İçeriğe geç
Kendime

Marcus Aurelius · Kendime

XI. Kitap

11.1.11. Bölüm

Akıllı psykhē'nin kendine has özellikleri şunlardır: Kendini görür, kendini eklem eklem düzenler, kendini dilediği gibi yapar, verdiği meyveyi kendisi devşirir (oysa bitkilerin meyvelerini ve hayvanlarda bunun karşılığı olanı başkaları devşirir), hayatın sonu nerede gelirse gelsin kendi gayesine ulaşır. Dansta, oyunculukta ve benzerlerinde olduğu gibi, araya bir şey girince bütün eylem yarım kalmaz; her bölümünde ve nerede yakalanırsa yakalansın, önüne koyduğu şeyi kendisi için tam ve eksiksiz kılar; öyle ki "Bana düşeni aldım" diyebilir.

11.1.1

Τὰ ἴδια τῆς λογικῆς ψυχῆς· ἑαυτὴν ὁρᾷ, ἑαυτὴν διαρθροῖ, ἑαυτὴν ὁποίαν ἂν βούληται ποιεῖ, τὸν καρπὸν ὃν φέρει αὐτὴ καρποῦται (τοὺς γὰρ τῶν φυτῶν καρποὺς καὶ τὸ ἀνάλογον ἐπὶ τῶν ζῴων ἄλλοι καρποῦνται), τοῦ ἰδίου τέλους τυγχάνει, ὅπου ἂν τὸ τοῦ βίου πέρας ἐπιστῇ, οὐχ ὥσπερ ἐπὶ ὀρχήσεως καὶ ὑποκρίσεως καὶ τῶν τοιούτων ἀτελὴς γίνεται ἡ ὅλη πρᾶξις, ἐάν τι ἐγκόψῃ, ἀλλ’ ἐπὶ παντὸς μέρους καὶ ὅπου ἂν καταληφθῇ, πλῆρες καὶ ἀπροσδεὲς ἑαυτῇ τὸ προτεθὲν ποιεῖ, ὥστε εἰπεῖν· ἐγὼ ἀπέχω τὰ ἐμά.

11.1.2Dahası bütün kozmosu, çevresindeki boşluğu ve onun biçimini dolaşır, sonsuz zamana uzanır, bütünün devirli yeniden doğuşunu kucaklayıp kavrar; bizden sonra gelenlerin yeni hiçbir şey görmeyeceğini, bizden öncekilerin de fazla bir şey görmediğini, kırk yaşındaki birinin, azıcık nous'u varsa, olmuş ve olacak her şeyi, hepsi birbirinin aynı olduğu için, bir bakıma görmüş olduğunu seyreder. Akıllı psykhē'ye has olan başka şeyler de yakınlarını sevmek, doğruluk, edep ve hiçbir şeyi kendinden üstün tutmamaktır; bu sonuncusu kanuna da hastır. Demek ki doğru logos ile adaletin logos'u arasında hiçbir fark yoktur.

11.1.2

ἔτι δὲ περιέρχεται τὸν ὅλον κόσμον καὶ τὸ περὶ αὐτὸν κενὸν καὶ τὸ σχῆμα αὐτοῦ καὶ εἰς τὴν ἀπειρίαν τοῦ αἰῶνος ἐκτείνεται καὶ τὴν περιοδικὴν παλιγγενεσίαν τῶν ὅλων ἐμπεριλαμβάνει καὶ περινοεῖ καὶ θεωρεῖ ὅτι οὐδὲν νεώτερον ὄψονται οἱ μεθ’ ἡμᾶς οὐδὲ περιττότερον εἶδον οἱ πρὸ ἡμῶν, ἀλλὰ τρόπον τινὰ ὁ τεσσαρακοντούτης, ἐὰν νοῦν ὁποσονοῦν ἔχῃ, πάντα τὰ γεγονότα καὶ τὰ ἐσόμενα ἑώρακε κατὰ τὸ ὁμοειδές. ἴδιον δὲ λογικῆς ψυχῆς καὶ τὸ φιλεῖν τοὺς πλησίον καὶ ἀλήθεια καὶ αἰδὼς καὶ τὸ μηδὲν ἑαυτῆς προτιμᾶν, ὅπερ ἴδιον καὶ νόμου· οὕτως ἄρ’ οὐδὲν διήνεγκε λόγος ὀρθὸς καὶ λόγος δικαιοσύνης.

11.2.12. Bölüm

Hoş bir şarkıyı, dansı ve pankrationu küçümseyeceksin; yeter ki ezgili sesi tek tek notalarına ayırıp her biri için kendine "Buna mı yenik düşüyorum?" diye sor; utanırsın. Dansta da her hareket ya da duruş için aynısını yap; pankrationda da öyle. Kısacası, aretē ve aretē'den gelen şeyler dışında, her şeyin parçalarına inmeyi ve onları bölerek küçümsemeye varmayı unutma; aynısını bütün hayata da uygula.

11.2.1

Ὠιδῆς ἐπιτερποῦς καὶ ὀρχήσεως καὶ παγκρατίου καταφρονήσεις, ἐὰν τὴν μὲν ἐμμελῆ φωνὴν καταμερίσῃς εἰς ἕκαστον τῶν φθόγγων καὶ καθ’ ἕνα πύθῃ σεαυτοῦ, εἰ τούτου ἥττων εἶ· διατραπήσῃ γάρ· ἐπὶ δὲ ὀρχήσεως τὸ ἀνάλογον ποιήσας καθ’ ἑκάστην κίνησιν ἢ σχέσιν, τὸ δ’ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τοῦ παγκρατίου. ὅλως οὖν, χωρὶς ἀρετῆς καὶ τῶν ἀπ’ ἀρετῆς, μέμνησο ἐπὶ τὰ κατὰ μέρος τρέχειν καὶ τῇ διαιρέσει αὐτῶν εἰς καταφρόνησιν ἰέναι, τὸ δ’ αὐτὸ καὶ ἐπὶ τὸν βίον ὅλον μετάφερε.

11.3.13. Bölüm

Bedenden hemen şimdi ayrılması, ister sönmesi, ister dağılması, ister bir arada kalması gerekse, buna hazır olan psykhē ne yücedir! Ama bu hazır oluş kendi yargısından gelmeli; Hristiyanlarınki gibi sırf inatla diretmekten değil, düşünülüp taşınılmış, ağırbaşlı ve bir başkasını da ikna edecek biçimde, tragedyaya kaçmadan.

11.3.1

Οἵα ἐστὶν ἡ ψυχὴ ἡ ἕτοιμος, ἐὰν ἤδη ἀπολυθῆναι δέῃ τοῦ σώματος καὶ ἤτοι σβεσθῆναι ἢ σκεδασθῆναι ἢ συμμεῖναι. τὸ δὲ ἕτοιμον τοῦτο ἵνα ἀπὸ ἰδικῆς κρίσεως ἔρχηται, μὴ κατὰ ψιλὴν παράταξιν ὡς οἱ Χριστιανοί, ἀλλὰ λελογισμένως καὶ σεμνῶς καὶ ὥστε καὶ ἄλλον πεῖσαι, ἀτραγῴδως.

11.4.14. Bölüm

Topluma yararlı bir şey yaptım; demek ki kendime de yarar sağladım. Bu düşünce her zaman elinin altında olsun; bundan hiç vazgeçme.

