İçeriğe geç
Kendime

Marcus Aurelius · Kendime

XII. Kitap

12.1.11. Bölüm

Dolambaçlı yollardan ulaşmayı dilediğin bütün o şeylere, kendini kıskanmazsan, şimdiden sahip olabilirsin. Bu da, bütün geçmişi bırakır, geleceği ilahi takdire emanet eder ve yalnız şimdiyi kutsala saygıya ve adalete yöneltirsen olur. Kutsala saygıya: Sana ayrılanı sevesin diye; çünkü onu sana tabiat getirdi, seni de ona. Adalete: Doğruyu özgürce ve dolambaçsız söyleyesin, kanuna ve değere uygun olanı yapasın diye. Ne başkasının kötülüğü, ne bir kanı, ne bir söz, ne de çevrende büyümüş şu zavallı bedenin duyduğu şey seni engellesin; çünkü bunu, ona uğrayan düşünsün.

12.1.1

Πάντα ἐκεῖνα, ἐφ’ ἃ διὰ περιόδου εὔχῃ ἐλθεῖν, ἤδη ἔχειν δύνασαι, ἐὰν μὴ σαυτῷ φθονῇς. τοῦτο δέ ἐστιν, ἐὰν πᾶν τὸ παρελθὸν καταλίπῃς καὶ τὸ μέλλον ἐπιτρέψῃς τῇ προνοίᾳ καὶ τὸ παρὸν μόνον ἀπευθύνῃς πρὸς ὁσιότητα καὶ δικαιοσύνην. ὁσιότητα μέν, ἵνα φιλῇς τὸ ἀπονεμόμενον· σοὶ γὰρ αὐτὸ ἡ φύσις ἔφερε καὶ σὲ τούτῳ· δικαιοσύνην δέ, ἵνα ἐλευθέρως καὶ χωρὶς περιπλοκῆς λέγῃς τε τἀληθῆ καὶ πράσσῃς τὰ κατὰ νόμον καὶ κατ’ ἀξίαν· μὴ ἐμποδίζῃ δέ σε μήτε κακία ἀλλοτρία μήτε ὑπόληψις μήτε φωνὴ μηδὲ μὴν αἴσθησις τοῦ περιτεθραμμένου σοι σαρκιδίου· ὄψεται γὰρ τὸ πάσχον.

12.1.2Nihayet çıkış vakti geldiğinde, her şeyi bırakıp yalnız yönetici yetine ve içindeki tanrısal olana değer verirsen, bir gün yaşamaya son vermekten değil, tabiata uygun yaşamaya hiç başlamamış olmaktan korkarsan, seni doğuran kozmosa layık bir insan olacaksın; yurduna yabancı olmaktan, her gün olup bitenlere beklenmedik şeylermiş gibi şaşırmaktan, şuna buna bağlanıp asılı kalmaktan kurtulacaksın.

12.1.2

ἐὰν οὖν, ὅτε δήποτε πρὸς ἐξόδῳ γένῃ, πάντα τὰ ἄλλα καταλιπὼν μόνον τὸ ἡγεμονικόν σου καὶ τὸ ἐν σοὶ θεῖον τιμήσῃς καὶ μὴ τὸ παύσεσθαί ποτε ⟨τοῦ⟩ ζῆν φοβηθῇς, ἀλλὰ τό γε μηδέποτε ἄρξασθαι κατὰ φύσιν ζῆν, ἔσῃ ἄνθρωπος ἄξιος τοῦ γεννήσαντος κόσμου καὶ παύσῃ ξένος ὢν τῆς πατρίδος καὶ θαυμάζων ὡς ἀπροσδόκητα τὰ καθ’ ἡμέραν γινόμενα καὶ κρεμάμενος ἐκ τοῦδε καὶ τοῦδε.

12.2.12. Bölüm

Tanrı bütün yönetici yetileri maddi kaplardan, kabuklardan ve kirlerden soyulmuş, çıplak hâlde görür; çünkü yalnız kendi düşünen yetisiyle, yalnız kendisinden bunlara akıp aktarılmış olana dokunur. Sen de bunu yapmayı alışkanlık edinirsen, kendini pek çok dağınıklıktan kurtarırsın; çünkü çevresini saran zavallı eti görmeyen, elbiseyi, evi, şöhreti ve bu türden kılıfları, dekorları seyretmekle hiç uğraşmaz.

12.2.1

Ὁ θεὸς πάντα τὰ ἡγεμονικὰ γυμνὰ τῶν ὑλικῶν ἀγγείων καὶ φλοιῶν καὶ καθαρμάτων ὁρᾷ· μόνῳ γὰρ τῷ ἑαυτοῦ νοερῷ μόνων ἅπτεται τῶν ἐξ ἑαυτοῦ εἰς ταῦτα ἐρρυηκότων καὶ ἀπωχετευμένων. ἐὰν δὲ καὶ σὺ τοῦτο ἐθίσῃς ποιεῖν, τὸν πολὺν περισπασμὸν σεαυτοῦ περιαιρήσεις· ὁ γὰρ μὴ τὰ περικείμενα κρεᾴδια ὁρῶν, ἦ πού γε ἐσθῆτα καὶ οἰκίαν καὶ δόξαν καὶ τὴν τοιαύτην περιβολὴν καὶ σκηνὴν θεώμενος, ἀσχολήσεται.

