İçeriğe geç
Kendime

Marcus Aurelius · Kendime

VIII. Kitap

8.1.11. Bölüm

Boş şöhrete kapılmamak için şu da yardım eder: Bütün hayatını, hiç olmazsa gençliğinden beri olan kısmını artık filozof olarak yaşayamazsın; başkalarına da kendine de felsefeden uzak olduğun belli oldu. İşin karıştı; filozof şöhretini kazanmak artık senin için kolay değil; hayatının gidişi de buna karşı çalışıyor. Asıl meselenin nerede olduğunu gerçekten gördüysen, nasıl görüneceğini bırak; hayatının geri kalanını, ne kadarsa, tabiatının istediği gibi yaşamakla yetin. Öyleyse ne istediğini anla, başka hiçbir şey seni yoldan çevirmesin. Çünkü ne kadar dolaştığını, iyi yaşamayı hiçbir yerde bulamadığını denedin: Ne kıyaslarda, ne zenginlikte, ne şöhrette, ne zevkte, hiçbir yerde. Öyleyse nerede? İnsan tabiatının aradığını yapmakta. Peki bunu nasıl yapacaksın? Dürtülerin ve işlerin kaynağı olan yargılara sahip olursan. Hangi yargılara? İyi ve kötüler hakkındakilere: İnsanı adil, itidalli, cesur, özgür yapmayan hiçbir şey onun için iyi değildir; bunların zıddını yapmayan hiçbir şey de kötü değildir.

8.1.1

Καὶ τοῦτο πρὸς τὸ ἀκενόδοξον φέρει, ὅτι οὐκέτι δύνασαι τὸν βίον ὅλον ἢ τόν γε ἀπὸ νεότητος φιλόσοφον βεβιωκέναι, ἀλλὰ πολλοῖς τε ἄλλοις καὶ αὐτὸς σεαυτῷ δῆλος γέγονας πόρρω φιλοσοφίας ὤν. πέφυρσαι οὖν, ὥστε τὴν μὲν δόξαν τὴν τοῦ φιλοσόφου κτήσασθαι οὐκέτι σοι ῥᾴδιον· ἀνταγωνίζεται δὲ καὶ ἡ ὑπόθεσις. εἴπερ οὖν ἀληθῶς ἑώρακας ποῦ κεῖται τὸ πρᾶγμα, τὸ μὲν τί δόξεις ἄφες, ἀρκέσθητι δέ, εἰ κἂν τὸ λοιπὸν τοῦ βίου ὅσον δήποτε, ⟨ὡς⟩ ἡ σὴ φύσις θέλει, βιώσῃ. κατανόησον οὖν τί θέλει, καὶ ἄλλο μηδέν σε περισπάτω· πεπείρασαι γὰρ περὶ πόσα πλανηθεὶς οὐδαμοῦ εὗρες τὸ εὖ ζῆν, οὐκ ἐν συλλογισμοῖς, οὐκ ἐν πλούτῳ, οὐκ ἐν δόξῃ, οὐκ ἐν ἀπολαύσει, οὐδαμοῦ. ποῦ οὖν ἐστιν; ἐν τῷ ποιεῖν ἃ ἐπιζητεῖ ἡ τοῦ ἀνθρώπου φύσις. πῶς οὖν ταῦτα ποιήσεις; ἐὰν δόγματα ἔχῃς ἀφ’ ὧν αἱ ὁρμαὶ καὶ αἱ πράξεις. τίνα δόγματα; περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν, ὡς οὐδενὸς μὲν ἀγαθοῦ ὄντος ἀνθρώπῳ ὃ οὐχὶ ποιεῖ δίκαιον, σώφρονα, ἀνδρεῖον, ἐλεύθερον, οὐδενὸς δὲ κακοῦ ὃ οὐχὶ ποιεῖ τἀναντία τοῖς εἰρημένοις.

8.2.12. Bölüm

Her işte kendine sor: Bu benim için nasıl? Sonradan pişman olmayacak mıyım? Az sonra öleceğim, her şey ortadan kalkacak. Şimdiki iş düşünen, ortaklığa yatkın ve tanrıyla aynı kanuna tabi bir canlının işiyse daha ne arıyorum?

8.2.1

Καθ’ ἑκάστην πρᾶξιν ἐρώτα σεαυτόν· πῶς μοι αὕτη ἔχει; μὴ μετανοήσω ἐπ’ αὐτῇ; μικρὸν καὶ τέθνηκα καὶ πάντ’ ἐκ μέσου· τί πλέον ἐπιζητῶ, εἰ τὸ παρὸν ἔργον ζῴου νοεροῦ καὶ κοινωνικοῦ καὶ ἰσονόμου θεῷ;

8.3.13. Bölüm

İskender, Gaius ve Pompeius, Diogenes, Herakleitos ve Sokrates'in yanında nedir? Onlar şeyleri, sebepleri, maddeleri gördüler ve yönetici yetileri de bunlarla uyum içindeydi. Ötekilerde ise ne kadar çok şeye kaygı, ne kadar çok şeye kölelik!

8.3.1

Ἀλέξανδρος δὲ καὶ Γάιος καὶ Πομπήιος τί πρὸς Διογένη καὶ Ἡράκλειτον καὶ Σωκράτην; οἱ μὲν γὰρ εἶδον τὰ πράγματα καὶ τὰς αἰτίας καὶ τὰς ὕλας καὶ τὰ ἡγεμονικὰ ἦν αὐτῶν ταὐτά, ἐκεῖ δὲ ὅσων πρόνοια καὶ δουλεία πόσων.

8.4.14. Bölüm

Sen çatlasan da onlar yine aynı şeyleri yapacaklar.

8.4.1

Ὅτι οὐδὲν ἧττον τὰ αὐτὰ ποιήσουσι, κἂν σὺ διαρραγῇς.

8.5.15. Bölüm

Önce altüst olma; çünkü her şey bütünün tabiatına göredir ve az sonra hiçbir yerde hiç kimse olmayacaksın, Hadrianus ve Augustus gibi. Sonra işe gözünü dikip bak; iyi bir insan olman gerektiğini ve insan tabiatının ne istediğini hatırlayarak bunu dönmeden yap ve sana en adil görünen şekilde söyle; yalnız iyi niyetle, edeple ve yapmacıksız.

8.5.1

Τὸ πρῶτον μὴ ταράσσου· πάντα γὰρ κατὰ τὴν τοῦ ὅλου φύσιν καὶ ὀλίγου χρόνου οὐδεὶς οὐδαμοῦ ἔσῃ, ὥσπερ οὐδὲ Ἁδριανὸς οὐδὲ Αὔγουστος. ἔπειτα ἀτενίσας εἰς τὸ πρᾶγμα ἴδε αὐτὸ καὶ συμμνημονεύσας ὅτι ἀγαθόν σε ἄνθρωπον εἶναι δεῖ καὶ τί τοῦ ἀνθρώπου ἡ φύσις ἀπαιτεῖ, πρᾶξον τοῦτο ἀμεταστρεπτὶ καὶ εἰπέ, ὡς δικαιότατον φαίνεταί σοι· μόνον εὐμενῶς καὶ αἰδημόνως καὶ ἀνυποκρίτως.

8.6.16. Bölüm

Bütünün tabiatının işi, buradakileri oraya taşımak, değiştirmek, buradan alıp oraya götürmektir. Her şey dönüşümdür; ama yeni bir şey çıkacak diye korkulacak bir şey yok: Her şey alışıldıktır, paylar da eşittir.

8.6.1

Ἡ τῶν ὅλων φύσις τοῦτο ἔργον ἔχει, τὰ ὧδε ὄντα ἐκεῖ μετατιθέναι, μεταβάλλειν, αἴρειν ἔνθεν καὶ ἐκεῖ φέρειν. πάντα τροπαί, οὐχ ὥστε φοβηθῆναι, μή τι καινόν· πάντα συνήθη· ἀλλὰ καὶ ἴσαι αἱ ἀπονεμήσεις.

8.7.17. Bölüm

Her tabiat yolunda gittiğinde kendine yeter. Akıl sahibi tabiat, tasavvurlarda yanlış ya da belirsiz olana onay vermediğinde, dürtülerini yalnız ortaklığa yarar işlere yönelttiğinde, isteklerini ve kaçınmalarını yalnız bize bağlı şeylerle sınırladığında, ortak tabiatın kendisine ayırdığı her şeyi kucakladığında yolunda gider. Çünkü o, ortak tabiatın bir parçasıdır, tıpkı yaprağın tabiatının bitkinin tabiatının parçası olması gibi. Şu farkla ki yaprağın tabiatı hissetmeyen, akılsız ve engellenebilen bir tabiatın parçasıdır; insanın tabiatı ise engellenemeyen, düşünen ve adil bir tabiatın parçasıdır; çünkü herkese zamandan, ousia'dan, sebepten, fiilden, olaydan eşit ve layık payı verir. Bak: Her şeyde birin bire eşit olduğunu bulup bulmayacağına değil, bunun bütününün ötekinin bütününe eşit olup olmadığına bak.