11.4.1

Πεποίηκά τι κοινωνικῶς· οὐκοῦν ὠφέλημαι. τοῦτο ἵνα ἀεὶ πρόχειρον ἀπαντᾷ, καὶ μηδαμοῦ παύου.

11.5.15. Bölüm

Senin tekhnē'n nedir? İyi olmak. Bu da, biri bütünün tabiatına, öteki insanın kendine özgü yaratılışına dair kavrayışlar olmadan nasıl iyi yapılabilir?

11.5.1

Τίς σου ἡ τέχνη; ἀγαθὸν εἶναι. τοῦτο δὲ πῶς καλῶς γίνεται ὴ ἐκ θεωρημάτων, τῶν μὲν περὶ τῆς τοῦ ὅλου φύσεως, τῶν δὲ περὶ τῆς ἰδίας τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῆς.

11.6.16. Bölüm

Önce tragedyalar sahneye getirildi; olup bitenleri hatırlatmak için: Bu şeylerin tabiatça böyle olduğunu ve sahnede sizi eğlendiren şeylerin daha büyük sahnede canınızı sıkmaması gerektiğini. Çünkü bunların böyle sonuçlanması gerektiğini, "Ah, Kithairon!" diye haykıranların bile onlara katlandığını görürsünüz. Oyun yazarları da yararlı bazı sözler söylerler; özellikle şu: "Tanrılar beni de iki oğlumu da umursamadıysa, bunun da bir sebebi vardır." Bir de şu: "Olaylara öfkelenmemeli." Ve: "Hayatı olgun bir başak gibi biçmek,"

11.6.1

Πρῶτον αἱ τραγῳδίαι παρήχθησαν ὑπομνηστικαὶ τῶν συμβαινόντων καὶ ὅτι ταῦτα οὕτως πέφυκε γίνεσθαι καὶ ὅτι, οἷς ἐπὶ τῆς σκηνῆς ψυχαγωγεῖσθε, τούτοις μὴ ἄχθεσθε ἐπὶ τῆς μείζονος σκηνῆς· ὁρᾶτε γὰρ ὅτι οὕτως δεῖ ταῦτα περαίνεσθαι καὶ ὅτι φέρουσιν αὐτὰ καὶ οἱ κεκραγότες· ʽἰὼ Κιθαιρών.ʼ καὶ λέγεται δέ τινα ὑπὸ τῶν τὰ δράματα ποιούντων χρησίμως· οἷόν ἐστιν ἐκεῖνο μάλιστα· εἰ δ’ ἠμελήθην ἐκ θεῶν καὶ παῖδ’ ἐμώ, ἔχει λόγον καὶ τοῦτο· καὶ πάλιν· τοῖς πράγμασιν γὰρ οὐχὶ θυμοῦσθαι· καί· βίον θερίζειν ὥστε κάρπιμον στάχυν·

11.6.2ve bunlar gibi. Tragedyadan sonra eski komedya getirildi; terbiye edici bir söz serbestliği vardı ve tam da açık sözlülüğüyle insanlara kibirden uzak durmayı yararlı biçimde hatırlatıyordu; Diogenes de bunları buna benzer bir amaçla alıp kullanıyordu. Bundan sonra orta komedyanın, en sonunda da yavaş yavaş taklitte ustalık merakına kayıp giden yeni komedyanın ne amaçla benimsendiğine dikkat et. Bunların da yararlı bazı sözler söylediği bilinmez değil; ama bu tür şiirin ve oyun yazarlığının bütün girişimi hangi hedefe yöneldi?

11.6.2

καὶ ὅσα τοιαῦτα. μετὰ δὲ τὴν τραγῳδίαν ἡ ἀρχαία κωμῳδία παρήχθη, παιδαγωγικὴν παρρησίαν ἔχουσα καὶ τῆς ἀτυφίας οὐκ ἀχρήστως δι’ αὐτῆς τῆς εὐθυρρημοσύνης ὑπομιμνῄσκουσα· πρὸς οἷόν τι καὶ Διογένης ταυτὶ παρελάμβανε. μετὰ ταύτην ἡ μέση κωμῳδία καὶ λοιπὸν ἡ νέα πρὸς τί ποτε παρείληπται, ἣ κατ’ ὀλίγον ἐπὶ τὴν ἐκ μιμήσεως φιλοτεχνίαν ὑπερρύη, ἐπίστησον. ὅτι μὲν γὰρ λέγεται καὶ ὑπὸ τούτων τινὰ χρήσιμα οὐκ ἀγνοεῖται, ἀλλὰ ἡ ὅλη ἐπιβολὴ τῆς τοιαύτης ποιήσεως καὶ δραματουργίας πρὸς τίνα ποτὲ σκοπὸν ἀπέβλεψεν;

11.7.17. Bölüm

Şu an içinde bulunduğun hayat durumundan başka hiçbir durumun felsefe yapmaya bu kadar elverişli olmadığı ne açık görünüyor!

11.7.1

Πῶς ἐναργὲς προσπίπτει τὸ μὴ εἶναι ἄλλην βίου ὑπόθεσιν εἰς τὸ φιλοσοφεῖν οὕτως ἐπιτήδειον ὡς ταύτην, ἐν ᾗ νῦν ὢν τυγχάνεις.

11.8.18. Bölüm

Bitişiğindeki daldan kesilen bir dal, bütün ağaçtan da kesilmiş olmaktan kurtulamaz. Aynı şekilde insan da tek bir insandan koptuğunda bütün topluluktan düşmüş olur. Dalı başkası keser; insan ise komşusundan kendisi ayrılır, ondan nefret edip yüz çevirerek; ama bununla aynı zamanda bütün şehir topluluğundan da kendini kesip attığını bilmez. Ne var ki topluluğu kuran Zeus'un bir armağanı var: Bitişiğimizle yeniden kaynaşabilir, yeniden bütünü tamamlayan parçalar olabiliriz. Yine de böyle bir kopuş sık sık tekrarlanırsa, ayrılan parçanın yeniden birleşmesini ve eski hâline dönmesini zorlaştırır. Kısacası, baştan beri birlikte filizlenmiş ve birlikte soluk almayı sürdürmüş dal, kesildikten sonra yeniden aşılanan dala benzemez; bahçıvanlar ne derse desin.

Aynı gövdede birlikte büyümek, ama aynı yargıları paylaşmak zorunda kalmadan.

11.8.1

Κλάδος τοῦ προσεχοῦς κλάδου ἀποκοπεὶς οὐ δύναται μὴ καὶ τοῦ ὅλου φυτοῦ ἀποκεκόφθαι. οὕτω δὴ καὶ ἄνθρωπος ἑνὸς ἀνθρώπου ἀποσχισθεὶς ὅλης τῆς κοινωνίας ἀποπέπτωκε. κλάδον μὲν οὖν ἄλλος ἀποκόπτει· ἄνθρωπος δὲ αὐτὸς ἑαυτὸν τοῦ πλησίον χωρίζει μισήσας καὶ ἀποστραφείς, ἀγνοεῖ δὲ ὅτι καὶ τοῦ ὅλου πολιτεύματος ἅμα ἀποτέτμηκεν ἑαυτόν. πλὴν ἐκεῖνό γε δῶρον τοῦ συστησαμένου τὴν κοινωνίαν Διός· ἔξεστι γὰρ ἡμῖν πάλιν συμφῦναι τῷ προσεχεῖ καὶ πάλιν τοῦ ὅλου συμπληρωτικοῖς γενέσθαι. πλεονάκις μέντοι γινόμενον τὸ κατὰ τὴν τοιαύτην διαίρεσιν δυσένωτον καὶ δυσαποκατάστατον ⟨τὸ⟩ ἀποχωροῦν ποιεῖ. ὅλως τε οὐχ ὅμοιος ὁ κλάδος ὁ ἀπ’ ἀρχῆς συμβλαστήσας καὶ σύμπνους συμμείνας τῷ μετὰ τὴν ἀποκοπὴν αὖθις ἐγκεντρισθέντι, ὅ τι ποτὲ λέγουσιν οἱ φυτουργοί. Ὁμοθαμνεῖν μέν, μὴ ὁμοδογματεῖν δέ.