12.3.13. Bölüm

Seni oluşturan üç şey var: zavallı beden, nefesçik, nous. Bunlardan ilk ikisi, onlara bakmak gerektiği ölçüde senindir; yalnız üçüncüsü gerçek anlamda senindir. Kendinden, yani düşüncenden şunları ayırırsan: başkalarının yaptığı ya da söylediği her şeyi, kendi yaptığın ya da söylediğin her şeyi, gelecekte olacak diye seni tedirgin eden her şeyi, seni saran bedene ya da onunla birlikte doğmuş nefesçiğe prohairesis'inden bağımsız olarak bağlı olan her şeyi ve dışarıda dönen girdabın döndürüp durduğu her şeyi; böylece düşünen gücün kaderin birlikte ördüğü şeylerden sıyrılmış, arınmış ve bağsız olarak kendi başına yaşar, adil olanı yapar, başa geleni diler ve doğruyu söylerse;

12.3.1

Τρία ἐστὶν ἐξ ὧν συνέστηκας· σωμάτιον, πνευμάτιον, νοῦς. τούτων τἄλλα μέχρι τοῦ ἐπιμελεῖσθαι δεῖν σά ἐστι, τὸ δὲ τρίτον μόνον κυρίως σόν. ὃ ἐὰν χωρίσῃς ἀπὸ σεαυτοῦ, τουτέστιν ἀπὸ τῆς σῆς διανοίας, ὅσα ἄλλοι ποιοῦσιν ἢ λέγουσιν ἢ ὅσα αὐτὸς ἐποίησας ἢ εἶπας καὶ ὅσα ὡς μέλλοντα ταράσσει σε καὶ ὅσα τοῦ περικειμένου σοι σωματίου ἢ τοῦ συμφύτου πνευματίου ἀπροαίρετα πρόσεστιν καὶ ὅσα ἡ ἔξωθεν περιρρέουσα δίνη ἑλίσσει, ὥστε τῶν συνειμαρμένων ἐξῃρημένην ⟨καὶ⟩ καθαρὰν τὴν νοερὰν δύναμιν ἀπόλυτον ἐφ’ ἑαυτῆς ζῆν, ποιοῦσαν τὰ δίκαια καὶ θέλουσαν τὰ συμβαίνοντα καὶ λέγουσαν τἀληθῆ·

12.3.2evet, diyorum, bu yönetici yetiden tutkuyla ona yapışmış olanları, zamandan da gelecek ve geçmiş olanı ayırırsan, kendini Empedokles'in dediği gibi "çepeçevre yuvarlak, kendi yalnızlığından sevinç duyan bir küre" yaparsan ve yalnız yaşadığın hayatı, yani şimdiyi yaşamaya çalışırsan, ölünceye kadar kalan ömrünü tedirgin olmadan, iyi niyetle ve kendi daimōn'unla barışık olarak geçirebilirsin.

12.3.2

ἐὰν χωρίσῃς, φημί, τοῦ ἡγεμονικοῦ τούτου τὰ προσηρτημένα ἐκ προσπαθείας καὶ τοῦ χρόνου τὰ ἐπέκεινα ἢ τὰ παρῳχηκότα, ποιήσῃς τε σεαυτόν, οἷος ὁ Ἐμπεδόκλειος σφαῖρος κυκλοτερὴς μονίῃ περιηγέι γαίων, μόνον τε ζῆν ἐκμελετήσῃς ὃ ζῇς, τουτέστι τὸ παρόν· δυνήσῃ τό γε μέχρι τοῦ ἀποθανεῖν ὑπολειπόμενον ἀταράκτως καὶ εὐμενῶς καὶ ἵλεως τῷ σαυτοῦ δαίμονι διαβιῶναι.

12.4.14. Bölüm

Çoğu zaman şuna şaşmışımdır: Herkes kendini herkesten çok sever, ama kendi hakkındaki kanısına başkalarının kanısından daha az değer verir. Nitekim bir tanrı ya da akıllı bir öğretmen yanına gelip ona, aynı anda yüksek sesle söylemeyeceği hiçbir şeyi içinden düşünmemesini, tasarlamamasını buyursa, buna bir gün bile katlanamaz. Demek ki komşularımızın bizim hakkımızda ne düşüneceğinden kendimizden daha çok çekiniyoruz.

12.4.1

Πολλάκις ἐθαύμασα πῶς ἑαυτὸν μὲν ἕκαστος μᾶλλον πάντων φιλεῖ, τὴν δὲ ἑαυτοῦ περὶ αὑτοῦ ὑπόληψιν ἐν ἐλάττονι λόγῳ τίθεται ἢ τὴν τῶν ἄλλων. ἐὰν γοῦν τινα θεὸς ἐπιστὰς ἢ διδάσκαλος ἔμφρων κελεύσῃ μηδὲν καθ’ ἑαυτὸν ἐνθυμεῖσθαι καὶ διανοεῖσθαι ὃ μὴ ἄμα καὶ γεγωνίσκων ἐξοίσει, οὐδὲ πρὸς μίαν ἡμέραν τοῦτο ὑπομενεῖ. οὕτως τοὺς πέλας μᾶλλον αἰδούμεθα, τί ποτε περὶ ἡμῶν φρονήσουσιν, ἢ ἑαυτούς.

12.5.15. Bölüm

Her şeyi güzelce ve insanları severek düzenlemiş olan tanrılar nasıl oldu da yalnız şunu gözden kaçırdılar: İnsanların bazıları, hem de çok iyi olanları, tanrısal olanla adeta pek çok sözleşme yapmış, kutsal işler ve ayinlerle tanrısal olana en çok yakınlaşmış olanlar, bir kez öldüklerinde bir daha var olmuyor, büsbütün sönüp gidiyorlar? Bu gerçekten böyleyse, iyi bil ki başka türlü olması gerekseydi tanrılar onu öyle yaparlardı; çünkü adil olsaydı mümkün de olurdu, tabiata uygun olsaydı tabiat onu getirirdi. Öyleyse başka türlü olmamasından, eğer gerçekten başka türlü değilse, başka türlü olmaması gerektiğine kanaat getir. Sen de görüyorsun ki bunu araştırırken tanrıyla hak davası güdüyorsun; oysa tanrılar en iyi ve en adil olmasalardı onlarla böyle tartışmazdık. Öyleyse kozmosun düzeninde hiçbir şeyi haksızca ve logos'a aykırı biçimde ihmal edilmiş bırakmazlar.

