İçeriğe geç
Kendime

Marcus Aurelius · Kendime

X. Kitap

10.1.11. Bölüm

Ey psykhē, bir gün iyi, yalın, tek ve çıplak olacak, seni saran bedenden daha açık görünecek misin? Bir gün sevgi dolu, şefkatli bir mizacın tadına varacak mısın? Bir gün dolu ve hiçbir şeye muhtaç olmayan, hiçbir şeyi özlemeyen, haz sürmek için ne canlı ne cansız hiçbir şeye arzu duymayan biri olacak mısın? Bu hazları daha uzun süreceğin bir zamanı, bir yeri, bir ülkeyi, havanın ılımanlığını, insanların uyumunu da arzulamayacak mısın? Bunların yerine şimdiki hâlinle yetinecek, eldeki her şeyden memnun olacak, her şeyin sana tanrılardan geldiğine, her şeyin senin için iyi olduğuna ve iyi olacağına kendini inandıracak mısın: hem onların hoşuna giden her şeyin, hem de o kusursuz canlının, yani iyi, adil ve güzel olan, her şeyi doğuran, bir arada tutan, kuşatan ve çözülen şeyleri benzerleri doğsun diye kucaklayan canlının selameti için verecekleri her şeyin iyi olduğuna? Bir gün öyle biri olacak mısın ki tanrılarla ve insanlarla aynı şehrin vatandaşları gibi yaşayasın, ne onlardan bir şikâyetin olsun ne de onlar seni kınasın?

10.1.1

Ἔσῃ ποτὲ ἆρα, ὦ ψυχή, ἀγαθὴ καὶ ἁπλῆ καὶ μία καὶ γυμνή, φανερωτέρα τοῦ περικειμένου σοι σώματος; γεύσῃ ποτὲ ἆρα τῆς φιλητικῆς καὶ στερκτικῆς διαθέσεως; ἔσῃ ποτὲ ἆρα πλήρης καὶ ἀνενδεὴς καὶ οὐδὲν ἐπιποθοῦσα οὐδὲ ἐπιθυμοῦσα οὐδενὸς οὔτε ἐμψύχου οὔτε ἀψύχου πρὸς ἡδονῶν ἀπολαύσεις; οὐδὲ χρόνου, ἐν ᾧ ἐπὶ μακρότερον ἀπολαύσεις; οὐδὲ τόπου ἢ χώρας ἢ ἀέρων εὐκρασίας; οὐδὲ ἀνθρώπων εὐαρμοστίας; ἀλλὰ ἀρκεσθήσῃ τῇ παρούσῃ καταστάσει καὶ ἡσθήσῃ τοῖς παροῦσι πᾶσι καὶ συμπείσεις σεαυτὴν ὅτι πάντα σοι παρὰ τῶν θεῶν πάρεστι, πάντα σοι εὖ ἔχει καὶ εὖ ἕξει, ὅσα φίλον αὐτοῖς καὶ ὅσα μέλλουσι δώσειν ἐπὶ σωτηρίᾳ τοῦ τελείου ζῴου, τοῦ ἀγαθοῦ καὶ δικαίου καὶ καλοῦ καὶ γεννῶντος πάντα καὶ συνέχοντος καὶ περιέχοντος καὶ περιλαμβάνοντος διαλυόμενα εἰς γένεσιν ἑτέρων ὁμοίων; ἔσῃ ποτὲ ἆρα τοιαύτη, οἵα θεοῖς τε καὶ ἀνθρώποις οὕτως συμπολιτεύεσθαι ὡς μήτε μέμφεσθαί τι αὐτοῖς μήτε καταγινώσκεσθαι ὑπ’ αὐτῶν;

10.2.12. Bölüm

Yalnız tabiatın yönettiği bir varlık olarak tabiatının senden ne istediğine dikkat et; sonra, canlı olarak tabiatın bundan kötüleşmeyecekse, onu yap ve benimse. Ardından canlı olarak tabiatının ne istediğine bakmalı ve, akıllı bir canlı olarak tabiatın bundan kötüleşmeyecekse, bunu da bütünüyle benimsemelisin. Akıllı olan ise aynı zamanda toplumsaldır da. Bu ölçüleri kullan, başka şeylerle boşuna uğraşma.

10.2.1

Παρατήρει τί σου ἡ φύσις ἐπιζητεῖ ὡς ὑπὸ φύσεως μόνον διοικουμένου· εἶτα ποίει αὐτὸ καὶ προσίεσο, εἰ μὴ χεῖρον μέλλει διατίθεσθαί σου ἡ ὡς ζῴου φύσις. ἑξῆς δὲ παρατηρητέον τί ἐπιζητεῖ σου ἡ ὡς ζῴου φύσις, καὶ πᾶν τοῦτο παραληπτέον, εἰ μὴ χεῖρον μέλλει διατίθεσθαι ἡ ὡς ζῴου λογικοῦ φύσις· ἔστι δὲ τὸ λογικὸν εὐθὺς καὶ πολιτικόν. τούτοις δὴ κανόσι χρώμενος μηδὲν περιεργάζου.

10.3.13. Bölüm

Başına gelen her şey ya taşıyabileceğin biçimde gelir ya da taşıyamayacağın biçimde. Taşıyabileceğin biçimde geliyorsa sızlanma, tabiatın elverdiği gibi taşı. Taşıyamayacağın biçimde geliyorsa yine sızlanma; çünkü seni tükettiğinde kendisi de tükenip gidecek. Yine de unutma: katlanılır ve dayanılır kılmak senin kanına bağlı olan her şeyi taşıyabilecek yaratılıştasın; yeter ki bunu yapmanın sana yararlı ya da görevin olduğunu kendine canlandır.

10.3.1

Πᾶν τὸ συμβαῖνον ἤτοι οὕτω συμβαίνει ὡς πέφυκας αὐτὸ φέρειν ἢ ὡς οὐ πέφυκας αὐτὸ φέρειν. εἰ μὲν οὖν συμβαίνει σοι ὡς πέφυκας φέρειν. μὴ δυσχέραινε, ἀλλ’ ὡς πέφυκας φέρε. εἰ δὲ ὡς μὴ πέφυκας φέρειν, μὴ δυσχέραινε· φθαρήσεται γάρ σε ἀπαναλῶσαν. μέμνησο μέντοι ὅτι πέφυκας φέρειν πᾶν, περὶ οὗ ἐπὶ τῇ ὑπολήψει ἐστὶ τῇ σῇ φορητὸν καὶ ἀνεκτὸν αὐτὸ ποιῆσαι κατὰ φαντασίαν τοῦ συμφέρειν ἢ καθήκειν σεαυτῷ τοῦτο ποιεῖν.

10.4.14. Bölüm

Yanılıyorsa, ona iyi niyetle öğret ve gözden kaçırdığını göster. Bunu yapamıyorsan kendini suçla; ya da kendini bile suçlama.

10.4.1

Εἰ μὲν σφάλλεται, διδάσκειν εὐμενῶς καὶ τὸ παρορώμενον δεικνύναι. εἰ δὲ ἀδυνατεῖς, σεαυτὸν αἰτιᾶσθαι ἢ μηδὲ σεαυτόν.

10.5.15. Bölüm

Başına ne gelirse, ezelden beri senin için hazırlanmaktaydı; sebeplerin örgüsü senin varoluşunla bu olayın sana rastlamasını ezelden beri birlikte eğirmişti.

10.5.1

Ὅ τι ἄν σοι συμβαίνῃ, τοῦτό σοι ἐξ αἰῶνος προκατεσκευάζετο καὶ ἡ ἐπιπλοκὴ τῶν αἰτίων συνέκλωθε τήν τε σὴν ὑπόστασιν ἐξ ἀιδίου καὶ τὴν τούτου σύμβασιν.

10.6.16. Bölüm

İster atomlar olsun ister tabiat, önce şu kabul edilsin: Tabiatın yönettiği bütünün bir parçasıyım; sonra, benimle aynı soydan olan parçalarla bir yakınlığım var. Bunları hatırladıkça, parça olduğum ölçüde, bütünün bana ayırdığı hiçbir şeye gücenmeyeceğim; çünkü bütüne yararlı olan hiçbir şey parçaya zararlı değildir. Bütünde kendine yararlı olmayan hiçbir şey yoktur. Bu, bütün tabiatlarda ortaktır; kozmosun tabiatı ise buna ek olarak, dışarıdan hiçbir sebebin onu kendine zararlı bir şey doğurmaya zorlayamaması özelliğine de sahiptir.