11.9.19. Bölüm

Doğru logos'a göre ilerlerken yoluna çıkanlar seni sağlıklı eylemden döndüremeyecekleri gibi, onlara karşı iyi niyetinden de seni koparmasınlar. İkisinde de kendini aynı şekilde koru: Yalnız sarsılmaz yargıda ve eylemde değil, seni engellemeye kalkışanlara ya da sana başka türlü güçlük çıkaranlara karşı yumuşak davranmada da. Çünkü onlara kızmak da, eylemden vazgeçip yılgınlıkla teslim olmak kadar zayıflıktır. İkisi de aynı ölçüde safı terk etmiş olur: biri korkup kaçarak, öteki tabiatça akrabası ve dostu olana yabancılaşarak.

11.9.1

Οἱ ἐνιστάμενοι προιόντι σοι κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ὥσπερ ἀπὸ τῆς ὑγιοῦς πράξεως ἀποτρέψαι σε οὐ δυνήσονται, οὕτως μηδὲ τῆς πρὸς αὐτοὺς εὐμενείας ἐκκρουέτωσαν, ἀλλὰ φύλασσε σεαυτὸν ἐπ’ ἀμφοτέρων ὁμοίως, μὴ μόνον ἐπὶ τῆς εὐσταθοῦς κρίσεως καὶ πράξεως, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς πρὸς τοὺς κωλύειν ἐπιχειροῦντας ἢ ἄλλως δυσχεραίνοντας πρᾳότητος. καὶ γὰρ τοῦτο ἀσθενές, τὸ χαλεπαίνειν αὐτοῖς, ὥσπερ τὸ ἀποστῆναι τῆς πράξεως καὶ ἐνδοῦναι καταπλαγέντα· ἀμφότεροι γὰρ ἐπίσης λειποτάκται, ὁ μὲν ὑποτρέσας, ὁ δὲ ἀλλοτριωθεὶς πρὸς τὸν φύσει συγγενῆ καὶ φίλον.

11.10.110. Bölüm

"Hiçbir tabiat tekhnē'den aşağı değildir"; çünkü tekhnē'ler tabiatları taklit eder. Öyleyse bütün öteki tabiatların en kusursuzu ve en kapsayıcısı olan tabiat, ustalıkta tekhnē'den geri kalmaz. Bütün tekhnē'ler ise daha aşağı olanı daha üstün olan için yapar; demek ki ortak tabiat da öyle yapar. Adaletin doğuşu işte buradandır; öteki aretē'ler de adaletten doğar. Çünkü ne iyi ne kötü olan şeylere önem verirsek ya da kolay aldanan, aceleyle hükmeden ve çabuk fikir değiştiren kişiler olursak adil olan korunamaz.

11.10.1

ʽΟὐκ ἔστι χείρων οὐδεμία φύσις τέχνηςʼ καὶ γὰρ αἱ τέχναι τὰς φύσεις μιμοῦνται. εἰ δὲ τοῦτο, ἡ πασῶν τῶν ἄλλων τελεωτάτη καὶ περιληπτικωτάτη φύσις οὐκ ἂν ἀπολείποιτο τῆς τεχνικῆς εὐμηχανίας. πᾶσαι δέ γε τέχναι τῶν κρειττόνων ἕνεκεν τὰ χείρω ποιοῦσιν· οὐκοῦν καὶ ἡ κοινὴ φύσις. καὶ δὴ ἔνθεν μὲν γένεσις δικαιοσύνης, ἀπὸ δὲ ταύτης αἱ λοιπαὶ ἀρεταὶ ὑφίστανται· οὐ γὰρ τηρηθήσεται τὸ δίκαιον, ἐὰν ἤτοι διαφερώμεθα πρὸς τὰ μέσα ἢ εὐεξαπάτητοι καὶ προπτωτικοὶ καὶ μεταπτωτικοὶ ὦμεν.

11.11.111. Bölüm

Peşlerinden koşmanın ve onlardan kaçmanın seni huzursuz ettiği şeyler sana gelmiyor; bir bakıma sen onlara gidiyorsun. Öyleyse onlar hakkındaki yargın sakin dursun; onlar da yerlerinde kıpırdamadan kalacak, sen de ne peşlerinden koşarken ne onlardan kaçarken görüleceksin.

11.11.1

[Εἰ μὲν] Οὐκ ἔρχεται ἐπὶ σὲ τὰ πράγματα ὧν αἱ διώξεις καὶ φυγαὶ θορυβοῦσί σε, ἀλλὰ τρόπον τινὰ αὐτὸς ἐπʼ ἐκεῖνα ἔρχῃ· τὸ γοῦν κρῖμα τὸ περὶ αὐτῶν ἡσυχαζέτω κἀκεῖνα μενεῖ ἀτρεμοῦντα καὶ οὔτε διώκων οὔτε φεύγων ὀφθήσῃ.

11.12.112. Bölüm

Psykhē, ne bir şeye doğru uzandığında, ne içine büzüldüğünde, ne dağılıp yayıldığında, ne de çöktüğünde, kendi biçimini koruyan bir küredir; o zaman, her şeyin hakikatini ve kendi içindeki hakikati gördüğü bir ışıkla parlar.

11.12.1

Σφαῖρα ψυχῆς αὐτοειδής, ὅταν μήτε ἐκτείνηται ἐπί τι μήτε ἔσω συντρέχῃ μήτε σπειρᾶται μήτε συνιζάνῃ, ἀλλὰ φωτὶ λάμπηται ᾧ τὴν ἀλήθειαν ὁρᾷ τὴν πάντων καὶ τὴν ἐν αὑτῇ.

11.13.113. Bölüm

Biri beni küçümseyecek mi? O kendi bilir. Ben ise küçümsenmeyi hak eden bir şey yaparken ya da söylerken yakalanmamaya bakarım. Benden nefret mi edecek? O da kendi bilir. Ama ben herkese karşı iyi niyetli ve güler yüzlüyüm, bu adama da gözden kaçırdığı şeyi göstermeye hazırım; kınayarak değil, katlandığımı gösteriş yapar gibi de değil, içtenlikle ve iyilikle, o ünlü Phokion gibi, tabii rol yapmıyorduysa. Çünkü içimiz böyle olmalı; tanrılar hiçbir şeye öfkelenmeyen, hiçbir şeyi felaket saymayan bir insan görmeli. Şu an kendi tabiatına uygun olanı yapıyor ve bütünün tabiatına şu an uygun düşeni kabul ediyorsan, ne yoldan olursa olsun ortak yararın gerçekleşmesine yönelmiş bir insan olarak sana ne kötülük gelebilir?