8.7.1

Ἀρκεῖται πᾶσα φύσις ἑαυτῇ εὐοδούσῃ, φύσις δὲ λογικὴ εὐοδεῖ ἐν μὲν φαντασίαις μήτε ψευδεῖ μήτε ἀδήλῳ συγκατατιθεμένη, τὰς ὁρμὰς δὲ ἐπὶ τὰ κοινωνικὰ ἔργα μόνα ἀπευθύνουσα, τὰς ὀρέξεις δὲ καὶ τὰς ἐκκλίσεις τῶν ἐφ’ ἡμῖν μόνων πεποιημένη, τὸ δὲ ὑπὸ τῆς κοινῆς φύσεως ἀπονεμόμενον πᾶν ἀσπαζομένη· μέρος γὰρ αὐτῆς ἐστιν ὡς ἡ τοῦ φύλλου φύσις τῆς τοῦ φυτοῦ φύσεως· πλὴν ὅτι ἐκεῖ μὲν ἡ τοῦ φύλλου φύσις μέρος ἐστὶ φύσεως καὶ ἀναισθήτου καὶ ἀλόγου καὶ ἐμποδίζεσθαι δυναμένης, ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου φύσις μέρος ἐστὶν ἀνεμποδίστου φύσεως καὶ νοερᾶς καὶ δικαίας, εἴγε ἴσους καὶ κατ’ ἀξίαν τοὺς μερισμοὺς χρόνων, οὐσίας, αἰτίου, ἐνεργείας, συμβάσεως ἑκάστοις ποιεῖται. σκόπει δέ, μὴ εἰ τὸ ⟨ἓν⟩ πρὸς τὸ ἓν ἴσον εὑρήσεις ἐπὶ παντός, ἀλλὰ εἰ συλλήβδην τὰ πάντα τοῦδε πρὸς ἀθρόα τὰ τοῦ ἑτέρου.

8.8.18. Bölüm

Okuyamazsın. Ama küstahlığı dizginleyebilirsin; hazları ve acıları yenebilirsin; üç kuruşluk şöhretin üstünde olabilirsin; duyarsızlara ve nankörlere öfkelenmeyebilirsin, üstelik onları gözetebilirsin.

8.8.1

Ἀναγινώσκειν οὐκ ἔξεστιν. ἀλλὰ ὕβριν ἀνείργειν ἔξεστιν· ἀλλὰ ἡδονῶν καὶ πόνων καθυπερτερεῖν ἔξεστιν· ἀλλὰ τοῦ δοξαρίου ὑπεράνω εἶναι ἔξεστιν· ἀλλὰ ἀναισθήτοις καὶ ἀχαρίστοις μὴ θυμοῦσθαι, προσέτι κήδεσθαι αὐτῶν ἔξεστιν.

8.9.19. Bölüm

Artık kimse senin saray hayatından yakındığını duymasın; sen de kendini duyma.

8.9.1

Μηκέτι σου μηδεὶς ἀκούσῃ καταμεμφομένου τὸν ἐν αὐλῇ βίον μηδὲ σὺ σεαυτοῦ.

8.10.110. Bölüm

Pişmanlık, yararlı bir şeyi kaçırdığı için kendini kınamaktır. Yararlı olan iyi bir şey olmalı ve güzel ve iyi insan onunla ilgilenmelidir. Güzel ve iyi hiçbir insan bir hazzı kaçırdığına pişman olmaz. Demek ki haz ne yararlıdır ne iyi.

8.10.1

Ἡ μετάνοιά ἐστιν ἐπίληψίς τις ἑαυτοῦ ὡς χρήσιμόν τι παρεικότος· τὸ δὲ χρήσιμον ἀγαθόν τι δεῖ εἶναι καὶ ἐπιμελητέον αὐτοῦ τῷ καλῷ καὶ ἀγαθῷ ἀνδρί· οὐδεὶς δ’ ἂν καλὸς καὶ ἀγαθὸς ἀνὴρ μετανοήσειεν ἐπὶ τῷ ἡδονήν τινα παρεικέναι· οὔτε ἄρα ·χρήσιμον οὔτε ἀγαθὸν ἡδονή.

8.11.111. Bölüm

Bu, kendi başına, kendi yapısında nedir? Ousia ve maddesi nedir, sebebi nedir, kozmosta ne yapar, ne kadar sürer?

8.11.1

Τοῦτο τί ἐστιν αὐτὸ καθ’ αὑτὸ τῇ ἰδίᾳ κατασκευῇ, τί μὲν τὸ οὐσιῶδες αὐτοῦ καὶ ὑλικόν, τί δὲ τὸ αἰτιῶδες, τί δὲ ποιεῖ ἐν τῷ κόσμῳ, πόσον δὲ χρόνον ὑφίσταται;

8.12.112. Bölüm

Uykudan zor kalktığında hatırla: Ortaklığa yarar işler yapmak senin yapına ve insan tabiatına uygundur; uyumak ise akılsız hayvanlarla ortaktır. Herkes için tabiata uygun olan ona daha yakın, daha yatkın ve daha hoştur.

8.12.1

Ὅταν ἐξ ὕπνου δυσχερῶς ἐγείρῃ, ἀναμιμνῄσκου ὅτι κατὰ τὴν κατασκευήν σου ἐστὶ καὶ κατὰ τὴν ἀνθρωπικὴν φύσιν τὸ πράξεις κοινωνικὰς ἀποδιδόναι, τὸ δὲ καθεύδειν κοινὸν καὶ τῶν ἀλόγων ζῴων· ὃ δὲ κατὰ φύσιν ἑκάστῳ, τοῦτο οἰκειότερον καὶ προσφυέστερον καὶ δὴ καὶ προσηνέστερον.

8.13.113. Bölüm

Sürekli ve mümkünse her tasavvurda tabiat bilgisi, hâl bilgisi, diyalektik uygula.

8.13.1

Διηνεκῶς καὶ ἐπὶ πάσης, εἰ οἶόν τε, φαντασίας φυσιολογεῖν, παθολογεῖν, διαλεκτικεύεσθαι.

8.14.114. Bölüm

Biriyle karşılaştığında hemen kendine sor: Bunun iyiler ve kötüler hakkında yargıları nedir? Haz ve acı ve onların sebepleri, şöhret, şöhretsizlik, ölüm, hayat hakkında yargıları böyleyse, şunları yapması beni şaşırtmaz, garip gelmez; böyle yapmak zorunda olduğunu hatırlarım.

8.14.1

Ὧι ἂν ἐντυγχάνῃς, εὐθὺς σαυτῷ πρόλεγε· οὖτος τίνα δόγματα ἔχει περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν; εἰ γὰρ περὶ ἡδονῆς καὶ πόνου καὶ τῶν ποιητικῶν ἑκατέρου καὶ περὶ δόξης, ἀδοξίας, θανάτου, ζωῆς, τοιάδε τινὰ δόγματα ἔχει, οὐδὲν θαυμαστὸν· ἢ ξένον μοι δόξει, ἐὰν τάδε τινὰ ποιῇ, καὶ μεμνήσομαι ὅτι ἀναγκάζεται οὕτως ποιεῖν.

8.15.115. Bölüm

Hatırla: İncir ağacının incir vermesine şaşmak nasıl utanç vericiyse, kozmosun kendi verdiği şeyleri vermesine şaşmak da öyledir. Hekimin birinin ateşlenmesine, dümencinin ters rüzgâra şaşması da utanç vericidir.

8.15.1

Μέμνησο ὅτι, ὥσπερ αἰσχρόν ἐστι ξενίζεσθαι, εἰ ἡ συκῆ σῦκα φέρει, οὕτως, εἰ ὁ κόσμος τάδε τινὰ φέρει ὧν ἐστι φορός· καὶ ἰατρῷ δὲ καὶ κυβερνήτῃ αἰσχρὸν ξενίζεσθαι, εἰ πεπύρεχεν οὗτος ἢ εἰ ἀντίπνοια γέγονεν.