10.6.1

Εἴτε ἄτομοι εἴτε φύσις, πρῶτον κείσθω ὅτι μέρος εἰμὶ τοῦ ὅλου ὑπὸ φύσεως διοικουμένου· ἔπειτα, ὅτι ἔχω πως οἰκείως πρὸς τὰ ὁμογενῆ μέρη. τούτων γὰρ μεμνημένος, καθότι μὲν μέρος εἰμί, οὐδενὶ δυσαρεστήσω τῶν ἐκ τοῦ ὅλου ἀπονεμομένων· οὐδὲν γὰρ βλαβερὸν τῷ μέρει ὃ τῷ ὅλῳ συμφέρει. οὐ γὰρ ἔχει τι τὸ ὅλον ὃ μὴ συμφέρει ἑαυτῷ, πασῶν μὲν φύσεων κοινὸν ἐχουσῶν τοῦτο, τῆς δὲ τοῦ κόσμου προσειληφυίας τὸ μηδὲ ὑπό τινος ἔξωθεν αἰτίας ἀναγκάζεσθαι βλαβερόν τι ἑαυτῇ γεννᾶν.

10.6.2Böyle bir bütünün parçası olduğumu hatırladıkça olup biten her şeyden hoşnut olacağım; aynı soydan olan parçalarla bir yakınlığım olduğu ölçüde de topluma aykırı hiçbir şey yapmayacak, tersine soydaşlarımı gözetecek, bütün dürtülerimi ortak yarara yöneltip zıddından geri çekeceğim. Bunlar böyle yürürse hayatın güzelce akması zorunludur; tıpkı vatandaşlarına yararlı işlerle yolunu sürdüren ve şehir ona ne verirse onu bağrına basan bir vatandaşın hayatının güzelce aktığını düşünebileceğin gibi.

10.6.2

κατὰ μὲν δὴ τὸ μεμνῆσθαι ὅτι μέρος εἰμὶ ὅλου τοῦ τοιούτου, εὐαρεστήσω παντὶ τῷ ἀποβαίνοντι, καθόσον δὲ ἔχω πως οἰκείως πρὸς τὰ ὁμογενῆ μέρη, οὐδὲν πράξω ἀκοινώνητον, μᾶλλον δὲ στοχάσομαι τῶν ὁμογενῶν καὶ πρὸς τὸ κοινῇ συμφέρον πᾶσαν ὁρμὴν ἐμαυτοῦ ἄξω καὶ ἀπὸ τοὐναντίου ἀπάξω. τούτων δὲ οὕτως περαινομένων ἀνάγκη τὸν βίον εὐροεῖν, ὡς ἂν καὶ πολίτου βίον εὔρουν ἐπινοήσειας προιόντος διὰ πράξεων τοῖς πολίταις λυσιτελῶν καὶ ὅπερ ἂν ἡ πόλις ἀπονέμῃ, τοῦτο ἀσπαζομένου.

10.7.17. Bölüm

Bütünün parçaları, yani kozmosun tabiatça kuşattığı her şey, zorunlu olarak yok olur; "yok olmak" burada "başkalaşmak" anlamında söylenmiş olsun. Bu onlar için hem kötü hem zorunluysa, parçalar başkalaşmaya giderken ve türlü biçimlerde yok olmaya yatkın yapılmışken bütün iyi yönetilemezdi. Tabiat kendi parçalarına kötülük etmeye, onları kötülüğe açık ve zorunlu olarak kötülüğe düşecek biçimde yapmaya mı kalkıştı, yoksa böyle şeylerin olduğu onun gözünden mi kaçtı? İkisi de inanılır değil.

10.7.1

Τοῖς μέρεσι τοῦ ὅλου, ὅσα φύσει περιέχεται ὑπὸ τοῦ κόσμου, ἀνάγκη φθείρεσθαι· λεγέσθω δὲ τοῦτο σημαντικῶς τοῦ ἀλλοιοῦσθαι. εἰ δὲ φύσει κακόν τε καὶ ἀναγκαῖόν ἐστι τοῦτο αὐτοῖς, οὐκ ἂν τὸ ὅλον καλῶς διεξάγοιτο τῶν μερῶν εἰς ἀλλοίωσιν ἰόντων καὶ πρὸς τὸ φθείρεσθαι διαφόρως κατεσκευασμένων. πότερον γὰρ ἐπεχείρησεν ἡ φύσις αὐτὴ τὰ ἑαυτῆς μέρη κακοῦν καὶ περιπτωτικὰ τῷ κακῷ καὶ ἐξ ἀνάγκης ἔμπτωτα εἰς τὸ κακὸν ποιεῖν, ἢ ἔλαθεν αὐτὴν τοιάδε τινὰ γινόμενα; ἀμφότερα γὰρ ἀπίθανα.

10.7.2Biri tabiatı bir yana bırakıp bunları "yaratılışları böyle" diye açıklasa bile yine gülünç olur: bir yandan bütünün parçalarının değişmesinin yaratılışlarında olduğunu söylemek, bir yandan da tabiata aykırı bir şey olmuş gibi buna şaşırmak ya da sızlanmak; üstelik çözülme, her şeyin kendisinden oluştuğu şeylere doğru olurken. Çünkü bu ya bir araya geldikleri unsurların dağılmasıdır ya da katı olanın topraksı olana, nefes olanın havaya dönüşmesidir; öyle ki bunlar da bütünün logos'una geri alınır, ister bütün belli devirlerle ateşe dönüşsün ister sonsuz değiş tokuşlarla yenilensin.

10.7.2

εἰ δέ τις καὶ ἀφέμενος τῆς φύσεως κατὰ τὸ πεφυκέναι ταῦτα ἐξηγοῖτο, καὶ ὣς γελοῖον ἅμα μὲν φάναι πεφυκέναι τὰ μέρη τοῦ ὅλου μεταβάλλειν, ἅμα δὲ ὡς ἐπί τινι τῶν παρὰ φύσιν συμβαίνοντι θαυμάζειν ἣ δυσχεραίνειν, ἄλλως τε καὶ τῆς διαλύσεως εἰς ταῦτα γινομένης, ἐξ ὧν ἕκαστον συνίσταται. ἤτοι γὰρ σκεδασμὸς στοιχείων, ἐξ ὧν συνεκρίθη, ἢ τροπὴ τοῦ μὲν στερεμνίου εἰς τὸ γεῶδες, τοῦ δὲ πνευματικοῦ εἰς τὸ ἀερῶδες, ὥστε καὶ ταῦτα ἀναληφθῆναι εἰς τὸν τοῦ ὅλου λόγον, εἴτε κατὰ περίοδον ἐκπυρουμένου εἴτε ἀιδίοις ἀμοιβαῖς ἀνανεουμένου.

10.7.3Katı olanı da nefes olanı da ilk doğumdan beri sende olan bir şey diye tasavvur etme; çünkü bütün bunlar dün ya da evvelsi gün yiyeceklerden ve içe çekilen havadan akıp gelmiştir. Demek ki değişen, sonradan alınmış olandır, annenin doğurduğu değil. Diyelim ki kendine has niteliğin seni o ilk doğana sıkıca bağlıyor; sanırım bunun şimdi söylenenle hiçbir ilgisi yoktur.

10.7.3

καὶ τὸ στερέμνιον δὲ καὶ τὸ πνευματικὸν μὴ φαντάζου τὸ ἀπὸ τῆς πρώτης γενέσεως· πᾶν γὰρ τοῦτο ἐχθὲς καὶ τρίτην ἡμέραν ἐκ τῶν σιτίων καὶ τοῦ ἑλκομένου ἀέρος τὴν ἐπιρροὴν ἔλαβεν· τοῦτο οὖν ὃ ἔλαβε μεταβάλλει, οὐχ ὃ ἡ μήτηρ ἔτεκεν. ὑπόθου δ’ ὅτι ἐκείνῳ σε λίαν προσπλέκει τῷ ἰδίως ποιῷ, οὐδὲν ὄντι οἶμαι πρὸς τὸ νῦν λεγόμενον.

10.8.18. Bölüm

Kendine şu adları koyduktan sonra, iyi, edepli, doğru sözlü, aklı başında, gönülden uyumlu, gönlü yüce, bir daha başka adla anılmamaya dikkat et; bu adları yitirirsen de çabucak onlara dön. Unutma ki "aklı başında" sana her şeyi ayırt ederek dikkatle bakmayı ve dalgınlığa düşmemeyi; "gönülden uyumlu", ortak tabiatın sana ayırdığı şeyleri isteyerek kabul etmeyi; "gönlü yüce" ise düşünen parçanın, bedenin yumuşak ya da sert hareketinin, o zavallı şöhretin, ölümün ve bu türden her şeyin üstüne yükselmesini anlatmak istiyordu.