11.13.1

Καταφρονήσει μού τις; ὄψεται. ἐγὼ δὲ ὄψομαι ἵνα μή τι καταφρονήσεως ἄξιον πράσσων ἣ λέγων εὑρίσκωμαι. μισήσει; ὄψεται. ἀλλὰ ἐγὼ εὐμενὴς καὶ εὔνους παντὶ καὶ τούτῳ αὐτῷ ἕτοιμος τὸ παρορώμενον δεῖξαι, οὐκ ὀνειδιστικῶς οὐδὲ ὡς κατεπιδεικνύμενος ὅτι ἀνέχομαι, ἀλλὰ γνησίως καὶ χρηστῶς, οἷος ὁ Φωκίων ἐκεῖνος, εἴ γε μὴ προσεποιεῖτο. τὰ ἔσω γὰρ δεῖ τοιαῦτα εἶναι καὶ ὑπὸ τῶν θεῶν βλέπεσθαι ἄνθρωπον πρὸς μηδὲν ἀγανακτικῶς διατιθέμενον μηδὲ δεινοπαθοῦντα. τί γάρ σοι κακόν, εἰ αὐτὸς νῦν ποιεῖς τὸ τῇ φύσει σου οἰκεῖον καὶ δέχῃ τὸ νῦν τῇ τῶν ὅλων φύσει εὔκαιρον, ἄνθρωπος τεταμένος πρὸς τὸ γίνεσθαι δι’ ὅτου δὴ τὸ κοινῇ συμφέρον;

11.14.114. Bölüm

Birbirlerini küçümseyerek birbirlerine yaranırlar; birbirlerinden üstün olmak isteyerek birbirlerinin önünde eğilirler.

11.14.1

Ἀλλήλων καταφρονοῦντες ἀλλήλοις ἀρεσκεύονται καὶ ἀλλήλων ὑπερέχειν θέλοντες ἀλλήλοις ὑποκατακλίνονται.

11.15.115. Bölüm

"Seninle açık yürekli davranmaya karar verdim" diyen ne çürük ve ne sahtedir! Ne yapıyorsun, adam? Bunu önceden söylemek gerekmez; kendiliğinden ortaya çıkar. Alnına yazılmış olmalıdır: Ses hemen öyle çınlar, gözlerden hemen taşar; tıpkı sevilenin, sevenlerin bakışından her şeyi hemen anlaması gibi. Açık yürekli ve iyi insan, keskin kokulu biri gibi olmalıdır; yanına gelen, yaklaşır yaklaşmaz, istese de istemese de bunu fark etsin. Açık yüreklilik taslamak ise bir hançerdir. Kurt dostluğundan daha çirkin bir şey yoktur; her şeyden çok bundan kaç. İyi, açık yürekli ve iyi niyetli olanlar bunları gözlerinde taşırlar; gizli kalmaz.

11.15.1

Ὡς σαπρὸς καὶ κίβδηλος ὁ λέγων· ἐγὼ προῄρημαι ἁπλῶς σοι προσφέρεσθαι. τί ποιεῖς, ἄνθρωπε; τοῦτο οὐ δεῖ προλέγειν. αὐτὸ φανήσεται· ἐπὶ τοῦ μετώπου γεγράφθαι ὀφείλει· εὐθὺς ἡ φωνὴ τοιοῦτον ἠχεῖ, εὐθὺς ἐν τοῖς ὄμμασιν ἐξέχει, ὡς τῶν ἐραστῶν ἐν τῷ βλέμματι πάντα εὐθὺς γνωρίζει ὁ ἐρώμενος. τοιοῦτον ὅλως δεῖ τὸν ἁπλοῦν καὶ ἀγαθὸν εἶναι, οἶον γράσωνα, ἵνα ὁ παραστὰς ἅμα τῷ προσελθεῖν, θέλει οὐ θέλει, αἴσθηται. ἐπιτήδευσις δὲ ἁπλότητος σκάλμη ἐστίν. οὐδέν ἐστιν αἴσχιον λυκοφιλίας· πάντων μάλιστα τοῦτο φεῦγε. ὁ ἀγαθὸς καὶ ἁπλοῦς καὶ εὐμενὴς ἐν τοῖς ὄμμασιν ἔχουσι ταῦτα καὶ οὐ λανθάνει.

11.16.116. Bölüm

En güzel biçimde yaşamanın gücü psykhē'dedir; yeter ki insan kayıtsız kalınması gereken şeylere karşı kayıtsız kalsın. Bunların her birini parçalarına ayırarak ve bütün olarak seyrederse, hiçbirinin bizde kendisi hakkında bir kanı uyandırmadığını ve bize gelmediğini hatırlarsa kayıtsız kalır: Onlar kıpırdamadan durur; onlar hakkındaki yargıları doğuran ve adeta içimize yazan bizizdir; oysa yazmamak da elimizdedir, bir yere farkında olmadan yazılmışsa hemen silmek de. Bir de şunu hatırlarsa: Böyle bir dikkat kısa bir süre gerektirecek, sonra hayat sona erecek. Bunları başka türlü tutmanın nesi zor? Tabiata uygunlarsa onlardan hoşnut ol ve sana kolay gelsinler; tabiata aykırılarsa kendi tabiatına uygun olanı ara ve şöhret getirmese de ona koş; çünkü kendi iyiliğini arayan herkes hoş görülür.

11.16.1

Κάλλιστα διαζῆν, δύναμις αὕτη ἐν τῇ ψυχῇ, ἐὰν πρὸς τὰ ἀδιάφορά τις ἀδιαφορῇ. ἀδιαφορήσει δέ, ἐὰν ἕκαστον αὐτῶν θεωρῇ διῃρημένως καὶ ὁλικῶς καὶ μεμνημένος ὅτι οὐδὲν αὐτῶν ὑπόληψιν περὶ αὐτοῦ ἡμῖν ἐμποιεῖ οὐδὲ ἔρχεται ἐφ’ ἡμᾶς, ἀλλὰ τὰ μὲν ἀτρεμεῖ, ἡμεῖς δέ ἐσμεν οἱ τὰς περὶ αὐτῶν κρίσεις γεννῶντες καὶ οἷον γράφοντες ἐν ἑαυτοῖς, ἐξὸν μὲν μὴ γράφειν, ἐξὸν δέ, κἄν που λάθῃ, εὐθὺς ἐξαλεῖψαι· ὅτι ὀλίγου χρόνου ἔσται ἡ τοιαύτη προσοχὴ καὶ λοιπὸν πεπαύσεται ὁ βίος. τί μέντοι δύσκολον ἄλλως ἔχειν ταῦτα; εἰ μὲν γὰρ κατὰ φύσιν ἐστί, χαῖρε αὐτοῖς καὶ ῥᾴδια ἔστω σοι· εἰ δὲ παρὰ φύσιν, ζήτει τί ἐστί σοι κατὰ τὴν σὴν φύσιν καὶ ἐπὶ τοῦτο σπεῦδε, κἂν ἄδοξον ᾖ· παντὶ γὰρ συγγνώμη τὸ ἴδιον ἀγαθὸν ζητοῦντι.

11.17.117. Bölüm

Her şeyin nereden geldiğini, hangi malzemeden oluştuğunu, neye dönüştüğünü, dönüşünce ne olacağını ve bundan hiçbir kötülüğe uğramayacağını düşün.