8.16.116. Bölüm

Hatırla: Fikrini değiştirmek ve seni düzeltene uymak da aynı ölçüde özgürlüktür. Çünkü bu, senin dürtüne, yargına ve nous'una göre yapılan senin fiilindir.

8.16.1

Μέμνησο ὅτι καὶ τὸ μετατίθεσθαι καὶ ἕπεσθαι τῷ διορθοῦντι ὁμοίως ἐλεύθερόν ἐστι· σὴ γὰρ ἐνέργεια κατὰ τὴν σὴν ὁρμὴν καὶ κρίσιν καὶ δὴ καὶ κατὰ νοῦν τὸν σὸν περαινομένη.

8.17.117. Bölüm

Sana bağlıysa neden yapıyorsun? Başkasına bağlıysa kimi suçluyorsun: atomları mı, tanrıları mı? İkisi de deliliktir. Kimseyi suçlamamalı. Elinden gelirse düzelt; gelmezse hiç olmazsa işi düzelt; bu da gelmezse suçlamak sana ne kazandırır? Boş yere hiçbir şey yapmamalı.

8.17.1

Εἰ μὲν ἐπὶ ·σοί, τί αὐτὸ ποιεῖς; εἰ δὲ ἐπ’ ἄλλῳ, τίνι μέμφῃ; ταῖς ἀτόμοις ἢ τοῖς θεοῖς; ἀμφότερα μανιώδη. Οὐδενὶ μεμπτέον. εἰ μὲν γὰρ δύνασαι, διόρθωσον· εἰ δὲ τοῦτο μὴ δύνασαι, τό γε πρᾶγμα αὐτό· εἰ δὲ μηδὲ τοῦτο, πρὸς τί ἔτι σοι φέρει τὸ μέμψασθαι; εἰκῇ γὰρ οὐδὲν ποιητέον.

8.18.118. Bölüm

Ölen şey kozmosun dışına düşmez. Burada kalır, burada değişir, kendi unsurlarına, yani kozmosun ve senin unsurlarına çözülür. Onlar da değişir ve söylenmez.

8.18.1

Ἔξω τοῦ κόσμου τὸ ἀποθανὸν οὐ πίπτει. [εἰ] ὧδε μένει καὶ μεταβάλλει ὧδε καὶ διαλύεται εἰς τὰ ἴδια, ἃ στοιχεῖά ἐστι τοῦ κόσμου καὶ σά. καὶ αὐτὰ δὲ μεταβάλλει καὶ οὐ γογγύζει.

8.19.119. Bölüm

Her şey bir şey için doğmuştur: at, asma. Neye şaşıyorsun? Güneş bile "Bir iş için doğdum" der, öteki tanrılar da. Sen ne için doğdun? Haz için mi? Bak, düşünce buna katlanıyor mu?

8.19.1

Ἕκαστον πρός τι γέγονεν, ἵππος, ἄμπελος. τί θαυμάζεις; καὶ ὁ Ἥλιος ἐρεῖ· πρός τι ἔργου γέγονα, καὶ οἱ λοιποὶ θεοί. σὺ οὖν πρὸς τί; τὸ ἥδεσθαι; ἴδε εἰ ἀνέχεται ἡ ἔννοια.

8.20.120. Bölüm

Tabiat her şeyin başlangıcını ve gidişini olduğu kadar sonunu da gözetir; topu yukarı atan gibi. Yukarı çıkan top için iyi ne var, aşağı inen ya da düşen için kötü ne var? Köpüğün oluşması için iyi, patlaması için kötü ne var? Kandil için de aynısı.

8.20.1

Ἡ φύσις ἐστόχασται ἑκάστου οὐδέν τι ἔλασσον τῆς ἀπολήξεως ἢ τῆς ἀρχῆς τε καὶ διεξαγωγῆς, ὡς ὁ ἀναβάλλων τὴν σφαῖραν· τί οὖν ἀγαθὸν τῷ σφαιρίῳ ἀναφερομένῳ ἢ κακὸν καταφερομένῳ ἢ καὶ πεπτωκότι; τί δὲ ἀγαθὸν τῇ πομφόλυγι συνεστώσῃ ἢ κακὸν διαλυθείσῃ; τὰ ὅμοια δὲ καὶ ἐπὶ λύχνου.

8.21.121. Bölüm

Tersine çevir ve nasıl olduğunu gör; yaşlanınca, hastalanınca, fahişelik edince nasıl olur.

Övenin de övülenin de, hatırlayanın da hatırlananın da ömrü kısadır. Üstelik bu kuşağın bir köşesindedir ve orada bile herkes aynı şeyi söylemez, kişi kendisiyle bile uyuşmaz. Bütün yeryüzü ise bir noktadır.

8.21.1

Ἔκστρεψον καὶ θέασαι οἷόν ἐστι, γηρᾶσαν δὲ οἷον γίνεται, νοσῆσαν δέ, πορνεῦσαν. Βραχύβιον καὶ ὁ ἐπαινῶν καὶ ὁ ἐπαινούμενος καὶ ὁ μνημονεύων καὶ ὁ μνημονευόμενος. προσέτι δὲ καὶ ἐν γωνίᾳ τούτου τοῦ κλίματος καὶ οὐδὲ ἐνταῦθα πάντες συμφωνοῦσι καὶ οὐδὲ αὐτός τις ἑαυτῷ· καὶ ὅλη δὲ ἡ γῆ στιγμή.

8.22.122. Bölüm

Altta yatan şeye ya da yargıya ya da fiile ya da anlama dikkat et.

Bunu hak ettin; bugün iyi olmak yerine yarın iyi olmak istiyorsun.

8.22.1

Πρόσεχε τῷ ὑποκειμένῳ ἢ τῷ δόγματι ἢ τῇ ἐνεργείᾳ ἢ τῷ σημαινομένῳ. Δικαίως ταῦτα πάσχεις· μᾶλλον δὲ θέλεις ἀγαθὸς αὔριον γενέσθαι ἢ σήμερον εἶναι.

8.23.123. Bölüm

Bir şey mi yapıyorum? İnsanlara iyilik amacıyla yapıyorum. Başıma bir şey mi geliyor? Tanrılara ve olup biten her şeyin birlikte eğrildiği kaynağa bağlayarak kabul ediyorum.

8.23.1

Πράσσω τι; πράσσω ἐπ’ ἀνθρώπων εὐποιίαν ἀναφέρων. συμβαίνει τί μοι; δέχομαι ἐπὶ τοὺς θεοὺς ἀναφέρων καὶ τὴν πάντων πηγήν, ἀφ’ ἧς πάντα τὰ γινόμενα συμμηρύεται.

8.24.124. Bölüm

Yıkanmak sana nasıl görünüyor? Yağ, ter, kir, yapışkan su, hep tiksindirici şeyler. Hayatın her kesimi, altta yatan her şey böyledir.

8.24.1

Ὁποῖόν σοι φαίνεται τὸ λούεσθαι· ἔλαιον, ἱδρώς, ῥύπος, ὕδωρ γλοιῶδες, πάντα σικχαντά· τοιοῦτον πᾶν μέρος τοῦ βίου καὶ πᾶν ὑποκείμενον.

8.25.125. Bölüm

Lucilla, Verus'u gömdü, sonra Lucilla öldü; Secunda, Maximus'u, sonra Secunda; Epitynkhanos, Diotimos'u, sonra Epitynkhanos; Antoninus, Faustina'yı, sonra Antoninus. Her şey böyledir: Celer, Hadrianus'u, sonra Celer. O keskin zekâlılar, geleceği bilenler, kibirliler nerede? Örneğin keskin zekâlı Kharaks, Platoncu Demetrios, Eudaimon ve onlar gibiler. Her şey bir günlüktür, çoktan öldü; kimileri kısa süre bile anılmadı, kimileri masal oldu, kimileri masallardan da silindi. Şunu hatırlamalı: Ya şu küçük bileşimin dağılacak ya da küçük nefesin sönecek ya da göçüp başka bir yere yerleşecek.

