VI. Kitap
6.1.11. Bölüm
Bütünün ousia'sı söz dinler, kolay biçim alır; onu yöneten logos'un içinde kötülük yapmak için hiçbir sebep yoktur; çünkü kötülüğü yoktur, kötü bir şey yapmaz, hiçbir şey ondan zarar görmez. Her şey ona göre olur ve tamamlanır.
Ἡ τῶν ὅλων οὐσία εὐπειθὴς καὶ εὐτρεπής, ὁ δὲ ταύτην διοικῶν λόγος οὐδεμίαν ἐν ἑαυτῷ αἰτίαν ἔχει τοῦ κακοποιεῖν· κακίαν γὰρ οὐκ ἔχει οὐδέ τι κακῶς ποιεῖ οὐδὲ βλάπτεταί τι ὑπ’ ἐκείνου. πάντα δὲ κατ’ ἐκεῖνον γίνεται καὶ περαίνεται.
6.2.12. Bölüm
Görevini üşüyerek mi ısınarak mı yaptığına aldırma; uykulu mu, uykusunu almış mı; kötülenerek mi, övülerek mi; ölürken mi, başka bir şey yaparken mi. Öldüğümüz eylem de hayatın eylemlerinden biridir; demek ki onda da şimdiki anı iyi yapmak yeter.
Μὴ διαφέρου πότερον ῥιγῶν ἢ θαλπόμενος τὸ πρέπον ποιεῖς, καὶ πότερον νυστάζων ἢ ἱκανῶς ὕπνου ἔχων, καὶ πότερον κακῶς ἀκούων ἢ εὐφημούμενος, καὶ πότερον ἀποθνῄσκων ἢ πράττων τι ἀλλοῖον· μία γὰρ τῶν βιωτικῶν πράξεων καὶ αὕτη ἐστί, καθ’ ἣν ἀποθνῄσκομεν· ἀρκεῖ οὖν καὶ ἐπὶ ταύτης τὸ παρὸν εὖ θέσθαι.
6.3.13. Bölüm
İçine bak; hiçbir şeyin ne kendine özgü keyfiyeti ne de değeri gözünden kaçsın.
Ἔσω βλέπε· μηδενὸς πράγματος μήτε ἡ ἰδία ποιότης μήτε ἡ ἀξία παρατρεχέτω σε.
6.4.14. Bölüm
Altta yatan her şey çok çabuk değişecek; ousia birse buharlaşacak, değilse dağılacak.
Πάντα τὰ ὑποκείμενα τάχιστα μεταβαλεῖ καὶ ἤτοι ἐκθυμιαθήσεται, εἴπερ ἥνωται ἡ οὐσία, ἢ σκεδασθήσεται.
6.5.15. Bölüm
Yöneten logos, nasıl bir hâlde olduğunu, ne yaptığını ve hangi madde üzerinde çalıştığını bilir.
Ὁ διοικῶν λόγος οἶδε πῶς διακείμενος καὶ τί ποιεῖ καὶ ἐπὶ τίνος ὕλης.
6.6.16. Bölüm
En iyi öç, onlara benzememektir.
Ἄριστος τρόπος τοῦ ἀμύνεσθαι τὸ μὴ ἐξομοιοῦσθαι.
6.7.17. Bölüm
Tek bir şeyden zevk al, onunla dinlen: Tanrıyı anarak ortaklığa yarar bir işten ortaklığa yarar başka bir işe geçmek.
Ἑνὶ τέρπου καὶ προσαναπαύου, τῷ ἀπὸ πράξεως κοινωνικῆς μεταβαίνειν ἐπὶ πρᾶξιν κοινωνικὴν σὺν μνήμῃ θεοῦ.
6.8.18. Bölüm
Yönetici yeti, kendini uyandıran, çeviren, kendini dilediği gibi yapan ve olup biten her şeyi kendine dilediği gibi gösterendir.
Τὸ ἡγεμονικόν ἐστι τὸ ἑαυτὸ ἐγεῖρον καὶ τρέπον καὶ ποιοῦν μὲν ἑαυτὸ οἷον ἂν καὶ θέλῃ, ποιοῦν δὲ ἑαυτῷ φαίνεσθαι πᾶν τὸ συμβαῖνον οἷον αὐτὸ θέλει.
6.9.19. Bölüm
Her şey bütünün tabiatına göre tamamlanır; dışarıdan saran, içeride sarılan ya da dışarıda ayrı duran başka bir tabiata göre değil.
Κατὰ τὴν τῶν ὅλων φύσιν ἕκαστα περαίνεται· οὐ γὰρ κατ’ ἄλλην γέ τινα φύσιν ἤτοι ἔξωθεν περιέχουσαν ἢ ἐμπεριεχομένην ἔνδον ἢ ἔξω ἀπηρτημένην.
6.10.110. Bölüm
Ya bir bulamaç, karışıklık ve dağılma vardır ya da birlik, düzen ve öngörü. İlkiyse, böyle rastgele bir yığın ve karmaşa içinde kalmayı neden isteyeyim? "Toprak olmak"tan başka neyi umursayayım? Neden altüst olayım? Ne yaparsam yapayım dağılma başıma gelecek. İkincisiyse saygı duyar, sarsılmaz, yönetene güvenirim.
Ἤτοι κυκεὼν καὶ ἀντεμπλοκὴ καὶ σκεδασμὸς ἢ ἕνωσις καὶ τάξις καὶ πρόνοια. εἰ μὲν οὗν τὰ πρότερα, τί καὶ ἐπιθυμῶ εἰκαίῳ συγκρίματι καὶ φυρμῷ τοιούτῳ ἐνδιατρίβειν; τί δέ μοι καὶ μέλει ἄλλου τινὸς ἢ τοῦ ὅπως ποτὲ ʽαἶα γίνεσθαιʼ; τί δὲ καὶ ταράσσομαι; ἥξει γὰρ ἐπʼ ἐμὲ ὁ σκεδασμός, ὅ τι ἂν ποιῶ. εἰ δὲ θάτερά ἐστι, σέβω καὶ εὐσταθῶ καὶ θαρρῶ τῷ διοικοῦντι.
6.11.111. Bölüm
Çevrendekiler seni sarsılmaya zorlar gibi olduğunda hemen kendine dön, zorunlu olanın ötesinde ritimden çıkma. Uyuma sürekli dönerek ona daha çok hâkim olursun.
Ὅταν ἀναγκασθῇς ὑπὸ τῶν περιεστηκότων οἱονεὶ διαταραχθῆναι, ταχέως ἐπάνιθι εἰς σεαυτὸν καὶ μὴ ὑπὲρ τὰ ἀναγκαῖα ἐξίστασο τοῦ ῥυθμοῦ· ἔσῃ γὰρ ἐγκρατέστερος τῆς ἁρμονίας τῷ συνεχῶς εἰς αὐτὴν ἐπανέρχεσθαι.
6.12.112. Bölüm
Aynı anda hem üvey annen hem annen olsa, ötekine hizmet eder, ama yine de sık sık annene dönerdin. Şimdi senin için saray ile felsefe budur. Sık sık buraya dön, onda dinlen; oradakileri sana, seni de orada katlanılır kılan odur.
Εἰ μητρυιάν τε ἅμα εἶχες καὶ μητέρα, ἐκείνην τ̓ ἂν ἐθεράπευες καὶ ὅμως ἡ ἐπάνοδός σοι πρὸς τὴν μητέρα συνεχὴς ἐγίνετο. τοῦτό σοι νῦν ἐστιν ἡ αὐλὴ καὶ ἡ φιλοσοφία· ὧδε πολλάκις ἐπάνιθι καὶ προσαναπαύου ταύτῃ, δι’ ἣν καὶ τὰ ἐκεῖ σοι ἀνεκτὰ φαίνεται καὶ σὺ ἐν αὐτοῖς ἀνεκτός.
6.13.113. Bölüm
Etler ve benzeri yiyecekler karşısında şöyle tasavvur etmek ne iyidir: Bu bir balığın ölüsü, bu bir kuşun ya da domuzun ölüsü. Yine: Falernum şarabı bir üzüm salkımının suyudur, mor kenarlı giysi koyun kılının bir deniz salyangozunun kanına batırılmışıdır. Cinsel birleşme ise bir bağırsak parçasının sürtünmesi ve bir kasılmayla biraz sümüğün boşalmasıdır. Bu tasavvurlar şeylerin kendisine ulaşır, içlerinden geçer ve ne olduklarını gösterir. Bütün hayat boyunca böyle yapmalı; şeyler pek inanılır göründüğünde onları soymalı, değersizliklerini görmeli, övündükleri kılıfı çıkarmalısın. Çünkü kibir korkunç bir aldatıcıdır; en ciddi şeylerle uğraştığını sandığın zaman en çok onun büyüsüne kapılırsın. Bak, Krates, Ksenokrates için bile ne diyor.
