Ksenophon
Şölen
Συμπόσιον
1.11. Bölüm
Bana öyle geliyor ki iyi ve soylu insanların yalnız ciddiyetle yaptıkları işler değil, eğlence sırasında yaptıkları da anılmaya değer. Bunu, hazır bulunduğum hangi olaylardan çıkardığımı anlatmak istiyorum.
ἀλλʼ ἐμοὶ δοκεῖ τῶν καλῶν κἀγαθῶν ἀνδρῶν ἔργα οὐ μόνον τὰ μετὰ σπουδῆς πραττόμενα ἀξιομνημόνευτα εἶναι, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐν ταῖς παιδιαῖς. οἷς δὲ παραγενόμενος ταῦτα γιγνώσκω δηλῶσαι βούλομαι.
1.2Büyük Panathenaia şenliklerinin at yarışları yapılıyordu. Hipponikos oğlu Kallias o sıralar henüz bir oğlan olan Autolykos'a âşıktı ve pankrationda zafer kazanmış olan delikanlıyı yarışları seyretmeye getirmişti. At yarışları bitince Autolykos'u ve babasını yanına alıp Peiraieus'taki evine doğru yola koyuldu; yanında Nikeratos da vardı.
ἦν μὲν γὰρ Παναθηναίων τῶν μεγάλων ἱπποδρομία, Καλλίας δὲ ὁ Ἱππονίκου ἐρῶν ἐτύγχανεν Αὐτολύκου παιδὸς ὄντος, καὶ νενικηκότα αὐτὸν παγκράτιον ἧκεν ἄγων ἐπὶ τὴν θέαν. ὡς δὲ ἡ ἱπποδρομία ἔληξεν, ἔχων τόν τε Αὐτόλυκον καὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἀπῄει εἰς τὴν ἐν Πειραιεῖ οἰκίαν· συνείπετο δὲ αὐτῷ καὶ Νικήρατος.
1.3Sokrates'i, Kritobulos'u, Hermogenes'i, Antisthenes'i ve Kharmides'i bir arada görünce, birine Autolykos'la yanındakilere yol göstermesini söyledi; kendisi de Sokrates'le arkadaşlarının yanına gelip şöyle dedi:
ἰδὼν δὲ ὁμοῦ ὄντας Σωκράτην τε καὶ Κριτόβουλον καὶ Ἑρμογένην καὶ Ἀντισθένην καὶ Χαρμίδην, τοῖς μὲν ἀμφʼ Αὐτόλυκον ἡγεῖσθαί τινα ἔταξεν, αὐτὸς δὲ προσῆλθε τοῖς ἀμφὶ Σωκράτην, καὶ εἶπεν·
1.4"Sizinle tam yerinde karşılaştım; çünkü Autolykos'u ve babasını ağırlayacağım. Sanırım yemek salonum generallerle, süvari komutanlarıyla ve makam peşinde koşanlarla değil de sizin gibi psykhēleri arınmış adamlarla süslenirse hazırladığım şölen çok daha parlak görünür."
εἰς καλόν γε ὑμῖν συντετύχηκα· ἑστιᾶν γὰρ μέλλω Αὐτόλυκον καὶ τὸν πατέρα αὐτοῦ. οἶμαι οὖν πολὺ ἂν τὴν κατασκευήν μοι λαμπροτέραν φανῆναι εἰ ἀνδράσιν ἐκκεκαθαρμένοις τὰς ψυχὰς ὥσπερ ὑμῖν ὁ ἀνδρὼν κεκοσμημένος εἴη μᾶλλον ἢ εἰ στρατηγοῖς καὶ ἱππάρχοις καὶ σπουδαρχίαις.
1.5Sokrates de şöyle dedi: "Sen hep bizi küçümseyerek alay ediyorsun; çünkü sen bilgelik için Protagoras'a, Gorgias'a, Prodikos'a ve daha birçoklarına bir sürü para verdin, bizi ise felsefeyi kendi elleriyle işleyen kimseler olarak görüyorsun."