8.25.1

Λούκιλλα Οὐῆρον, εἶτα Λούκιλλα· Σέκουνδα Μάξιμον, εἶτα Σέκουνδα· Ἐπιτύγχανος Διότιμον, εἶτα Ἐπιτύγχανος· Φαυστῖναν Ἀντωνῖνος, εἶτα Ἀντωνῖνος. τοιαῦτα πάντα· Κέλερ Ἁδριανόν, εἶτα Κέλερ. οἱ δὲ δριμεῖς ἐκεῖνοι ἢ προγνωστικοὶ ἢ τετυφωμένοι ποῦ; οἷον, δριμεῖς μὲν Χάραξ καὶ Δημήτριος ὁ Πλατωνικὸς καὶ Εὐδαίμων καὶ εἴ τις τοιοῦτος. πάντα ἐφήμερα, τεθνηκότα πάλαι· ἔνιοι μὲν οὐδὲ ἐπ’ ὀλίγον μνημονευθέντες, οἱ δὲ εἰς μύθους μεταβαλόντες, οἱ δὲ ἤδη καὶ ἐκ μύθων ἐξίτηλοι. τούτων οὖν μεμνῆσθαι ὅτι δεήσει ἤτοι σκεδασθῆναι τὸ συγκριμάτιόν σου ἢ σβεσθῆναι τὸ πνευμάτιον ἢ μεταστῆναι καὶ ἀλλαχοῦ καταταχθῆναι.

8.26.126. Bölüm

İnsanın sevinci, insana özgü olanı yapmaktır. İnsana özgü olan ise soydaşlarına iyi niyet, his hareketlerine küçümseme, inandırıcı tasavvurları ayırt etme, bütünün tabiatını ve ona göre olup bitenleri seyretmedir.

8.26.1

Εὐφροσύνη ἀνθρώπου ποιεῖν τὰ ἴδια ἀνθρώπου, ἴδιον δὲ ἀνθρώπου εὔνοια πρὸς τὸ ὁμόφυλον, ὑπερόρασις τῶν αἰσθητικῶν κινήσεων, διάκρισις τῶν πιθανῶν φαντασιῶν, ἐπιθεώρησις τῆς τῶν ὅλων φύσεως καὶ τῶν κατ’ αὐτὴν γινομένων.

8.27.127. Bölüm

Üç ilişki: Seni saran kapla, herkese her şeyin geldiği tanrısal sebeple, birlikte yaşadıklarınla.

8.27.1

Τρεῖς σχέσεις· ἡ μὲν πρὸς τὸ ἀγγεῖον τὸ περικείμενον, ἡ δὲ πρὸς τὴν θείαν αἰτίαν, ἀφ’ ἧς συμβαίνει πᾶσι πάντα, ἡ δὲ πρὸς τοὺς συμβιοῦντας.

8.28.128. Bölüm

Ağrı ya bedene kötülüktür; o zaman beden söylesin. Ya psykhē'ye kötülüktür; ama psykhē kendi açıklığını ve dinginliğini koruyabilir ve bunu kötü saymayabilir. Çünkü her yargı, dürtü, istek ve kaçınma içeridedir; hiçbir şey oraya çıkamaz.

8.28.1

Ὁ πόνος ἤτοι τῷ σώματι κακόν· οὐκοῦν ἀποφαινέσθω· ἢ τῇ ψυχῇ· ἀλλ’ ἔξεστιν αὐτῇ τὴν ἰδίαν αἰθρίαν καὶ γαλήνην διαφυλάσσειν καὶ μὴ ὑπολαμβάνειν ὅτι κακόν. πᾶσα γὰρ κρίσις καὶ ὁρμὴ καὶ ὄρεξις καὶ ἔκκλισις ἔνδον καὶ οὐδὲν ὧδε ἀναβαίνει.

8.29.129. Bölüm

Tasavvurları kendine sürekli şunu söyleyerek sil: Şimdi bu psykhē'de hiçbir kötülük, arzu, kısacası hiçbir karışıklık olmaması benim elimdedir; her şeyi olduğu gibi görerek her birini değerince kullanırım. Tabiatın sana verdiği bu yetkiyi hatırla.

8.29.1

Ἐξάλειφε τὰς φαντασίας συνεχῶς σεαυτῷ λέγων· νῦν ἐπ’ ἐμοί ἐστιν ἵνα ἐν ταύτῃ τῇ ψυχῇ μηδεμία πονηρία ᾖ μηδὲ ἐπιθυμία μηδὲ ὅλως ταραχή τις, ἀλλὰ βλέπων πάντα ὁποῖά ἐστι χρῶμαι ἑκάστῳ κατ’ ἀξίαν. μέμνησο ταύτης τῆς ἐξουσίας κατὰ φύσιν.

8.30.130. Bölüm

Hem senatoda hem herkese karşı düzgün konuş, süsleme; sağlam bir söz kullan.

8.30.1

Λαλεῖν καὶ ἐν συγκλήτῳ καὶ πρὸς πάνθ’ ὁντινοῦν κοσμίως, μὴ περιτράνως· ὑγιεῖ λόγῳ χρῆσθαι.

8.31.131. Bölüm

Augustus'un sarayı: karısı, kızı, torunları, üvey oğulları, kız kardeşi, Agrippa, akrabaları, yakınları, dostları, Areios, Maecenas, hekimleri, kâhinleri; bütün sarayın ölümü. Sonra ötekilere geç... tek bir insanın ölümüne değil, örneğin Pompeiusların. Mezarlara yazılan şunu da: "Soyunun sonuncusu." Önceki kuşakların bir halef bırakmak için nasıl kıvrandığını düşün; sonra birinin sonuncu olması zorunludur. Burada da bütün bir soyun ölümünü gör.

8.31.1

Αὐλὴ Αὐγούστου, γυνή, θυγάτηρ, ἔγγονοι, πρόγονοι, ἀδελφή, Ἀγρίππας, συγγενεῖς, οἰκεῖοι, φίλοι, Ἄρειος, Μαικήνας, ἰατροί, θύται· ὅλης αὐλῆς θάνατος. εἶτα ἔπιθι τὰς ἄλλας . . . μὴ καθ’ ἑνὸς ἀνθρώπου θάνατον, οἷον Πομπηίων. κἀκεῖνο δὲ τὸ ἐπιγραφόμενον τοῖς μνήμασιν· ἔσχατος τοῦ ἰδίου γένους, ἐπιλογίζεσθαι πόσα ἐσπάσθησαν οἱ πρὸ αὐτῶν, ἵνα διάδοχόν τινα καταλίπωσιν, εἶτα ἀνάγκη ἔσχατόν τινα γενέσθαι· πάλιν ὧδε ὅλου γένους θάνατον.

8.32.132. Bölüm

Hayatı iş iş kurmalı; her iş elinden geldiğince kendine düşeni yerine getirirse yetinmeli. Kendine düşeni yerine getirmesine kimse engel olamaz. "Ama dışarıdan bir şey karşı çıkacak." Adil, itidalli ve sağduyulu davranmana hiçbir şey karşı çıkamaz; başka bir fiilin belki engellenir, ama engelin kendisinden hoşnut olmakla ve verilene iyi niyetle geçmekle hemen yerine, sözünü ettiğimiz kuruluşa uyacak başka bir iş geçer.

8.32.1

Συντιθέναι δεῖ τὸν βίον κατὰ μίαν πρᾶξιν καὶ εἰ ἑκάστη τὸ ἑαυτῆς παρέχει ὡς οἷόν τε, ἀρκεῖσθαι· ἵνα δὲ τὸ ἑαυτῆς παρέχῃ, οὐδὲ εἷς σε κωλῦσαι δύναται.—ἀλλʼ ἐνστήσεταί τι ἔξωθεν.—οὐδὲν εἴς γε τὸ δικαίως καὶ σωφρόνως καὶ εὐλογίστως, ἄλλο δέ τι ἴσως ἐνεργητικὸν κωλυθήσεται, ἀλλὰ τῇ πρὸς αὐτὸ τὸ κώλυμα εὐαρεστήσει καὶ τῇ ἐπὶ τὸ διδόμενον εὐγνώμονι μεταβάσει εὐθὺς ἄλλη πρᾶξις ἀντικαθίσταται ἐναρμόσουσα εἰς τὴν σύνθεσιν, περὶ ἧς ὁ λόγος.

8.33.133. Bölüm

Kibirlenmeden al, kolayca bırak.

8.33.1

Ἀτύφως μὲν λαβεῖν, εὐλύτως δὲ ἀφεῖναι.

8.34.134. Bölüm

Kesilmiş bir el ya da ayak ya da gövdeden ayrı bir yerde duran kesik bir baş gördüysen, olanı istemeyen, kendini koparan ya da ortaklığa aykırı bir şey yapan da kendini elinden geldiğince öyle yapar. Tabiî birlikten bir yere atıldın; çünkü parça olarak doğdun, şimdi kendini kestin. Ama burada güzel olan şu ki kendini yeniden birleştirmen mümkündür. Tanrı bunu başka hiçbir parçaya, ayrılıp kesildikten sonra yeniden birleşmeyi bağışlamamıştır. İnsana gösterdiği iyiliğe bak: Hem başta bütünden kopmamasını onun elinde bıraktı, hem de koptuktan sonra geri dönmesini, birleşmesini ve parça olarak yerini almasını sağladı.