12.5.1

Πῶς ποτε πάντα καλῶς καὶ φιλανθρώπως διατάξαντες οἱ θεοὶ τοῦτο μόνον παρεῖδον, τὸ ἐνίους τῶν ἀνθρώπων καὶ πάνυ χρηστοὺς καὶ πλεῖστα πρὸς τὸ θεῖον ὥσπερ συμβόλαια θεμένους καὶ ἐπὶ πλεῖστον δι’ ἔργων ὁσίων καὶ ἱερουργιῶν συνήθεις τῷ θείῳ γενομένους, ἐπειδὰν ἅπαξ ἀποθάνωσι, μηκέτι αὖθις γίνεσθαι, ἀλλ’ εἰς τὸ παντελὲς ἀπεσβηκέναι; τοῦτο δὲ εἴπερ ἄρα καὶ οὕτως ἔχει, εὖ ἴσθι ὅτι, εἰ ὡς ἑτέρως ἔχειν ἔδει, ἐποίησαν ἄν· εἰ γὰρ δίκαιον ἦν, ἦν ἃν καὶ δυνατόν, καὶ εἰ κατὰ φύσιν, ἤνεγκεν ἂν αὐτὸ ἡ φύσις. ἐκ δὴ τοῦ μὴ οὕτως ἔχειν, εἴπερ οὐχ οὕτως ἔχει, πιστούσθω σοι τὸ μὴ δεῆσαι οὕτως γίνεσθαι· ὁρᾷς γὰρ καὶ αὐτὸς ὅτι τοῦτο παραζητῶν δικαιολογῇ πρὸς τὸν θεόν· οὐκ ἂν δ’ οὕτως διελεγόμεθα τοῖς θεοῖς, εἰ μὴ ἄριστοι καὶ δικαιότατοί εἰσιν. εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄν τι περιεῖδον ἀδίκως καὶ ἀλόγως ἠμελημένον τῶν ἐν τῇ διακοσμήσει.

12.6.16. Bölüm

Başaramayacağını sandığın şeylere de kendini alıştır. Sol el de alışmadığı için öteki işlerde beceriksizdir, ama dizgini sağ elden daha sıkı tutar; çünkü buna alışmıştır.

12.6.1

Ἔθιζε καὶ ὅσα ἀπογινώσκεις. καὶ γὰρ ἡ χεὶρ ἡ ἀριστερὰ πρὸς τὰ ἄλλα διὰ τὸ ἀνέθιστον ἀργὸς οὖσα τοῦ χαλινοῦ ἐρρωμενέστερον ἢ ἡ δεξιὰ κρατεῖ· τοῦτο γὰρ εἴθισται.

12.7.17. Bölüm

Ölüm seni yakaladığında bedence ve psykhē'ce nasıl biri olmalısın. Hayatın kısalığı. Geride ve önde uzanan zamanın uçsuz bucaksızlığı. Bütün maddenin cılızlığı.

12.7.1

Ὁποῖον δεῖ καταληφθῆναι ὑπὸ τοῦ θανάτου καὶ σώματι καὶ ψυχῇ· τὴν βραχύτητα τοῦ βίου· τὴν ἀχάνειαν τοῦ ὀπίσω καὶ πρόσω αἰῶνος· τὴν ἀσθένειαν πάσης ὕλης.

12.8.18. Bölüm

Sebep olan şeyleri kabuklarından soyulmuş, çıplak hâlde seyretmek. Eylemlerin neye yöneldiğini. Acı nedir, haz nedir, ölüm nedir, şöhret nedir. Kendi meşgalesine kendi sebep olan kimdir. Kimsenin bir başkası tarafından engellenemeyeceği. Her şeyin bir kanıdan ibaret olduğu.

12.8.1

Γυμνὰ τῶν φλοιῶν θεάσασθαι τὰ αἰτιώδη· τὰς ἀναφορὰς τῶν πράξεων· τί πόνος· τί ἡδονή· τί θάνατος· τί δόξα· τίς ὁ ἑαυτῷ ἀσχολίας αἴτιος· πῶς οὐδεὶς ὑπ’ ἄλλου ἐμποδίζεται· ὅτι πάντα ὑπόληψις.

12.9.19. Bölüm

Yargıları kullanırken gladyatöre değil, pankrationcuya benzemelisin. Biri kullandığı kılıcı bırakır ve yeniden alır; ötekinin ise eli hep yanındadır, yumruk yapması yeter.

12.9.1

Ὅμοιον δ’ εἶναι δεῖ ἐν τῇ τῶν δογμάτων χρήσει παγκρατιαστῇ, οὐχὶ μονομάχῳ· ὁ μὲν γὰρ τὸ ξίφος ᾧ χρῆται ἀποτίθεται καὶ ἀναιρεῖται· ὁ δὲ τὴν χεῖρα ἀεὶ ἔχει καὶ οὐδὲν ἄλλο ἢ συστρέψαι αὐτὴν δεῖ.

12.10.110. Bölüm

Şeyleri madde, sebep ve neye yöneldikleri diye ayırarak, ne iseler öyle görmek.

12.10.1

Τοιαῦτα τὰ πράγματα ὁρᾶν, διαιροῦντα εἰς ὕλην, αἴτιον, ἀναφοράν.

12.11.111. Bölüm

İnsanın, tanrının övgüsünü kazanacak olandan başka bir şey yapmamak ve tanrının ona ayırdığı her şeyi kabul etmek için ne büyük bir imkânı var! [Tabiatın akışına uygun olan.]

12.11.1

Ἡλίκην ἐξουσίαν ἔχει ἄνθρωπος μὴ ποιεῖν ἄλλο ἢ ὅπερ μέλλει ὁ θεὸς ἐπαινεῖν, καὶ δέχεσθαι πᾶν ὃν νέμῃ αὐτῷ ὁ θεός. [τὸ ἑξῆς τῇ φύσει.]

12.12.112. Bölüm

Ne tanrıları suçlamalı, çünkü onlar ne isteyerek ne istemeyerek kusur işlerler; ne de insanları, çünkü onlar ancak istemeyerek kusur işlerler. Demek ki kimseyi suçlamamalı.

12.12.1

Μήτε θεοῖς μεμπτέον· οὐδὲν γὰρ ἑκόντες ἢ ἄκοντες ἁμαρτάνουσι· μήτε ἀνθρώποις· οὐδὲν γὰρ οὐχὶ ἄκοντες. ὥστε οὐδενὶ μεμπτέον.