10.8.1

Ὀνόματα θέμενος σαυτῷ ταῦτα· ἀγαθός, αἰδήμων, ἀληθής, ἔμφρων, σύμφρων, ὑπέρφρων, πρόσεχε μήποτε μετονομάζῃ, κἂν ἀπολλύῃς ταῦτα τὰ ὀνόματα, [καὶ] ταχέως ἐπάνιθι ἐπ’ αὐτά. μέμνησο δὲ ὅτι τὸ μὲν ἔμφρων ἐβούλετό σοι σημαίνειν τὴν ἐφ’ ἕκαστα διαληπτικὴν ἐπίστασιν καὶ τὸ ἀπαρενθύμητον· τὸ δὲ σύμφρων τὴν ἑκούσιον ἀπόδεξιν τῶν ὑπὸ τῆς κοινῆς φύσεως ἀπονεμομένων· τὸ δὲ ὑπέρφρων τὴν ὑπέρτασιν τοῦ φρονοῦντος μορίου ὑπὲρ λείαν ἣ τραχεῖαν κίνησιν τῆς σαρκὸς καὶ τὸ δοξάριον καὶ τὸν θάνατον καὶ ὅσα τοιαῦτα.

10.8.2Bu adlarla kendini korur, başkalarınca bu adlarla anılmaya can atmazsan, başka biri olacak ve başka bir hayata gireceksin. Çünkü şimdiye dek olduğun gibi kalmak, böyle bir hayatta paralanıp kirlenmek, fazlasıyla duyarsız, hayatına düşkün, yarı yenmiş hayvan dövüşçülerine benzeyen birinin işidir: Bunlar yara ve kan içinde oldukları hâlde yine de yarına kadar sağ bırakılmak için yalvarırlar, hem de o hâlleriyle aynı pençelere ve dişlere atılacaklarını bile bile.

10.8.2

ἐὰν οὖν διατηρῇς σεαυτὸν ὲν τούτοις τοῖς ὀνόμασι μὴ γλιχόμενος τοῦ ὑπ’ ἄλλων κατὰ ταῦτα ὀνομάζεσθαι, ἔσῃ ἕτερος καὶ εἰς βίον εἰσελεύσῃ ἕτερον. τὸ γὰρ ἔτι τοιοῦτον εἶναι οἷος μέχρι νῦν γέγονας, καὶ ἐν βίῳ τοιούτῳ σπαράσσεσθαι καὶ μολύνεσθαι, λίαν ἐστὶν ἀναισθήτου καὶ φιλοψύχου καὶ ὁμοίου τοῖς ἡμιβρώτοις θηριομάχοις, οἵτινες μεστοὶ τραυμάτων καὶ λύθρου παρακαλοῦσιν ὅμως εἰς τὴν αὔριον φυλαχθῆναι, παραβληθησόμενοι τοιοῦτοι τοῖς αὐτοῖς ὄνυξι καὶ δήγμασιν.

10.8.3Öyleyse kendini bu birkaç adın içine yerleştir. Onlarda kalabiliyorsan, mutlular adalarına göçmüş gibi kal. Ama düştüğünü ve hâkim olamadığını hissedersen, gönül rahatlığıyla, hâkim olabileceğin bir köşeye çekil ya da hayattan büsbütün çık; öfkelenmeden, yalın, özgür ve edepli bir biçimde, hayatında hiç değilse şu tek işi, böyle çıkmayı başarmış olarak.

10.8.3

ἐμβίβασον οὖν σαυτὸν εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα ὀνόματα, κἂν μὲν ἐπ’ αὐτῶν μένειν δύνῃ, μένε ὥσπερ εἰς μακάρων τινὰς νήσους μετῳκισμένος· ἐὰν δὲ αἴσθῃ ὅτι ἐκπίπτεις καὶ οὐ περικρατεῖς, ἄπιθι θαρρῶν εἰς γωνίαν τινά, ὅπου κρατήσεις, ἢ καὶ παντάπασιν ἔξιθι τοῦ βίου, μὴ ὀργιζόμενος, ἀλλὰ ἁπλῶς καὶ ἐλευθέρως καὶ αἰδημόνως, ἕν γε τοῦτο μόνον πράξας ἐν τῷ βίῳ τὸ οὕτως ἐξελθεῖν.

10.8.4Bu adları hatırlaman için tanrıları hatırlamanın sana büyük yardımı olacaktır: onların dalkavukluk istemediklerini, bütün akıllı varlıkların kendilerine benzemesini, incir ağacının incir ağacının, köpeğin köpeğin, arının arının, insanın da insanın işini yapmasını istediklerini hatırlamanın.

10.8.4

πρὸς μέντοι τὸ μεμνῆσθαι τῶν ὀνομάτων μεγάλως συλλήψεταί σοι τὸ μεμνῆσθαι θεῶν καὶ ὅτιπερ οὐ κολακεύεσθαι οὗτοι θέλουσιν, ἀλλὰ ἐξομοιοῦσθαι ἑαυτοῖς τὰ λογικὰ πάντα καὶ εἶναι τὴν μὲν συκῆν τὰ συκῆς ποιοῦσαν, τὸν δὲ κύνα τὰ κυνός, τὴν δὲ μέλισσαν τὰ μελίσσης, τὸν δὲ ἄνθρωπον τὰ ἀνθρώπου.

10.9.19. Bölüm

Maskaralık, savaş, telaş, uyuşukluk, kölelik: Tabiatı incelemeden tasavvur edip üstünden geçtiğin o kutsal yargılarını bunlar her gün silip götürecek. Oysa her şeyi öyle görmeli ve öyle yapmalısın ki hem eylem tamamlansın hem düşünme işlesin, hem de her şeye dair epistēmē'den doğan özgüven, saklanmadan ama göze batmadan, korunsun. Ne zaman yalınlığın tadına varacaksın? Ne zaman ağırbaşlılığın? Ne zaman her şeyi tanımanın: ousia'sı bakımından ne olduğunu, kozmosta nasıl bir yer tuttuğunu, tabiatça ne kadar süre var kalacağını, nelerden oluştuğunu, kimin olabileceğini, kimlerin onu verip geri alabileceğini bilmenin?

10.9.1

Μῖμος, πόλεμος, πτοία, νάρκα, δουλεία· καθ’ ἡμέραν ἀπαλείψεταί σου τὰ ἱερὰ ἐκεῖνα δόγματα, ὁπόσα ἀφυσιολογήτως φαντάζῃ καὶ παραπέμπεις. δεῖ δὲ πᾶν οὕτω βλέπειν καὶ πράσσειν ὥστε καὶ τὸ πρακτικὸν ἅμα συντελεῖσθαι καὶ ἅμα τὸ θεωρητικὸν ἐνεργεῖσθαι καὶ τὸ ἐκ τῆς περὶ ἑκάστων ἐπιστήμης αὔθαδες σῴζεσθαι λανθάνον, οὐχὶ κρυπτόμενον. πότε γὰρ ἁπλότητος ἀπολαύσεις; πότε δὲ σεμνότητος; πότε δὲ τῆς ἐφ’ ἑκάστου γνωρίσεως, τί τε ἐστὶ κατ’ οὐσίαν καὶ τίνα χώραν ἔχει ἐν τῷ κόσμῳ καὶ ἐπὶ πόσον πέφυκεν ὑφίστασθαι καὶ ἐκ τίνων συγκέκριται καὶ τίσι δύναται ὑπάρχειν καὶ τίνες δύνανται αὐτὸ διδόναι τε καὶ ἀφαιρεῖσθαι;

10.10.110. Bölüm

Örümcek bir sinek avlayınca böbürlenir; biri bir tavşan yavrusu, biri ağla küçük bir balık, biri yaban domuzu yavruları, biri ayılar, biri de Sarmatlar avlayınca. Yargılarını incelersen bunlar haydut değil mi?

10.10.1

Ἀράχνιον μυῖαν θηρᾶσαν μέγα φρονεῖ, ἄλλος δὲ λαγίδιον, ἄλλος δὲ ὑποχῇ ἀφύην, ἄλλος δὲ συίδια, ἄλλος δὲ ἄρκτους, ἄλλος Σαρμάτας. οὗτοι γὰρ οὐ λῃσταί, ἐὰν τὰ δόγματα ἐξετάζῃς;

10.11.111. Bölüm

Her şeyin birbirine nasıl dönüştüğünü görmenin yolunu edin; buna durmadan dikkat et ve bu alanda kendini çalıştır; çünkü hiçbir şey gönül yüceliğini bu kadar doğurmaz. Bunu edinen, bedeni üstünden çıkarmıştır; çok geçmeden insanlar arasından ayrılıp bütün bunları bırakması gerekeceğini düşünerek kendini bütünüyle, kendi yaptığı işlerde adalete, başına gelen öteki şeylerde de bütünün tabiatına bırakmıştır. Birinin onun hakkında ne diyeceğini, ne düşüneceğini ya da ona karşı ne yapacağını aklına bile getirmez; iki şeyle yetinir: şu an yaptığını adilce yapmak ve şu an kendisine ayrılanı sevmek. Bütün meşgalelerini ve telaşlarını bırakmıştır; kanun yolunda dosdoğru ilerlemekten ve dosdoğru ilerleyene, tanrıya uymaktan başka bir şey dilemez.