Οἷον δὴ τὸ φαντασίαν λαμβάνειν ἐπὶ τῶν ὄψων καὶ τῶν τοιούτων ἐδωδίμων, ὅτι νεκρὸς οὗτος ἰχθύος, οὗτος δὲ νεκρὸς ὄρνιθος ἢ χοίρου· καὶ πάλιν, ὅτι ὁ Φάλερνος χυλάριόν ἐστι σταφυλίου καὶ ἡ περιπόρφυρος τριχία προβατίου αἱματίῳ κόγχης δεδευμένα· καὶ ἐπὶ τῶν κατὰ τὴν συνουσίαν ἐντερίου παράτριψις καὶ μετά τινος σπασμοῦ μυξαρίου ἔκκρισις· οἷαι δὴ αὗταί εἰσιν αἱ φαντασίαι καθικνούμεναι αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ διεξιοῦσαι δι’ αὐτῶν, ὥστε ὁρᾶν οἷά τινά ποτέ ἐστιν· οὕτως δεῖ παρ’ ὅλον τὸν βίον ποιεῖν καὶ ὅπου λίαν ἀξιόπιστα τὰ πράγματα φαντάζεται, ἀπογυμνοῦν αὐτὰ καὶ τὴν εὐτέλειαν αὐτῶν καθορᾶν καὶ τὴν ἱστορίαν ἐφ’ ᾗ σεμνύνεται περιαιρεῖν. δεινὸς γὰρ ὁ τῦφος παραλογιστὴς καὶ ὅτε δοκεῖς μάλιστα περὶ τὰ σπουδαῖα καταγίνεσθαι, τότε μάλιστα καταγοητεύῃ. ὅρα γοῦν ὁ Κράτης τί περὶ αὐτοῦ τοῦ Ξενοκράτους λέγει.
6.14.114. Bölüm
Çoğunluğun hayran olduğu şeylerin büyük kısmı en genel türe, bir meleke ya da tabiatla bir arada tutulanlara girer: taşlar, ağaçlar, incirler, asmalar, zeytinler. Biraz daha ölçülü olanların hayran olduğu şeyler psykhē ile bir arada tutulanlara girer: sürüler, davarlar. Daha da zarif olanların hayran olduğu şeyler akıl sahibi psykhē ile tutulanlara girer; ama küllî psykhē'ye değil, sanatlı ya da başka bir işte becerikli olduğu için, hatta yalnız çok köle sahibi olmak için. Akıl sahibi, küllî ve şehir için yaratılmış psykhē'ye değer veren ise başka hiçbir şeye dönüp bakmaz; her şeyden önce kendi psykhē'sini akla ve ortaklığa uygun bir hâlde ve harekette tutar, aynı soydan olanla da bu yolda çalışır.
Τὰ πλεῖστα, ὦν ἡ πληθὺς θαυμάζει, εἰς γενικώτατα ἀνάγεται τὰ ὑπὸ ἕξεως ἣ φύσεως συνεχόμενα, λίθους, ξύλα, συκᾶς, ἀμπέλους, ἐλαίας· τὰ δὲ ὑπὸ τῶν ὀλίγῳ μετριωτέρων εἰς τὰ ὑπὸ ψυχῆς, οἶον ποίμνας, ἀγέλας· τὰ δὲ ὑπὸ τῶν ἔτι χαριεστέρων εἰς τὰ ὑπὸ λογικῆς ψυχῆς, οὐ μέντοι καθολικῆς, ἀλλὰ καθὸ τεχνικὴ ἢ ἄλλως πως ἐντρεχής, ἢ κατὰ ψιλὸν τὸ πλῆθος ἀνδραπόδων κεκτῆσθαι. ὁ δὲ ψυχὴν λογικὴν καθολικὴν καὶ πολιτικὴν τιμῶν οὐδὲν ἔτι τῶν ἄλλων ἐπιστρέφεται, πρὸ ἁπάντων δὲ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν λογικῶς καὶ κοινωνικῶς ἔχουσαν καὶ κινουμένην διασῴζει καὶ τῷ ὁμογενεῖ εἰς τοῦτο συνεργεῖ.
6.15.115. Bölüm
Kimi şeyler olmak için, kimi şeyler olup bitmek için acele eder; olmakta olanın da bir parçası çoktan sönmüştür. Akışlar ve değişmeler kozmosu durmadan yeniler, tıpkı zamanın kesintisiz akışının sonsuz zamanı hep yeni tutması gibi. Bu nehirde, üzerinde durmanın mümkün olmadığı, yanından akıp giden bu şeylerden hangisine değer verilebilir? Sanki biri yanından uçup geçen serçelerden birini sevmeye başlar ve serçe çoktan gözden kaybolmuştur. Herkesin hayatı da böyledir: kandan yükselen bir buhar, havadan alınan bir nefes. Her an yaptığımız gibi bir kez hava çekip geri vermek neyse, dün evvelsi gün doğarken edindiğin bütün soluma yetisini, onu ilk çektiğin yere geri vermek de odur.
Τὰ μὲν σπεύδει γίνεσθαι, τὰ δὲ σπεύδει γεγονέναι, καὶ τοῦ γινομένου δὲ ἤδη τι ἀπέσβη· ῥύσεις καὶ ἀλλοιώσεις ἀνανεοῦσι τὸν κόσμον διηνεκῶς, ὥσπερ τὸν ἄπειρον αἰῶνα ἡ τοῦ χρόνου ἀδιάλειπτος φορὰ νέον ἀεὶ παρέχεται. ἐν δὴ τούτῳ τῷ ποταμῷ τί ἄν τις τούτων τῶν παραθεόντων ἐκτιμήσειεν, ἐφ’ οὗ στῆναι οὐκ ἔξεστιν; ὥσπερ εἴ τίς τι τῶν παραπετομένων στρουθαρίων φιλεῖν ἄρχοιτο, τὸ δ’ ἤδη ἐξ ὀφθαλμῶν ἀπελήλυθεν. τοιοῦτον δή τι καὶ αὐτὴ ἡ ζωὴ ἑκάστου, οἷον ἡ ἀφ’ αἵματος ἀναθυμίασις καὶ ἡ ἐκ τοῦ ἀέρος ἀνάπνευσις· ὁποῖον γάρ ἐστι τὸ ἅπαξ ἑλκύσαι τὸν ἀέρα καὶ ἀποδοῦναι, ὅπερ παρέκαστον ποιοῦμεν, τοιοῦτόν ἐστι καὶ τὸ τὴν πᾶσαν ἀναπνευστικὴν δύναμιν, ἣν χθὲς καὶ πρῴην ἀποτεχθεὶς ἐκτήσω, ἀποδοῦναι ἐκεῖ ὅθεν τὸ πρῶτον ἔσπασας.
6.16.116. Bölüm
Bitkiler gibi nefes almak değerli değildir, davarlar ve yırtıcılar gibi solumak da, tasavvurla iz almak da, dürtüyle kukla gibi çekilmek de, sürü hâlinde yaşamak da, beslenmek de; beslenmek besinin artıklarını çıkarmaya benzer.
Οὔτε τὸ διαπνεῖσθαι ὡς τὰ φυτὰ τίμιον οὔτε τὸ ἀναπνεῖν ὡς τὰ βοσκήματα καὶ τὰ θηρία οὔτε τὸ τυποῦσθαι κατὰ φαντασίαν οὔτε τὸ νευροσπαστεῖσθαι καθ’ ὁρμὴν οὔτε τὸ συναγελάζεσθαι οὔτε τὸ τρέφεσθαι· τοῦτο γὰρ ὅμοιον τῷ ἀποκρίνειν τὰ περιττώματα τῆς τροφῆς.
6.16.2Peki değerli olan nedir? El çırpılması mı? Hayır. Dillerle el çırpılması da değil; çünkü çoğunluğun övgüsü dillerin çırpılmasıdır. Üç kuruşluk şöhreti de bıraktın; değerli ne kalıyor? Bence kendi yapına uygun olarak hareket etmek ve durmak; bakımın ve sanatların götürdüğü yer de burasıdır.