12.13.113. Bölüm

Hayatta olup biten herhangi bir şeye şaşan ne gülünç ve ne yabancıdır!

12.13.1

Πῶς γελοῖος καὶ ξένος ὁ θαυμάζων ὁτιοῦν τῶν ἐν τῷ βίῳ γινομένων.

12.14.114. Bölüm

Ya kaderin zorunluluğu ve çiğnenemez bir düzen vardır, ya yakarışla yumuşatılabilen bir takdir, ya da başında kimse olmayan gelişigüzel bir karmaşa. Çiğnenemez bir zorunluluksa neden direniyorsun? Yakarışa açık bir takdirse kendini tanrısal yardıma layık kıl. Yöneteni olmayan bir karmaşaysa, böyle bir çalkantının ortasında kendi içinde yöneten bir nous taşıdığına sevin. Dalgalar seni sürükleyip götürse bile, zavallı bedeni, nefesçiği ve öteki şeyleri götürsün; nous'u götüremez.

12.14.1

Ἤτοι ἀνάγκη εἱμαρμένης καὶ ἀπαράβατος τάξις ἢ πρόνοια ἱλάσιμος ἢ φυρμὸς εἰκαιότητος ἀπροστάτητος. εἰ μὲν οὖν ἀπαράβατος ἀνάγκη, τί ἀντιτείνεις; εἰ δὲ πρόνοια ἐπιδεχομένη τὸ ἱλάσκεσθαι, ἄξιον σαυτὸν ποίησον τῆς ἐκ τοῦ θείου βοηθείας. εἰ δὲ φυρμὸς ἀνηγεμόνευτος, ἀσμένιζε ὅτι ἐν τοιούτῳ κλύδωνι αὐτὸς ἔχεις ἐν σαυτῷ τινα νοῦν ἡγεμονικόν, κἂν παραφέρῃ σε ὁ κλύδων, παραφερέτω τὸ σαρκίδιον, τὸ πνευμάτιον, τἄλλα· τὸν γὰρ νοῦν οὐ παροίσει.

12.15.115. Bölüm

Kandilin ışığı sönünceye kadar parlar, parıltısını yitirmez de, senin içindeki doğruluk, adalet ve itidal ondan önce mi sönecek?

12.15.1

ἢ τὸ μὲν τοῦ λύχνου φῶς, μέχρι σβεσθῇ, φαίνει καὶ τὴν αὐγὴν οὐκ ἀποβάλλει· ἡ δὲ ἐν σοὶ ἀλήθεια καὶ δικαιοσύνη καὶ σωφροσύνη προαποσβήσεται;

12.16.116. Bölüm

Biri sende kusur işlediği tasavvurunu uyandırdığında: "Bunun kusur olduğunu nereden bileyim? Kusur işlemişse bile kendi kendini mahkûm etmiştir; bu da kendi yüzünü tırmalamaya benzer."

Kötünün kusur işlemesini istemeyen, incir ağacının incirlerde süt taşımasını, bebeklerin ağlamasını, atın kişnemesini ve zorunlu olan başka şeyleri istemeyene benzer. Böyle bir melekesi olan ne yapsın? Öyleyse elin çabuksa, bu melekeyi tedavi et.

12.16.1

Ἐπὶ τοῦ φαντασίαν παρασχόντος ὅτι ἥμαρτε· τί δαὶ οἶδα εἰ τοῦτο ἁμάρτημα; εἰ δὲ καὶ ἥμαρτεν, ὅτι κατέκρινεν αὐτὸς ἑαυτόν, καὶ οὕτως ὅμοιον τοῦτο τῷ καταδρύπτειν τὴν ἑαυτοῦ ὄψιν. Ὅτι ὁ μὴ θέλων τὸν φαῦλον ἁμαρτάνειν ὅμοιος τῷ μὴ θέλοντι τὴν συκῆν ὀπὸν ἐν τοῖς σύκοις φέρειν καὶ τὰ βρέφη κλαυθμυρίζεσθαι καὶ τὸν ἵππον χρεμετίζειν καὶ ὅσα ἄλλα ἀναγκαῖα. τί γὰρ πάθῃ τὴν ἕξιν ἔχων τοιαύτην; εἰ οὖν γοργὸς εἶ, ταύτην θεράπευσον.

12.17.117. Bölüm

Uygun değilse yapma; doğru değilse söyleme. Dürtün her zaman şuna yönelsin: Her şeyde sende bu tasavvuru uyandıranın tam olarak ne olduğunu görmek; onu sebebine, maddesine, neye yöneldiğine ve içinde son bulması gereken zamana ayırarak açmak.

12.17.1

Εἰ μὴ καθήκει, μὴ πράξῃς· εἰ μὴ ἀληθές ἐστι, μὴ εἴπῃς. ἡ γὰρ ὁρμή σου ἔστω [ιη′] εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ ὁρᾶν, τί ἐστιν αὐτὸ ἐκεῖνο τὸ τὴν φαντασίαν σοι ποιοῦν, καὶ ἀναπτύσσειν διαιροῦντα εἰς τὸ αἴτιον, εἰς τὸ ὑλικόν, εἰς τὴν ἀναφοράν, εἰς τὸν χρόνον, ἐντὸς οὗ πεπαῦσθαι αὐτὸ δεήσει.

12.19.119. Bölüm

Artık fark et ki içinde, duyguları uyandıran ve kısacası seni ipleriyle oynatan şeylerden daha üstün ve daha tanrısal bir şey var. Şu an düşüncem ne hâlde? Korku mu? Kuşku mu? Arzu mu? Bu türden başka bir şey mi?

12.19.1

Αἴσθου ποτὲ ὅτι κρεῖττόν τι καὶ δαιμονιώτερον ἔχεις ἐν σαυτῷ τῶν τὰ πάθη ποιούντων καὶ καθάπαξ τῶν νευροσπαστούντων σε. τί μου νῦν ἐστιν ἡ διάνοια; μὴ φόβος; μὴ ὑποψία; μὴ ἐπιθυμία; μὴ ἄλλο τι τοιοῦτον;

12.20.120. Bölüm

Birincisi: gelişigüzel ve bir amaca bağlamadan hiçbir şey yapmamak. İkincisi: eylemi topluma yönelik gayeden başka hiçbir şeye bağlamamak.