10.11.1

Πῶς εἰς ἄλληλα πάντα μεταβάλλει, θεωρητικὴν μέθοδον κτῆσαι καὶ διηνεκῶς πρόσεχε καὶ συγγυμνάσθητι περὶ τοῦτο τὸ μέρος· οὐδὲν γὰρ οὕτως μεγαλοφροσύνης ποιητικόν. ἐξεδύσατο τὸ σῶμα καὶ ἐννοήσας ὅτι ὅσον οὐδέπω πάντα ταῦτα καταλιπεῖν ἀπιόντα ἐξ ἀνθρώπων δεήσει, ἀνῆκεν ὅλον ἑαυτὸν δικαιοσύνῃ μὲν εἰς τὰ ὑφ’ ἑαυτοῦ ἐνεργούμενα, ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις συμβαίνουσι τῇ τῶν ὅλων φύσει. τί δ’ ἐρεῖ τις ἢ ὑπολήψεται περὶ αὐτοῦ ἢ πράξει κατ’ αὐτοῦ, οὐδ’ εἰς νοῦν βάλλεται, δύο τούτοις ἀρκούμενος, εἰ αὐτὸς δικαιοπραγεῖ τὸ νῦν πρασσόμενον καὶ φιλεῖ τὸ νῦν ἀπονεμόμενον ἑαυτῷ· ἀσχολίας δὲ πάσας καὶ σπουδὰς ἀφῆκε καὶ οὐδὲν ἄλλο βούλεται ἢ εὐθεῖαν περαίνειν διὰ τοῦ νόμου καὶ εὐθεῖαν περαίνοντι ἕπεσθαι τῷ θεῷ.

10.12.112. Bölüm

Ne yapılması gerektiğine bakmak elindeyken tahmine ne gerek var? Görebiliyorsan iyi niyetle, geri dönmeden o yoldan git; göremiyorsan dur ve en iyi danışmanlara başvur. Buna karşı başka engeller çıkarsa, eldeki imkânlara göre, hesabını yaparak, adil görünene tutunarak ilerle. Çünkü en iyisi buna ulaşmaktır; başarısızlık zaten ancak bundan sapmaktır. Her şeyde logos'a uyan kişi hem sakin hem çevik, hem güler yüzlü hem derli topludur.

10.12.1

Τίς ὑπονοίας χρεία παρὸν σκοπεῖν τί δεῖ πραχθῆναι, κἂν μὲν συνορᾷς, εὐμενῶς, ἀμεταστρεπτὶ ταύτῃ χωρεῖν· ἐὰν δὲ μὴ συνορᾷς, ἐπέχειν καὶ συμβούλοις τοῖς ἀρίστοις χρῆσθαι· ἐὰν δὲ ἕτερά τινα πρὸς ταῦτα ἀντιβαίνῃ, προιέναι κατὰ τὰς παρούσας ἀφορμὰς λελογισμένως, ἐχόμενον τοῦ φαινομένου δικαίου; ἄριστον γὰρ κατατυγχάνειν τούτου, ἐπεί τοι ἥ γε ἀπόπτωσις ἀπὸ τούτου ἐστίν. σχολαῖόν τι καὶ ἅμα εὐκίνητόν ἐστι καὶ φαιδρὸν ἅμα καὶ συνεστηκὸς ὁ τῷ λόγῳ κατὰ πᾶν ἑπόμενος.

10.13.113. Bölüm

Uykudan uyanır uyanmaz kendine sor: Adil ve doğru olan şeyleri bir başkası kınarsa senin için bir şey değişir mi? Değişmez. Başkalarını överken de yererken de böbürlenen bu insanların yatakta nasıl, sofrada nasıl olduklarını unuttun mu? Neler yaptıklarını, nelerden kaçıp neleri kovaladıklarını, neler çalıp neler kaptıklarını; hem de el ve ayaklarıyla değil, kendilerinin en değerli parçasıyla, istediğinde güven, edep, hakikat, kanun, iyi bir daimōn olabilen parçayla?

10.13.1

Πυνθάνεσθαι ἑαυτοῦ εὐθὺς ἐξ ὕπνου γενόμενον· μήτι διοίσει σοι, ἐὰν ὑπὸ ἄλλου ψέγηται τὰ δίκαια καὶ καλῶς ἔχοντα; οὐ διοίσει. μήτι ἐπιλέλησαι ὅτι οὗτοι οἱ ἐν τοῖς περὶ ἄλλων ἐπαίνοις καὶ ψόγοις φρυαττόμενοι τοιοῦτοι μὲν ἐπὶ τῆς κλίνης εἰσί, τοιοῦτοι δὲ ἐπὶ τῆς τραπέζης, οἷα δὲ ποιοῦσιν, οἷα δὲ φεύγουσιν, οἷα δὲ διώκουσιν, οἷα δὲ κλέπτουσιν, οἷα δὲ ἁρπάζουσιν, οὐ χερσὶ καὶ ποσίν, ἀλλὰ τῷ τιμιωτάτῳ ἑαυτῶν μέρει, ὃ γίνεται ὅταν θέλῃ, πίστις, αἰδώς, ἀλήθεια, νόμος, ἀγαθὸς δαίμων;

10.14.114. Bölüm

Terbiye görmüş ve edepli insan her şeyi veren ve geri alan tabiata şöyle der: "Ne istersen ver, ne istersen geri al." Bunu meydan okuyarak değil, yalnızca ona boyun eğerek ve gönülden bağlı olarak söyler.

10.14.1

Τῇ πάντα διδούσῃ καὶ ἀπολαμβανούσῃ φύσει ὁ πεπαιδευμένος καὶ αἰδήμων λέγει· δὸς ὃ θέλεις· ἀπόλαβε ὃ θέλεις. λέγει δὲ τοῦτο οὐ καταθρασυνόμενος, ἀλλὰ πειθαρχῶν μόνον καὶ εὐνοῶν αὐτῇ.

10.15.115. Bölüm

Geriye kalan bu ömür azdır. Bir dağ başındaymış gibi yaşa; çünkü insan her yerde, kozmos bir şehirmiş gibi yaşıyorsa, orası ile burası arasında hiçbir fark yoktur. Bırak insanlar tabiata uygun yaşayan gerçek bir insanı görsünler, incelesinler. Katlanamıyorlarsa öldürsünler; bu, onlar gibi yaşamaktan iyidir.

10.15.1

Ὀλίγον ἐστὶ τὸ ὑπολειπόμενον τοῦτο. ζῆσον ὡς ἐν ὄρει· οὐδὲν γὰρ διαφέρει ἐκεῖ ἢ ὧδε, ἐάν τις πανταχοῦ ὡς ἐν πόλει τῷ κόσμῳ. ἰδέτωσαν, ἱστορησάτωσαν οἱ ἄνθρωποι ἄνθρωπον ἀληθινὸν κατὰ φύσιν ζῶντα. εἰ μὴ φέρουσιν, ἀποκτεινάτωσαν· κρεῖττον γὰρ ἢ οὕτως ζῆν.

10.16.116. Bölüm

İyi insanın nasıl biri olması gerektiğini artık hiç tartışma; öyle biri ol.

10.16.1

Μηκέθ’ ὅλως περὶ τοῦ οἷόν τινα εἶναι τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα διαλέγεσθαι, ἀλλὰ εἶναι τοιοῦτον.

10.17.117. Bölüm

Bütün sonsuzluğu ve bütün ousia'yı durmadan gözünün önüne getir; tek tek her şeyin, ousia bakımından bir incir çekirdeği, zaman bakımından da bir burgunun bir dönüşü kadar olduğunu.

10.17.1

Τοῦ ὅλου αἰῶνος καὶ τῆς ὅλης οὐσίας συνεχῶς φαντασία καὶ ὅτι πάντα τὰ κατὰ μέρος, ὡς μὲν πρὸς οὐσίαν, κεγχραμίς, ὡς δὲ πρὸς χρόνον, τρυπάνου περιστροφή.