11.17.1

Πόθεν ἐλήλυθεν ἕκαστον καὶ ἐκ τίνων ἕκαστον ὑποκειμένων καὶ εἰς τί μεταβάλλει καὶ οἷον ἔσται μεταβαλὸν καὶ ὡς οὐδὲν κακὸν πείσεται.

11.18.118. Bölüm

Birincisi: Onlarla aramdaki ilişki nedir? Birbirimiz için doğduğumuzu; başka bir bakımdan da, koç sürünün, boğa da hayvan sürüsünün başında nasıl duruyorsa, onların başında durmak için doğduğumu düşün. Daha yukarıdan, şuradan başla: Atomlar değilse, bütünü yöneten tabiattır; öyleyse daha aşağı olanlar daha üstünler için, bunlar da birbirleri için vardır.

İkincisi: Sofrada, yatakta ve başka yerlerde nasıl insanlar olduklarını; özellikle de yargılarının onları ne zorlamalar altına soktuğunu ve bunları da ne kibirle yaptıklarını düşün.

11.18.1

[Καὶ] Πρῶτον, τίς ἡ πρὸς αὐτούς μοι σχέσις καὶ ὅτι ἀλλήλων ἕνεκεν γεγόναμεν καὶ καθ’ ἕτερον λόγον προστησόμενος αὐτῶν γέγονα ὡς κριὸς ποίμνης ἢ ταῦρος ἀγέλης. ἄνωθεν δὲ ἔπιθι ἀπὸ τοῦ· εἰ μὴ ἄτομοι, φύσις ἡ τὰ ὅλα διοικοῦσα· εἰ τοῦτο, τὰ χείρονα τῶν κρειττόνων ἕνεκεν, ταῦτα δὲ ἀλλήλων. Δεύτερον δέ, ὁποῖοί τινές εἰσιν ἐπὶ τῆς τραπέζης, ὲν τῷ κλιναρίῳ, τἄλλα· μάλιστα δέ, οἵας ἀνάγκας δογμάτων κειμένας ἔχουσι· καὶ αὐτὰ δὲ ταῦτα, μεθ’ οἵου τύφου ποιοῦσιν.

11.18.2Üçüncüsü: Bunları doğru yapıyorlarsa kızmamak gerekir; doğru yapmıyorlarsa, açıktır ki istemeyerek ve bilmeyerek yapıyorlardır. Çünkü her psykhē hakikatten nasıl istemeyerek yoksun kalıyorsa, herkese değerince davranmaktan da öyle istemeyerek yoksun kalır. Nitekim adaletsiz, nankör, açgözlü, kısacası yakınlarına karşı kusurlu diye anılmak onları incitir.

Dördüncüsü: Sen de pek çok kusur işliyorsun, sen de onlar gibisin. Bazı kusurlardan uzak dursan da, onlara yatkın bir meleken var; korkaklıktan, şöhret düşkünlüğünden ya da bu türden bir kötülükten ötürü benzer kusurlardan uzak duruyor olsan bile.

11.18.2

Τρίτον, ὅτι, εἰ μὲν ὀρθῶς ταῦτα ποιοῦσιν, οὐ δεῖ δυσχεραίνειν· εἰ ὀ οὐκ ὀρθῶς, δηλονότι ἄκοντες καὶ ἀγνοοῦντες. πᾶσα γὰρ ψυχὴ ἄκουσα στέρεται, ὥσπερ τοῦ ἀληθοῦς, οὕτως καὶ τοῦ κατ’ ἀξίαν ἑκάστῳ προσφέρεσθαι. ἄχθονται γοῦν ἀκούοντες ἄδικοι καὶ ἀγνώμονες καὶ πλεονέκται καὶ καθάπαξ ἁμαρτητικοὶ περὶ τοὺς πλησίον. Τέταρτον, ὅτι καὶ αὐτὸς πολλὰ ἁμαρτάνεις καὶ ἄλλος τοιοῦτος εἷ· καὶ εἴ τινων δὲ ἁμαρτημάτων ἀπέχῃ, ἀλλὰ τήν γε ἕξιν ἐποιστικὴν ἔχεις, εἰ καὶ διὰ δειλίαν ἢ δοξοκοπίαν ἢ τοιοῦτό τι κακὸν ἀπέχῃ τῶν ὁμοίων ἁμαρτημάτων.

11.18.3Beşincisi: Kusur işlediklerini bile kesin olarak bilmiyorsun; çünkü birçok şey bir hesaba göre yapılır ve genel olarak, insan başkasının eylemi hakkında kesin bir hüküm verebilmek için önce pek çok şey öğrenmelidir.

Altıncısı: Çok öfkelendiğinde ya da çok sıkıldığında, insan hayatının bir an sürdüğünü ve az sonra hepimizin uzanıp yatacağımızı düşün.

Yedincisi: Bizi rahatsız eden onların eylemleri değildir, çünkü onlar kendi yönetici yetilerinde olup biter; bizi rahatsız eden kendi kanılarımızdır. Öyleyse bunu felaket sayan yargını kaldır, onu bırakmayı dile; öfke de gitmiş olur. Peki nasıl kaldıracaksın? Bunun utanç verici olmadığını hesap ederek; çünkü kötü olan yalnız utanç verici olan değilse, senin de pek çok kusur işlemen, haydut ve her türlü şey olman gerekir.

11.18.3

Πέμπτον, ὅτι οὐδὲ εἰ ἁμαρτάνουσι κατείληφας· πολλὰ γὰρ κατ’ οἰκονομίαν γίνεται καὶ ὅλως πολλὰ δεῖ πρότερον μαθεῖν, ἵνα τις περὶ ἀλλοτρίας πράξεως καταληπτικῶς τι ἀποφήνηται. Ἕκτον, ὅτι, ὅταν λίαν ἀγανακτῇς ἢ καὶ δυσπαθῇς, ἀκαριαῖος ὁ ἀνθρώπειος βίος καὶ μετ’ ὀλίγον πάντες ἐξετάθημεν. Ἕβδομον, ὅτι οὐχ αἱ πράξεις αὐτῶν ἐνοχλοῦσιν ἡμῖν· ἐκεῖναι γάρ εἰσιν ἐν τοῖς ἐκείνων ἡγεμονικοῖς· ἀλλὰ αἱ ἡμέτεραι ὑπολήψεις. ἆρον γοῦν καὶ θέλησον ἀφεῖναι τὴν ὡς περὶ δεινοῦ κρίσιν καὶ ἀπῆλθεν ἡ ὀργή. πῶς οὖν ἀρεῖς; λογισάμενος ὅτι οὐκ αἰσχρόν· ἐὰν γὰρ μὴ μόνον ᾖ τὸ αἰσχρὸν κακόν, ἀνάγκη καὶ σὲ πολλὰ ἁμαρτάνειν καὶ λῃστὴν καὶ παντοῖον γενέσθαι.

11.18.4Sekizincisi: Bu tür şeyler yüzünden duyulan öfkeler ve acılar, öfkelendiğimiz ve acı duyduğumuz şeylerin kendisinden ne kadar daha ağır sonuçlar doğurur!