καὶ ὁ Σωκράτης εἶπεν· ἀεὶ σὺ ἐπισκώπτεις ἡμᾶς καταφρονῶν, ὅτι σὺ μὲν Πρωταγόρᾳ τε πολὺ ἀργύριον δέδωκας ἐπὶ σοφίᾳ καὶ Γοργίᾳ καὶ Προδίκῳ καὶ ἄλλοις πολλοῖς, ἡμᾶς δʼ ὁρᾷς αὐτουργούς τινας τῆς φιλοσοφίας ὄντας.
1.6Kallias da, "Daha önce söyleyecek bir sürü bilgece şeyim olduğu hâlde bunları sizden saklıyordum," dedi. "Ama şimdi yanıma gelirseniz size kendimin hiç de azımsanmayacak bir ilgiye değer olduğunu göstereceğim."
καὶ ὁ Καλλίας, καὶ πρόσθεν μέν γε, ἔφη, ἀπεκρυπτόμην ὑμᾶς ἔχων πολλὰ καὶ σοφὰ λέγειν, νῦν δέ, ἐὰν παρʼ ἐμοὶ ἦτε, ἐπιδείξω ὑμῖν ἐμαυτὸν πάνυ πολλῆς σπουδῆς ἄξιον ὄντα.
1.7Sokrates'le arkadaşları önce, beklenebileceği gibi, davete teşekkür ettiler ama yemeğe katılacaklarına söz vermediler. Peşinden gelmezlerse Kallias'ın pek kırılacağı belli olunca onunla birlikte gittiler. Sonra kimi idman edip yağlanmış olarak, kimi de yıkanmış olarak geldiler.
οἱ οὖν ἀμφὶ τὸν Σωκράτην πρῶτον μέν, ὥσπερ εἰκὸς ἦν, ἐπαινοῦντες τὴν κλῆσιν οὐχ ὑπισχνοῦντο συνδειπνήσειν· ὡς δὲ πάνυ ἀχθόμενος φανερὸς ἦν, εἰ μὴ ἕψοιντο, συνηκολούθησαν. ἔπειτα δὲ αὐτῷ οἱ μὲν γυμνασάμενοι καὶ χρισάμενοι, οἱ δὲ καὶ λουσάμενοι παρῆλθον.
1.8Autolykos babasının yanına oturdu, ötekiler de, âdet olduğu gibi, sedirlere uzandılar. Olup biteni gören biri hemen güzelliğin tabiatça krallara yakışır bir şey olduğunu düşünürdü; hele o zamanki Autolykos gibi, biri ona utangaçlık ve itidalle birlikte sahipse.
Αὐτόλυκος μὲν οὖν παρὰ τὸν πατέρα ἐκαθέζετο, οἱ δʼ ἄλλοι, ὥσπερ εἰκός, κατεκλίθησαν. εὐθὺς μὲν οὖν ἐννοήσας τις τὰ γιγνόμενα ἡγήσατʼ ἂν φύσει βασιλικόν τι κάλλος εἶναι, ἄλλως τε καὶ ἂν μετʼ αἰδοῦς καὶ σωφροσύνης, καθάπερ Αὐτόλυκος τότε, κεκτῆταί τις αὐτό.
1.9Çünkü önce, gecenin karanlığında bir ışık belirdiğinde herkesin gözünün ona çevrilmesi gibi, o zaman da Autolykos'un güzelliği herkesin bakışını kendine çekiyordu. Sonra onu görenlerden psykhēsinde onun etkisiyle bir şey duymayan yoktu: kimi daha suskunlaştı, kimi de bir duruş takınmaya başladı.
πρῶτον μὲν γάρ, ὥσπερ ὅταν φέγγος τι ἐν νυκτὶ φανῇ, πάντων προσάγεται τὰ ὄμματα, οὕτω καὶ τότε τοῦ Αὐτολύκου τὸ κάλλος πάντων εἷλκε τὰς ὄψεις πρὸς αὐτόν· ἔπειτα τῶν ὁρώντων οὐδεὶς οὐκ ἔπασχέ τι τὴν ψυχὴν ὑπʼ ἐκείνου. οἱ μέν γε σιωπηρότεροι ἐγίγνοντο, οἱ δὲ καὶ ἐσχηματίζοντό πως.