τί οὖν τίμιον; τὸ κροτεῖσθαι; οὐχί. οὐκοῦν οὐδὲ τὸ ὑπὸ γλωσσῶν κροτεῖσθαι· αἱ γὰρ παρὰ τῶν πολλῶν εὐφημίαι κρότος γλωσσῶν. ἀφῆκας οὖν καὶ τὸ δοξάριον· τί καταλείπεται τίμιον; δοκῶ μὲν τὸ κατὰ τὴν ἰδίαν κατασκευὴν κινεῖσθαι καὶ ἴσχεσθαι, ἐφ’ ὅ καὶ αἱ ἐπιμέλειαι ἄγουσι καὶ αἱ τέχναι.
6.16.3Çünkü her sanat, yaptığı şey hangi iş için yapıldıysa ona elverişli olmasını amaçlar; asmaya bakan bağcı da, tay terbiye eden de, köpeğe bakan da bunu arar. Terbiye ve öğretim neyin peşindedir?
ἥ τε γὰρ τέχνη πᾶσα τούτου στοχάζεται, ἵνα τὸ κατασκευασθὲν ἐπιτηδείως ἔχῃ πρὸς τὸ ἔργον πρὸς ὅ κατεσκεύασται· ὅ τε φυτουργὸς ⟨καὶ⟩ ὁ ἐπιμελούμενος τῆς ἀμπέλου, καὶ ὁ πωλοδάμνης καὶ ὁ τοῦ κυνὸς ἐπιμελούμενος τοῦτο ζητεῖ. αἱ δὲ παιδαγωγίαι, αἱ δὲ διδασκαλίαι ἐπὶ τί σπεύδουσιν;
6.16.4İşte değerli olan budur; bu yerindeyse başka hiçbir şey kazanmaya çalışmazsın. Başka birçok şeye değer vermekten vazgeçmeyecek misin? Vazgeçmezsen ne özgür ne kendine yeterli ne de duygulardan azade olursun; çünkü onları senden alabilecek olanları kıskanmak, çekememek, onlardan kuşkulanmak, değer verdiğin şeye sahip olanlara tuzak kurmak zorunda kalırsın. Kısacası bunlardan birine muhtaç olan kimsenin altüst olması, üstelik tanrıları da sık sık kınaması zorunludur.
ὧδε οὖν τὸ τίμιον καὶ τοῦτο μὲν ἂν εὖ ἔχῃ, οὐδὲν τῶν ἄλλων περιποιήσεις σεαυτῷ. οὐ παύσῃ καὶ ἄλλα πολλὰ τιμῶν; οὔτ’ οὖν ἐλεύθερος ἔσῃ οὔτε αὐτάρκης οὔτε ἀπαθής· ἀνάγκη γὰρ φθονεῖν, ζηλοτυπεῖν, ὑφορᾶσθαι τοὺς ἀφελέσθαι ἐκεῖνα δυναμένους, ἐπιβουλεύειν τοῖς ἔχουσι τὸ τιμώμενον ὑπὸ σοῦ. ὅλως πεφύρθαι ἀνάγκη τὸν ἐκείνων τινὸς ἐνδεῆ, προσέτι δὲ πολλὰ καὶ τοῖς θεοῖς μέμφεσθαι.
6.16.5Kendi düşüncene saygı ve değer ise seni hem kendinden hoşnut kılar, hem ortaklarınla uyumlu, hem de tanrılarla ahenkli; yani onların dağıttığı ve düzenlediği her şeyi över hâle getirir.
ἡ δὲ τῆς ἰδίας διανοίας αἰδὼς καὶ τιμὴ σεαυτῷ τε ἀρεστόν σε ποιήσει καὶ τοῖς κοινωνοῖς εὐάρμοστον καὶ τοῖς θεοῖς σύμφωνον, τουτέστιν ἐπαινοῦντα ὅσα ἐκεῖνοι διανέμουσι καὶ διατετάχασιν.
6.17.117. Bölüm
Yukarı, aşağı, daire çizerek: Unsurların hareketleri böyledir. Aretē'nin hareketi ise bunların hiçbirinde değildir; daha tanrısal bir şeydir, kavranması güç bir yoldan ilerler ve yolunu bulur.
Ἄνω, κάτω, κύκλῳ φοραὶ τῶν στοιχείων, ἡ δὲ τῆς ἀρετῆς κίνησις ἐν οὐδεμιᾷ τούτων, ἀλλὰ θειότερόν τι καὶ ὁδῷ δυσεπινοήτῳ προιοῦσα εὐοδεῖ.
6.18.118. Bölüm
Ne garip iş yapıyorlar! Aynı zamanda, kendileriyle birlikte yaşayan insanları övmek istemezler; ama hiç görmedikleri ve görmeyecekleri sonraki kuşaklarca övülmeyi çok önemserler. Bu, senden önce yaşayanların seni övmemiş olmasına üzülmeye yakın bir şeydir.
Οἷόν ἐστιν ὃ ποιοῦσι. τοὺς μὲν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ χρόνου καὶ μεθ’ ἑαυτῶν ζῶντας ἀνθρώπους εὐφημεῖν οὐ θέλουσιν, αὐτοὶ δὲ ὑπὸ τῶν μεταγενεστέρων εὐφημηθῆναι, οὓς οὔτε εἶδόν ποτε οὔτε ὄψονται, περὶ πολλοῦ ποιοῦνται. τοῦτο δὲ ἐγγύς ἐστι τῷ λυπηθῆναι ἄν, ὅτι οὐχὶ καὶ οἱ προγενέστεροι περὶ σοῦ λόγους εὐφήμους ἐποιοῦντο.
6.19.119. Bölüm
Bir şey senin için zor başarılır diye onu insan için imkânsız sanma; insan için mümkün ve ona yakışır olan bir şeyin sana da erişilir olduğunu düşün.
Μή, εἴ τι αὐτῷ σοὶ δυσκαταπόνητον, τοῦτο ἀνθρώπῳ ἀδύνατον ὑπολαμβάνειν, ἀλλ’ εἴ τι ἀνθρώπῳ δυνατὸν καὶ οἰκεῖον, τοῦτο καὶ σεαυτῷ ἐφικτὸν νόμιζε.
6.20.120. Bölüm
İdman yerinde biri tırnaklarıyla bizi tırmalar, kafa atıp yara açar; ama bunu öne sürmez, gücenmez, sonra da onu kötü niyetli diye kuşkulanmayız. Yine de sakınırız; ama düşman gibi ya da kuşkuyla değil, iyi niyetle kenara çekilerek. Hayatın öteki kesimlerinde de böyle olalım; birlikte idman yapar gibi olanların birçok şeyini görmezden gelelim. Çünkü dediğim gibi, kuşkulanmadan ve nefret etmeden kenara çekilmek mümkündür.
Ἐν τοῖς γυμνασίοις καὶ ὄνυξι κατέδρυψέ τις καὶ τῇ κεφαλῇ ἐρραγεὶς πληγὴν ἐποίησεν, ἀλλ’ οὔτε ἐπισημαινόμεθα οὔτε προσκόπτομεν οὔτε ὑφορώμεθα ὕστερον ὡς ἐπίβουλον· καίτοι φυλαττόμεθα, οὐ μέντοι ὡς ἐχθρὸν οὐδὲ μεθ’ ὑποψίας, ἀλλ’ ἐκκλίσεως εὐμενοῦς. τοιοῦτόν τι γινέσθω καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς μέρεσι τοῦ βίου· πολλὰ παρενθυμώμεθα τῶν οἷον προσγυμναζομένων. ἔξεστι γάρ, ὡς ἔφην, ἐκκλίνειν καὶ μήτε ὑποπτεύειν μήτε ἀπέχθεσθαι.
6.21.121. Bölüm
Biri beni çürütebilir ve yanlış düşündüğümü ya da yanlış yaptığımı gösterebilirse, seve seve değişirim. Çünkü hakikati arıyorum; hakikatten kimse zarar görmemiştir, zarar gören kendi aldanışında ve cehaletinde direnendir.
Εἴ τίς με ἐλέγξαι καὶ παραστῆσαί μοι, ὅτι οὐκ ὀρθῶς ὑπολαμβάνω ἢ πράσσω, δύναται, χαίρων μεταθήσομαι· ζητῶ γὰρ τὴν ἀλήθειαν, ὑφ’ ἧς οὐδεὶς πώποτε ἐβλάβη, βλάπτεται δὲ ὁ ἐπιμένων ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀπάτης καὶ ἀγνοίας.