10.18.118. Bölüm

Önündeki her şeyin üzerinde durup onu daha şimdiden çözülmekte, değişmekte, adeta çürümekte ya da dağılmakta, yahut her şey tabiatça nasıl ölüyorsa öyle ölmekte olarak düşün.

10.18.1

Εἰς ἕκαστον τῶν ὑποκειμένων ἐφιστάντα ἐπινοεῖν αὐτὸ ἤδη διαλυόμενον καὶ ἐν μεταβολῇ καὶ οἷον σήψει ἢ σκεδάσει γινόμενον ἢ καθότι ἕκαστον πέφυκεν ὥσπερ θνῄσκειν.

10.19.119. Bölüm

Yerken, uyurken, çiftleşirken, dışkılarken ve öteki işlerini görürken nasıl olduklarını düşün; sonra efendilik taslarken, kibirlenirken ya da öfkelenip tepeden azarlarken nasıl olduklarını. Az önce kaç kişiye, ne uğruna kölelik ediyorlardı; az sonra yine o hâlde olacaklar.

10.19.1

Οἷοί εἰσιν ἐσθίοντες, καθεύδοντες, ὀχεύοντες, ἀποπατοῦντες, τὰ ἄλλα· εἶτα οἷοι ἀνδρονομούμενοι καὶ γαυρούμενοι ἢ χαλεπαίνοντες καὶ ἐξ ὑπεροχῆς ἐπιπλήττοντες, πρὸ ὀλίγου δὲ ἐδούλευον πόσοις καὶ δι’ οἷα· καὶ μετ’ ὀλίγον ἐν τοιούτοις ἔσονται.

10.20.120. Bölüm

Bütünün tabiatı kime ne getirirse, ona yarar getirir; hem de onu getirdiği anda.

10.20.1

Συμφέρει ἑκάστῳ ὃ φέρει ἑκάστῳ ἡ τῶν ὅλων φύσις, καὶ τότε συμφέρει ὅτε ἐκείνη φέρει.

10.21.121. Bölüm

"Toprak sevdalıdır yağmura, sevdalıdır kutlu esir de"; kozmos da olacak olanı yapmaya sevdalıdır. Ben de kozmosa diyorum ki: Senin sevdana ortağım. Halkın bir şey için "olmayı sever", yani "olagelir" demesi de bundan değil mi?

10.21.1

ʽἘρᾷ μὲν ὄμβρου γαῖα, ἐρᾷ δὲ ὁ σεμνὸς αἰθήρ,ʼ ἐρᾷ δὲ ὁ κόσμος ποιῆσαι ὃ ἂν μέλλῃ γίνεσθαι. λέγω οὖν τῷ κόσμῳ ὅτι σοὶ συνερῶ. μήτι δὲ οὕτω κἀκεῖνο λέγεται, ὅτι· φιλεῖ τοῦτο γίνεσθαι;

10.22.122. Bölüm

Ya burada yaşarsın, buna zaten alışmışsındır; ya dışarı çıkarsın, bunu da kendin istemiştin; ya da ölürsün, görevini bitirmiş olursun. Bunların dışında hiçbir şey yok. Öyleyse gönlün ferah olsun.

10.22.1

Ἤτοι ἐνταῦθα ζῇς καὶ ἤδη εἴθικας· ἢ ἔξω ὑπάγεις καὶ τοῦτο ἤθελες· ἢ ἀποθνῄσκεις καὶ ἀπελειτούργησας. παρὰ δὲ ταῦτα οὐδέν. οὐκοῦν εὐθύμει.

10.23.123. Bölüm

Şu her zaman gözünün önünde olsun: Kır denen yer de işte böyledir; burada her şey, dağın tepesindekilerle, deniz kıyısındakilerle ya da dilediğin herhangi bir yerdekilerle aynıdır. Platon'un sözünü tam karşında bulacaksın: "Dağda bir ağıl çevirmiş," der, "meleyen sürüsünü sağıyor."

10.23.1

Ἐναργὲς ἔστω ἀεὶ τὸ ὅτι τοιοῦτο ἐκεῖνο ὁ ἀγρός ἐστι καὶ πῶς πάντα ἐστὶ τὰ αὐτὰ ἐνθάδε τοῖς ἐν ἄκρῳ τῷ ὄρει ἢ ἐπὶ τοῦ αἰγιαλοῦ ἢ ὅπου θέλεις. ἄντικρυς γὰρ εὑρήσεις τὰ τοῦ Πλάτωνος· ʽσηκὸν ἐν ὄρει, φησί, περιβαλλόμενος καὶ βδάλλων βληχήματα.ʼ

10.24.124. Bölüm

Yönetici yetim benim için nedir? Onu şu an nasıl bir şey yapıyorum, şu an ne için kullanıyorum? Nous'tan yoksun mu? Topluluktan kopmuş, ayrılmış mı? Zavallı bedene yapışıp onunla öyle karışmış mı ki onunla birlikte savrulsun?

10.24.1

Τί ἐστί μοι τὸ ἡγεμονικόν μου καὶ ποῖόν τι αὐτὸ ἐγὼ ποιῶ νῦν καὶ πρὸς τί ποτε αὐτῷ νῦν χρῶμαι; μήτι κενὸν νοῦ ἐστι; μήτι ἀπόλυτον καὶ ἀπεσπασμένον κοινωνίας; μήτι προστετηκὸς καὶ ἀνακεκραμένον τῷ σαρκιδίῳ, ὥστε τούτῳ συντρέπεσθαι;

10.25.125. Bölüm

Efendisinden kaçan kaçak köledir. Efendi ise kanundur; öyleyse kanuna aykırı davranan da kaçaktır. Acı duyan, öfkelenen ya da korkan da her şeyi yönetenin düzenlediği şeylerden birinin olmuş olmasını, olmasını ya da olacak olmasını istemiyordur; her şeyi yöneten ise kanundur, herkese düşen payı dağıtır. Demek ki korkan, acı duyan ya da öfkelenen kaçaktır.

10.25.1

Ὁ τὸν κύριον φεύγων δραπέτης· κύριος δὲ ὁ νόμος καὶ ὁ παρανομῶν ⟨οὖν⟩ δραπέτης. ἀλλὰ καὶ ὁ λυπούμενος ἢ ὀργιζόμενος ἢ φοβούμενος οὐ βούλεταί τι γεγονέναι ἢ γίνεσθαι ἢ γενήσεσθαι τῶν ὑπὸ τοῦ τὰ πάντα διοικοῦντος τεταγμένων, ὅς ἐστι νόμος, νέμων ὅσα ἑκάστῳ ἐπιβάλλει. ὁ ἄρα φοβούμενος ἢ λυπούμενος ἢ ὀργιζόμενος δραπέτης.

10.26.126. Bölüm

Biri rahme tohumu bırakıp çekildi; ondan sonra başka bir sebep onu devralıp işler ve bir bebek ortaya çıkarır. Neden ne çıktı! Yine, biri boğazından aşağı yiyecek gönderdi; ondan sonra başka bir sebep onu devralıp his, dürtü, kısacası hayat, güç ve başka şeyler, hem de ne çok ve ne türlü şeyler, yapar. Böyle bir örtü altında olup biten bu şeyleri seyretmeli, onları yapan gücü de, aşağı çeken ve yukarı iten gücü gördüğümüz gibi görmelisin: gözlerle değil, ama ondan daha az açık olmayarak.

10.26.1

Σπέρμα εἰς μήτραν ἀφεὶς ἀπεχώρησε καὶ λοιπὸν ἄλλη αἰτία παραλαβοῦσα ἐργάζεται καὶ ἀποτελεῖ βρέφος· ἐξ οἵου οἷον; πάλιν· τροφὴν διὰ φάρυγγος ἀφῆκε καὶ λοιπὸν ἄλλη αἰτία παραλαβοῦσα αἴσθησιν καὶ ὁρμὴν καὶ τὸ ὅλον ζωὴν καὶ ῥώμην καὶ ἄλλα (ὅσα καὶ οἷα;) ποιεῖ. ταῦτα οὖν ἐν τοιαύτῃ ἐγκαλύψει γινόμενα θεωρεῖν καὶ τὴν δύναμιν οὕτως ὁρᾶν, ὡς καὶ τὴν βρίθουσαν καὶ τὴν ἀνωφερῆ ὁρῶμεν, οὐχὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἐναργῶς.