1.10Bir tanrının etkisi altına girmiş olanların hepsi seyre değer görünür. Ama başka tanrılardan etkilenenler daha sert bakışlı, daha korkutucu sesli ve daha azgın olmaya yönelir; ölçülü Eros'un esinlediği kişiler ise bakışlarını daha sevecen, seslerini daha yumuşak, duruşlarını daha soylu kılarlar. İşte o zaman Kallias da aşkı yüzünden böyle davranarak bu tanrının sırlarına ermiş olanlar için seyre değer biriydi.
πάντες μὲν οὖν οἱ ἐκ θεῶν του κατεχόμενοι ἀξιοθέατοι δοκοῦσιν εἶναι· ἀλλʼ οἱ μὲν ἐξ ἄλλων πρὸς τὸ γοργότεροί τε ὁρᾶσθαι καὶ φοβερώτερον φθέγγεσθαι καὶ σφοδρότεροι εἶναι φέρονται, οἱ δʼ ὑπὸ τοῦ σώφρονος ἔρωτος ἔνθεοι τά τε ὄμματα φιλοφρονεστέρως ἔχουσι καὶ τὴν φωνὴν πρᾳοτέραν ποιοῦνται καὶ τὰ σχήματα εἰς τὸ ἐλευθεριώτερον ἄγουσιν. ἃ δὴ καὶ Καλλίας τότε διὰ τὸν ἔρωτα πράττων ἀξιοθέατος ἦν τοῖς τετελεσμένοις τούτῳ τῷ θεῷ.
1.11Onlar sanki daha üstün biri böyle buyurmuş gibi sessizce yemeklerini yiyorlardı. Derken soytarı Philippos kapıyı çaldı ve kapıyı açana, içeri kim olduğunu ve neden misafir olmak istediğini bildirmesini söyledi. Başkasının yemeğini yemek için gerekli her şeyi hazırlamış olarak geldiğini, kölesinin de hem eli boş olduğu hem de öğle yemeği yemediği için çok sıkıntıda olduğunu ekledi.
ἐκεῖνοι μὲν οὖν σιωπῇ ἐδείπνουν, ὥσπερ τοῦτο ἐπιτεταγμένον αὐτοῖς ὑπὸ κρείττονός τινος. Φίλιππος δʼ ὁ γελωτοποιὸς κρούσας τὴν θύραν εἶπε τῷ ὑπακούσαντι εἰσαγγεῖλαι ὅστις τε εἴη καὶ διʼ ὅ τι κατάγεσθαι βούλοιτο, συνεσκευασμένος τε παρεῖναι ἔφη πάντα τὰ ἐπιτήδεια ὥστε δειπνεῖν τἀλλότρια, καὶ τὸν παῖδα δὲ ἔφη πάνυ πιέζεσθαι διά τε τὸ φέρειν μηδὲν καὶ διὰ τὸ ἀνάριστον εἶναι.
1.12Kallias bunu duyunca, "Arkadaşlar," dedi, "bir insandan çatımızı esirgemek ayıp olur; girsin öyleyse." Bir yandan da Autolykos'a baktı; belli ki şakanın ona nasıl göründüğünü anlamaya çalışıyordu.
ὁ οὖν Καλλίας ἀκούσας ταῦτα εἶπεν· ἀλλὰ μέντοι, ὦ ἄνδρες, αἰσχρὸν στέγης γε φθονῆσαι· εἰσίτω οὖν. καὶ ἅμα ἀπέβλεψεν εἰς τὸν Αὐτόλυκον, δῆλον ὅτι ἐπισκοπῶν τί ἐκείνῳ δόξειε τὸ σκῶμμα εἶναι.
1.13Philippos yemeğin yendiği salonun kapısında durup şöyle dedi: "Soytarı olduğumu hepiniz biliyorsunuz. Davetsiz gelmenin davetli gelmekten daha gülünç olduğunu düşünüp seve seve geldim." "Öyleyse uzan," dedi Kallias, "çünkü burada bulunanlar, gördüğün gibi ciddiyetle dolu, ama belki biraz gülmeye ihtiyaçları var."