Dokuzuncusu: İyi niyet, içtense, yapmacık bir sırıtma ya da rol değilse, yenilmezdir. En küstah adam bile sana ne yapabilir, ona karşı iyi niyetli kalmayı sürdürürsen ve fırsat düşerse, tam sana kötülük etmeye kalkıştığı anda, acele etmeden, yumuşakça öğüt verip onu yola getirirsen: "Yapma evladım; biz başka bir şey için yaratıldık. Bana zarar gelmez, zarar gören sensin evladım." Bunun böyle olduğunu, arıların da, sürü hâlinde yaşamak için yaratılmış başka hiçbir canlının da bunu yapmadığını incelikle ve genel bir dille göster. Bunu ne alaycı bir edayla ne de kınayarak yap; sevgiyle, psykhē'nde kırgınlık taşımadan; okulda ders verir gibi ya da yanında duran biri hayran kalsın diye değil; onunla baş başayken de, çevrenizde başkaları bulunsa da.

11.18.4

Ὄγδοον, ὅσῳ χαλεπώτερα ἐπιφέρουσιν αἱ ὀργαὶ καὶ λῦπαι αἱ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις, ἤπερ αὐτά ἐστιν ἐφ’ οἷς ὀργιζόμεθα καὶ λυπούμεθα. Ἔνατον, ὅτι τὸ εὐμενὲς ἀνίκητον, ἐὰν γνήσιον ᾖ καὶ μὴ σεσηρὸς μηδὲ ὑπόκρισις. τί γάρ σοι ποιήσει ὁ ὑβριστικώτατος, ἐὰν διατελῇς εὐμενὴς αὐτῷ καί, εἰ οὕτως ἔτυχε, πρᾴως παραινῇς καὶ μεταδιδάσκῃς εὐσχολῶν παρ’ αὐτὸν ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ὅτε κακοποιεῖν σε ἐπιχειρεῖ· ʽμή, τέκνον· πρὸς ἄλλο πεφύκαμεν. ἐγὼ μὲν οὐ μὴ βλαβῶ, σὺ δὲ βλάπτῃ, τέκνον.ʼ καὶ δεικνύναι εὐαφῶς καὶ ὁλικῶς ὅτι τοῦτο οὕτως ἔχει, ὅτι οὐδὲ μέλισσαι αὐτὸ ποιοῦσιν οὐδ’ ὅσα συναγελαστικὰ πέφυκε. δεῖ δὲ μήτε εἰρωνικῶς αὐτὸ ποιεῖν μήτε ὀνειδιστικῶς, ἀλλὰ φιλοστόργως καὶ ἀδήκτως τῇ ψυχῇ καὶ μὴ ὡς ἐν σχολῇ μηδὲ ἵνα ἄλλος παραστὰς θαυμάσῃ, ἀλλ’ ἤτοι πρὸς μόνον καὶ ἐὰν ἄλλοι τινὲς περιεστήκωσι.

11.18.5Bu dokuz başlığı Musalardan armağan almış gibi hatırla ve hayattayken nihayet insan olmaya başla. Onlara öfkelenmekten olduğu kadar onlara dalkavukluk etmekten de sakınmalısın; ikisi de topluma aykırıdır ve zarara götürür. Öfke anlarında şunu elinin altında tut: Hiddetlenmek erkekçe değildir; yumuşak ve uysal olan, daha insanca olduğu gibi daha erkekçedir de; güç, sinir ve cesaret ondadır, öfkelenip hoşnutsuzlanan da değil. Çünkü tutkulardan arınmışlığa ne kadar yakınsa, güce de o kadar yakındır. Acı nasıl zayıfa özgüyse, öfke de öyledir; ikisi de yaralanmış ve teslim olmuştur.

11.18.5

Τούτων τῶν ἐννέα κεφαλαίων μέμνησο ὡς παρὰ τῶν Μουσῶν δῶρα εἰληφὼς καὶ ἄρξαι ποτὲ ἄνθρωπος εἶναι, ἕως ζῇς. φυλακτέον δὲ ἐπίσης τῷ ὀργίζεσθαι αὐτοῖς τὸ κολακεύειν αὐτούς· ἀμφότερα γὰρ ἀκοινώνητα καὶ πρὸς βλάβην φέρει. πρόχειρον δὲ ἐν ταῖς ὀργαῖς ὅτι οὐχὶ τὸ θυμοῦσθαι ἀνδρικόν, ἀλλὰ τὸ πρᾷον καὶ ἥμερον ὥσπερ ἀνθρωπικώτερον, οὕτως καὶ ἀρρενικώτερον καὶ ἰσχύος καὶ νεύρων καὶ ἀνδρείας τούτῳ μέτεστιν, οὐχὶ τῷ ἀγανακτοῦντι καὶ δυσαρεστοῦντι· ὅσῳ γὰρ ἀπαθείᾳ τοῦτο οἰκειότερον, τοσούτῳ καὶ δυνάμει. ὥσπερ τε ἡ λύπη ἀσθενοῦς, οὕτως καὶ ἡ ὀργή· ἀμφότεροι γὰρ τέτρωνται καὶ ἐνδεδώκασιν.

11.18.6İstersen Musaların önderinden onuncu bir armağan da al: Kötülerin kusur işlememesini beklemek deliliktir, çünkü imkânsızı istemektir. Başkalarına karşı böyle olmalarına göz yumup sana karşı kusur işlememelerini beklemek ise anlayışsızlık ve zorbalıktır.

11.18.6

Εἰ δὲ βούλει, καὶ δέκατον παρὰ τοῦ Μουσηγέτου δῶρον λάβε, ὅτι τὸ μὴ ἀξιοῦν ἁμαρτάνειν τοὺς φαύλους μανικόν· ἀδυνάτου γὰρ ἐφίεται. τὸ δὲ συγχωρεῖν ἄλλοις μὲν εἶναι τοιούτους, ἀξιοῦν δὲ μὴ εἰς σὲ ἁμαρτάνειν, ἄγνωμον καὶ τυραννικόν.

11.19.119. Bölüm

Yönetici yetinin özellikle dört sapmasını durmadan gözetmeli, yakaladığında da silmelisin; her biri için kendine şöyle diyerek: "Bu imge gerekli değil." "Bu, topluluğu çözer." "Bunu içinden gelerek söylemeyeceksin" (içinden gelmeyeni söylemeyi en yersiz şeylerden say). Dördüncüsü de kendini kınayacağın şeydir: Bu, içindeki daha tanrısal parçanın daha değersiz ve ölümlü pay olan bedene ve onun sert ya da yumuşak hareketlerine yenilip boyun eğmesidir.

11.19.1

Τέσσαρας μάλιστα τροπὰς τοῦ ἡγεμονικοῦ παραφυλακτέον διηνεκῶς καὶ ἐπειδὰν φωράσῃς ἀπαλειπτέον, ἐπιλέγοντα ἐφ’ ἑκάστου οὕτως· τοῦτο τὸ φάντασμα οὐκ ἀναγκαῖον· τοῦτο λυτικὸν κοινωνίας· τοῦτο οὐκ ἀπὸ σαυτοῦ μέλλεις λέγειν· τὸ γὰρ μὴ ἀφ’ ἑαυτοῦ λέγειν ἐν τοῖς ἀτοπωτάτοις νόμιζε. τέταρτον δέ ἐστι, καθὸ σεαυτῷ ὀνειδιεῖς, ὅτι τοῦτο ἡττωμένου ἐστὶ καὶ ὑποκατακλινομένου τοῦ ἐν σοὶ θειοτέρου μέρους τῇ ἀτιμοτέρᾳ καὶ θνητῇ μοίρᾳ, τῇ τοῦ σώματος καὶ ταῖς τούτου τραχείαις ἢ λείαις ⟨κινήσεσιν⟩.