6.22.122. Bölüm
Ben kendi ödevimi yapıyorum, başka şeyler beni yoldan çevirmiyor; çünkü onlar ya cansız, ya akılsız, ya da yolunu şaşırmış ve bilmeyen şeylerdir.
Ἐγὼ τὸ ἐμαυτοῦ καθῆκον ποιῶ, τὰ ἄλλα με οὐ περισπᾷ· ἤτοι γὰρ ἄψυχα ἢ ἄλογα ἢ πεπλανημένα καὶ τὴν ὁδὸν ἀγνοοῦντα.
6.23.123. Bölüm
Akılsız hayvanlara ve genel olarak şeylere ve nesnelere, logos'u olan biri olarak, logos'u olmayanlara yakışır biçimde yüce gönüllü ve özgürce davran; insanlara logos'u olanlar olarak ortaklık anlayışıyla davran; her şeyde tanrılara yakar. Bunları ne kadar süre yapacağına aldırma; böyle üç saat bile yeter.
Τοῖς μὲν ἀλόγοις ζῴοις καὶ καθόλου πράγμασι καὶ ὑποκειμένοις, ὡς λόγον ἔχων λόγον μὴ ἔχουσι, χρῶ μεγαλοφρόνως καὶ ἐλευθέρως· τοῖς δὲ ἀνθρώποις, ὡς λόγον ἔχουσι, χρῶ κοινωνικῶς· ἐφ’ ἅπασι δὲ θεοὺς ἐπικαλοῦ. καὶ μὴ διαφέρου πρὸς τὸ πόσῳ χρόνῳ ταῦτα πράξεις· ἀρκοῦσι γὰρ καὶ τρεῖς ὧραι τοιαῦται.
6.24.124. Bölüm
Makedonyalı İskender ile seyisi öldükten sonra aynı duruma düştüler: Ya kozmosun aynı tohum logos'larına geri alındılar ya da aynı şekilde atomlara dağıldılar.
Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδὼν καὶ ὁ ὀρεωκόμος αὐτοῦ ἀποθανόντες εἰς ταὐτὸ κατέστησαν· ἤτοι γὰρ ἀνελήφθησαν εἰς τοὺς αὐτοὺς τοῦ κόσμου σπερματικοὺς λόγους ἢ διεσκεδάσθησαν ὁμοίως εἰς τὰς ἀτόμους.
6.25.125. Bölüm
Aynı anda her birimizin içinde hem bedene hem psykhē'ye ait ne kadar çok şeyin olup bittiğini düşün. Böylece kozmos dediğimiz şu tek ve bütün varlıkta çok daha fazlasının, hatta olup biten her şeyin aynı anda bulunmasına şaşmazsın.
Ἐνθυμήθητι πόσα κατὰ τὸν αὐτὸν ἀκαριαῖον χρόνον ἐν ἑκάστῳ ἡμῶν ἅμα γίνεται σωματικὰ ὁμοῦ καὶ ψυχικά. καὶ οὕτως οὐ θαυμάσεις εἰ πολὺ πλείω, μᾶλλον δὲ πάντα τὰ γινόμενα ἐν τῷ ἑνί τε καὶ σύμπαντι, ὃ δὴ κόσμον ὀνομάζομεν, ἅμα ἐνυφίσταται.
6.26.126. Bölüm
Biri sana Antoninus adının nasıl yazıldığını sorsa, harfleri tek tek bağırarak mı söylersin? Peki öfkelenirlerse sen de karşılık mı öfkelenirsin? Harfleri sakin sakin sırayla saymaz mısın? Burada da her ödevin belli sayılardan oluştuğunu unutma. Bunları gözetmeli, telaşlanmamalı, sana sıkıntı verenlere karşılık sıkıntı vermemeli, önündeki işi yol üzere bitirmelisin.
Ἐάν τίς σοι προβάλῃ πῶς γράφεται τὸ Ἀντωνίνου ὄνομα, μήτι κατεντεινόμενος προοίσῃ ἕκαστον τῶν στοιχείων; τί οὖν ἐὰν ὀργίζωνται, μήτι ἀντοργιῇ; μήτι οὐκ ἐξαριθμήσῃ πρᾴως προιὼν ἕκαστον τῶν γραμμάτων; οὕτως οὖν καὶ ἐνθάδε μέμνησο ὅτι πᾶν καθῆκον ἐξ ἀριθμῶν τινῶν συμπληροῦται. τούτους δεῖ τηροῦντα καὶ μὴ θορυβούμενον μηδὲ τοῖς δυσχεραίνουσιν ἀντιδυσχεραίνοντα περαίνειν ὁδῷ τὸ προκείμενον.
6.27.127. Bölüm
İnsanların kendilerine yakın ve yararlı görünen şeylere yönelmesine izin vermemek ne kadar acımasızca! Oysa hata ediyorlar diye kızdığında, bir bakıma onlara bunu yapma izni vermemiş olursun. Çünkü onlar her hâlükârda kendilerine yakın ve yararlı buldukları şeye yönelirler. "Ama durum öyle değil." Öyleyse kızmadan öğret ve göster.
Πῶς ὠμόν ἐστι μὴ ἐπιτρέπειν τοῖς ἀνθρώποις ὁρμᾶν ἐπὶ τὰ φαινόμενα αὐτοῖς οἰκεῖα καὶ συμφέροντα. καίτοι τρόπον τινὰ οὐ συγχωρεῖς αὐτοῖς τοῦτο ποιεῖν, ὅταν ἀγανακτῇς, ὅτι ἁμαρτάνουσι· φέρονται γὰρ πάντως ὡς ἐπὶ οἰκεῖα καὶ συμφέροντα αὐτοῖς. —ἀλλ’ οὐκ ἔχει οὕτως.— οὐκοῦν δίδασκε καὶ δείκνυε μὴ ἀγανακτῶν.
6.28.128. Bölüm
Ölüm, hislerin çarpışından, dürtülerin kukla ipi çekişinden, düşüncenin gezinmesinden ve ete hizmetten dinlenmedir.
Θάνατος ἀνάπαυλα αἰσθητικῆς ἀντιτυπίας καὶ ὁρμητικῆς νευροσπαστίας καὶ διανοητικῆς διεξόδου καὶ τῆς πρὸς τὴν σάρκα λειτουργίας.
6.29.129. Bölüm
Bedenin pes etmediği bir hayatta psykhē'nin ondan önce pes etmesi utanç vericidir.
Αἰσχρόν ἐστιν, ἐν ᾧ βίῳ τὸ σῶμά σοι μὴ ἀπαυδᾷ, ἐν τούτῳ τὴν ψυχὴν προαπαυδᾶν.
6.30.130. Bölüm
Bak, Caesar'laşma, bu boyaya boyanma; olan şeydir. Kendini sade, iyi, lekesiz, ağırbaşlı, gösterişsiz, adaletin dostu, dindar, iyi niyetli, sevecen, yakışan işlerde güçlü tut. Felsefenin seni yapmak istediği kişi olarak kalmak için mücadele et. Tanrılara saygı göster, insanları koru. Hayat kısa; yeryüzündeki hayatın tek meyvesi temiz bir tutum ve ortaklığa yarar işlerdir.
Ὅρα μὴ ἀποκαισαρωθῇς, μὴ βαφῇς· γίνεται γάρ. τήρησον οὖν σεαυτὸν ἁπλοῦν, ἀγαθόν, ἀκέραιον, σεμνόν, ἄκομψον, τοῦ δικαίου φίλον, θεοσεβῆ, εὐμενῆ, φιλόστοργον, ἐρρωμένον πρὸς τὰ πρέποντα ἔργα. ἀγώνισαι, ἵνα τοιοῦτος συμμείνῃς, οἷόν σε ἠθέλησε ποιῆσαι φιλοσοφία. αἰδοῦ θεούς, σῷζε ἀνθρώπους. βραχὺς ὁ βίος· εἶς καρπὸς τῆς ἐπιγείου ζωῆς, διάθεσις ὁσία καὶ πράξεις κοινωνικαί.
6.30.2Her şeyi Antoninus'un öğrencisi gibi yap: Logos'a uygun işlerdeki kararlılığı, her yerdeki tekdüzeliği, temizliği, yüzünün dinginliği, tatlılığı, boş şöhrete düşkün olmayışı, şeyleri kavramaktaki hırsı.