ὁ δὲ στὰς ἐπὶ τῷ ἀνδρῶνι ἔνθα τὸ δεῖπνον ἦν εἶπεν· ὅτι μὲν γελωτοποιός εἰμι ἴστε πάντες· ἥκω δὲ προθύμως νομίσας γελοιότερον εἶναι τὸ ἄκλητον ἢ τὸ κεκλημένον ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ δεῖπνον. κατακλίνου τοίνυν, ἔφη ὁ Καλλίας. καὶ γὰρ οἱ παρόντες σπουδῆς μέν, ὡς ὁρᾷς, μεστοί, γέλωτος δὲ ἴσως ἐνδεέστεροι.
1.14Yemek yerlerken Philippos hemen gülünç bir şey söylemeye girişti; her seferinde yemeklere çağrılmasının sebebi olan işi yerine getirmek için elbette. Kimseyi güldüremeyince o an üzüldüğü belli oldu. Az sonra başka gülünç bir şey söylemek istedi. Bu kez de ona gülmeyince yemeğin ortasında yemeyi bırakıp başını örterek uzandı.
δειπνούντων δὲ αὐτῶν ὁ Φίλιππος γελοῖόν τι εὐθὺς ἐπεχείρει λέγειν, ἵνα δὴ ἐπιτελοίη ὧνπερ ἕνεκα ἐκαλεῖτο ἑκάστοτε ἐπὶ τὰ δεῖπνα. ὡς δʼ οὐκ ἐκίνησε γέλωτα, τότε μὲν ἀχθεσθεὶς φανερὸς ἐγένετο. αὖθις δʼ ὀλίγον ὕστερον ἄλλο τι γελοῖον ἐβούλετο λέγειν. ὡς δὲ οὐδὲ τότε ἐγέλασαν ἐπʼ αὐτῷ, ἐν τῷ μεταξὺ παυσάμενος τοῦ δείπνου συγκαλυψάμενος κατέκειτο.
1.15Kallias, "Ne oldu Philippos?" dedi. "Yoksa bir ağrı mı tuttu?" O da derin bir iç çekerek, "Evet, Zeus hakkı için Kallias," dedi, "hem de büyük bir ağrı. Çünkü insanların arasından gülme kalktığına göre benim işim bitti. Eskiden yemeklere, bir arada bulunanlar benim sayemde gülüp eğlensinler diye çağrılırdım; şimdi beni kim ne için çağırır ki? Ölümsüz olmam ne kadar imkânsızsa ciddi olmam da o kadar imkânsız; beni karşılığında davet edileceği için çağıran da yok, çünkü herkes benim evime yemek getirilmesinin hiç âdet olmadığını bilir." Bunları söylerken bir yandan da burnunu siliyor, sesinden açıkça ağlıyormuş gibi görünüyordu.
καὶ ὁ Καλλίας, τί τοῦτʼ, ἔφη, ὦ Φίλιππε; ἀλλʼ ἢ ὀδύνη σε εἴληφε; καὶ ὃς ἀναστενάξας εἶπε· ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, ὦ Καλλία, μεγάλη γε· ἐπεὶ γὰρ γέλως ἐξ ἀνθρώπων ἀπόλωλεν, ἔρρει τὰ ἐμὰ πράγματα. πρόσθεν μὲν γὰρ τούτου ἕνεκα ἐκαλούμην ἐπὶ τὰ δεῖπνα, ἵνα εὐφραίνοιντο οἱ συνόντες διʼ ἐμὲ γελῶντες· νῦν δὲ τίνος ἕνεκα καὶ καλεῖ μέ τις; οὔτε γὰρ ἔγωγε σπουδάσαι ἂν δυναίμην μᾶλλον ἤπερ ἀθάνατος γενέσθαι, οὔτε μὴν ὡς ἀντικληθησόμενος καλεῖ μέ τις, ἐπεὶ πάντες ἴσασιν ὅτι ἀρχὴν οὐδὲ νομίζεται εἰς τὴν ἐμὴν οἰκίαν δεῖπνον προσφέρεσθαι. καὶ ἅμα λέγων ταῦτα ἀπεμύττετό τε καὶ τῇ φωνῇ σαφῶς κλαίειν ἐφαίνετο.
1.16Herkes onu yeniden güleceklerine dair teselli edip yemek yemesini söylüyordu; Kritobulos ise onun bu acındırmasına kahkahayı bastı. Philippos gülüşü duyunca başını açtı, katkılar olacak diye psykhēsine cesaret vererek yeniden yemeğe koyuldu.