11.20.120. Bölüm

İçine karışmış olan nefesçiğin ve bütün ateşsi kısmın, tabiatça yukarı gitmeye yatkın oldukları hâlde, bütünün düzenine uyarak burada, bu bileşimde tutulur. İçindeki bütün topraksı ve ıslak kısım da, aşağı gitmeye yatkın oldukları hâlde, doğrulmuş ve kendilerine tabiatça uygun olmayan bir duruşta durmaktadır. Demek ki unsurlar bile, bir yere zorla yerleştirildiklerinde, oradan yeniden çözülme işareti verilene kadar orada kalarak bütüne itaat ediyor.

11.20.1

Τὸ μὲν πνευμάτιόν σου καὶ τὸ πυρῶδες πᾶν, ὅσον ἐγκέκραται, καίτοι φύσει ἀνωφερῆ ὄντα, ὅμως πειθόμενα τῇ τῶν ὅλων διατάξει παρακρατεῖται ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ συγκρίματος. καὶ τὸ γεῶδες δὲ τὸ ἐν σοὶ πᾶν καὶ τὸ ὑγρόν, καίτοι κατωφερῆ ὄντα, ὅμως ἐγήγερται καὶ ἕστηκε τὴν οὐχ ἑαυτῶν φυσικὴν στάσιν. οὕτως ἄρα καὶ τὰ στοιχεῖα ὑπακούει τοῖς ὅλοις, ἐπειδάν που καταταχθῇ σὺν βίᾳ, μένοντα μέχρις ἂν ἐκεῖθεν πάλιν τὸ ἐνδόσιμον τῆς διαλύσεως σημήνῃ.

11.20.2Öyleyse yalnız senin düşünen parçanın itaatsiz olması ve kendi yerine öfkelenmesi korkunç değil mi? Oysa ona zorla hiçbir şey buyrulmuyor, yalnız kendi tabiatına uygun olan şeyler buyruluyor. Yine de buna katlanmıyor, ters yöne gidiyor. Çünkü haksızlıklara, ölçüsüzlüklere, öfkelere, acılara ve korkulara doğru hareket, tabiattan kopan birinin hareketinden başka bir şey değildir. Yönetici yeti başa gelen şeylerden birine kızdığında da kendi yerini terk etmiş olur; çünkü adalet için olduğu kadar kutsala ve tanrılara saygı için de yaratılmıştır. Bunlar da iyi bir toplum hayatının bir türüdür, hatta adil davranışlardan daha önce gelir.

11.20.2

οὐ δεινὸν οὖν μόνον τὸ νοερόν σου μέρος ἀπειθὲς εἶναι καὶ ἀγανακτεῖν τῇ ἑαυτοῦ χώρᾳ; καίτοι οὐδέν γε βίαιον τούτῳ ἐπιτάσσεται, ἀλλὰ μόνα ὅσα κατὰ φύσιν ἐστὶν αὐτῷ· οὐ μέντοι ἀνέχεται, ἀλλὰ τὴν ἐναντίαν φέρεται. ἡ γὰρ ἐπὶ τὰ ἀδικήματα καὶ τὰ ἀκολαστήματα καὶ τὰς ὀργὰς καὶ τὰς λύπας καὶ τοὺς φόβους κίνησις οὐδὲν ἄλλο ἐστὶν ἢ ἀφισταμένου τῆς φύσεως. καὶ ὅταν δέ τινι τῶν συμβαινόντων δυσχεραίνῃ τὸ ἡγεμονικόν, καταλείπει καὶ τότε τὴν ἑαυτοῦ χώραν· πρὸς ὁσιότητα γὰρ καὶ θεοσέβειαν κατεσκεύασται οὐχ ἧττον ἢ πρὸς δικαιοσύνην. καὶ γὰρ ταῦτα ἐν εἴδει ἐστὶ τῆς εὐκοινωνησίας, μᾶλλον δὲ πρεσβύτερα τῶν δικαιοπραγημάτων.

11.21.121. Bölüm

"Hayatta her zaman tek ve aynı bir hedefi olmayan, bütün hayatı boyunca tek ve aynı kalamaz." Bu hedefin nasıl olması gerektiğini de eklemezsen, bu söz yetmez. Çoğunluğun şu ya da bu biçimde iyi saydığı bütün şeyler hakkındaki kanılar birbirine benzemez, yalnız belli şeyler, yani ortak şeyler hakkındaki kanılar benzer; aynı şekilde hedefi de topluma ve şehre yönelik olarak koymak gerekir. Çünkü bütün dürtülerini bu hedefe yönelten, bütün eylemlerini birbirine benzer kılacak ve bu sayede hep aynı kalacaktır.

11.21.1

ʽὯι μὴ εἶς καὶ ὁ αὐτός ἐστιν ἀεὶ τοῦ βίου σκοπός, οὗτος εἷς καὶ ὁ αὐτὸς δι’ ὅλου τοῦ βίου εἶναι οὐ δύναται.ʼ οὐκ ἀρκεῖ τὸ εἰρημένον, ἐὰν μὴ κἀκεῖνο προσθῇς, ὁποῖον εἶναι δεῖ τοῦτον τὸν σκοπόν. ὥσπερ γὰρ οὐχ ἡ πάντων τῶν ὁπωσοῦν τοῖς πλείοσι δοκούντων ἀγαθῶν ὑπόληψις ὁμοία ἐστίν, ἀλλ’ ἡ τῶν τοιῶνδέ τινων, τουτέστι τῶν κοινῶν, οὕτω καὶ τὸν σκοπὸν δεῖ τὸν κοινωνικὸν καὶ πολιτικὸν ὑποστήσασθαι. ὁ γὰρ εἰς τοῦτον πάσας τὰς ἰδίας ὁρμὰς ἀπευθύνων πάσας τὰς πράξεις ὁμοίας ἀποδώσει καὶ κατὰ τοῦτο ἀεὶ ὁ αὐτὸς ἔσται.

11.22.122. Bölüm

Dağ faresiyle ev faresi; ev faresinin korkusu, ödü kopmuş koşuşturması.

11.22.1

Τὸν μῦν τὸν ὀρεινὸν καὶ τὸν κατοικίδιον καὶ τὴν πτοίαν τούτου καὶ διασόβησιν.

11.23.123. Bölüm

Sokrates çoğunluğun yargılarına da Lamialar, çocukları korkutan öcüler derdi.

11.23.1

Σωκράτης καὶ τὰ τῶν πολλῶν δόγματα Λαμίας ἐκάλει, παιδίων δείματα.

11.24.124. Bölüm

Lakedaimonlular şenliklerde yabancıların oturaklarını gölgeye koyar, kendileri ise rastgele bir yere otururlardı.

11.24.1

Λακεδαιμόνιοι τοῖς μὲν ξένοις ἐν ταῖς θεωρίαις ὑπὸ τῇ σκιᾷ τὰ βάθρα ἐτίθεσαν, αὐτοὶ δὲ οὗ ἔτυχεν, ἐκαθέζοντο.

11.25.125. Bölüm

Sokrates, yanına neden gitmediğini Perdikkas'a şöyle açıkladı: "En kötü yıkımla yok olmamak için"; yani iyilik görüp karşılığını veremez duruma düşmemek için.