10.27.127. Bölüm

Bugün olup biten bu türden her şeyin daha önce de nasıl olduğunu durmadan düşün, olacakları da düşün. Kendi tecrübenden ya da eski tarihten bildiğin, birbirinin aynı bütün dramları ve sahneleri gözünün önüne getir: Hadrianus'un bütün sarayını, Antoninus'un bütün sarayını, Philippos'un, İskender'in, Kroisos'un bütün sarayını. Çünkü bunların hepsi aynıydı, yalnız oynayanlar başkaydı.

10.27.1

Συνεχῶς ἐπινοεῖν πῶς πάντα τοιαῦτα, ὁποῖα νῦν γίνεται, καὶ πρόσθεν ἐγίνετο, καὶ ἐπινοεῖν γενησόμενα· καὶ ὅλα δράματα καὶ σκηνὰς ὁμοειδεῖς, ὅσα ἐκ πείρας τῆς σῆς ἢ τῆς πρεσβυτέρας ἱστορίας ἔγνως, πρὸ ὀμμάτων τίθεσθαι, οἷον αὐλὴν ὅλην Ἁδριανοῦ καὶ αὐλὴν ὅλην Ἀντωνίνου καὶ αὐλὴν ὅλην Φιλίππου, Ἀλεξάνδρου, Κροίσου· πάντα γὰρ ἐκεῖνα τοιαῦτα ἦν, μόνον δι’ ἑτέρων.

10.28.128. Bölüm

Herhangi bir şeye acı duyan ya da hoşnutsuzlanan herkesi, kurban edilirken tekme savurup bağıran domuz yavrusuna benzet. Yatağında tek başına sessizce inleyen de ona benzer. Bağlı olduğumuz zinciri de düşün; olup bitene isteyerek uymak yalnız akıllı canlıya verilmiştir, düpedüz uymaksa herkes için zorunludur.

10.28.1

Φαντάζου πάντα τὸν ἐφ’ ᾡτινιοῦν λυπούμενον ἢ δυσαρεστοῦντα ὅμοιον τῷ θυομένῳ χοιριδίῳ καὶ ἀπολακτίζοντι καὶ κεκραγότι· ὅμοιος καὶ ὁ οἰμώζων ἐπὶ τοῦ κλινιδίου μόνος σιωπῇ. τὴν ἔνδεσιν ἡμῶν καὶ ὅτι μόνῳ τῷ λογικῷ ζῴῳ δέδοται τὸ ἑκουσίως ἕπεσθαι τοῖς γινομένοις, τὸ δὲ ἕπεσθαι ψιλὸν πᾶσιν ἀναγκαῖον.

10.29.129. Bölüm

Yaptığın her şeyde tek tek durup kendine sor: Ölüm, beni bundan yoksun bırakacak diye mi korkunç?

10.29.1

Κατὰ μέρος ἐφ’ ἑκάστου ὧν ποιεῖς ἐφιστάνων ἐπερώτα σεαυτὸν εἰ ὁ θάνατος δεινὸν διὰ τὸ τούτου στέρεσθαι.

10.30.130. Bölüm

Birinin kusuruna takıldığında hemen kendine dön ve senin de buna benzer hangi kusuru işlediğini düşün: parayı, hazzı, o zavallı şöhreti ya da bu türden bir şeyi iyi saymak gibi. Buna dikkat edersen öfkeni çabucak unutursun; üstelik aklına şu da gelir: O zorlanıyordur; ne yapsın? Ya da elinden geliyorsa, onu zorlayan şeyi üzerinden kaldır.

10.30.1

Ὅταν προσκόπτῃς ἐπί τινος ἁμαρτίᾳ, εὐθὺς μεταβὰς ἐπιλογίζου τί παρόμοιον ἁμαρτάνεις· οἷον, ἀργύριον ἀγαθὸν εἶναι κρίνων ⟨ἢ⟩ τὴν ἡδονὴν ἢ τὸ δοξάριον καὶ κατ’ εἶδος. τούτῳ γὰρ ἐπιβάλλων ταχέως ἐπιλήσῃ τῆς ὀργῆς, συμπροσπίπτοντος τοῦ ὅτι βιάζεται· τί γὰρ ποιήσει; ἤ, εἰ δύνασαι, ἄφελε αὐτοῦ τὸ βιαζόμενον.

10.31.131. Bölüm

Satyrion'u görünce Sokratikos'u, Eutykhes'i ya da Hymen'i getir gözünün önüne; Euphrates'i görünce Eutykhion'u ya da Silvanus'u; Alkiphron'u görünce Tropaiophoros'u; Severus'u görünce Kriton'u ya da Ksenophon'u; kendine bakınca da Caesar'lardan birini; her biri için de onun karşılığını. Sonra aklına şu gelsin: Peki onlar nerede? Hiçbir yerde, ya da bilinmez bir yerde. Böylece insanla ilgili şeyleri durmadan duman ve hiçlik olarak göreceksin; hele bir kez değişmiş olanın sonsuz zamanda bir daha var olmayacağını da hatırlarsan. Öyleyse neden kendini germektesin? Bu kısa ömrü düzgünce geçirmek sana yetmiyor mu?

Nasıl bir malzemeden, nasıl bir konudan kaçıyorsun! Bütün bunlar, hayattaki şeyleri dikkatle ve tabiatı inceleyerek görmüş bir logos için alıştırmadan başka nedir ki? Öyleyse bunları da kendine mal edinceye kadar dayan; tıpkı güçlü bir midenin her şeyi kendine mal etmesi, parlak bir ateşin de içine ne atarsan ondan alev ve ışık çıkarması gibi.

10.31.1

Σατυρίωνα ἰδὼν Σωκρατικὸν φαντάζου ἢ Εὐτύχην ἢ Ὑμένα, καὶ Εὐφράτην ἰδὼν Εὐτυχίωνα ἢ Σιλουανὸν φαντάζου, καὶ Ἀλκίφρονα Τροπαιοφόρον φαντάζου, καὶ Σευῆρον ἰδὼν Κρίτωνα ἢ Ξενοφῶντα φαντάζου, καὶ εἰς σεαυτὸν ἀπιδὼν τῶν Καισάρων τινὰ φαντάζου, καὶ ἐφ’ ἑκάστου τὸ ἀνάλογον. εἶτα συμπροσπιπτέτω σοι· ποῦ οὖν ἐκεῖνοι; οὐδαμοῦ ἢ ὁπουδή. οὕτως γὰρ συνεχῶς θεάσῃ τὰ ἀνθρώπινα καπνὸν καὶ τὸ μηδέν, μάλιστα ἐὰν συμμνημονεύσῃς ὅτι τὸ ἅπαξ μεταβαλὸν οὐκέτι ἔσται ἐν τῷ ἀπείρῳ χρόνῳ. τί οὖν ἐντείνῃ; τί δ’ οὐκ ἀρκεῖ σοι τὸ βραχὺ τοῦτο κοσμίως διαπερᾶσαι; Οἵαν ὕλην καὶ ὑπόθεσιν φεύγεις· τί γάρ ἐστι πάντα ταῦτα ἄλλο πλὴν γυμνάσματα λόγου ἑωρακότος ἀκριβῶς καὶ φυσιολόγως τὰ ἐν τῷ βίῳ; μένε οὖν, μέχρι ἐξοικειώσῃς σεαυτῷ καὶ ταῦτα, ὡς ὁ ἐρρωμένος στόμαχος πάντα ἐξοικειοῖ, ὡς τὸ λαμπρὸν πῦρ, ὅ τι ἂν ἐμβάλῃς, φλόγα ἐξ αὐτοῦ καὶ αὐγὴν ποιεῖ.

10.32.132. Bölüm

Kimse senin için "yalın değil" ya da "iyi değil" derken doğruyu söylüyor olmasın; senin hakkında bunlardan birini düşünen yalan söylüyor olsun. Bunların hepsi senin elinde; çünkü iyi ve yalın olmanı kim engelleyebilir? Sen yalnız, öyle olmayacaksan artık yaşamamaya karar ver; çünkü logos da öyle olmayanın yaşamasını gerektirmez.

10.32.1

Μηδενὶ ἐξέστω εἰπεῖν ἀληθεύοντι περὶ σοῦ ὅτι οὐχ ἁπλοῦς ἢ ὅτι οὐκ ἀγαθός, ἀλλὰ ψευδέσθω, ὅστις τούτων τι περὶ σοῦ ὑπολήψεται. πᾶν δὲ τοῦτο ἐπὶ σοί· τίς γὰρ ὁ κωλύων ἀγαθὸν εἶναί σε καὶ ἁπλοῦν; σὺ μόνον κρῖνον μηκέτι ζῆν, εἰ μὴ τοιοῦτος ἔσῃ· οὐδὲ γὰρ αἱρεῖ λόγος μὴ τοιοῦτον ὄντα.