πάντα ὡς Ἀντωνίνου μαθητής· τὸ ὑπὲρ τῶν κατὰ λόγον πρασσομένων εὔτονον ἐκείνου καὶ τὸ ὁμαλὲς πανταχοῦ καὶ τὸ ὅσιον καὶ τὸ εὔδιον τοῦ προσώπου καὶ τὸ μειλίχιον καὶ τὸ ἀκενόδοξον καὶ τὸ περὶ τὴν κατάληψιν τῶν πραγμάτων φιλότιμον·
6.30.3Bir şeyi iyice görüp açıkça anlamadan asla bırakmayışını; kendisini haksız yere suçlayanlara karşılık suçlamadan katlanışını; hiçbir şeye acele etmeyişini; iftiralara kulak vermeyişini; huyların ve işlerin titiz bir sınayıcısı oluşunu, ama ayıplamayışını, ürkek, kuşkucu, sofist olmayışını; az şeyle, örneğin ev, yatak, giysi, yiyecek ve hizmetle yetinişini.
καὶ ὡς ἐκεῖνος οὐκ ἄν τι ὅλως παρῆκε μὴ πρότερον εὖ μάλα κατιδὼν καὶ σαφῶς νοήσας· καὶ ὡς ἔφερεν ἐκεῖνος τοὺς ἀδίκως αὐτὸν μεμφομένους μὴ ἀντιμεμφόμενος· καὶ ὡς ἐπ’ οὐδὲν ἔσπευδεν· καὶ ὠς διαβολὰς οὐκ ἐδέχετο· καὶ ὡς ἀκριβὴς ἦν ἐξεταστὴς ἠθῶν καὶ πράξεων καὶ οὐκ ὀνειδιστής, οὐ ψοφοδεής, οὐχ ὑπόπτης, οὐ σοφιστής· καὶ ὡς ὀλίγοις ἀρκούμενος, οἷον οἰκήσει, στρωμνῇ, ἐσθῆτι, τροφῇ, ὑπηρεσίᾳ·
6.30.4Çalışkanlığını, sabrını; sade yemesi yüzünden akşama kadar aynı yerde kalabilmesini, artıklarını çıkarmak için bile alışılmış saatin dışında bir şeye ihtiyaç duymayışını; dostluklarındaki sağlamlığı ve değişmezliği; görüşlerine açıkça karşı çıkanlara katlanışını, biri daha iyisini gösterdiğinde sevinişini; batıl inanca düşmeden dindar oluşunu hatırla. Böylece son saatin, onunki gibi, seni vicdanı rahat bulsun.
καὶ ὡς φιλόπονος καὶ μακρόθυμος· καὶ οἷος μένειν ἐν τῷ ⟨αὐτῷ⟩ μέχρι ἑσπέρας, διὰ τὴν λιτὴν δίαιταν μηδὲ τοῦ ἀποκρίνειν τὰ περιττώματα παρὰ τὴν συνήθη ὥραν χρῄζων· καὶ τὸ βέβαιον καὶ ὅμοιον ἐν ταῖς φιλίαις αὐτοῦ· καὶ τὸ ἀνέχεσθαι ⟨τῶν⟩ ἀντιβαινόντων παρρησιαστικῶς ταῖς γνώμαις αὐτοῦ καὶ χαίρειν εἴ τίς ⟨τι⟩ δεικνύοι κρεῖττον· καὶ ὡς θεοσεβὴς χωρὶς δεισιδαιμονίας· ἵν’ οὕτως εὐσυνειδήτῳ σοι ἐπιστῇ ἠ τελευταία ὥρα ὡς ἐκείνῳ.
6.31.131. Bölüm
Ayıl, kendine gel; uyanıp seni rahatsız edenin rüyalar olduğunu anladıktan sonra, yeniden uyanık olarak bunlara da onlara baktığın gibi bak.
Ἀνάνηφε καὶ ἀνακαλοῦ σεαυτὸν καὶ ἐξυπνισθεὶς πάλιν καὶ ἐννοήσας ὅτι ὄνειροί σοι ἠνώχλουν, πάλιν ἐγρηγορὼς βλέπε ταῦτα, ὡς ἐκεῖνα ἔβλεπες.
6.32.132. Bölüm
Bir bedencikten ve psykhē'den oluşuyorum. Bedenciğe her şey kayıtsızdır; çünkü ayırt edemez. Düşünceye ise kendi fiilleri olmayan her şey kayıtsızdır; kendi fiilleri olanların hepsi ona bağlıdır. Ama bunlardan da yalnız şimdiki ile uğraşır; gelecekteki ve geçmişteki fiilleri de artık kayıtsızdır.
Ἐκ σωματίου εἰμὶ καὶ ψυχῆς. τῷ μὲν οὖν σωματίῳ πάντα ἀδιάφορα· οὐδὲ γὰρ δύναται διαφέρεσθαι. τῇ δὲ διανοίᾳ ἀδιάφορα ὅσα μή ἐστιν αὐτῆς ἐνεργήματα· ὅσα δέ γε αὐτῆς ἐστιν ἐνεργήματα, ταῦτα πάντα ἐπ’ αὐτῇ ἐστιν. καὶ τούτων μέντοι περὶ μόνον τὸ παρὸν πραγματεύεται· τὰ γὰρ μέλλοντα καὶ παρῳχηκότα ἐνεργήματα αὐτῆς καὶ αὐτὰ ἤδη ἀδιάφορα.
6.33.133. Bölüm
Ayak ayağın, el elin işini yaptığı sürece çaba el için de ayak için de tabiata aykırı değildir. İnsan için de, insan olarak, insanın işini yaptığı sürece çaba tabiata aykırı değildir. Tabiatına aykırı değilse ona göre kötü de değildir.
Οὐκ ἔστιν ὁ πόνος τῇ χειρὶ οὐδὲ τῷ ποδὶ παρὰ φύσιν, μέχρις ἂν ποιῇ ὁ ποῦς τὰ τοῦ ποδὸς καὶ ἡ χεὶρ τὰ τῆς χειρός. οὕτως οὗν οὐδὲ ἀνθρώπῳ ὡς ἀνθρώπῳ παρὰ φύσιν ἐστὶν ὁ πόνος, μέχρις ἂν ποιῇ τὰ τοῦ ἀνθρώπου. εἰ δὲ παρὰ φύσιν αὐτῷ οὐκ ἔστιν, οὐδὲ κακόν ἐστιν αὐτῷ.
6.34.134. Bölüm
Ne büyük hazlar yaşadı haydutlar, köçekler, baba katilleri, zorbalar!
Ἡλίκας ἡδονὰς ἥσθησαν λῃσταί, κίναιδοι, πατραλοῖαι, τύραννοι.
6.35.135. Bölüm
Görmüyor musun, sanatkârlar sıradan insanlara bir ölçüde uyar, ama yine de sanatlarının logos'una sıkı sıkıya bağlı kalır, ondan ayrılmaya katlanmazlar? Mimarın ve hekimin kendi sanatlarının logos'una, insanın tanrılarla ortak olan kendi logos'una gösterdiğinden daha çok saygı göstermesi korkunç değil mi?
Οὐχ ὁρᾷς πῶς οἱ βάναυσοι τεχνῖται ἁρμόζονται μὲν μέχρι τινὸς πρὸς τοὺς ἰδιώτας, οὐδὲν ἧσσον μέντοι ἀντέχονται τοῦ λόγου τῆς τέχνης καὶ τούτου ἀποστῆναι οὐχ ὑπομένουσιν; οὐ δεινὸν εἰ ὁ ἀρχιτέκτων καὶ ὁ ἰατρὸς μᾶλλον αἰδέσονται τὸν τῆς ἰδίας τέχνης λόγον ἢ ὁ ἄνθρωπος τὸν ἑαυτοῦ, ὃς αὐτῷ κοινός ἐστι πρὸς τοὺς θεούς;
6.36.136. Bölüm
Asya, Avrupa kozmosun birer köşesi; bütün deniz kozmosun bir damlası; Athos kozmosun bir toprak parçası; şimdiki zamanın tamamı ebediyetin bir noktası. Her şey küçük, kolay değişen, kaybolup giden.
Her şey oradan, o ortak yönetici yetiden çıkarak ya da onun bir sonucu olarak gelir. Aslanın ağzı da, zehir de, her kötülük de, diken gibi, çamur gibi, o saygın ve güzel şeylerin yan ürünleridir. Öyleyse bunları saygı duyduğun şeye yabancı tasavvur etme; her şeyin kaynağını düşün.