8.34.1

Εἴ ποτε εἶδες χεῖρα ἀποκεκομμένην ἢ πόδα ἢ κεφαλὴν ἀποτετμημένην, χωρίς πού ποτε ἀπὸ τοῦ λοιποῦ σώματος κειμένην· τοιοῦτον ἑαυτὸν ποιεῖ, ὅσον ἐφ’ ἑαυτῷ, ὁ μὴ θέλων τὸ συμβαῖνον καὶ ἀποσχίζων ἑαυτὸν ἢ ὁ ἀκοινώνητόν τι πράσσων. ἀπέρριψαί πού ποτε ἀπὸ τῆς κατὰ φύσιν ἑνώσεως· ἐπεφύκεις γὰρ μέρος· νῦν δὲ σεαυτὸν ἀπέκοψας. ἀλλ’ ὧδε κομψὸν ἐκεῖνο, ὅτι ἔξεστί σοι πάλιν ἑνῶσαι σεαυτόν. τοῦτο ἄλλῳ μέρει οὐδενὶ θεὸς ἐπέτρεψεν, χωρισθέντι καὶ διακοπέντι πάλιν συνελθεῖν, ἀλλὰ σκέψαι τὴν χρηστότητα ᾗ τετίμηκε τὸν ἄνθρωπον· καὶ γὰρ ἵνα τὴν ἀρχὴν μὴ ἀπορραγῇ ἀπὸ τοῦ ὅλου ἐπ’ αὐτῷ ἐποίησε, καὶ ἀπορραγέντι πάλιν ἐπανελθεῖν καὶ συμφῦναι καὶ τὴν τοῦ μέρους τάξιν ἀπολαβεῖν ἐποίησεν.

8.35.135. Bölüm

Akıl sahiplerinin tabiatı her birine başka yetileri neredeyse kendinde olduğu kadar verdiği gibi, bunu da ondan aldık: O nasıl her engeli ve karşı koyanı çevirip kadere yerleştirir, kendinin bir parçası yaparsa, akıl sahibi canlı da her engeli kendi malzemesi yapabilir ve ne için yöneldiyse onun için kullanabilir.

8.35.1

Ὥσπερ τὰς ἄλλας δυνάμεις ἑκάστῳ τῶν λογικῶν σχεδὸν ὅσον ἡ τῶν λογικῶν φύσις, οὕτως καὶ ταύτην παῤ αὐτῆς εἰλήφαμεν. ὃν τρόπον γὰρ ἐκείνη πᾶν τὸ ἐνιστάμενον καὶ ἀντιβαῖνον ἐπιπεριτρέπει καὶ κατατάσσει εἰς τὴν εἱμαρμένην καὶ μέρος ἑαυτῆς ποιεῖ, οὕτως καὶ τὸ λογικὸν ζῷον δύναται πᾶν κώλυμα ὕλην ἑαυτοῦ ποιεῖν καὶ χρῆσθαι αὐτῷ, ἐφ’ οἷον ἂν καὶ ὥρμησεν.

8.36.136. Bölüm

Bütün hayatın tasavvuru seni sarsmasın, nasıl ve ne kadar çok zahmetin geleceğini düşünme; her şimdiki durumda kendine sor: Bu işin dayanılmaz, katlanılmaz yanı ne? İtiraf etmeye utanırsın. Sonra kendine hatırlat: Seni ne gelecek ne geçmiş ağırlaştırır, her zaman şimdi ağırlaştırır; o da yalnızca onu sınırlarsan ve yalnız buna bile dayanamadığı için düşünceyi azarlarsan küçülür.

8.36.1

Μή σε συγχείτω ἡ τοῦ ὅλου βίου φαντασία, μὴ συμπερινόει ἐπίπονα οἷα καὶ ὅσα πιθανὸν ἐπιγεγενῆσθαι, ἀλλὰ καθ’ ἕκαστον τῶν παρόντων ἐπερώτα σεαυτόν· τί τοῦ ἔργου τὸ ἀφόρητον καὶ ἀνύποιστον; αἰσχυνθήσῃ γὰρ ὁμολογῆσαι. ἔπειτα ἀναμίμνῃσκε σεαυτὸν ὅτι οὔτε τὸ μέλλον οὔτε τὸ παρῳχηκὸς βαρεῖ σε, ἀλλ’ ἀεὶ τὸ παρόν, τοῦτο δὲ κατασμικρύνεται, ἐὰν αὐτὸ μόνον περιορίσῃς καὶ ἀπελέγχῃς τὴν διάνοιαν, εἰ πρὸς τοῦτο ψιλὸν ἀντέχειν μὴ δύναται.

8.37.137. Bölüm

Panthea ya da Pergamos şimdi Verus'un mezarı başında mı oturuyor? Khabrias ya da Diotimos, Hadrianus'unkinde mi? Gülünç. Otursalardı onlar hissedecek miydi? Hissetselerdi sevinecek miydi? Sevinselerdi bunlar ölümsüz mü olacaktı? Bunların da önce yaşlanması, sonra ölmesi kader değil miydi? Bunlar ölünce onlar ne yapacaktı? Hepsi çuvaldaki koku ve pislik.

8.37.1

Μήτι νῦν παρακάθηται τῇ Οὐήρου σορῷ Πάνθεια ἢ Πέργαμος; τί δέ, τῇ Ἁδριανοῦ Χαβρίας ἢ Διότιμος; γελοῖον. τί δέ, εἰ παρεκάθηντο, ἔμελλον αἰσθάνεσθαι; τί δέ, εἰ ᾐσθάνοντο, ἔμελλον ἡσθήσεσθαι; τί δέ, εἰ ἥδοντο, ἔμελλον οὗτοι ἀθάνατοι εἶναι; οὐχὶ καὶ τούτους πρῶτον μὲν γραίας καὶ γέροντας γενέσθαι οὕτως εἵμαρτο, εἶτα ἀποθανεῖν; τί οὖν ὕστερον ἔμελλον ἐκεῖνοι ποιεῖν τούτων ἀποθανόντων; γράσος πᾶν τοῦτο καὶ λύθρος ἐν θυλάκῳ.

8.38.138. Bölüm

Keskin görebiliyorsan, "bak ve en bilgece yargıla," der.

8.38.1

Εἰ δύνασαι ὀξὺ βλέπειν, βλέπε κρίνων, φησί, σοφωτάτοις.

8.39.139. Bölüm

Akıl sahibi canlının yapısında adalete karşı koyan bir aretē görmüyorum; ama hazza karşı koyanı görüyorum: kendine hâkim olmak.

8.39.1

Δικαιοσύνης κατεξαναστατικὴν ἀρετὴν οὐχ ὁρῶ ἐν τῇ τοῦ λογικοῦ ζῴου κατασκευῇ, ἡδονῆς δὲ ὁρῶ τὴν ἐγκράτειαν.

8.40.140. Bölüm

Seni acıtıyor görünen şey hakkındaki hükmünü kaldırırsan, sen kendin en güvenli yerde durursun. "Kendim kim?" Logos. "Ama ben logos değilim." Olsun. Logos kendini acıtmasın; sende başka bir şey kötü durumdaysa, kendi hakkında kendisi hüküm versin.

8.40.1

Ἐὰν ἀφέλῃς τὴν σὴν ὑπόληψιν περὶ τοῦ λυπεῖν σε δοκοῦντος, αὐτὸς ἐν τῷ ἀσφαλεστάτῳ ἕστηκας.—τίς αὐτός;—ὁ λόγος.—ἀλλ’ οὐκ εἰμὶ λόγος.—ἔστω. οὐκοῦν ὁ μὲν λόγος αὐτὸς ἑαυτὸν μὴ λυπείτω, εἰ δέ τι ἄλλο σοι κακῶς ἔχει, ὑπολαβέτω αὐτὸ περὶ αὑτοῦ.

8.41.141. Bölüm

Hissin engellenmesi canlı tabiatın kötülüğüdür. Dürtünün engellenmesi de öyle. Bitkisel yapının da engeli ve kötülüğü vardır. Aynı şekilde nous'un engellenmesi düşünen tabiatın kötülüğüdür. Bütün bunları kendine uygula. Seni ağrı ya da haz mı buluyor? His bilsin. Dürtüne engel mi çıktı? Çekincesiz yöneldiysen bu akıl sahibi olarak senin kötülüğündür; ortak olanı göz önünde tutuyorsan henüz zarar görmedin, engellenmedin. Nous'un kendine özgü olanı ise başkası engellemez; ona ne ateş, ne demir, ne zorba, ne iftira, ne de başka bir şey dokunur, "yuvarlak bir küre gibi tek başına" olduğu zaman.