10.33.133. Bölüm

Bu malzemeyle en sağlıklı biçimde yapılabilecek ya da söylenebilecek olan nedir? O ne ise, onu yapmak ya da söylemek elindedir; engelleniyormuşsun gibi bahane uydurma.

Zevk düşkünleri için sefahat neyse, önüne konan ve karşına çıkan malzemeyle insanın yaratılışına uygun şeyleri yapmanın da senin için o olduğunu hissetmedikçe sızlanmaktan vazgeçmeyeceksin. Çünkü insan kendi tabiatına göre yapabildiği her şeyi bir zevk saymalıdır.

10.33.1

Τί ἐστι τὸ ἐπὶ ταύτης τῆς ὕλης δυνάμενον κατὰ τὸ ὑγιέστατον πραχθῆναι ἢ ῥηθῆναι; ὅ τι γὰρ ἂν τοῦτο ᾖ, ἔξεστιν αὐτὸ πρᾶξαι ἢ εἰπεῖν καὶ μὴ προφασίζου ὡς κωλυόμενος. Οὐ πρότερον παύσῃ στένων πρὶν ἢ τοῦτο πάθῃς, ὅτι οἷόν ἐστι τοῖς ἡδυπαθοῦσιν ἡ τρυφή; τοιοῦτό σοι τὸ ἐπὶ τῆς ὑποβαλλομένης καὶ ὑποπιπτούσης ὕλης ποιεῖν τὰ οἰκεῖα τῇ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ· ἀπόλαυσιν γὰρ δεῖ ὑπολαμβάνειν πᾶν ὃ ἔξεστι κατὰ τὴν ἰδίαν φύσιν ἐνεργεῖν.

10.33.2Bunu ise her yerde yapabilir. Silindire kendi hareketiyle her yerde yuvarlanmak verilmemiştir; suya da, ateşe de, tabiatın ya da akılsız bir psykhē'nin yönettiği başka hiçbir şeye de verilmemiştir; çünkü önlerini kesen, karşılarına dikilen engeller çoktur. Nous ve logos ise karşısına çıkan her şeyin içinden, yaratılışı nasılsa ve nasıl dilerse öyle geçip gidebilir.

10.33.2

πανταχοῦ δὲ ἔξεστι. τῷ μὲν οὖν κυλίνδρῳ οὐ πανταχοῦ δίδοται φέρεσθαι τὴν ἰδίαν κίνησιν οὐδὲ τῷ ὕδατι οὐδὲ πυρὶ οὐδὲ τοῖς ἄλλοις ὅσα ὑπὸ φύσεως ἢ ψυχῆς ἀλόγου διοικεῖται· τὰ γὰρ διείργοντα καὶ ἐνιστάμενα πολλά· νοῦς δὲ καὶ λόγος διὰ παντὸς τοῦ ἀντιπίπτοντος οὕτως πορεύεσθαι δύναται ὡς πέφυκε καὶ ὡς θέλει.

10.33.3Logos'un, ateşin yukarı, taşın aşağı, silindirin yokuş aşağı gittiği gibi her şeyin içinden geçeceği bu kolaylığı gözünün önüne getir ve başka hiçbir şey arama. Geri kalan engeller ya şu ölü zavallı bedenle ilgilidir ya da, kanı ve logos'un kendisi teslim olmadıkça, ne kırar ne de herhangi bir kötülük yapar.

10.33.3

ταύτην τὴν ῥᾳστώνην πρὸ ὀμμάτων τιθέμενος, καθ’ ἣν ἐνεχθήσεται ὁ λόγος διὰ πάντων ὡς πῦρ ἄνω, ὡς λίθος κάτω, ὡς κύλινδρος κατὰ πρανοῦς, μηκέτι μηδὲν ἐπιζήτει· τὰ γὰρ λοιπὰ ἐγκόμματα ἤτοι τοῦ σωματίου ἐστὶ τοῦ νεκροῦ, ἢ χωρὶς ὑπολήψεως καὶ τῆς αὐτοῦ τοῦ λόγου ἐνδόσεως οὐ θραύει οὐδὲ ποιεῖ κακὸν οὐδ’ ὁτιοῦν.

10.33.4Öyle olmasaydı onlara uğrayan kişi de hemen kötüleşirdi. Gerçekten de öteki bütün yapılarda, onlardan birinin başına ne kötülük gelirse, uğrayan şey o yüzden daha kötü olur; burada ise, deyim yerindeyse, insan başına geleni doğru kullanarak daha iyi ve daha övgüye değer olur. Genel olarak şunu hatırla: Tabiatça vatandaş olana, şehre zarar vermeyen hiçbir şey zarar vermez; şehre de kanuna zarar vermeyen hiçbir şey zarar vermez. Talihsizlik denen bu şeylerin hiçbiri ise kanuna zarar vermez. Öyleyse kanuna zarar vermeyen ne şehre zarar verir ne de vatandaşa.

10.33.4

ἐπεί τοι καὶ ὁ πάσχων αὐτὸς κακὸς ἂν εὐθὺς ἐγίνετο· ἐπὶ γοῦν τῶν ἄλλων κατασκευασμάτων πάντων, ὅ τι ἂν κακόν τινι αὐτῶν συμβῇ, παρὰ τοῦτο χεῖρον γίνεται αὐτὸ τὸ πάσχον, ἐνταῦθα δέ, εἰ δεῖ εἰπεῖν, καὶ κρείττων γίνεται ὁ ἄνθρωπος καὶ ἐπαινετώτερος, ὀρθῶς χρώμενος τοῖς προσπίπτουσιν. ὅλως δὲ μέμνησο ὅτι τὸν φύσει πολίτην οὐδὲν βλάπτει ὃ πόλιν οὐ βλάπτει, οὐδέ γε πόλιν βλάπτει ὃ νόμον οὐ βλάπτει· τούτων δὲ τῶν καλουμένων ἀκληρημάτων οὐδὲν βλάπτει νόμον. ὃ τοίνυν νόμον οὐ βλάπτει, οὔτε πόλιν οὔτε πολίτην.

10.34.134. Bölüm

Doğru yargılarla yoğrulmuş olana acıdan ve korkudan kurtulmayı hatırlatmak için en kısa, en sıradan söz bile yeter; örneğin: "Yaprakları rüzgâr yere döker: işte insan soyu." Çocukların da yapraktır; inandırıcı bir edayla seni alkışlayıp yüceltenler de, tersine lanet yağdıranlar ya da gizlice kınayıp alay edenler de yapraktır; ölümünden sonraki şöhretini devralacak olanlar da öyle yapraktır. Çünkü bunların hepsi "baharın gelişiyle yeniden biter"; sonra rüzgâr onları yere serer, ardından orman onların yerine başkalarını bitirir. Kısa ömürlülük herkesin ortak payıdır; ama sen her şeyden, sanki sonsuza dek sürecekmiş gibi kaçıyor, her şeyin peşinden de öyle koşuyorsun. Az sonra gözlerini yumacaksın; seni mezara taşıyanın ardından da bir başkası ağlayacak.

10.34.1

Τῷ δεδευμένῳ ὑπὸ τῶν ἀληθῶν δογμάτων ἀρκεῖ καὶ τὸ βραχύτατον καὶ ἐν μέσῳ κείμενον εἰς ὑπόμνησιν ἀλυπίας καὶ ἀφοβίας, οἷον· ʽφύλλα τὰ μέν τ’ ἄνεμος χαμάδις χέει· ὣς ἀνδρῶν γενεή.ʼ φυλλάρια δὲ καὶ τὰ τεκνία σου, φυλλάρια δὲ καὶ ταῦτα τὰ ἐπιβοῶντα ἀξιοπίστως καὶ ἐπευφημοῦντα ἢ ἐκ τῶν ἐναντίων καταρώμενα ἢ ἡσυχῇ ψέγοντα καὶ χλευάζοντα, φυλλάρια δὲ ὁμοίως καὶ τὰ διαδεξόμενα τὴν ὑστεροφημίαν. πάντα γὰρ ταῦτα ʽἔαρος ἐπιγίγνεται ὥρῃʼ. εἶτα ἄνεμος καταβέβληκεν· ἔπειθ’ ὕλη ἕτερα ἀντὶ τούτων φύει. τὸ δὲ ὀλιγοχρόνιον κοινὸν πᾶσιν, ἀλλὰ σὺ πάντα ὡς αἰώνια ἐσόμενα φεύγεις καὶ διώκεις. μικρὸν καὶ καταμύσεις, τὸν δὲ ἐξενεγκόντα σε ἤδη ἄλλος θρηνήσει.