Ἡ Ἀσία, ἡ Εὐρώπη γωνίαι τοῦ κόσμου· πᾶν πέλαγος σταγὼν τοῦ κόσμου· Ἄθως βωλάριον τοῦ κόσμου· πᾶν τὸ ἐνεστὼς τοῦ χρόνου στιγμὴ τοῦ αἰῶνος. πάντα μικρά, εὔτρεπτα, ἐναφανιζόμενα. Πάντα ἐκεῖθεν ἔρχεται, ἀπ’ ἐκείνου τοῦ κοινοῦ ἡγεμονικοῦ ὁρμήσαντα ἣ κατ’ ἐπακολούθησιν. καὶ τὸ χάσμα οὖν τοῦ λέοντος καὶ τὸ δηλητήριον καὶ πᾶσα κακουργία ὡς ἄκανθα, ὡς βόρβορος, ἐκείνων ἐπιγεννήματα τῶν σεμνῶν καὶ καλῶν. μὴ οὖν αὐτὰ ἀλλότρια τούτου οὗ σέβεις φαντάζου, ἀλλὰ τὴν πάντων πηγὴν ἐπιλογίζου.
6.37.137. Bölüm
Şimdiyi gören her şeyi görmüştür: ezelden beri olanları da sonsuza dek olacakları da. Çünkü hepsi aynı soydan, aynı biçimdendir.
Ὁ τὰ νῦν ἰδὼν πάντα ἑώρακεν, ὅσα τε ἐξ ἀιδίου ἐγένετο καὶ ὅσα εἰς τὸ ἄπειρον ἔσται· πάντα γὰρ ὁμογενῆ καὶ ὁμοειδῆ.
6.38.138. Bölüm
Kozmostaki her şeyin birbirine bağlılığını ve birbiriyle ilişkisini sık sık düşün. Çünkü bir bakıma her şey birbirine örülmüştür ve bu yüzden her şey birbirinin dostudur; bir şey ötekinin ardından gelir, gerilimin hareketi, ortak soluk ve ousia'nın birliği sayesinde.
Πολλάκις ἐνθυμοῦ τὴν ἐπισύνδεσιν πάντων τῶν ἐν τῷ κόσμῳ καὶ σχέσιν πρὸς ἄλληλα. τρόπον γάρ τινα πάντα ἀλλήλοις ἐπιπέπλεκται καὶ πάντα κατὰ τοῦτο φίλα ἀλλήλοις ἐστί· καὶ γὰρ ἄλλῳ ἑξῆς ἐστι τοῦτο διὰ τὴν τονικὴν κίνησιν καὶ σύμπνοιαν καὶ τὴν ἕνωσιν τῆς οὐσίας.
6.39.139. Bölüm
Payına düşen şeylere kendini uydur; payına düşen insanları sev, ama gerçekten sev.
Οἷς συγκεκλήρωσαι πράγμασι, τούτοις συνάρμοζε σεαυτὸν καὶ οἷς συνείληχας ἀνθρώποις, τούτους φίλει, ἀλλ’ ἀληθινῶς.
6.40.140. Bölüm
Bir alet, bir araç, bir gereç ne için yapıldıysa onu yapıyorsa iyi durumdadır; oysa onu yapan artık orada değildir. Tabiatın bir arada tuttuğu şeylerde ise yapan kuvve içeridedir ve orada kalır. Bu yüzden ona daha çok saygı göstermeli ve onun dileğine göre yaşayıp davranırsan her şeyin senin aklına göre olacağını bilmelisin. Bütün için de kendi işleri böylece akla göredir.
Ὄργανον, ἐργαλεῖον, σκεῦος πᾶν εἰ πρὸς ὃ κατεσκεύασται ποιεῖ, εὖ ἔχει· καίτοι ἐκεῖ ὁ κατασκευάσας ἐκποδών. ἐπὶ δὲ τῶν ὑπὸ φύσεως συνεχομένων ἔνδον ἐστὶ καὶ παραμένει ἡ κατασκευάσοσα δύναμις· καθὸ καὶ μᾶλλον αἰδεῖσθαι αὐτὴν δεῖ καὶ νομίζειν, ἐὰν κατὰ τὸ βούλημα ταύτης ἔχῃς καὶ διεξάγῃς, ἔχειν σοι πάντα κατὰ νοῦν. ἔχει δὲ οὕτως καὶ τῷ παντὶ κατὰ νοῦν τὰ ἑαυτοῦ.
6.41.141. Bölüm
Prohairesis'ine bağlı olmayan şeylerden birini kendine iyi ya da kötü sayarsan, o kötülüğe düştüğünde ya da o iyiliği kaçırdığında tanrıları suçlaman ve bu kaçırmanın ya da düşmenin sorumlusu olan ya da olacağından kuşkulandığın insanlardan nefret etmen zorunludur. Bunlara önem verdiğimiz için de çok haksızlık ederiz. Oysa yalnız bize bağlı olanları iyi ve kötü sayarsak, ne tanrıyı suçlamak ne de insana düşman gibi karşı durmak için bir sebep kalır.
Ὅ τι ἂν τῶν ἀπροαιρέτων ὑποστήσῃ σαυτῷ ἀγαθὸν ἢ κακόν, ἀνάγκη κατὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ τοιούτου κακοῦ ἢ τὴν ἀπότευξιν τοῦ τοιούτου ἀγαθοῦ μέμψασθαί σε θεοῖς καὶ ἀνθρώπους δὲ μισῆσαι τοὺς αἰτίους ὄντας ἢ ὑποπτευομένους ἔσεσθαι τῆς ἀποτεύξεως ἢ τῆς περιπτώσεως· καὶ ἀδικοῦμεν δὴ πολλὰ διὰ τὴν πρὸς ταῦτα διαφοράν. ἐὰν δὲ μόνα τὰ ἐφ’ ἡμῖν ἀγαθὰ καὶ κακὰ κρίνωμεν, οὐδεμία αἰτία καταλείπεται οὔτε θεῷ ἐγκαλέσαι οὔτε πρὸς ἄνθρωπον στῆναι στάσιν πολεμίου.
6.42.142. Bölüm
Hepimiz tek bir sonuç için çalışıyoruz: kimimiz bilerek ve anlayarak, kimimiz farkında olmadan. Herakleitos da sanırım uyuyanların kozmosta olup bitenlerin işçileri ve iş ortakları olduğunu bu anlamda söyler. Herkes başka bir yoldan katkıda bulunur; kınayan, olup bitene karşı çıkmaya ve onu yok etmeye çalışan bile fazlasıyla bulunur, çünkü kozmosun böylesine de ihtiyacı vardı. Sana düşen, kendini hangilerinin arasına koyduğunu anlamaktır. Bütünü yöneten seni elbette iyi kullanacak ve iş ortaklarının bir parçası olarak kabul edecektir. Ama sen Khrysippos'un andığı, oyundaki bayağı ve gülünç dize gibi bir parça olma.
Πάντες εἰς ἓν ἀποτέλεσμα συνεργοῦμεν, οἱ μὲν εἰδότως καὶ παρακολουθητικῶς, οἱ δὲ ἀνεπιστάτως, ὥσπερ καὶ τοὺς καθεύδοντας, οἶμαι, ὁ Ἡράκλειτος ἐργάτας εἶναι λέγει καὶ συνεργοὺς τῶν ἐν τῷ κόσμῳ γινομένων. ἄλλος δὲ κατ’ ἄλλο συνεργεῖ, ἐκ περιουσίας δὲ καὶ ὁ μεμφόμενος καὶ ὁ ἀντιβαίνειν πειρώμενος καὶ ἀναιρεῖν τὰ γινόμενα· καὶ γὰρ τοῦ τοιούτου ἔχρῃζεν ὁ κόσμος. λοιπὸν οὖν σύνες εἰς τίνας σεαυτὸν κατατάσσεις· ἐκεῖνος μὲν γὰρ πάντως σοι καλῶς χρήσεται ὁ τὰ ὅλα διοικῶν καὶ παραδέξεταί σε ὡς μέρος τι τῶν συνεργῶν καὶ συνεργητικῶν, ἀλλὰ σὺ μὴ τοιοῦτο μέρος γένῃ, οἷος ὁ εὐτελὴς καὶ γελοῖος στίχος ἐν τῷ δράματι, οὗ Χρύσιππος μέμνηται.