12.20.1

Πρῶτον τὸ μὴ εἰκῇ μηδὲ ἄνευ ἀναφορᾶς. δεύτερον τὸ μὴ ἐπ’ ἄλλο τι ἢ ἐπὶ τὸ κοινωνικὸν τέλος τὴν ἀναγωγὴν ποιεῖσθαι.

12.21.121. Bölüm

Az sonra hiçbir yerde hiç kimse olmayacaksın; şimdi gördüğün şeylerden hiçbiri, şimdi yaşayanlardan hiçbiri de olmayacak. Çünkü her şey, ardından başka şeyler gelsin diye, değişmek, dönüşmek ve yok olmak üzere yaratılmıştır.

12.21.1

Ὅτι μετ’ οὐ πολὺ οὐδεὶς οὐδαμοῦ ἔσῃ οὐδὲ τούτων τι ἃ νῦν βλέπεις οὐδὲ τούτων τις τῶν νῦν βιούντων· ἅπαντα γὰρ μεταβάλλειν καὶ τρέπεσθαι καὶ φθείρεσθαι πέφυκεν, ἵνα ἕτερα ἐφεξῆς γίνηται.

12.22.122. Bölüm

Her şey bir kanıdır ve kanı senin elindedir. Öyleyse dilediğin zaman kanıyı kaldır; burnu dönen gemiciye olduğu gibi durgunluk gelir: Her şey sakindir, koy dalgasızdır.

12.22.1

Ὅτι πάντα ὑπόληψις καὶ αὕτη ἐπὶ σοί. ἆρον οὖν ὅτε θέλεις τὴν ὑπόληψιν καὶ ὥσπερ κάμψαντι τὴν ἄκραν γαλήνη, σταθερὰ πάντα καὶ κόλπος ἀκύμων.

12.23.123. Bölüm

Herhangi tek bir etkinlik vaktinde son bulduğunda, son bulduğu için hiçbir kötülüğe uğramaz; bu eylemi yapan da, sırf eylem son buldu diye kötülüğe uğramış olmaz. Aynı şekilde, bütün eylemlerin toplamı olan hayat da vaktinde son bulursa, sırf son bulduğu için hiçbir kötülüğe uğramaz; bu zinciri vaktinde sona erdiren de kötü bir duruma düşmüş olmaz. Vakti ve sınırı tabiat verir: bazen, yaşlılıkta olduğu gibi, kişinin kendi tabiatı, ama her durumda bütünün tabiatı; onun parçaları değiştikçe bütün kozmos hep genç ve dinç kalır. Bütüne yararlı olan her şey ise her zaman güzel ve yerindedir. Demek ki hayatın sona ermesi kimse için kötü değildir, çünkü utanç verici de değildir, madem prohairesis'e bağlı değildir ve topluma aykırı değildir; hatta iyidir, madem bütün için yerinde ve yararlıdır, bütünle birlikte akar. Böylece tanrıyla aynı yolda giden ve yargısıyla aynı yere yönelen, tanrının taşıdığı biri olur.

12.23.1

Μία καὶ ἡτισοῦν ἐνέργεια κατὰ καιρὸν παυσαμένη οὐδὲν κακὸν πάσχει, καθὸ πέπαυται· οὐδὲ ὁ πράξας τὴν πρᾶξιν ταύτην κατ’ αὐτὸ τοῦτο, καθὸ πέπαυται, κακόν τι πέπονθεν. ὁμοίως οὖν τὸ ἐκ πασῶν τῶν πράξεων σύστημα, ὅπερ ἐστὶν ὁ βίος, ἐὰν ἐν καιρῷ παύσηται, οὐδὲν κακὸν πάσχει κατ’ αὐτὸ τοῦτο, καθὸ πέπαυται· οὐδὲ ὁ καταπαύσας ἐν καιρῷ τὸν εἱρμὸν τοῦτον κακῶς διετέθη. τὸν δὲ καιρὸν καὶ τὸν ὅρον δίδωσιν ἡ φύσις, ποτὲ μὲν καὶ ἡ ἰδία, ὅταν ἐν γήρᾳ, πάντως δὲ ἡ τῶν ὅλων, ἧς τῶν μερῶν μεταβαλλόντων νεαρὸς ἀεὶ καὶ ἀκμαῖος ὁ σύμπας κόσμος διαμένει. καλὸν δὲ ἀεὶ πᾶν καὶ ὡραῖον τὸ συμφέρον τῷ ὅλῳ. ἡ οὖν κατάπαυσις τοῦ βίου ἑκάστῳ οὐ κακὸν μὲν ὅτι οὐδὲ αἰσχρόν, εἴπερ καὶ ἀπροαίρετον καὶ οὐκ ἀκοινώνητον· ἀγαθὸν δὲ εἴπερ τῷ ὅλῳ καίριον καὶ συμφέρον καὶ συμφερόμενον. οὕτως γὰρ καὶ θεοφόρητος ὁ φερόμενος κατὰ ταὐτὰ θεῷ καὶ ἐπὶ ταὐτὰ τῇ γνώμῃ φερόμενος.

12.24.124. Bölüm

Şu üç şeyi elinin altında tutmalısın. Birincisi, yaptığın şeylerde: gelişigüzel mi, yoksa Adalet tanrıçasının kendisinin yapacağından başka türlü mü yapıyorsun? Dışarıdan başına gelenlerde ise: Bunlar ya rastlantıyla ya da takdirle gelir; ne rastlantıyı kınamalı ne de takdiri suçlamalı. İkincisi: Her varlık tohumdan psykhē kazanıncaya, psykhē kazanmaktan psykhē'sini geri verinceye kadar nasıldır; nelerden bir araya gelmiştir, nelere çözülecektir. Üçüncüsü: Birden havaya yükselip insanla ilgili şeyleri ve onların çeşitliliğini yukarıdan seyretsen, havada ve esirde yaşayanların ne kadar çok olduğunu da bir arada görerek bunları küçümserdin; ne kadar sık yükselirsen yüksel, hep aynı şeyleri göreceğini de: hep aynı türden, hep kısa ömürlü. Kibir de bunlar için!