10.35.135. Bölüm

Sağlıklı göz görülebilen her şeyi görmeli, "Ben yeşili isterim" dememelidir; bu, gözü hasta olanın işidir. Sağlıklı işitme ve koku alma da işitilebilen ve koklanabilen her şeye hazır olmalı; sağlıklı mide de, değirmen öğütmek için yapıldığı her şeye karşı nasılsa, bütün yiyeceklere karşı öyle olmalıdır. Öyleyse sağlıklı düşünce de başa gelen her şeye hazır olmalıdır. "Çocuklarım sağ kalsın", "Ne yaparsam yapayım herkes övsün" diyen düşünce ise yeşil arayan göz ya da yumuşak arayan dişlerdir.

10.35.1

Τὸν ὑγιαίνοντα ὀφθαλμὸν πάντα ὁρᾶν δεῖ τὰ ὁρατὰ καὶ μὴ λέγειν· τὰ χλωρὰ θέλω· τοῦτο γὰρ ὀφθαλμιῶντός ἐστι. καὶ τὴν ὑγιαίνουσαν ἀκοὴν καὶ ὄσφρησιν εἰς πάντα δεῖ τὰ ἀκουστὰ καὶ ὀσφραντὰ ἑτοίμην εἶναι, καὶ τὸν ὑγιαίνοντα στόμαχον πρὸς πάντα τὰ τρόφιμα ὁμοίως ἔχειν ὡς μύλην πρὸς πάντα ὅσα ἀλέσουσα κατεσκεύασται. καὶ τοίνυν τὴν ὑγιαίνουσαν διάνοιαν πρὸς πάντα δεῖ τὰ συμβαίνοντα ἑτοίμην εἶναι, ἡ δὲ λέγουσα· τὰ τεκνία σῳζέσθω, καί· πάντες ὅ τι ἂν πράξω ἐπαινείτωσαν, ὀφθαλμός ἐστι τὰ χλωρὰ ζητῶν ἢ ὀδόντες τὰ ἁπαλά.

10.36.136. Bölüm

Hiç kimse o kadar talihli değildir ki ölürken başında, başına gelen kötülüğe sevinen birileri durmasın. Diyelim iyi ve bilge biriydi; sonunda yine kendi kendine şöyle diyen biri çıkmaz mı: "Şu hocadan kurtulup nihayet bir nefes alacak mıyız? Hiçbirimize sert davranmadı, ama bizi için için kınadığını hissediyordum." İyi biri için bunlar söylenir; bizim için ise, pek çoklarının bizden kurtulmayı istemesine yol açacak daha ne çok şey var! Ölürken bunu düşüneceksin ve daha kolay gideceksin, şöyle hesap ederek: "Öyle bir hayattan ayrılıyorum ki uğruna bu kadar çabaladığım, dua ettiğim, kaygılandığım yol arkadaşlarım bile gitmemi istiyor; belki bundan kendilerine başka bir rahatlık umuyorlar." Öyleyse insan burada daha uzun kalmaya neden tutunsun? Ama bu yüzden onlara karşı daha az iyi niyetli olarak gitme; kendi huyunu koruyarak, dost, iyi niyetli ve yumuşak olarak git. Kopartılıyormuş gibi de değil: Rahat ölen birinin zavallı psykhē'si bedenden nasıl kolayca sıyrılırsa, onlardan ayrılışın da öyle olmalıdır. Çünkü seni onlara tabiat bağladı, onlarla birleştirdi; şimdi ise çözüyor. Yakınlarımdan ayrılır gibi ayrılıyorum, ama direnerek değil, zorlanmadan; çünkü bu da tabiata uygun şeylerden biridir.

10.36.1

Οὐδείς ἐστιν οὕτως εὔποτμος ᾧ ἀποθνῄσκοντι οὐ παρεστήξονταί τινες ἀσπαζόμενοι τὸ συμβαῖνον κακόν. σπουδαῖος καὶ σοφὸς ἦν· μὴ τὸ πανύστατον ἔσται τις ὁ καθ’ αὑτὸν λέγων· ἀναπνεύσομέν ποτε ἀπὸ τούτου τοῦ παιδαγωγοῦ; χαλεπὸς μὲν οὐδενὶ ἡμῶν ἦν, ἀλλὰ ᾐσθανόμην ὅτι ἡσυχῇ καταγινώσκει ἡμῶν. ταῦτα μὲν οὖν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου, ἐφ’ ἡμῶν δὲ πόσα ἄλλα ἐστί, δι’ ἃ πολὺς ὁ ἀπαλλακτιῶν ἡμῶν. τοῦτο οὖν ἐννοήσεις ἀποθνῄσκων καὶ εὐκολώτερον ἐξελεύσῃ, λογιζόμενος· ἐκ τοιούτου βίου ἀπέρχομαι, ἐν ᾧ αὐτοὶ οἱ κοινωνοί, ὑπὲρ ὧν τὰ τοσαῦτα ἠγωνισάμην, ηὐξάμην, ἐφρόντισα, αὐτοὶ ἐκεῖνοι θέλουσί με ὑπάγειν, ἄλλην τινὰ τυχὸν ἐκ τούτου ῥᾳστώνην ἐλπίζοντες. τί ἂν οὖν τις ἀντέχοιτο τῆς ἐνταῦθα μακροτέρας διατριβῆς; μὴ μέντοι διὰ τοῦτο ἔλαττον εὐμενὴς αὐτοῖς ἄπιθι, ἀλλὰ τὸ ἴδιον ἔθος διασῴζων, φίλος καὶ εὔνους καὶ ἵλεως· καὶ μὴ πάλιν ὡς ἀποσπώμενος, ἀλλ’ ὥσπερ ἐπὶ τοῦ εὐθανατοῦντος εὐκόλως τὸ ψυχάριον ἀπὸ τοῦ σώματος ἐξειλεῖται, τοιαύτην καὶ τὴν ἀπὸ τούτων ἀποχώρησιν δεῖ γίνεσθαι· καὶ γὰρ τούτοις ἡ φύσις συνῆψε καὶ συνέκρινεν, ἀλλὰ νῦν διαλύει. διαλύομαι ὡς ἀπὸ οἰκείων μέν, οὐ μὴν ἀνθελκόμενος ἀλλʼ ἀβιάστως· ἓν γὰρ καὶ τοῦτο τῶν κατὰ φύσιν.

10.37.137. Bölüm

Birinin yaptığı her şeyde, elden geldiğince, içinden şunu sormayı alışkanlık edin: "Bu adam bunu neye bağlıyor?" Ama kendinden başla, önce kendini incele.

10.37.1

Ἔθισον ἐπὶ παντός, ὡς οἷόν τε, τοῦ πρασσομένου ὑπό τινος ἐπιζητεῖν κατὰ σαυτόν· οὗτος τοῦτο ἐπὶ τί ἀναφέρει; ἄρχου δὲ ἀπὸ σαυτοῦ καὶ σαυτὸν πρῶτον ἐξέταζε.

10.38.138. Bölüm

Unutma ki ipleri çeken, içeride gizlenmiş olan o şeydir; söz de odur, hayat da odur, deyim yerindeyse insan da odur. Onu düşünürken çevresini saran kabı ve etrafına sıvanmış bu organcıkları asla onunla birlikte tasavvur etme; bunlar baltaya benzer, tek farkları bedene yapışık olmalarıdır. Çünkü bu parçaların, onları hareket ettiren ve durduran sebep olmadan, dokuyucuya mekiğin, yazana kalemin, arabacıya kamçının yararından daha fazla bir yararı yoktur.

10.38.1

Μέμνησο ὅτι τὸ νευροσπαστοῦν ἐστιν ἐκεῖνο τὸ ἔνδον ἐγκεκρυμμένον· ἐκεῖνο ῥητορεία, ἐκεῖνο ζωή, ἐκεῖνο, εἰ δεῖ εἰπεῖν, ἄνθρωπος. μηδέποτε συμπεριφαντάζου τὸ περικείμενον ἀγγειῶδες καὶ τὰ ὀργάνια ταῦτα τὰ περιπεπλασμένα· ὅμοια γάρ ἐστι σκεπάρνῳ, μόνον διαφέροντα, καθότι προσφυῆ ἐστιν. ἐπεί τοι οὐ μᾶλλόν τι τούτων ὄφελός ἐστι τῶν μορίων χωρὶς τῆς κινούσης καὶ ἰσχούσης αὐτὰ αἰτίας, ἢ τῆς κερκίδος τῇ ὑφαντρίᾳ καὶ τοῦ καλάμου τῷ γράφοντι καὶ τοῦ μαστιγίου τῷ ἡνιόχῳ.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…