6.43.143. Bölüm
Güneş yağmurun işini yapmaya mı kalkar? Asklepios, Bereket Tanrıçası'nın işini mi? Yıldızların her biri? Farklı değiller mi, ama aynı şey için birlikte çalışmıyorlar mı?
Μήτι ὁ ἥλιος τὰ τοῦ ὑετοῦ ἀξιοῖ ποιεῖν; μήτι ὁ Ἀσκληπιὸς τὰ τῆς Καρποφόρου; τί δὲ τῶν ἄστρων ἕκαστον; οὐχὶ διάφορα μέν, συνεργὰ δὲ πρὸς ταὐτόν;
6.44.144. Bölüm
Tanrılar benim ve başıma gelmesi gerekenler hakkında karar verdilerse iyi karar verdiler; kararsız bir tanrı düşünmek bile kolay değil. Bana kötülük etmeye ne sebeple yönelsinler? Bundan kendilerine ya da en çok gözettikleri bütüne ne kazanç gelir? Benim hakkımda özel olarak karar vermedilerse, bütün hakkında her hâlde karar verdiler; ben de onun sonucu olarak başıma gelenleri kucaklamalı ve sevmeliyim.
Εἰ μὲν οὖν ἐβουλεύσαντο περὶ ἐμοῦ καὶ τῶν ἐμοὶ συμβῆναι ὀφειλόντων οἱ θεοί, καλῶς ἐβουλεύσαντο· ἄβουλον γὰρ θεὸν οὐδὲ ἐπινοῆσαι ῥᾴδιον, κακοποιῆσαι δέ με διὰ τίνα αἰτίαν ἔμελλον ὁρμᾶν; τί γὰρ αὐτοῖς ἢ τῷ κοινῷ, οὗ μάλιστα προνοοῦνται, ἐκ τούτου περιεγένετο; εἰ δὲ μὴ ἐβουλεύσαντο κατ’ ἰδίαν περὶ ἐμοῦ, περί γε τῶν κοινῶν πάντως ἐβουλεύσαντο, οἷς κατ’ ἐπακολούθησιν καὶ ταῦτα συμβαίνοντα ἀσπάζεσθαι καὶ στέργειν ὀφείλω.
6.44.2Hiçbir şey hakkında karar vermiyorlarsa (buna inanmak dine aykırıdır; yoksa kurban kesmeyelim, dua etmeyelim, yemin etmeyelim, tanrılar yanımızda ve bizimle birlikte yaşıyormuş gibi yaptığımız öteki işleri de yapmayalım), bize ait hiçbir şey hakkında karar vermiyorlarsa, ben kendim hakkında karar verebilirim; yararımı düşünmek bana düşer. Herkese yararlı olan, kendi yapısına ve tabiatına uygun olandır; benim tabiatım ise akıl sahibi ve şehre yatkındır.
Antoninus olarak şehrim ve vatanım Roma, insan olarak kozmostur. Benim için iyi olan yalnız bu şehirlere yararlı olanlardır.
εἰ δʼ ἄρα περὶ μηδενὸς βουλεύονται (πιστεύειν μὲν οὐχ ὅσιον ἢ μηδὲ θύωμεν μηδὲ εὐχώμεθα μηδὲ ὀμνύωμεν μηδὲ τὰ ἄλλα πράσσωμεν ἃ παρ’ ἕκαστα ὡς πρὸς παρόντας καὶ συμβιοῦντας τοὺς θεοὺς πράσσομεν), εἰ δ’ ἄρα περὶ μηδενὸς τῶν καθ’ ἡμᾶς βουλεύονται, ἐμοὶ μὲν ἔξεστι περὶ ἐμαυτοῦ βουλεύεσθαι, ἐμοὶ δέ ἐστι σκέψις περὶ τοῦ συμφέροντος. συμφέρει δὲ ἑκάστῳ τὸ κατὰ τὴν ἑαυτοῦ κατασκευὴν καὶ φύσιν, ἡ δὲ ἐμὴ φύσις λογικὴ καὶ πολιτική. Πόλις καὶ πατρὶς ὡς μὲν Ἀντωνίνῳ μοι ἡ Ῥώμη, ὡς δὲ ἀνθρώπῳ ὁ κόσμος. τὰ ταῖς πόλεσιν οὖν ταύταις ὠφέλιμα μόνα ἐστί μοι ἀγαθά.
6.45.145. Bölüm
Herkesin başına gelenler bütüne yararlıdır; bu yeterdi. Ama dikkat edersen, genel olarak bir insana yararlı olanın başka insanlara da yararlı olduğunu da görürsün. Burada "yararlı" kelimesini, kayıtsız şeyler için kullanıldığı daha yaygın anlamıyla al.
Ὅσα ἑκάστῳ συμβαίνει, ταῦτα τῷ ὅλῳ συμφέρει· ἤρκει τοῦτο. ἀλλ’ ἔτι ἐκεῖνο ὡς ἐπίπαν ὄψει παραφυλάξας, ὅσα ἀνθρώπῳ, καὶ ἑτέροις ἀνθρώποις. κοινότερον δὲ νῦν τὸ συμφέρον ἐπὶ τῶν μέσων λαμβανέσθω.
6.46.146. Bölüm
Amfitiyatroda ve benzeri yerlerde gördüklerin hep aynı olduğu için nasıl sana bıkkınlık verir, aynılık seyri nasıl usandırırsa, bütün hayatta da aynı şeyi yaşarsın. Çünkü her şey, altı üstü, aynıdır ve aynı şeylerdendir. Nereye kadar?
Ὥσπερ προσίσταταί σοι τὰ ἐν τῷ ἀμφιθεάτρῳ καὶ τοῖς τοιούτοις χωρίοις ὡς ἀεὶ τὰ αὐτὰ ὁρώμενα, καὶ τὸ ὁμοειδὲς προσκορῆ τὴν θέαν ποιεῖ, τοῦτο καὶ ἐπὶ ὅλου τοῦ βίου πάσχειν· πάντα γὰρ ἄνω κάτω τὰ αὐτὰ καὶ ἐκ τῶν αὐτῶν. μέχρι τίνος οὖν;
6.47.147. Bölüm
Her türden işten, her türden milletten ölmüş insanları sürekli düşün; öyle ki bu Philistion'a, Phoibos'a ve Origanion'a kadar insin. Şimdi öteki soylara geç. Biz de oraya gideceğiz: bunca güçlü hatibin, Herakleitos, Pythagoras, Sokrates gibi bunca saygın filozofun, önceki bunca kahramanın, sonraki bunca komutanın ve zorbanın bulunduğu yere. Bunlara ek olarak Eudoksos, Hipparkhos, Arkhimedes; başka keskin zekâlar, yüce gönüllüler, çalışkanlar, kurnazlar, küstahlar, insanların ölümlü ve bir günlük hayatıyla alay edenler; Menippos ve onun gibiler. Bunların hepsinin çoktan yattığını düşün. Bunun onlara ne zararı var? Adı bile anılmayanlara ne zararı var? Burada değerli olan tek şey var: Hakikat ve adaletle, yalancılara ve haksızlara iyi niyet göstererek yaşamak.
Ἐννόει συνεχῶς παντοίους ἀνθρώπους καὶ παντοίων μὲν ἐπιτηδευμάτων, παντοδαπῶν δὲ ἐθνῶν τεθνεῶτας, ὥστε κατιέναι τοῦτο μέχρι Φιλιστίωνος καὶ Φοίβου καὶ Ὀριγανίωνος. μέτιθι νῦν ἐπὶ τὰ ἄλλα φῦλα· ἐκεῖ δὴ μεταβαλεῖν ἡμᾶς δεῖ ὅπου τοσοῦτοι μὲν δεινοὶ ῥήτορες, τοσοῦτοι δὲ σεμνοὶ φιλόσοφοι, Ἡράκλειτος, Πυθαγόρας, Σωκράτης, τοσοῦτοι δὲ ἥρωες πρότερον, τοσοῦτοι δὲ ὕστερον στρατηγοί, τύραννοι· ἐπὶ τούτοις δὲ Εὔδοξος, Ἵππαρχος, Ἀρχιμήδης, ἄλλαι φύσεις ὀξεῖαι, μεγαλόφρονες, φιλόπονοι, πανοῦργοι, αὐθάδεις, αὐτῆς τῆς ἐπικήρου καὶ ἐφημέρου τῶν ἀνθρώπων ζωῆς χλευασταί, οἷον Μένιππος καὶ ὅσοι τοιοῦτοι. περὶ πάντων τούτων ἐννόει ὅτι πάλαι κεῖνται· τί οὖν τοῦτο δεινὸν αὐτοῖς; τί δαὶ τοῖς μηδ’ ὀνομαζομένοις ὅλως; ἓν ὧδε πολλοῦ ἄξιον, τὸ μετ’ ἀληθείας καὶ δικαιοσύνης εὐμενῆ τοῖς ψεύσταις καὶ ἀδίκοις διαβιοῦν.
