inmek kötü, yukarı çıkmak iyi değildir.

9.17.1

Τῷ ἀναρριφέντι λίθῳ οὐδὲν κακὸν τὸ κατενεχθῆναι οὐδὲ ἀγαθὸν τὸ ἀνενεχθῆναι.

9.18.118. Bölüm

İçlerine, ta yönetici yetilerine gir; nasıl yargıçlardan korktuğunu, kendileri hakkında nasıl yargıçlar olduklarını görürsün.

9.18.1

Δίελθε ἔσω ἔσω εἰς τὰ ἡγεμονικὰ αὐτῶν καὶ ὄψει τίνας κριτὰς φοβῇ, οἵους καὶ περὶ αὑτῶν ὄντας κριτάς.

9.19.119. Bölüm

Her şey değişim içindedir; sen de sürekli bir başkalaşma ve bir bakıma bozulma içindesin, bütün kozmos da.

9.19.1

Πάντα ἐν μεταβολῇ· καὶ αὐτὸς σὺ ἐν διηνεκεῖ ἀλλοιώσει καὶ κατά τι φθορᾷ, καὶ ὁ κόσμος δὲ ὅλος.

9.20.120. Bölüm

Başkasının hatasını orada bırakmalı.

9.20.1

Τὸ ἄλλου ἁμάρτημα ἐκεῖ δεῖ καταλιπεῖν.

9.21.121. Bölüm

Bir fiilin sona ermesi, dürtünün ve hükmün durması, bir çeşit ölümdür; kötü bir şey değildir. Şimdi yaş dönemlerine geç: çocukluk, delikanlılık, gençlik, yaşlılık; bunların her değişimi de ölümdür. Korkunç mu? Şimdi dedenin yanındaki hayatına, sonra annenin, sonra babanın yanındaki hayatına geç; başka birçok bozulma, değişim ve sona eriş bulduğunda kendine sor: Korkunç mu? Aynı şekilde bütün hayatının sona ermesi, durması, değişmesi de korkunç değildir.

9.21.1

Ἐνεργείας ἀπόληξις, ὁρμῆς, ὑπολήψεως παῦλα καὶ οἷον θάνατος· οὐδὲν κακόν. μέτιθι νῦν ἐπὶ ἡλικίαν, οἷον τὴν παιδικήν, τὴν τοῦ μειρακίου, τὴν νεότητα, τὸ γῆρας· καὶ γὰρ τούτων πᾶσα μεταβολή, θάνατος· μήτι δεινόν; μέτιθι νῦν ἐπὶ βίον τὸν ὑπὸ τῷ πάππῳ, εἶτα τὸν ὑπὸ τῇ μητρί, εἶτα τὸν ὑπὸ τῷ πατρί, καὶ ἄλλας δὲ πολλὰς διαφθορὰς καὶ μεταβολὰς καὶ ἀπολήξεις εὑρίσκων ἐπερώτα σεαυτόν· μήτι δεινόν; οὕτως τοίνυν οὐδὲ ἡ τοῦ ὅλου σου βίου λῆξις καὶ παῦλα καὶ μεταβολή.

9.22.122. Bölüm

Kendi yönetici yetine, bütününkine ve şununkine koş. Kendininkine, onu adil bir nous yapmak için; bütününkine, neyin parçası olduğunu hatırlamak için; şununkine, bilgisizlik mi bilerek mi yaptığını anlamak ve aynı zamanda soydaşın olduğunu düşünmek için.

9.22.1

Τρέχε ἐπὶ τὸ σεαυτοῦ ἡγεμονικὸν καὶ τὸ τοῦ ὅλου καὶ τὸ τούτου. τὸ μὲν σεαυτοῦ, ἵνα νοῦν δικαικὸν αὐτὸ ποιήσῃς· τὸ δὲ τοῦ ὅλου, ἵνα συμμνημονεύσῃς τίνος μέρος εἶ· τὸ δὲ τούτου, ἵνα ἐπιστήσῃς πότερον ἄγνοια ἢ γνώμη, καὶ ἅμα λογίσῃ ὅτι συγγενές.

9.23.123. Bölüm

Sen nasıl bir şehir bünyesini tamamlıyorsan, her işin de şehir hayatını tamamlasın. Yakından ya da uzaktan ortak gayeye bağlanmayan her işin hayatı parçalar, tek olmasına izin vermez, bozgunculuktur; halk içinde kendi payına düşeni o uyumdan ayıran kimse gibi.