πάντες μὲν οὖν παρεμυθοῦντό τε αὐτὸν ὡς αὖθις γελασόμενοι καὶ δειπνεῖν ἐκέλευον, Κριτόβουλος δὲ καὶ ἐξεκάγχασεν ἐπὶ τῷ οἰκτισμῷ αὐτοῦ. ὁ δʼ ὡς ᾔσθετο τοῦ γέλωτος, ἀνεκαλύψατό τε καὶ τῇ ψυχῇ παρακελευσάμενος θαρρεῖν, ὅτι ἔσονται συμβολαί, πάλιν ἐδείπνει.
2.12. Bölüm
Sofralar kaldırılıp sunu dökülerek paian söylendikten sonra, eğlenceye Syrakusalı bir adam geldi. Yanında iyi bir aulos çalan kadın, hayret verici numaralar yapabilen bir dansçı kız ve çok güzel, kithara çalmakta ve dans etmekte pek usta bir oğlan vardı. Bunları bir gösteri gibi sergileyerek para kazanıyordu.
ὡς δʼ ἀφῃρέθησαν αἱ τράπεζαι καὶ ἔσπεισάν τε καὶ ἐπαιάνισαν, ἔρχεται αὐτοῖς ἐπὶ κῶμον Συρακόσιός τις ἄνθρωπος, ἔχων τε αὐλητρίδα ἀγαθὴν καὶ ὀρχηστρίδα τῶν τὰ θαύματα δυναμένων ποιεῖν, καὶ παῖδα πάνυ γε ὡραῖον καὶ πάνυ καλῶς κιθαρίζοντα καὶ ὀρχούμενον. ταῦτα δὲ καὶ ἐπιδεικνὺς ὡς ἐν θαύματι ἀργύριον ἐλάμβανεν.
2.2Aulos çalan kadın aulos, oğlan da kithara çalıp ikisi de onları epey eğlendirmiş gibi görününce Sokrates şöyle dedi: "Zeus hakkı için Kallias, bizi tam anlamıyla ağırlıyorsun. Çünkü önümüze yalnız kusursuz bir yemek koymakla kalmadın, gözlerimize ve kulaklarımıza da en hoş şeyleri sunuyorsun."
ἐπεὶ δὲ αὐτοῖς ἡ αὐλητρὶς μὲν ηὔλησεν, ὁ δὲ παῖς ἐκιθάρισε, καὶ ἐδόκουν μάλα ἀμφότεροι ἱκανῶς εὐφραίνειν, εἶπεν ὁ Σωκράτης· νὴ Δίʼ, ὦ Καλλία, τελέως ἡμᾶς ἑστιᾷς. οὐ γὰρ μόνον δεῖπνον ἄμεμπτον παρέθηκας, ἀλλὰ καὶ θεάματα καὶ ἀκροάματα ἥδιστα παρέχεις.
2.3Kallias, "Peki, biri bize güzel koku da getirse de hoş kokuyla da ağırlansak nasıl olur?" dedi. "Hiç olmaz," dedi Sokrates. "Çünkü kadına başka, erkeğe başka elbise yakıştığı gibi, erkeğe başka, kadına başka koku yakışır. Elbette hiçbir erkek bir erkek için güzel kokuya bulanmaz. Kadınlar ise, hele burada bulunan Nikeratos'un ve Kritobulos'un karıları gibi yeni gelinseler, güzel kokuya ne ihtiyaçları var ki?