8.41.1

Ἐμποδισμὸς αἰσθήσεως κακὸν ζωτικῆς φύσεως. ἐμποδισμὸς ὁρμῆς ὁμοίως κακὸν ζωτικῆς φύσεως. ἔστι δέ τι ἄλλο ὁμοίως ἐμποδιστικὸν καὶ κακὸν τῆς φυτικῆς κατασκευῆς. οὕτως τοίνυν ἐμποδισμὸς νοῦ κακὸν νοερᾶς φύσεως. πάντα δὴ ταῦτα ἐπὶ σεαυτὸν μετάφερε. πόνος, ἡδονὴ ἅπτεταί σου; ὄψεται ἡ αἴσθησις. ὁρμήσαντι ἔνστημα ἐγένετο; εἰ μὲν ἀνυπεξαιρέτως ὥρμας, ἤδη ὡς λογικοῦ κακόν, εἰ δὲ τὸ κοινὸν λαμβάνεις, οὔπω βέβλαψαι οὐδὲ ἐμπεπόδισαι. τὰ μέντοι τοῦ νοῦ ἴδια οὐδεὶς ἄλλος εἴωθεν ἐμποδίζειν· τούτου γὰρ οὐ πῦρ, οὐ σίδηρος, οὐ τύραννος, οὐ βλασφημία, οὐχ ὁτιοῦν ἅπτεται, ὅταν γένηται ʽσφαῖρος κυκλοτερὴς μονίῃʼ.

8.42.142. Bölüm

Kendimi acıtmaya hakkım yok; çünkü başkasını da isteyerek hiç acıtmadım.

8.42.1

Οὐκ εἰμὶ ἄξιος ἐμαυτὸν λυπεῖν· οὐδὲ γὰρ ἄλλον πώποτε ἑκὼν ἐλύπησα.

8.43.143. Bölüm

Herkesi başka şey sevindirir; beni ise yönetici yetimin sağlıklı olması, hiçbir insandan ve insanın başına gelen hiçbir şeyden yüz çevirmemesi, her şeyi iyi niyetli gözlerle görüp kabul etmesi ve her birini değerince kullanması.

8.43.1

Εὐφραίνει ἄλλον ἄλλο, ἐμὲ δέ, ἐὰν ὑγιὲς ἔχω τὸ ἡγεμονικόν, μὴ ἀποστρεφόμενον μήτε ἄνθρωπόν τινα μήτε ⟨τι⟩ τῶν ἀνθρώποις συμβαινόντων, ἀλλὰ πᾶν εὐμενέσιν ὀφθαλμοῖς ὁρῶν τε καὶ δεχόμενον καὶ χρώμενον ἑκάστῳ κατ’ ἀξίαν.

8.44.144. Bölüm

İşte, bu zamanı kendine bağışla. Sonraki kuşaklarda ün peşinde koşanlar, onların da şimdi kendilerine ağır gelen insanlar gibi olacağını düşünmezler; onlar da ölümlüdür. Hem onların sesi öyle yankılansa ya da senin hakkında öyle hüküm verseler sana ne?

8.44.1

Τοῦτον ἰδοὺ τὸν χρόνον σεαυτῷ χάρισαι. οἱ τὴν ὑστεροφημίαν μᾶλλον διώκοντες οὐ λογίζονται ὅτι ἄλλοι τοιοῦτοι μέλλουσιν ἐκεῖνοι εἶναι, οἷοί εἰσιν οὗτοι οὓς βαροῦνται· κἀκεῖνοι δὲ θνητοί. τί δὲ ὅλως πρὸς σέ, ἂν ἐκεῖνοι φωναῖς τοιαύταις ἀπηχῶσιν ἢ ὑπόληψιν τοιαύτην περὶ σοῦ ἔχωσιν;

8.45.145. Bölüm

Al beni, nereye istersen at. Orada da daimōn'umu hoşnut tutacağım; yani kendi yapısına göre sahip olmak ve fiilde bulunmakla yetinen.

Bu, psykhē'min kötü duruma düşmesine, kendinden aşağı olmasına, alçalmasına, isteğe kapılmasına, sinmesine, ürkmesine değer mi? Buna değecek ne bulabilirsin?

8.45.1

Ἆρόν με καὶ βάλε, ὅπου θέλεις. κἀκεῖ γὰρ ἕξω τὸν ἐμὸν δαίμονα ἵλεων, τουτέστιν, ἀρκούμενον, εἰ ἔχοι καὶ ἐνεργοίη κατὰ τὸ ἑξῆς τῇ ἰδίᾳ κατασκευῇ. Ἆρα τοῦτο ἄξιον, ἵνα δι’ αὐτὸ κακῶς μοι ἔχῃ ἡ ψυχὴ καὶ χείρων ἑαυτῆς ᾖ, ταπεινουμένη, ὀρεγομένη, συνδυομένη, πτυρομένη; καὶ τί εὑρήσεις τούτου ἄξιον;

8.46.146. Bölüm

Hiçbir insanın başına insana özgü olmayan bir şey gelemez, öküze öküze özgü olmayan, asmaya asmaya özgü olmayan, taşa taşa özgü olmayan. Herkesin başına alışılmış ve tabiatına uygun olan geliyorsa neye kızıyorsun? Ortak tabiat sana dayanılmaz bir şey getirmedi.

8.46.1

Ἀνθρώπῳ οὐδενὶ συμβαίνειν τι δύναται ὃ οὐκ ἔστιν ἀνθρωπικὸν σύμπτωμα, οὐδὲ βοὶ ὃ οὐκ ἔστι βοικόν, οὐδὲ ἀμπέλῳ ὃ οὐκ ἔστιν ἀμπελικόν, οὐδὲ λίθῳ ὃ οὐκ ἔστι λίθου ἴδιον. εἰ οὖν ἑκάστῳ συμβαίνει ὃ καὶ εἴωθε καὶ πέφυκε, τί ἂν δυσχεραίνοις; οὐ γὰρ ἀφόρητόν σοι ἔφερεν ἡ κοινὴ φύσις.

8.47.147. Bölüm

Dış bir şey için acı çekiyorsan seni rahatsız eden o değil, senin hakkındaki yargındır; bunu silmek de hemen senin elindedir. Tutumundaki bir şey seni acıtıyorsa yargını düzeltmene kim engel olur? Sana sağlıklı görünen bir işi yapmadığın için acı çekiyorsan, neden acı çekmek yerine yapmıyorsun? "Ama daha güçlü bir şey engel oluyor." Öyleyse acı çekme; çünkü yapamamanın sebebi sende değil. "Ama bu yapılmadan yaşamaya değmez." O zaman iyi niyetle hayattan çık, işini yapan birinin öldüğü gibi, engelleyenlere de gönül hoşluğuyla.

8.47.1

Εἰ μὲν διά τι τῶν ἐκτὸς λυπῇ, οὐκ ἐκεῖνό σοι ἐνοχλεῖ, ἀλλὰ τὸ σὸν περὶ αὐτοῦ κρῖμα, τοῦτο δὲ ἤδη ἐξαλεῖψαι ἐπὶ σοί ἐστιν. εἰ δὲ λυπεῖ σέ τι τῶν ἐν τῇ σῇ διαθέσει, τίς ὁ κωλύων διορθῶσαι τὸ δόγμα; ὁμοίως δὲ καὶ εἰ λυπῇ ὅτι οὐχὶ τόδε τι ἐνεργεῖς ὑγιές σοι φαινόμενον, τί οὐχὶ μᾶλλον ἐνεργεῖς ἢ λυπῇ;—ἀλλὰ ἰσχυρότερόν τι ἐνίσταται.—μὴ οὖν λυποῦ· οὐ γὰρ παρὰ σὲ ἡ αἰτία τοῦ μὴ ἐνεργεῖσθαι.—ἀλλὰ οὐκ ἄξιον ζῆν μὴ ἐνεργουμένου τούτου.—ἄπιθι οὖν ἐκ τοῦ ζῆν εὐμενής, ᾗ καὶ ὁ ἐνεργῶν ἀποθνῄσκει, ἅμα ἵλεως τοῖς ἐνισταμένοις.