9.23.1

Ὥσπερ αὐτὸς σὺ πολιτικοῦ συστήματος συμπληρωτικὸς εἶ, οὕτως καὶ πᾶσα πρᾶξίς σου συμπληρωτικὴ ἔστω ζωῆς πολιτικῆς. ἥτις ἐὰν οὖν πρᾶξίς σου μὴ ἔχῃ τὴν ἀναφοράν, εἴτε προσεχῶς εἴτε πόρρωθεν, ἐπὶ τὸ κοινωνικὸν τέλος, αὕτη διασπᾷ τὸν βίον καὶ οὐκ ἐᾷ ἕνα εἶναι καὶ στασιώδης ἐστίν, ὥσπερ ἐν δήμῳ ὁ τὸ καθ’ αὑτὸν μέρος διιστάμενος ἀπὸ τῆς τοιαύτης συμφωνίας.

9.24.124. Bölüm

Çocuk öfkeleri ve oyuncakları, "ölü taşıyan küçük nefesler"; öyle ki Ölüler Diyarı'nın sahnesi daha canlı görünür.

9.24.1

Παιδίων ὀργαὶ καὶ παίγνια, καὶ ʽπνευμάτια νεκροὺς βαστάζονταʼ, ὥστε ἐναργέστερον προσπεσεῖν τὸ τῆς Νεκυίας.

9.25.125. Bölüm

Sebebin keyfiyetine git, onu maddeden ayırıp seyret; sonra bu özel varlığın en çok ne kadar süre var olabileceğini de sınırla.

9.25.1

Ἴθι ἐπὶ τὴν ποιότητα τοῦ αἰτίου καὶ ἀπὸ τοῦ ὑλικοῦ αὐτὸ περιγράψας θέασαι· εἶτα καὶ τὸν χρόνον περιόρισον, ὅσον πλεῖστον ὑφίστασθαι πέφυκε τοῦτο τὸ ἰδίως ποιόν.

9.26.126. Bölüm

Yönetici yetinin yapısına uygun işleri yapmasıyla yetinmediğin için binlerce şeye katlandın. Yeter artık.

9.26.1

Ἀνέτλης μύρια διὰ τὸ μὴ ἀρκεῖσθαι τῷ σῷ ἡγεμονικῷ ποιοῦντι ταῦτα, οἷα κατεσκεύασται. ἀλλὰ ἅλις.

9.27.127. Bölüm

Biri seni kınadığında ya da senden nefret ettiğinde ya da böyle şeyler söylediklerinde, onların küçük psykhē'lerine git, içlerine gir ve nasıl olduklarını gör. Senin hakkında ne düşüneceklerini dert etmen gerekmediğini görürsün. Ama onlara iyi niyet beslemelisin; çünkü tabiatça dostturlar; tanrılar da rüyalarla, kehanetlerle, her türlü onlara yardım eder, hem de onların önem verdiği şeylerde.

9.27.1

Ὅταν ἄλλος ψέγῃ σε ἢ μισῇ ἢ τοιαῦτά τινα ἐκφωνῶσιν, ἔρχου ἐπὶ τὰ ψυχάρια αὐτῶν, δίελθε ἔσω καὶ ἴδε ποῖοί τινές εἰσιν. ὄψει ὅτι οὐ δεῖ σε σπᾶσθαι, ἵνα τούτοις τί ποτε περὶ σοῦ δοκῇ. εὐνοεῖν μέντοι αὐτοῖς δεῖ· φύσει γὰρ φίλοι, καὶ οἱ θεοὶ δὲ παντοίως αὐτοῖς βοηθοῦσι, δι’ ὀνείρων, διὰ μαντειῶν, πρὸς ταῦτα μέντοι, πρὸς ἃ ἐκεῖνοι διαφέρονται.

9.28.128. Bölüm

Kozmosun dönüşleri aynıdır, altı üstü, çağdan çağa. Ya bütünün düşüncesi her şey için ayrı ayrı yönelir; öyleyse onun yönelişini kabul et. Ya da bir kez yöneldi, geri kalanı onun sonucudur; neden gerilirsin? Çünkü bir bakıma atomlar ya da bölünmezler vardır. Kısacası tanrı varsa her şey yolundadır; rastlantıysa sen de rastgele olma.

Az sonra toprak hepimizi örtecek; sonra o da değişecek, onlar sonsuza dek değişecek, onlar da yine sonsuza dek. Değişimlerin ve başkalaşmaların dalga dalga gelişini ve hızını düşünen, ölümlü her şeyi küçümser.