6.48.148. Bölüm
Kendini sevindirmek istediğinde, birlikte yaşadıklarının üstünlüklerini düşün: birinin çalışkanlığını, ötekinin edebini, bir başkasının cömertliğini, öbürünün başka bir meziyetini. Çünkü hiçbir şey, birlikte yaşadıklarımızın huylarında beliren aretē'lerin yansımaları, hele mümkün olduğunca bir araya gelmişlerse, insanı bu kadar sevindirmez. Bu yüzden onları hep elinin altında tutmalısın.
Ὅταν εὐφρᾶναι σεαυτὸν θέλῃς, ἐνθυμοῦ τὰ προτερήματα τῶν συμβιούντων· οἷον τοῦ μὲν τὸ δραστήριον, τοῦ δὲ τὸ αἰδῆμον, τοῦ δὲ τὸ εὐμετάδοτον, ἄλλου δὲ ἄλλο τι. οὐδὲν γὰρ οὕτως εὐφραίνει ὡς τὰ ὁμοιώματα τῶν ἀρετῶν ἐμφαινόμενα τοῖς ἤθεσι τῶν συζώντων καὶ ἀθρόα ὡς οἷόν τε συμπίπτοντα. διὸ καὶ πρόχειρα αὐτὰ ἑκτέον.
6.49.149. Bölüm
Şu kadar okka olduğuna, üç yüz okka olmadığına kızıyor musun? Şu kadar yıl yaşayacağına, daha fazla yaşamayacağına da kızma. Ousia'dan sana ayrılan kadarıyla nasıl yetiniyorsan, zamanda da öyle yetin.
Μήτι δυσχεραίνεις ὅτι τοσῶνδέ τινων λιτρῶν εἶ καὶ οὐ τριακοσίων; οὕτω δὴ καὶ ὅτι μέχρι τοσῶνδε ἐτῶν βιωτέον σοι καὶ οὐ μέχρι πλείονος· ὥσπερ γὰρ τῆς οὐσίας ὅσον ἀφώρισταί σοι στέργεις, οὕτως καὶ ἐπὶ τοῦ χρόνου.
6.50.150. Bölüm
Onları ikna etmeye çalış, ama adaletin logos'u götürüyorsa onlar istemese de yap. Biri zor kullanarak karşı çıkarsa, hoşnutluğa ve acısızlığa geç, engeli başka bir aretē için kullan. Çekinceyle yöneldiğini ve imkânsızı istemediğini hatırla. Peki neyi istiyordun? Böyle bir yönelişi. Buna ulaşıyorsun; bize ileri sürülen şeyler oluyor.
Πειρῶ μὲν πείθειν αὐτούς, πρᾶττε δὲ καὶ ἀκόντων, ὅταν τῆς δικαιοσύνης ὁ λόγος οὕτως ἄγῃ. ἐὰν μέντοι βίᾳ τις προσχρώμενος ἐνίστηται, μετάβαινε ἐπὶ τὸ εὐάρεστον καὶ ἄλυπον καὶ συγχρῶ εἰς ἄλλην ἀρετὴν τῇ κωλύσει, καὶ μέμνησο ὅτι μεθ’ ὑπεξαιρέσεως ὥρμας καὶ ὅτι τῶν ἀδυνάτων οὐκ ὠρέγου. τίνος οὖν; τῆς τοιᾶσδέ τινος ὁρμῆς. τούτου δὲ τυγχάνεις· ἐφ’ οἷς προήχθημεν, ταῦτα γίνεται.
6.51.151. Bölüm
Şöhret düşkünü kendi iyiliğini başkasının fiilinde, haz düşkünü kendi hâllerinde, aklı olan ise kendi işinde görür.
Ὁ μὲν φιλόδοξος ἀλλοτρίαν ἐνέργειαν ἴδιον ἀγαθὸν ὑπολαμβάνει, ὁ δὲ φιλήδονος ἰδίαν πεῖσιν, ὁ δὲ νοῦν ἔχων ἰδίαν πρᾶξιν.
6.52.152. Bölüm
Bu konuda hiçbir hüküm vermemek ve psykhē'nde rahatsız olmamak mümkündür; çünkü şeylerin kendisinde bizim hükümlerimizi yaratacak bir tabiat yoktur.
Ἔξεστι περὶ τούτου μηδὲν ὑπολαμβάνειν καὶ μὴ ὀχλεῖσθαι τῇ ψυχῇ· αὐτὰ γὰρ τὰ πράγματα οὐκ ἔχει φύσιν ποιητικὴν τῶν ἡμετέρων κρίσεων.
6.53.153. Bölüm
Başkasının söylediğine dikkatle kulak vermeye alış ve elinden geldiğince konuşanın psykhē'sine gir.
Ἔθισον σεαυτὸν πρὸς τῷ ὑφ’ ἑτέρου λεγομένῳ γίνεσθαι ἀπαρενθυμήτως καὶ ὡς οἷόν τε ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ λέγοντος γίνου.
6.54.154. Bölüm
Kovana yararlı olmayan arıya da yararlı değildir.
Τὸ τῷ σμήνει μὴ συμφέρον οὐδὲ τῇ μελίσσῃ συμφέρει.
6.55.155. Bölüm
Denizciler dümencilerine, hastalar hekimlerine kötü söz etse, dümenci ve hekim yalnız yolcuların kurtuluşunu ve hastaların sağlığını nasıl sağlayacaklarına bakmaz mı?
Εἰ κυβερνῶντα οἱ ναῦται ἢ ἰατρεύοντα οἱ κάμνοντες κακῶς ἔλεγον, ἄλλῳ τινὶ ἂν προσεῖχον ἢ πῶς αὐτὸς ἐνεργοίην τὸ τοῖς ἐμπλέουσι σωτήριον ἢ τὸ τοῖς θεραπευομένοις ὑγιεινόν;
6.56.156. Bölüm
Benimle birlikte kozmosa girenlerden kaç kişi çoktan gitti!
Πόσοι, μεθ’ ὧν εἰσῆλθον εἰς τὸν κόσμον, ἤδη ἀπεληλύθασιν.
6.57.157. Bölüm
Sarılığı olana bal acı gelir, kuduz köpeğin ısırdığına su korkunç, çocuklara top güzel gelir. Öyleyse neden öfkeleneyim? Yoksa yanlış düşüncenin gücünü, sarılıklıda safranın, kuduzda zehrin gücünden az mı sanıyorsun?
Ἰκτεριῶσι τὸ μέλι πικρὸν φαίνεται καὶ λυσσοδήκτοις τὸ ὕδωρ φοβερὸν καὶ παιδίοις τὸ σφαιρίον καλόν. τί οὖν ὀργίζομαι; ἢ δοκεῖ σοι ἔλασσον ἰσχύειν τὸ διεψευσμένον ἢ τὸ χόλιον τῷ ἰκτεριῶντι καὶ ὁ ἰὸς τῷ λυσσοδήκτῳ;
6.58.158. Bölüm
Kendi tabiatının logos'una göre yaşamana kimse engel olamaz; ortak tabiatın logos'una aykırı hiçbir şey başına gelmez.
Κατὰ τὸν λόγον τῆς σῆς φύσεως βιοῦν σε οὐδεὶς κωλύσει· παρὰ τὸν λόγον τῆς κοινῆς φύσεως οὐδέν σοι συμβήσεται.
6.59.159. Bölüm
Beğenilmek istedikleri insanlar nasıl insanlar, kazançları neler, fiilleri neler! Zaman her şeyi ne çabuk örtecek, nice şeyi şimdiden örttü!
Οἷοί εἰσιν οἷς θέλουσιν ἀρέσκειν, καὶ δι’ οἷα περιγινόμενα καὶ δι’ οἵων ἐνεργειῶν. ὡς ταχέως ὁ αἰὼν πάντα καλύψει καὶ ὅσα ἐκάλυψεν ἤδη.