8.48.148. Bölüm

Hatırla: Yönetici yeti kendine çekilip kendiyle yetindiğinde yenilmez olur, istemediği şeyi yapmaz, akılsızca direnmiş olsa bile. Ya logos'la ve iyice düşünüp bir konuda yargıya vardığında? Bu yüzden hâllerden özgür düşünce bir kaledir; insanın sığınıp bundan sonra ele geçirilemeyeceği daha sağlam bir şeyi yoktur. Bunu görmeyen cahildir; görüp sığınmayan bahtsızdır.

8.48.1

Μέμνησο ὅτι ἀκαταμάχητον γίνεται τὸ ἡγεμονικόν, ὅταν εἰς ἑαυτὸ συστραφὲν ἀρκεσθῇ ἑαυτῷ, μὴ ποιοῦν τι ὃ μὴ θέλει, κἂν ἀλόγως παρατάξηται. τί οὖν, ὅταν καὶ μετὰ λόγου καὶ περιεσκεμμένως κρίνῃ περί τινος; διὰ τοῦτο ἀκρόπολίς ἐστιν ἡ ἐλευθέρα παθῶν διάνοια· οὐδὲν γὰρ ὀχυρώτερον ἔχει ἄνθρωπος, ἐφ’ ὃ καταφυγὼν ἀνάλωτος λοιπὸν ἂν εἴη. ὁ μὲν οὖν μὴ ἑωρακὼς τοῦτο ἀμαθής, ὁ δὲ ἑωρακὼς καὶ μὴ καταφεύγων ἀτυχής.

8.49.149. Bölüm

İlk tasavvurların haber verdiğinden fazlasını kendine söyleme. Biri senin hakkında kötü konuşuyormuş, diye haber geldi. Bu haber geldi; ama zarar gördüğün haber gelmedi. Çocuğun hasta olduğunu görüyorum. Görüyorum; ama tehlikede olduğunu görmüyorum. İlk tasavvurlarda böyle kal, içinden bir şey ekleme, başına bir şey gelmez. Ya da ekle, ama kozmosta olup biten her şeyi tanıyan biri gibi.

8.49.1

Μηδὲν πλέον σαυτῷ λέγε ὧν αἱ προηγούμεναι φαντασίαι ἀναγγέλλουσιν. ἤγγελται ὅτι ὁ δεῖνά σε κακῶς λέγει. ἤγγελται τοῦτο· τὸ δέ, ὅτι βέβλαψαι, οὐκ ἤγγελται. βλέπω ὅτι νοσεῖ τὸ παιδίον. βλέπω· ὅτι δὲ κινδυνεύει, οὐ βλέπω. οὕτως οὖν μένε ἀεὶ ἐπὶ τῶν πρώτων φαντασιῶν καὶ μηδὲν αὐτὸς ἔνδοθεν ἐπίλεγε καὶ οὐδέν σοι γίνεται· μᾶλλον δὲ ἐπίλεγε ὡς γνωρίζων ἕκαστα τῶν ἐν τῷ κόσμῳ συμβαινόντων.

8.50.150. Bölüm

Salatalık acı mı? At. Yolda diken mi var? Kenara çekil. Bu yeter; "Bunlar kozmosta neden var?" diye ekleme. Yoksa tabiat bilgini seninle alay eder; marangozla ayakkabıcının dükkânında talaş ve kırpıntı gördün diye yakınsan onların da güleceği gibi. Oysa onların bunları atacak yeri vardır; bütünün tabiatının ise dışarısı yoktur. Bu sanatın harikası şudur: Kendini sınırlamış olarak, içinde bozuluyor, yaşlanıyor ve işe yaramıyor görünen her şeyi kendine dönüştürür ve bunlardan yine yeni şeyler yapar; öyle ki ne dışarıdan ousia'ya ne de çürüyenleri atacak bir yere ihtiyaç duyar. Kendi yeriyle, kendi maddesiyle, kendi sanatıyla yetinir.

8.50.1

Σίκυος πικρός; ἄφες. βάτοι ἐν τῇ ὁδῷ; ἔκκλινον. ἀρκεῖ, μὴ προσεπείπῃς· τί δὲ καὶ ἐγένετο ταῦτα ἐν τῷ κόσμῳ; ἐπεὶ καταγελασθήσῃ ὑπὸ ἀνθρώπου φυσιολόγου, ὡς ἂν καὶ ὑπὸ τέκτονος καὶ σκυτέως γελασθείης καταγινώσκων ὅτι ἐν τῷ ἐργαστηρίῳ ξέσματα καὶ περιτμήματα τῶν κατασκευαζομένων ὁρᾷς. καίτοι ἐκεῖνοί γε ἔχουσι ποῦ αὐτὰ ῥίψωσιν, ἡ δὲ τῶν ὅλων φύσις ἔξω οὐδὲν ἔχει, ἀλλὰ τὸ θαυμαστὸν τῆς τέχνης ταύτης ἐστὶν ὅτι περιορίσασα ἑαυτὴν πᾶν τὸ ἔνδον διαφθείρεσθαι καὶ γηράσκειν καὶ ἄχρηστον εἶναι δοκοῦν εἰς ἑαυτὴν μεταβάλλει, καὶ ὅτι πάλιν ἄλλα νεαρὰ ἐκ τούτων αὐτῶν ποιεῖ, ἵνα μήτε οὐσίας ἔξωθεν χρῄζῃ μήτε ὅπου ἐκβάλῃ τὰ σαπρότερα προσδέηται. ἀρκεῖται οὖν καὶ χώρᾳ τῇ ἑαυτῆς καὶ ὕλῃ τῇ ἑαυτῆς καὶ τέχνῃ τῇ ἰδίᾳ.

8.51.151. Bölüm

İşlerinde gevşeme, sohbetlerinde karışıklık yapma, tasavvurlarda dolaşma, psykhē'nde ne büzül ne taş; hayatında işsiz kalma.

Öldürüyor, parçalıyor, lanetlerle kovalıyorlar. Bunların düşüncenin temiz, aklı başında, itidalli, adil kalmasıyla ne ilgisi var? Sanki biri berrak ve tatlı bir pınarın başında durup ona sövüyor, pınar ise içilir su fışkırtmaktan vazgeçmiyor; içine çamur da gübre de atsa çabucak dağıtır, yıkar, hiç boyanmaz. Kuyu değil de hiç kurumayan bir pınara nasıl sahip olursun? Kendini her saat özgürlük için, iyi niyetle, sadelikle ve edeple korursan.

8.51.1

Μήτε ἐν ταῖς πράξεσιν ἐπισύρειν μήτε ἐν ταῖς ὁμιλίαις φύρειν μήτε ἐν ταῖς φαντασίαις ἀλᾶσθαι μήτε τῇ ψυχῇ καθάπαξ συνέλκεσθαι ἢ ἐκθόρνυσθαι μήτε ἐν τῷ βίῳ ἀσχολεῖσθαι. Κτείνουσι, κρεανομοῦσι, κατάραις ἐλαύνουσι. τί οὖν ταῦτα πρὸς τὸ τὴν διάνοιαν μένειν καθαράν, φρενήρη, σώφρονα, δικαίαν; οἷον εἴ τις παραστὰς πηγῇ διαυγεῖ καὶ γλυκείᾳ βλασφημοίη αὐτήν, ἡ δὲ οὐ παύεται πότιμον ἀναβλύζουσα· κἂν πηλὸν ἐμβάλῃ, κἂν κοπρίαν, τάχιστα διασκεδάσει αὐτὰ καὶ ἐκκλύσει καὶ οὐδαμῶς βαφήσεται. πῶς οὖν πηγὴν ἀέναον ἕξεις καὶ μὴ φρέαρ; ἂν φυλάσσῃς σεαυτὸν πάσης ὥρας εἰς ἐλευθερίαν μετὰ τοῦ εὐμενῶς καὶ ἁπλῶς καὶ αἰδημόνως.

8.52.152. Bölüm

Kozmosun ne olduğunu bilmeyen nerede olduğunu bilmez. Ne için doğduğunu bilmeyen kim olduğunu da kozmosun ne olduğunu da bilmez. Bunlardan birini eksik bırakan, kendisinin ne için doğduğunu bile söyleyemez. Öyleyse nerede olduklarını ve kim olduklarını bilmeyen, el çırpanların övgüsünden kaçan ya da onu kovalayan kimse sana nasıl görünüyor?