9.28.1

Ταὐτά ἐστι τὰ τοῦ κόσμου ἐγκύκλια, ἄνω κάτω, ἐξ αἰῶνος εἰς αἰῶνα. καὶ ἤτοι ἐφ’ ἕκαστον ὁρμᾷ ἡ τοῦ ὅλου διάνοια· ὅπερ εἰ ἔστιν, ἀποδέχου τὸ ἐκείνης ὁρμητόν· ἢ ἅπαξ ὥρμησε, τὰ δὲ λοιπὰ κατ’ ἐπακολούθησιν καὶ τί ἐντείνῃ; τρόπον γάρ τινα ἄτομοι ἢ ἀμερῆ. τὸ δ’ ὅλον, εἴτε θεός, εὖ ἔχει πάντα· εἴτε τὸ εἰκῇ, μὴ καὶ σὺ εἰκῇ. Ἤδη πάντας ἡμᾶς γῆ καλύψει, ἔπειτα καὶ αὐτὴ μεταβαλεῖ κἀκεῖνα εἰς ἄπειρον μεταβαλεῖ καὶ πάλιν ἐκεῖνα εἰς ἄπειρον. τὰς γὰρ ἐπικυματώσεις τῶν μεταβολῶν καὶ ἀλλοιώσεων ἐνθυμούμενός τις καὶ τὸ τάχος παντὸς θνητοῦ καταφρονήσει.

9.29.129. Bölüm

Bütünün ousia'sı bir seldir, her şeyi sürükler. Şehir işleri yapan, kendince filozof gibi davranan şu insancıklar ne kadar değersiz; sümükle dolu. Ey insan, ne olacak? Tabiatın şimdi istediğini yap, mümkünse yönel, kimin bileceğine bakma. Platon'un devletini umma; en küçük şey ilerlerse yetin ve bunun sonucunu küçük bir şey sayma. Yargılarını kim değiştirir? Yargılar değişmeden, inleyen ve itaat eder gibi yapanların köleliğinden başka ne olur? Şimdi gel de bana İskender'i, Philippos'u, Phaleronlu Demetrios'u anlat. Ortak tabiatın ne istediğini gördülerse ve kendilerini terbiye ettilerse o bilir; trajedi oynadılarsa kimse beni onları taklide mahkûm etmedi. Felsefenin işi sade ve edeplidir; beni azametli kibre götürme.

9.29.1

Χειμάρρους ἡ τῶν ὅλων οὐσία· πάντα φέρει. ὡς εὐτελῆ δὲ καὶ τὰ πολιτικὰ ταῦτα καί, ὡς οἴεται, φιλοσόφως πρακτικὰ ἀνθρώπια· μυξῶν μεστά.—ἄνθρωπε, τί ποτε; ποίησον ὃ νῦν ἡ φύσις ἀπαιτεῖ, ὅρμησον, ἐὰν διδῶται, καὶ μὴ περιβλέπου εἴ τις εἴσεται. μὴ τὴν Πλάτωνος πολιτείαν ἔλπιζε, ἀλλὰ ἀρκοῦ, εἰ τὸ βραχύτατον πρόεισι, καὶ τούτου αὐτοῦ τὴν ἔκβασιν ὡς μικρόν τί ἐστι διανοοῦ. δόγμα γὰρ αὐτῶν τίς μεταβαλεῖ; χωρὶς δὲ δογμάτων μεταβολῆς τί ἄλλο ἢ δουλεία στενόντων καὶ πείθεσθαι προσποιουμένων; ὕπαγε νῦν καὶ Ἀλέξανδρον καὶ Φίλιππον καὶ Δημήτριον τὸν Φαληρέα μοι λέγε. ὄψονται, εἰ εἶδον, τί ἡ κοινὴ φύσις ἤθελε, καὶ ἑαυτοὺς ἐπαιδαγώγησαν· εἰ δὲ ἐτραγῴδησαν, οὐδείς με κατακέκρικε μιμεῖσθαι. ἁπλοῦν ἐστι καὶ αἰδῆμον τὸ φιλοσοφίας ἔργον· μή με ἄπαγε ἐπὶ σεμνοτυφίαν.

9.30.130. Bölüm

Yukarıdan seyret: sayısız sürü, sayısız tören, fırtınada ve dinginlikte her türlü yolculuk, doğanların, birlikte yaşayanların, ölenlerin farkları. Başkalarının eskiden yaşadığı hayatı, senden sonra yaşanacak olanı, şimdi barbar milletlerde yaşananı da düşün; kaçının adını bile bilmediğini, kaçının seni çabucak unutacağını, şimdi seni öven kaçının belki çabucak kınayacağını; ne hatıranın ne şöhretin ne de başka hiçbir şeyin kayda değer olduğunu.