12.24.1

Τρία ταῦτα δεῖ πρόχειρα ἔχειν· ἐπὶ μὲν ὧν ποιεῖς, εἰ μήτε εἰκῇ μήτε ἄλλως ἢ ὡς ἂν ἡ Δίκη αὐτὴ ἐνήργησεν· ἐπὶ δὲ τῶν ἔξωθεν συμβαινόντων, ὅτι ἤτοι κατ’ ἐπιτυχίαν ἢ κατὰ πρόνοιαν· οὔτε δὲ τῇ ἐπιτυχίᾳ μεμπτέον οὔτε τῇ προνοίᾳ ἐγκλητέον. δεύτερον τό· ὁποῖον ἕκαστον ἀπὸ σπέρματος μέχρι ψυχώσεως καὶ ἀπὸ ψυχώσεως μέχρι τοῦ τὴν ψυχὴν ἀποδοῦναι καὶ ἐξ οἵων ἡ σύγκρισις καὶ εἰς οἷα ἡ λύσις. τρίτον, εἰ ἄφνω μετέωρος ἐξαρθεὶς κατασκέψαιο τὰ ἀνθρώπεια καὶ τὴν πολυτροπίαν, ὅτι καταφρονήσεις συνιδὼν ἅμα καὶ ὅσον τὸ περιοικοῦν ἐναερίων καὶ ἐναιθερίων· καὶ ὅτι, ὁσάκις ἂν ἐξαρθῇς, ταὐτὰ ὄψῃ, τὸ ὁμοειδές, τὸ ὀλιγοχρόνιον. ἐπὶ τούτοις ὁ τῦφος.

12.25.125. Bölüm

Kanıyı dışarı at; kurtuldun. Peki onu atmana kim engel oluyor?

12.25.1

Βάλε ἔξω τὴν ὑπόληψιν· σέσωσαι. τίς οὖν ὁ κωλύων ἐκβάλλειν;

12.26.126. Bölüm

Bir şeye sıkıldığında şunları unutmuşsundur: Her şey bütünün tabiatına göre olur; işlenen kusur başkasınındır; ayrıca olan her şey hep böyle oldu, böyle olacak ve şimdi de her yerde böyle oluyor. İnsanla bütün insan soyu arasındaki akrabalığın ne büyük olduğunu da unutmuşsundur: Bu, bir damla kanın ya da tohumun değil, nous'un ortaklığıdır. Herkesin nous'unun bir tanrı olduğunu ve oradan aktığını da unutmuşsundur; kimsenin hiçbir şeyinin kendine ait olmadığını, çocuğunun da, zavallı bedeninin de, psykhē'ciğinin bile oradan geldiğini; her şeyin bir kanı olduğunu; herkesin yalnız şimdiyi yaşadığını ve yalnız onu yitirdiğini.

12.26.1

Ὅταν δυσφορῇς ἐπί τινι, ἐπελάθου τοῦ, ὅτι πάντα κατὰ τὴν τῶν ὅλων φύσιν γίνεται, καὶ τοῦ, ὅτι τὸ ἁμαρτανόμενον ἀλλότριον, καὶ ἐπὶ τούτοις τοῦ, ὅτι πᾶν τὸ γινόμενον οὕτως ἀεὶ ἐγίνετο καὶ γενήσεται καὶ νῦν πανταχοῦ γίνεται· τοῦ, ὅση ἡ συγγένεια ἀνθρώπου πρὸς πᾶν τὸ ἀνθρώπειον γένος· οὐ γὰρ αἱματίου ἢ σπερματίου, ἀλλὰ νοῦ κοινωνία. ἐπελάθου δὲ καὶ τοῦ, ὅτι ὁ ἑκάστου νοῦς θεὸς καὶ ἐκεῖθεν ἐρρύηκεν· τοῦ, ὅτι οὐδὲν ἴδιον οὐδενός, ἀλλὰ καὶ τὸ τεκνίον καὶ τὸ σωμάτιον καὶ αὐτὸ τὸ ψυχάριον ἐκεῖθεν ἐλήλυθεν· τοῦ, ὅτι πάνθ’ ὑπόληψις· τοῦ, ὅτι τὸ παρὸν μόνον ἕκαστος ζῇ καὶ τοῦτο ἀποβάλλει.

12.27.127. Bölüm

Bir şeye aşırı öfkelenmiş olanları, en büyük şöhretlerde, felaketlerde, düşmanlıklarda ya da herhangi bir talihte doruğa çıkmış olanları durmadan hatırla; sonra durup düşün: Bütün bunlar şimdi nerede? Duman, kül ve bir masal; belki masal bile değil. Bunun gibi her şey de aklına gelsin: Fabius Catullinus kırdaki evinde, Lusius Lupus bahçelerinde, Stertinius Baiae'de, Tiberius Capri'de, Velius Rufus; kısacası herhangi bir şey uğruna kibirle girişilen çekişme. Bütün bu kendini germenin ne kadar değersiz olduğunu, verilen malzemeyle kendini adil, itidalli ve tanrılara yalınlıkla uyan biri olarak göstermenin ne kadar daha felsefeye yakışır olduğunu da düşün. Çünkü alçakgönüllülük kılığına bürünmüş kibir, kibirlerin en çekilmezidir.