8.52.1

Ὁ μὲν μὴ εἰδὼς ὅ τι ἐστὶ κόσμος, οὐκ οἶδεν ὅπου ἐστίν. ὁ δὲ μὴ εἰδὼς πρὸς ὅ τι πέφυκεν, οὐκ οἶδεν ὅστις ἐστὶν οὐδὲ τί ἐστι κόσμος. ὁ δὲ ἕν τι τούτων ἀπολιπὼν οὐδὲ πρὸς ὅ τι αὐτὸς πέφυκεν εἴποι. τίς οὖν φαίνεταί σοι ὁ τὸν τῶν κροτούντων ἔπαινον φεύγων ἢ διώκων, οἳ οὔθ’ ὅπου εἰσὶν οὔτε οἵτινές εἰσι γινώσκουσιν;

8.53.153. Bölüm

Saatte üç kez kendine lanet eden bir insandan övgü mü istiyorsun? Kendinden hoşnut olmayan bir insanın hoşuna gitmek mi istiyorsun? Yaptığı neredeyse her şeye pişman olan kendinden hoşnut mudur?

8.53.1

Ἐπαινεῖσθαι θέλεις ὑπὸ ἀνθρώπου τρὶς τῆς ὥρας ἑαυτῷ καταρωμένου; ἀρέσκειν θέλεις ἀνθρώπῳ ὃς οὐκ ἀρέσκει ἑαυτῷ; ἀρέσκει ἑαυτῷ ὁ μετανοῶν ἐφ’ ἅπασι σχεδὸν οἷς πράσσει;

8.54.154. Bölüm

Artık yalnız çevreleyen havayla birlikte soluma, her şeyi çevreleyen nous'la da birlikte düşün. Çünkü düşünen kuvve, onu çekebilene her yerde dökülmüş ve yayılmıştır, hava da soluyabilene nasılsa.

8.54.1

Μηκέτι μόνον συμπνεῖν τῷ περιέχοντι ἀέρι, ἀλλ’ ἤδη καὶ συμφρονεῖν τῷ περιέχοντι πάντα νοερῷ. οὐ γὰρ ἧττον ἡ νοερὰ δύναμις πάντῃ κέχυται καὶ διαπεφοίτηκε τῷ σπάσαι δυναμένῳ ἤπερ ἡ ἀερώδης τῷ ἀναπνεῦσαι δυναμένῳ.

8.55.155. Bölüm

Genel olarak kötülük kozmosa hiçbir zarar vermez; tek tek kötülük de başkasına zarar vermez; yalnız, istediği anda ondan kurtulması elinde olan kişiye zarar verir.

8.55.1

Γενικῶς μὲν ἡ κακία οὐδὲν βλάπτει τὸν κόσμον, ἡ δὲ κατὰ μέρος οὐδὲν βλάπτει τὸν ἕτερον, μόνῳ δὲ βλαβερά ἐστι τούτῳ ᾧ ἐπιτέτραπται καὶ ἀπηλλάχθαι αὐτῆς, ὁπόταν πρῶτον οὕτως θελήσῃ.

8.56.156. Bölüm

Benim prohairesis'im için komşumun prohairesis'i, onun nefesi ve zavallı eti kadar kayıtsızdır. Çünkü birbirimiz için doğmuş olsak bile, yönetici yetilerimizin her biri kendi hükmüne sahiptir; yoksa komşumun kötülüğü benim kötülüğüm olurdu. Tanrı benim bahtsızlığım başkasına bağlı olmasın diye bunu uygun görmedi.

8.56.1

Τῷ ἐμῷ προαιρετικῷ τὸ τοῦ πλησίον προαιρετικὸν ἐπίσης ἀδιάφορόν ἐστιν, ὡς καὶ τὸ πνευμάτιον αὐτοῦ καὶ τὸ σαρκίδιον. καὶ γὰρ εἰ ὅτι μάλιστα ἀλλήλων ἕνεκεν γεγόναμεν, ὅμως τὰ ἡγεμονικὰ ἡμῶν ἕκαστον τὴν ἰδίαν κυρίαν ἔχει· ἐπεί τοι ἔμελλεν ἡ τοῦ πλησίον κακία ἐμοῦ κακὸν εἶναι, ὅπερ οὐκ ἔδοξε τῷ θεῷ, ἵνα μὴ ἐπ’ ἄλλῳ ᾖ τὸ ἐμὲ ἀτυχεῖν.

8.57.157. Bölüm

Güneş dökülüyor gibi görünür ve her yere dökülür, ama tükenmez. Çünkü bu dökülme bir gerilmedir; ışınlarına "aktin" denmesi de uzanmaktan (ekteinesthai) gelir. Işının ne olduğunu, güneşin ışığının dar bir yerden gölgeli bir eve girişini seyredersen görebilirsin: Doğru uzanır ve arkasındaki havayı kesen katı bir şeye dayanır, orada durur, kaymaz, düşmez. Düşüncenin dökülüp yayılması da böyle olmalı; tükenerek değil, gerilerek. Karşısına çıkan engellere şiddetle, sertçe dayanmamalı, düşmemeli; durmalı ve kabul edeni aydınlatmalı. Onu geçirmeyen şey kendini ışıktan yoksun bırakır.

8.57.1

Ὁ ἥλιος κατακεχύσθαι δοκεῖ καὶ πάντῃ γε κέχυται, οὐ μὴν ἐκκέχυται. ἡ γὰρ χύσις αὕτη τάσις ἐστίν· ἀκτῖνες γοῦν αἱ αὐγαὶ αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ ἐκτείνεσθαι λέγονται. ὁποῖον δέ τι ἐστὶν ἀκτίς, ἴδοις ἄν, εἰ διά τινος στενοῦ εἰς ἐσκιασμένον οἶκον τὸ ἀφ’ ἡλίου φῶς εἰσδυόμενον θεάσαιο· τείνεται γὰρ κατ’ εὐθὺ καὶ ὥσπερ διερείδεται πρὸς τὸ στερέμνιον ὅ τι ἂν ἀπαντήσῃ διεῖργον τὸν ἐπέκεινα ἀέρα, ἐνταῦθα δὲ ἔστη καὶ οὐ κατώλισθεν οὐδὲ ἔπεσε. τοιαύτην οὖν τὴν χύσιν καὶ διάχυσιν τῆς διανοίας εἶναι χρή, μηδαμῶς ἔκχυσιν, ἀλλὰ τάσιν, καὶ πρὸς τὰ ἀπαντῶντα κωλύματα μὴ βίαιον μηδὲ ῥαγδαίαν τὴν ἐπέρεισιν ποιεῖσθαι μηδὲ μὴν καταπίπτειν, ἀλλὰ ἵστασθαι καὶ ἐπιλάμπειν τὸ δεχόμενον· αὐτὸ γὰρ ἑαυτὸ στερήσει τῆς αὐγῆς τὸ μὴ παραπέμπον αὐτήν.

8.58.158. Bölüm

Ölümden korkan ya hissizlikten ya da başka tür bir histen korkar. Hissin kalmazsa hiçbir kötülüğü de hissetmezsin; başka bir his edinirsen başka bir canlı olursun ve yaşamaktan vazgeçmezsin.

8.58.1

Ὁ τὸν θάνατον φοβούμενος ἤτοι ἀναισθησίαν φοβεῖται ἢ αἴσθησιν ἑτεροίαν. ἀλλ’ εἴτε οὐκέτι αἴσθησιν, οὐδὲ κακοῦ τινος αἰσθήσῃ· εἴτε ἀλλοιοτέραν αἴσθησιν κτήσῃ, ἀλλοῖον ζῷον ἔσῃ καὶ τοῦ ζῆν οὐ παύσῃ.

8.59.159. Bölüm

İnsanlar birbirleri için doğmuştur; öyleyse ya öğret ya katlan.

8.59.1

Οἱ ἄνθρωποι γεγόνασιν ἀλλήλων ἕνεκεν· ἢ δίδασκε οὖν ἢ φέρε.

8.60.160. Bölüm

Ok bir türlü, nous başka türlü gider. Ama nous sakındığında da incelemeyle dolaştığında da dosdoğru ve önündeki hedefe gider.

8.60.1

Ἄλλως βέλος, ἄλλως νοῦς φέρεται. ὁ μέντοι νοῦς καὶ ὅταν εὐλαβῆται καὶ ὅταν περὶ τὴν σκέψιν στρέφηται, φέρεται κατ’ εὐθὺ οὐδὲν ἧττον καὶ ἐπὶ τὸ προκείμενον.

8.61.161. Bölüm

Herkesin yönetici yetisine gir, başkalarının da senin yönetici yetine girmesine izin ver.

8.61.1

Εἰσιέναι εἰς τὸ ἡγεμονικὸν ἑκάστου, παρέχειν δὲ καὶ ἑτέρῳ παντὶ εἰσιέναι εἰς τὸ ἑαυτοῦ ἡγεμονικόν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…