9.30.1

Ἄνωθεν ἐπιθεωρεῖν ἀγέλας μυρίας καὶ τελετὰς μυρίας καὶ πλοῦν παντοῖον ἐν χειμῶσι καὶ γαλήναις καὶ διαφορὰς γινομένων, συγγινομένων, ἀπογινομένων. ἐπινόει δὲ καὶ τὸν ὑπ’ ἄλλων πάλαι βεβιωμένον βίον καὶ τὸν μετὰ σὲ βιωθησόμενον καὶ τὸν νῦν ἐν τοῖς βαρβάροις ἔθνεσι βιούμενον· καὶ ὅσοι μὲν οὐδὲ ὄνομά σου γινώσκουσιν, ὅσοι δὲ τάχιστα ἐπιλήσονται, ὅσοι δ’ ἐπαινοῦντες ἴσως νῦν σε τάχιστα ψέξουσι· καὶ ὡς οὔτε ἡ μνήμη ἀξιόλογόν γε οὔτε ἡ δόξα οὔτε ἄλλο τι τὸ σύμπαν.

9.31.131. Bölüm

Dış sebepten gelenlere karşı sarsılmazlık, senden kaynaklanan sebeple yapılanlarda adalet; yani ortaklığa uygun davranmakla sona eren dürtü ve iş, çünkü senin için tabiata uygun olan budur.

9.31.1

Ἀταραξία μὲν περὶ τὰ ἀπὸ τῆς ἐκτὸς αἰτίας συμβαίνοντα, δικαιότης δὲ ἐν τοῖς παρὰ τὴν ἐκ σοῦ αἰτίαν ἐνεργουμένοις· τουτέστιν, ὁρμὴ καὶ πρᾶξις καταλήγουσα ἐπ’ αὐτὸ τὸ κοινωνικῶς πρᾶξαι ὡς τοῦτό σοι κατὰ φύσιν ὄν.

9.32.132. Bölüm

Seni rahatsız eden gereksiz birçok şeyi kaldırabilirsin, çünkü hepsi hükmündedir. Bütün kozmosu zihninde kuşatarak, ezelî zamanı düşünerek, her şeyin parçalarının hızlı değişimini göz önüne alarak kendine geniş bir alan açarsın: Doğumdan çözülmeye ne kısa, doğumdan önceki boşluk ne uçsuz, çözülmeden sonrası da aynı şekilde ne sonsuz.

9.32.1

Πολλὰ περισσὰ περιελεῖν τῶν ἐνοχλούντων σοι δύνασαι ὅλα ἐπὶ τῇ ὑπολήψει σου κείμενα, καὶ πολλὴν εὐρυχωρίαν περιποιήσεις ἤδη σεαυτῷ ⟨τῷ⟩ τὸν ὅλον κόσμον περιειληφέναι τῇ γνώμῃ καὶ τὸν ἀίδιον αἰῶνα περινοεῖν καὶ τὴν τῶν κατὰ μέρος ἑκάστου πράγματος ταχεῖαν μεταβολὴν ἐπινοεῖν, ὡς βραχὺ μὲν τὸ ἀπὸ γενέσεως μέχρι διαλύσεως, ἀχανὲς δὲ τὸ πρὸ τῆς γενέσεως, ὡς καὶ τὸ μετὰ τὴν διάλυσιν ὁμοίως ἄπειρον.

9.33.133. Bölüm

Gördüğün her şey çabucak yok olacak; onların yok oluşunu görenler de çabucak yok olacak; en yaşlı ölen de erken ölenle aynı duruma düşecek.

9.33.1

Πάντα ὅσα ὁρᾷς τάχιστα φθαρήσεται καὶ οἱ φθειρόμενα αὐτὰ ἐπιδόντες τάχιστα καὶ αὐτοὶ φθαρήσονται καὶ ὁ ἐσχατόγηρως ἀποθανὼν εἰς ἴσον καταστήσεται τῷ προώρῳ.

9.34.134. Bölüm

Bunların yönetici yetileri nedir, neyle uğraşırlar, neden severler ve saygı gösterirler? Küçük psykhē'lerini çıplak görür gibi ol. Kınayarak zarar verdiklerini ya da överek yarar sağladıklarını sandıklarında ne kibir!

9.34.1

Τίνα τὰ ἡγεμονικὰ τούτων καὶ περὶ οἷα ἐσπουδάκασι καὶ δι’ οἷα φιλοῦσι καὶ τιμῶσι· γυμνὰ νόμιζε βλέπειν τὰ ψυχάρια αὐτῶν. ὅτε δοκοῦσι βλάπτειν ψέγοντες ἢ ὠφελεῖν ἐξυμνοῦντες, ὅση οἴησις.