12.27.1

Συνεχῶς ἀναπολεῖν τοὺς ἐπί τινι λίαν ἀγανακτήσαντας, τοὺς ἐν μεγίσταις δόξαις ἢ συμφοραῖς ἢ ἔχθραις ἢ ὁποιαισοῦν τύχαις ἀκμάσαντας· εἶτα ἐφιστάνειν· ποῦ νῦν πάντα ἐκεῖνα; καπνὸς καὶ σποδὸς καὶ μῦθος ἢ οὐδὲ μῦθος. συμπροσπιπτέτω δὲ καὶ τὸ τοιοῦτο πᾶν, οἷον· Φάβιος Κατουλλῖνος ἐπ’ ἀγροῦ καὶ Λούσιος Δοῦπος ἐν τοῖς κήποις καὶ Στερτίνιος ἐν Βαίαις καὶ Τιβέριος ἐν Καπρίαις καὶ Οὐήλιος Ῥοῦφος καὶ ὅλως ἡ πρὸς ὁτιοῦν μετ’ οἰήσεως διαφορά· καὶ ὡς εὐτελὲς πᾶν τὸ κατεντεινόμενον καὶ ὅσῳ φιλοσοφώτερον τὸ ἐπὶ τῆς δοθείσης ὕλης ἑαυτὸν δίκαιον, σώφρονα, θεοῖς ἑπόμενον ἀφελῶς παρέχειν· ὁ γὰρ ὑπὸ ἀτυφίᾳ τῦφος τυφόμενος πάντων χαλεπώτατος.

12.28.128. Bölüm

"Tanrıları nerede gördün ya da var olduklarını nereden kavradın da onlara böyle tapıyorsun?" diye soranlara: Önce, onlar gözle de görülebilirler. Sonra, ben kendi psykhē'mi de görmedim, yine de ona değer veriyorum. Tanrılar için de böyledir: Güçlerini her seferinde tecrübe ettiğim şeylerden var olduklarını kavrıyor ve onlara saygı duyuyorum.

12.28.1

Πρὸς τοὺς ἐπιζητοῦντας· ποῦ γὰρ ἰδὼν τοὺς θεοὺς ἢ πόθεν κατειληφὼς ὅτι εἰσὶν οὕτως σέβεις; πρῶτον μὲν καὶ ὄψει ὁρατοί εἰσιν· ἔπειτα μέντοι οὐδὲ τὴν ψυχὴν τὴν ἐμαυτοῦ ἑώρακα καὶ ὅμως τιμῶ· οὕτως οὖν καὶ τοὺς θεούς, ἐξ ὧν τῆς δυνάμεως αὐτῶν ἑκάστοτε πειρῶμαι, ἐκ τούτων ὅτι τε εἰσὶ καταλαμβάνω καὶ αἰδοῦμαι.

12.29.129. Bölüm

Hayatın kurtuluşu, her şeyin bütünüyle ne olduğunu, maddesinin ne, sebebinin ne olduğunu görmekte; bütün psykhē'yle adil olanı yapmakta ve doğruyu söylemektedir. Geriye, bir iyiliğin ardına bir başkasını ekleyip aralarında en küçük bir boşluk bile bırakmadan yaşamanın tadını çıkarmaktan başka ne kalır?

12.29.1

Σωτηρία βίου ἕκαστον δι’ ὅλου αὐτὸ τί ἐστιν ὁρᾶν, τί μὲν αὐτοῦ τὸ ὑλικόν, τί δὲ τὸ αἰτιῶδες· ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς τὰ δίκαια ποιεῖν καὶ τἀληθῆ λέγειν. τί λοιπὸν ἢ ἀπολαύειν τοῦ ζῆν συνάπτοντα ἄλλο ἐπ’ ἄλλῳ ἀγαθόν, ὥστε μηδὲ τὸ βραχύτατον διάστημα ἀπολείπειν;

12.30.130. Bölüm

Güneşin ışığı tektir, duvarlarla, dağlarla ve binlerce başka şeyle bölünse de. Ortak ousia tektir, kendine has nitelikleri olan binlerce bedenle bölünse de. Psykhē tektir, binlerce tabiata ve kendine has sınırlara bölünse de. Düşünen psykhē tektir, bölünmüş görünse de. Sayılan şeylerin öteki parçaları, örneğin nefesler ve dayanak olan maddeler, birbirlerini hissetmez, birbirlerine yakınlık duymazlar; yine de onları da birleştiren ilke ve aynı yere çeken ağırlık bir arada tutar. Düşünce ise kendine has biçimde soydaşına yönelir, onunla birleşir; topluluk duygusu bölünmez.

12.30.1

Ἓν φῶς ἡλίου, κἂν διείργηται τοίχοις, ὄρεσιν, ἄλλοις μυρίοις. μία οὐσία κοινή, κἂν διείργηται ἰδίως ποιοῖς σώμασι μυρίοις. μία ψυχή, κἂν φύσεσι διείργηται μυρίαις καὶ ἰδίαις περιγραφαῖς. μία νοερὰ ψυχή, κἂν διακεκρίσθαι δοκῇ. τὰ μὲν οὖν ἄλλα μέρη τῶν εἰρημένων, οἷον πνεύματα καὶ ὑποκείμενα, ἀναίσθητα καὶ ἀνοικείωτα ἀλλήλοις· καίτοι κἀκεῖνα τὸ ἑνοῦν συνέχει καὶ τὸ ἐπὶ τὰ αὐτὰ βρῖθον. διάνοια δὲ ἰδίως ἐπὶ τὸ ὁμόφυλον τείνεται καὶ συνίσταται καὶ οὐ διείργεται τὸ κοινωνικὸν πάθος.

12.31.131. Bölüm

Ne istiyorsun? Soluk almayı sürdürmeyi mi? Hissetmeyi mi? Dürtü duymayı mı? Büyümeyi mi? Sonra yeniden durmayı mı? Sesini kullanmayı mı? Düşünmeyi mi? Bunlardan hangisi sana özlenmeye değer görünüyor? Her biri kolayca küçümsenebilir şeylerse, sonuncusuna, logos'a ve tanrıya uymaya yönel. Ama bunlara değer vermek, ölünce onlardan yoksun kalacağız diye üzülmek bununla çatışır.