11.25.1

Τῷ Περδίκκᾳ ὁ Σωκράτης περὶ τοῦ μὴ ἔρχεσθαι παρ’ αὐτόν· ʽἵνα, ἔφη, μὴ τῷ κακίστῳ ὀλέθρῳ ἀπόλωμαι,ʼ τουτέστι, μὴ εὖ παθῶν οὐ δυνηθῶ ἀντευποιῆσαι.

11.26.126. Bölüm

Epikurosçuların yazılarında, aretē'yle yaşamış eski insanlardan birini durmadan hatırlamayı buyuran bir öğüt vardı.

11.26.1

Ἐν τοῖς τῶν Ἐπικουρείων γράμμασι παράγγελμα ἔκειτο συνεχῶς ὑπομιμνῄσκεσθαι τῶν παλαιῶν τινος τῶν ἀρετῇ χρησαμένων.

11.27.127. Bölüm

Pythagorasçılar şöyle derdi: Sabahleyin göğe bakmalı; her zaman aynı biçimde, aynı yolla kendi işini tamamlayan varlıkları, onların düzenini, temizliğini ve çıplaklığını hatırlayalım diye; çünkü yıldızın hiçbir örtüsü yoktur.

11.27.1

Οἱ Πυθαγόρειοι· ἕωθεν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀφορᾶν, ἵν’ ὑπομιμνῃσκώμεθα τῶν ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύτως τὸ ἑαυτῶν ἔργον διανυόντων καὶ τῆς τάξεως καὶ τῆς καθαρότητος καὶ τῆς γυμνότητος· οὐδὲν γὰρ προκάλυμμα ἄστρου.

11.28.128. Bölüm

Ksanthippe onun hırkasını alıp dışarı çıktığında beline bir post sarınmış Sokrates nasıldı; onu böyle giyinmiş görünce utanıp geri çekilen dostlarına Sokrates ne demişti, düşün.

11.28.1

Οἷος ὁ Σωκράτης τὸ κῴδιον ὑπεζωσμένος, ὅτε ἡ Ξανθίππη λαβοῦσα τὸ ἱμάτιον ἔξω προῆλθε, καὶ ἃ εἶπεν ὁ Σωκράτης τοῖς ἑταίροις αἰδεσθεῖσι καὶ ἀναχωρήσασιν, ὅτε αὐτὸν εἶδον οὕτως ἐσταλμένον.

11.29.129. Bölüm

Yazmada ve okumada, önce sana kılavuzluk edilmeden başkasına kılavuzluk edemezsin. Hayatta bu çok daha geçerlidir.

11.29.1

Ἐν τῷ γράφειν καὶ ἀναγινώσκειν οὐ πρότερον ἄρξεις πρὶν ἀρχθῇς. τοῦτο πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ βίῳ.

11.30.130. Bölüm

"Köle doğmuşsun, söz hakkın yok."

11.30.1

Δοῦλος πέφυκας, οὐ μέτεστί σοι λόγου.

11.31.131. Bölüm

"Sevgili yüreğim içinden güldü."

11.31.1

Ἐμὸν δ’ ἐγέλασσε φίλον κῆρ.

11.32.132. Bölüm

"Aretē'yi sert sözlerle ayıplayacaklar."

11.32.1

Μέμψονται δ’ ἀρετὴν χαλεποῖς βάζοντες ἔπεσσιν.

11.33.133. Bölüm

Kışın incir aramak delinin işidir; artık verilmediği zaman çocuğunu arayan da öyledir.

11.33.1

Σῦκον χειμῶνος ζητεῖν μαινομένου· τοιοῦτος ὁ τὸ παιδίον ζητῶν, ὅτε οὐκέτι δίδοται.

11.34.134. Bölüm

Epiktetos derdi ki: Çocuğunu öperken içinden "Belki yarın ölecek" demelisin. "Bunlar uğursuz sözler." "Tabiattaki bir işi anlatan hiçbir söz uğursuz değildir," derdi; "yoksa başakların biçildiğini söylemek de uğursuz olurdu."

11.34.1

Καταφιλοῦντα τὸ παιδίον δεῖ, ἔλεγεν ὁ Ἐπίκτητος, ἔνδον ἐπιφθέγγεσθαι· αὔριον ἴσως ἀποθανῇ.—δύσφημα ταῦτα.—οὐδὲν δύσφημον, ἔφη, φυσικοῦ τινος ἔργου σημαντικόν· ἢ καὶ τὸ τοὺς στάχυας θερισθῆναι δύσφημον.

11.35.135. Bölüm

Koruk, üzüm, kuru üzüm: hepsi değişimdir; yokluğa değil, şimdi olmayana doğru.

11.35.1

Ὄμφαξ, σταφυλή, σταφίς, πάντα μεταβολαί, οὐκ εἰς τὸ μὴ ὄν, ἀλλὰ εἰς τὸ νῦν μὴ ὄν.

11.36.136. Bölüm

"Prohairesis'i çalacak haydut yoktur": Epiktetos'un sözü.

11.36.1

Λῃστὴς προαιρέσεως οὐ γίνεται· τὸ τοῦ Ἐπικτήτου.

11.37.137. Bölüm

Demişti ki: Onay vermeye dair bir tekhnē bulmalı, dürtüler alanında da dikkati elden bırakmamalı; dürtüler çekinceli olsun, topluma yararlı olsun, değere uygun olsun; istekten büsbütün uzak durmalı, kaçınmayı da elimizde olmayan hiçbir şeye karşı kullanmamalı.

11.37.1

Τέχνην, ἔφη, δεῖ περὶ τὸ συγκατατίθεσθαι εὑρεῖν καὶ ἐν τῷ περὶ τὰς ὁρμὰς τόπῳ τὸ προσεκτικὸν φυλάσσειν, ἵνα μεθ’ ὑπεξαιρέσεως, ἵνα κοινωνικαί, ἵνα κατ’ ἀξίαν, καὶ ὀρέξεως μὲν παντάπασιν ἀπέχεσθαι, ἐκκλίσει δὲ πρὸς μηδὲν τῶν οὐκ ἐφ’ ἡμῖν χρῆσθαι.

11.38.138. Bölüm

Demek ki mücadele sıradan bir şey için değil, demişti, delirmek ya da delirmemek içindir.

11.38.1

Οὐ περὶ τοῦ τυχόντος οὖν, ἔφη, ἐστὶν ὁ ἀγών, ἀλλὰ περὶ τοῦ μαίνεσθαι ἢ μή.

11.39.139. Bölüm

Sokrates derdi ki: "Ne istersiniz? Akıllı varlıkların psykhē'lerine mi sahip olmak, akılsızlarınkine mi?" "Akıllılarınkine." "Hangi akıllıların? Sağlıklı olanların mı, bozuk olanların mı?" "Sağlıklı olanların." "Öyleyse neden onları aramıyorsunuz?" "Çünkü zaten sahibiz." "Öyleyse neden kavga edip anlaşamıyorsunuz?"

11.39.1

Ὁ Σωκράτης ἔλεγε· τί θέλετε; λογικῶν ψυχὰς ἔχειν ἢ ἀλόγων;—λογικῶν.—τίνων λογικῶν; ὑγιῶν ἢ φαύλων;—ὑγιῶν.—τί οὖν οὐ ζητεῖτε;—ὅτι ἔχομεν.—τί οὖν μάχεσθε καὶ διαφέρεσθε;

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…