9.35.135. Bölüm

Kayıp değişimden başka bir şey değildir. Bütünün tabiatı buna sevinir; her şey ona göre güzelce olur, ezelden beri aynı biçimde olmuştur, sonsuza dek de böyle olacaktır. Öyleyse neden her şey kötü oldu ve her zaman kötü olacak, bunca tanrıda bunları düzeltecek hiçbir güç bulunamadı, kozmos sürekli kötülükler içinde kalmaya mahkûm edildi diyorsun?

9.35.1

Ἡ ἀποβολὴ οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ μεταβολή. τούτῳ δὲ χαίρει ἡ τῶν ὅλων φύσις, καθ’ ἢν πάντα καλῶς γίνεται ⟨καὶ⟩ ἐξ αἰῶνος ὁμοειδῶς ἐγίνετο καὶ εἰς ἄπειρον τοιαῦθ̓ ἕτερα ἔσται. τί οὖν λέγεις ὅτι ἐγίνετό τε πάντα ⟨κακῶς⟩ καὶ πάντα ἀεὶ κακῶς ἔσται καὶ οὐδεμία ἄρα δύναμις ἐν τοσούτοις θεοῖς ἐξευρέθη ποτὲ ἡ διορθώσουσα ταῦτα, ἀλλὰ κατακέκριται ὁ κόσμος ἐν ἀδιαλείπτοις κακοῖς συνέχεσθαι;

9.36.136. Bölüm

Her şeyin altındaki maddenin çürümüşlüğü: su, toz, kemikçikler, pis koku. Ya da: Mermerler toprağın nasırları, altın ve gümüş tortular, giysi kıl, mor boya kan, öteki her şey de öyle. Nefesin de başka böyle bir şeydir ve bunlardan bunlara değişir.

9.36.1

Τὸ σαπρὸν τῆς ἑκάστῳ ὑποκειμένης ὕλης· ὕδωρ, κόνις, ὀστάρια, γράσος, ἢ πάλιν· πῶροι γῆς τὰ μάρμαρα καὶ ὑποστάθμαι ὁ χρυσός, ὁ ἄργυρος, καὶ τριχία ἡ ἐσθὴς καὶ αἷμα ἡ πορφύρα, καὶ τὰ ἄλλα πάντα τοιαῦτα. καὶ τὸ πνευμάτιον δὲ ἄλλο τοιοῦτον καὶ ἐκ τούτων εἰς ταῦτα μεταβάλλον.

9.37.137. Bölüm

Yeter bu sefil hayat, söylenme, maymunluk. Neden altüst oluyorsun? Bunlarda yeni olan ne? Seni çileden çıkaran ne? Sebep mi? Ona bak. Madde mi? Ona bak. Bunların dışında hiçbir şey yoktur. Tanrılara karşı da artık daha sade ve daha iyi ol.

Bunları yüz yıl seyretmekle üç yıl seyretmek aynıdır.

9.37.1

Ἅλις τοῦ ἀθλίου βίου καὶ γογγυσμοῦ καὶ πιθηκισμοῦ.—τί ταράσσῃ; τί τούτων καινόν; τί σε ἐξίστησι; τὸ αἴτιον; ἴδε αὐτό. ἀλλ’ ἡ ὕλη; ἴδε αὐτήν. ἔξω δὲ τούτων οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς θεοὺς ἤδη ποτὲ ἁπλούστερος καὶ χρηστότερος γενοῦ. Ἴσον τὸ ἑκατὸν ἔτεσι καὶ τὸ τρισὶ ταῦτα ἱστορῆσαι.

9.38.138. Bölüm

Hata ettiyse kötülük oradadır. Belki de hata etmedi.

9.38.1

Εἰ μὲν ἥμαρτεν, ἐκεῖ τὸ κακόν. τάχα δ’ οὐχ ἥμαρτεν.

9.39.139. Bölüm

Ya her şey tek bir düşünen kaynaktan, tek bir bedene gelir gibi gelir ve parça bütün için olandan yakınmamalı. Ya da atomlar vardır ve bulamaçtan ve dağılmadan başka hiçbir şey yoktur. Öyleyse neden altüst oluyorsun? Yönetici yetine şunları mı söylüyorsun: Öldün, bozuldun, hayvanlaştın, rol yapıyorsun, sürüye karışıyorsun, otluyorsun?