12.31.1

Τί ἐπιζητεῖς; τὸ διαπνεῖσθαι; ἀλλὰ τὸ αἰσθάνεσθαι; τὸ ὁρμᾶν; τὸ αὔξεσθαι; τὸ λήγειν αὖθις; τὸ φωνῇ χρῆσθαι; τὸ διανοεῖσθαι; τί τούτων πόθου σοι ἄξιον δοκεῖ; εἰ δὲ ἕκαστα εὐκαταφρόνητα, πρόιθι ἐπὶ τελευταῖον τὸ ἕπεσθαι τῷ λόγῳ καὶ τῷ θεῷ. ἀλλὰ μάχεται τὸ τιμᾶν ταῦτα, τὸ ἄχθεσθαι εἰ διὰ τοῦ τεθνηκέναι στερήσεταί τις αὐτῶν.

12.32.132. Bölüm

Sınırsız ve uçsuz bucaksız zamanın ne kadar küçük bir parçası herkese ayrılmış; çünkü çabucak sonsuzlukta kaybolup gider. Bütün ousia'nın ne kadar küçük bir parçası; bütün psykhē'nin ne kadar küçük bir parçası; bütün yeryüzünün ne kadar küçük bir toprak kümesi üzerinde sürünüyorsun. Bütün bunları düşünerek, kendi tabiatının yönelttiği gibi yapmaktan ve ortak tabiatın getirdiğine katlanmaktan başka hiçbir şeyi büyük sayma.

12.32.1

Πόστον μέρος τοῦ ἀπείρου καὶ ἀχανοῦς αἰῶνος ἀπομεμέρισται ἑκάστῳ· τάχιστα γὰρ ἐναφανίζεται τῷ ἀιδίῳ· πόστον δὲ τῆς ὅλης οὐσίας· πόστον δὲ τῆς ὅλης ψυχῆς· ἐν πόστῳ δὲ βωλαρίῳ τῆς ὅλης γῆς ἕρπεις. πάντα ταῦτα ἐνθυμούμενος μηδὲν μέγα φαντάζου ἢ τό, ὡς μὲν ἡ σὴ φύσις ἄγει ποιεῖν, πάσχειν δὲ ὡς ἡ κοινὴ φύσις φέρει.

12.33.133. Bölüm

Yönetici yeti kendini nasıl kullanıyor? Her şey bundadır. Gerisi, prohairesis'e bağlı olsun olmasın, ölüdür ve dumandır.

12.33.1

Πῶς ἑαυτῷ χρῆται τὸ ἡγεμονικόν; ἐν γὰρ τούτῳ τὸ πᾶν ἐστι. τὰ δὲ λοιπὰ ἢ προαιρετικά ἐστιν ἢ ἀπροαίρετα, νεκρὰ καὶ καπνός.

12.34.134. Bölüm

Ölümü küçümsemeye en çok kışkırtan düşünce şudur: Hazzı iyi, acıyı kötü sayanlar bile ölümü küçümsemişlerdir.

12.34.1

Πρὸς θανάτου καταφρόνησιν ἐγερτικώτατον ὅτι καὶ οἱ τὴν ἡδονὴν ἀγαθὸν καὶ τὸν πόνον κακὸν κρίνοντες ὅμως τούτου κατεφρόνησαν.

12.35.135. Bölüm

Yalnız yerinde olanı iyi sayan, doğru logos'a uygun daha çok ya da daha az eylem yapmayı bir tutan, kozmosu daha uzun ya da daha kısa süre seyretmeyi fark görmeyen biri için ölüm de korkulacak bir şey değildir.

12.35.1

Ὧι τὸ εὔκαιρον μόνον ἀγαθὸν καὶ ᾧ τὸ πλείους κατὰ λόγον ὀρθὸν πράξεις ἀποδοῦναι τῷ ὀλιγωτέρας ἐν ἴσῳ ἐστὶ καὶ ᾧ τὸν κόσμον θεωρῆσαι πλείονι ἢ ἐλάσσονι χρόνῳ οὐ διαφέρει, τούτῳ οὐδὲ ὁ θάνατος φοβερόν.

12.36.136. Bölüm

Ey insan, bu büyük şehirde vatandaş olarak yaşadın; beş yıl ya da üç yıl, sana ne fark eder? Çünkü kanunlara uygun olan herkes için eşittir. Seni şehirden bir zorba ya da adaletsiz bir yargıç değil de seni oraya getiren tabiat gönderiyorsa, bunda korkunç olan ne? Tıpkı bir komedya oyuncusunu, onu işe almış olan yöneticinin sahneden çıkarması gibi. "Ama beş perdenin hepsini değil, yalnız üçünü oynadım." "Doğru söyledin; ama hayatta üç perde bütün oyundur." Çünkü oyunun ne zaman tamamlandığını, bir zamanlar bileşimin, şimdi de çözülmenin sebebi olan belirler; sen ikisinin de sebebi değilsin. Öyleyse gönül hoşluğuyla git; çünkü seni gönderen de sana karşı gönlü hoş.

12.36.1

Ἄνθρωπε, ἐπολιτεύσω ἐν τῇ μεγάλῃ ταύτῃ πόλει· τί σοι διαφέρει, εἰ πέντε ἔτεσιν ⟨ἢ τρισί⟩; τὸ γὰρ κατὰ τοὺς νόμους ἴσον ἑκάστῳ. τί οὖν δεινόν, εἰ τῆς πόλεως ἀποπέμπει σε οὐ τύραννος οὐδὲ δικαστὴς ἄδικος, ἀλλ’ ἡ φύσις ἡ εἰσαγαγοῦσα, οἷον εἰ κωμῳδὸν ἀπολύοι τῆς σκηνῆς ὁ παραλαβὼν στρατηγός;—ἀλλ’ οὐκ εἶπον τὰ πέντε μέρη, ἀλλὰ τὰ τρία.—καλῶς εἶπας· ἐν μέντοι τῷ βίῳ τὰ τρία ὅλον τὸ δρᾶμά ἐστι. τὸ γὰρ τέλειον ἐκεῖνος ὁρίζει ὁ τότε μὲν τῆς συγκρίσεως. νῦν δὲ τῆς διαλύσεως αἴτιος· σὺ δὲ ἀναίτιος ἀμφοτέρων. ἄπιθι οὖν ἵλεως· καὶ γὰρ ὁ ἀπολύων ἵλεως.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…