9.39.1

Ἤτοι ἀπὸ μιᾶς πηγῆς νοερᾶς πάντα ὡς ἑνὶ σώματι ἐπισυμβαίνει καὶ οὐ δεῖ τὸ μέρος τοῖς ὑπὲρ τοῦ ὅλου γινομένοις μέμφεσθαι· ἢ ἄτομοι καὶ οὐδὲν ἄλλο ἢ κυκεὼν καὶ σκεδασμός· τί οὖν ταράσσῃ; τῷ ἡγεμονικῷ λέγεις· τέθνηκας, ἔφθαρσαι, τεθηρίωσαι, ὑποκρίνῃ, συναγελάζῃ, βόσκῃ;

9.40.140. Bölüm

Tanrılar ya hiçbir şey yapamaz ya yapabilir. Yapamıyorlarsa neden dua ediyorsun? Yapabiliyorlarsa neden bunların olmasını ya da olmamasını istemek yerine, bunların hiçbirinden korkmamayı, hiçbirini arzulamamayı, hiçbirine acı çekmemeyi vermeleri için dua etmiyorsun? Çünkü insanlara yardım edebiliyorlarsa bunda da edebilirler. Belki "Tanrılar bunları benim elime bıraktı" diyeceksin. O zaman elindekileri özgürce kullanmak, elinde olmayanlara kölece ve alçalarak düşkün olmaktan daha iyi değil mi? Hem tanrıların elimizde olanlarda yardım etmediğini sana kim söyledi? Bunlar için dua etmeye başla, göreceksin. Biri "Şu kadınla nasıl yatarım?" diye dua eder; sen "Onunla yatmayı nasıl arzulamam?" diye dua et. Bir başkası "Ondan nasıl kurtulurum?" der; sen "Kurtulmaya nasıl muhtaç olmam?" de. Bir diğeri "Çocuğumu nasıl kaybetmem?" der; sen "Kaybetmekten nasıl korkmam?" de. Dualarını genel olarak böyle çevir ve ne olduğunu seyret.

9.40.1

Ἤτοι οὐδὲν δύνανται οἱ θεοὶ ἢ δύνανται. εἰ μὲν οὖν μὴ δύνανται, τί εὔχῃ; εἰ δὲ δύνανται, διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον εὔχῃ. διδόναι αὐτοὺς τὸ μήτε φοβεῖσθαί τι τούτων μήτε ἐπιθυμεῖν τινος τούτων μήτε λυπεῖσθαι ἐπί τινι τούτων, μᾶλλον ἤπερ τὸ μὴ παρεῖναί τι τούτων ἢ τὸ παρεῖναι; πάντως γάρ, εἰ δύνανται συνεργεῖν ἀνθρώποις, καὶ εἰς ταῦτα δύνανται συνεργεῖν. ἀλλὰ ἴσως ἐρεῖς ὅτι· ἐπ’ ἐμοὶ αὐτὰ οἱ θεοὶ ἐποίησαν. εἶτα οὐ κρεῖσσον χρῆσθαι τοῖς ἐπὶ σοὶ μετ’ ἐλευθερίας ἣ διαφέρεσθαι πρὸς τὰ μὴ ἐπὶ σοὶ μετὰ δουλείας καὶ ταπεινότητος; τίς δέ σοι εἶπεν ὅτι οὐχὶ καὶ εἰς τὰ ἐφ̓ ἡμῖν οἱ θεοὶ συλλαμβάνουσιν; ἄρξαι γοῦν περὶ τούτων εὔχεσθαι καὶ ὄψει. οὗτος εὔχεται· πῶς κοιμηθῶ μετ’ ἐκείνης· σύ· πῶς μὴ ἐπιθυμήσω τοῦ κοιμηθῆναι μετ’ ἐκείνης. ἄλλος· πῶς στερηθῶ ἐκείνου· σύ· πῶς μὴ χρῄζω τοῦ στερηθῆναι. ἄλλος· πῶς μὴ ἀποβάλω τὸ τεκνίον· σύ· πῶς μὴ φοβηθῶ ἀποβαλεῖν. ὅλως ὧδε ἐπίστρεψον τὰς εὐχὰς καὶ θεώρει τί γίνεται.

9.41.141. Bölüm

Epikuros şöyle der: "Hastalığımda sohbetlerim bedenciğimin hâlleri üzerine değildi; yanıma gelenlere böyle şeyler söylemezdim; tabiata dair başlıca konuları işlemeyi sürdürürdüm ve şuna dikkat ederdim: Düşünce, zavallı etteki bu hareketlere katılsa da kendi iyiliğini koruyarak nasıl sarsılmaz kalır. Hekimlere de marifetlerine böbürlenme fırsatı vermezdim; hayatım iyi ve güzel geçerdi." Hasta olursan ya da başka bir sıkıntıya düşersen onun gibi yap. Başa ne gelirse gelsin felsefeden ayrılmamak, cahille ve tabiatı bilmeyenle boş konuşmamak bütün okulların ortak ilkesidir. Yalnız şimdi yaptığın şeye ve onu yaptığın alete yönel.

9.41.1

Ὁ Ἐπίκουρος λέγει ὅτι· ʽἐν τῇ νόσῳ οὐκ ἦσάν μοι αἱ ὁμιλίαι περὶ τῶν τοῦ σωματίου παθῶν οὐδὲ πρὸς τοὺς εἰσιόντας τοιαῦτά τινα, φησίν, ἐλάλουν, ἀλλὰ τὰ προηγούμενα φυσιολογῶν διετέλουν καὶ πρὸς αὐτῷ τούτῳ ὤν, πῶς ἡ διάνοια συμμεταλαμβάνουσα τῶν ἐν τῷ σαρκιδίῳ τοιούτων κινήσεων ἀταρακτεῖ τὸ ἴδιον ἀγαθὸν τηροῦσα. οὐδὲ τοῖς ἰατροῖς ἐμπαρεῖχον, φησί, καταφρυάττεσθαι ὥς τι ποιοῦσιν, ἀλλ’ ὁ βίος ἤγετο εὖ καὶ καλῶς.ʼ ταὐτὰ οὖν ἐκείνῳ, [ἐν νόσῳ,] ἐὰν νοσῇς καὶ ἐν ἄλλῃ τινὶ περιστάσει· τὸ γὰρ μὴ ἀφίστασθαι φιλοσοφίας ἐν οἷς δήποτε τοῖς προσπίπτουσι μηδὲ ἰδιώτῃ καὶ ἀφυσιολόγῳ συμφλυαρεῖν, πάσης αἱρέσεως κοινόν. πρὸς μόνῳ τῷ νῦν πρασσομένῳ εἶναι καὶ τῷ ὀργάνῳ, δι’ οὗ πράσσεις.

9.42.142. Bölüm

Birinin utanmazlığına güceniyorsan, hemen kendine sor: Kozmosta utanmazların olmaması mümkün mü? Değil. Öyleyse imkânsızı isteme. O da kozmosta olması zorunlu olan utanmazlardan biridir. Kurnazın, güvenilmezin ve hata eden herkesin karşısında da aynı şey aklında hazır olsun. Çünkü böylelerinin soyunun bulunmamasının imkânsız olduğunu hatırladığın anda, tek tek her birine karşı daha iyi niyetli olursun.

9.42.1

Ὅταν τινὸς ἀναισχυντίᾳ προσκόπτῃς, εὐθὺς πυνθάνου σεαυτοῦ· δύνανται οὖν ἐν τῷ κόσμῳ ἀναίσχυντοι μὴ εἶναι; οὐ δύνανται· μὴ οὖν ἀπαίτει τὸ ἀδύνατον· εἷς γὰρ καὶ οὗτός ἐστιν ἐκείνων τῶν ἀναισχύντων, οὓς ἀνάγκη ἐν τῷ κόσμῳ εἶναι. τὸ δ’ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τοῦ πανούργου καὶ ἐπὶ τοῦ ἀπίστου καὶ παντὸς τοῦ ὁτιοῦν ἁμαρτάνοντος ἔστω σοι πρόχειρον· ἅμα γὰρ τῷ ὑπομνησθῆναι ὅτι τὸ γένος τῶν τοιούτων ἀδύνατόν ἐστι μὴ ὑπάρχειν, εὐμενέστερος ἔσῃ πρὸς τοὺς καθ’ ἕνα.

9.42.2Şunu hemen düşünmek de yararlıdır: Tabiat insana bu hataya karşı hangi aretē'yi verdi? Nanköre karşı panzehir olarak yumuşaklığı, başkasına karşı başka bir yeti verdi. Kısacası yolunu şaşırmışı öğreterek düzeltebilirsin; çünkü hata eden herkes önündeki hedefi ıskalamış ve yolunu şaşırmıştır. Hem ne zararın var? Sinirlendiğin kimselerden hiçbirinin, düşünceni daha kötü yapacak bir şey yapmadığını görürsün.

9.42.2

εὔχρηστον δὲ κἀκεῖνο εὐθὺς ἐννοεῖν, τίνα ἔδωκεν ἡ φύσις τῷ ἀνθρώπῳ ἀρετὴν πρὸς τοῦτο τὸ ἁμάρτημα· ἔδωκε γὰρ ὡς ἀντιφάρμακον πρὸς μὲν τὸν ἀγνώμονα τὴν πρᾳότητα, πρὸς δὲ ἄλλον ἄλλην τινὰ δύναμιν, ὅλως δὲ ἔξεστί σοι μεταδιδάσκειν τὸν πεπλανημένον· πᾶς γὰρ ὁ ἁμαρτάνων ἀφαμαρτάνει τοῦ προκειμένου καὶ πεπλάνηται. τί δὲ καὶ βέβλαψαι; εὑρήσεις γὰρ μηδένα τούτων, πρὸς οὓς παροξύνῃ, πεποιηκότα τι τοιοῦτον, ἐξ οὗ ἡ διάνοιά σου χείρων ἔμελλε γενήσεσθαι·

9.42.3Senin kötülüğünün ve zararının bütün varlığı ise oradadır. Terbiyesizin terbiyesizlik yapmasında yeni ya da garip olan ne var? Bak, bu adamın böyle hata edeceğini beklemediğin için asıl kendini suçlaman gerekmesin. Çünkü logos'tan bu adamın bu hatayı yapmasının olası olduğunu düşünecek başlangıçların vardı; yine de unutup hata etmesine şaşıyorsun.

9.42.3

τὸ δὲ κακόν σου καὶ τὸ βλαβερὸν ἐνταῦθα πᾶσαν τὴν ὑπόστασιν ἔχει. τί δὲ καινὸν ἢ ξένον γέγονεν, εἰ ὁ ἀπαίδευτος τὰ τοῦ ἀπαιδεύτου πράσσει; ὅρα μὴ σεαυτῷ μᾶλλον ἐγκαλεῖν ὀφείλῃς, ὅτι οὐ προσεδόκησας τοῦτον τοῦτο ἁμαρτήσεσθαι· σὺ γὰρ καὶ ἀφορμὰς ἐκ τοῦ λόγου εἶχες πρὸς τὸ ἐνθυμηθῆναι ὅτι εἰκός ἐστι τοῦτον τοῦτο ἁμαρτήσεσθαι, καὶ ὅμως ἐπιλαθόμενος θαυμάζεις εἰ ἡμάρτηκε.

9.42.4En çok da birini güvenilmez ya da nankör diye kınadığında kendine dön. Çünkü hata açıkça senindir: Ya böyle bir tutumu olanın güvene sadık kalacağına inandın ya da iyilik ederken bunu içtenlikle, işin kendisinden bütün meyveyi hemen almış olarak yapmadın. Bir insana iyilik edince daha ne istiyorsun? Tabiatına uygun bir şey yapman yetmiyor, bir de ücret mi arıyorsun? Sanki göz görmesi, ayaklar yürümesi için karşılık istiyormuş gibi. Bunlar nasıl belli bir şey için yaratılmışsa ve kendi yapılarına göre çalışarak kendilerine düşeni alıyorsa, iyilik yapmak için doğmuş insan da bir iyilik ya da başka bir şekilde kayıtsız şeylerde bir yardım yaptığında, yapıldığı şeyi yapmıştır ve kendine düşeni almıştır.

9.42.4

μάλιστα δέ, ὅταν ὡς ἀπίστῳ ἢ ἀχαρίστῳ μέμφῃ, εἰς σεαυτὸν ἐπιστρέφου· προδήλως γὰρ σὸν τὸ ἁμάρτημα, εἴτε περὶ τοῦ τοιαύτην τὴν διάθεσιν ἔχοντος ἐπίστευσας ὅτι τὴν πίστιν φυλάξει, εἴτε τὴν χάριν διδοὺς μὴ καταληκτικῶς ἔδωκας μηδὲ ὥστε ἐξ αὐτῆς τῆς πράξεως εὐθὺς ἀπειληφέναι πάντα τὸν καρπόν. τί γὰρ πλέον θέλεις εὖ ποιήσας ἄνθρωπον; οὐκ ἀρκεῖ τοῦτο, ὅτι κατὰ φύσιν τὴν σήν τι ἔπραξας, ἀλλὰ τούτου μισθὸν ζητεῖς; ὡσεὶ ὁ ὀφθαλμὸς ἀμοιβὴν ἀπῄτει, ὅτι βλέπει, ἢ οἱ πόδες, ὅτι βαδίζουσιν. ὥσπερ γὰρ ταῦτα πρὸς τόδε τι γέγονεν, ὅπερ κατὰ τὴν ἰδίαν κατασκευὴν ἐνεργοῦντα ἀπέχει τὸ ἴδιον, οὕτως καὶ ὁ ἄνθρωπος εὐεργετικὸς πεφυκώς, ὁπόταν τι εὐεργετικὸν ἢ ἄλλως εἰς τὰ μέσα συνεργητικὸν πράξῃ, πεποίηκε, πρὸς ὃ κατεσκεύασται, καὶ ἔχει τὸ ἑαυτοῦ.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…