καὶ ὃς ἔφη· τί οὖν εἰ καὶ μύρον τις ἡμῖν ἐνέγκαι, ἵνα καὶ εὐωδίᾳ ἑστιώμεθα; Μηδαμῶς, ἔφη ὁ Σωκράτης. ὥσπερ γάρ τοι ἐσθὴς ἄλλη μὲν γυναικί, ἄλλη δὲ ἀνδρὶ καλή, οὕτω καὶ ὀσμὴ ἄλλη μὲν ἀνδρί, ἄλλη δὲ γυναικὶ πρέπει. καὶ γὰρ ἀνδρὸς μὲν δήπου ἕνεκα ἀνὴρ οὐδεὶς μύρῳ χρίεται. αἱ μέντοι γυναῖκες ἄλλως τε καὶ ἂν νύμφαι τύχωσιν οὖσαι, ὥσπερ ἡ Νικηράτου τοῦδε καὶ ἡ Κριτοβούλου, μύρου μὲν τί καὶ προσδέονται;
2.4Kendileri zaten öyle kokuyorlar. Spor alanlarındaki zeytinyağının kokusu ise yanındayken kadınlara güzel kokudan daha hoş gelir, yokken de daha çok özlenir. Güzel kokuya bulanan herkes, köle de olsa özgür de olsa, hemen aynı kokar; oysa özgür insana yakışan zahmetlerden gelen kokuların hoş ve özgür insana yaraşır olması için önce iyi alışkanlıklar, sonra da uzun zaman gerekir." Lykon da, "Bu gençler için olabilir," dedi, "ama artık idman yapmayan bizler neyin kokusunu taşımalıyız?" "Zeus hakkı için iyilik ve soyluluğun," dedi Sokrates. "Peki bu merhemi nereden edinebilir insan?" "Zeus hakkı için güzel koku satıcılarından değil," dedi. "Ya nereden?" "Theognis şöyle demiş: İyilerden iyi şeyler öğrenirsin; kötülere karışırsan olan aklını da yitirirsin."
αὐταὶ γὰρ τούτου ὄζουσιν· ἐλαίου δὲ τοῦ ἐν γυμνασίοις ὀσμὴ καὶ παροῦσα ἡδίων ἢ μύρου γυναιξὶ καὶ ἀποῦσα ποθεινοτέρα. καὶ γὰρ δὴ μύρῳ μὲν ὁ ἀλειψάμενος καὶ δοῦλος καὶ ἐλεύθερος εὐθὺς ἅπας ὅμοιον ὄζει· αἱ δʼ ἀπὸ τῶν ἐλευθερίων μόχθων ὀσμαὶ ἐπιτηδευμάτων τε πρῶτον χρηστῶν καὶ χρόνου πολλοῦ δέονται, εἰ μέλλουσιν ἡδεῖαί τε καὶ ἐλευθέριοι ἔσεσθαι. καὶ ὁ Λύκων εἶπεν· οὐκοῦν νέοις μὲν ἂν εἴη ταῦτα· ἡμᾶς δὲ τοὺς μηκέτι γυμναζομένους τίνος ὄζειν δεήσει; καλοκἀγαθίας νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Σωκράτης. καὶ πόθεν ἄν τις τοῦτο τὸ χρῖμα λάβοι; οὐ μὰ Δίʼ, ἔφη, οὐ παρὰ τῶν μυροπωλῶν. ἀλλὰ πόθεν δή; ὁ μὲν Θέογνις ἔφη· Lykon da, "Duyuyor musun bunları oğlum?" dedi. "Zeus hakkı için duyuyor," dedi Sokrates, "hem de uyguluyor. Pankrationda zafer kazanmak istediğinde, seninle birlikte düşünüp bunun için en yetkin hocayı bulup ona gitti. Şimdi de iyilik ve soyluluk için, seninle birlikte düşünerek, bunda en yetkin görünen kimse onunla birlikte olacaktır."[^2.5]
2.6Bunun üzerine birçokları söze karıştı. Biri, "Peki bunu öğretecek bir hocayı nerede bulacak?" dedi; bir başkası bunun öğretilebilir bir şey bile olmadığını söyledi; bir başkası da, başka bir şey öğrenilebiliyorsa bunun da öğrenilebileceğini ileri sürdü.
ἐνταῦθα δὴ πολλοὶ ἐφθέγξαντο· καὶ ὁ μέν τις αὐτῶν εἶπε· ποῦ οὖν εὑρήσει τούτου διδάσκαλον; ὁ δέ τις ὡς οὐδὲ διδακτὸν τοῦτο εἴη, ἕτερος δέ τις ὡς εἴπερ τι καὶ ἄλλο καὶ τοῦτο μαθητόν.
2.7Sokrates de, "Bu tartışmalı bir konu olduğuna göre onu başka bir zamana bırakalım," dedi, "şimdi önümüzdekini bitirelim. Görüyorum ki dansçı kız hazırlanmış duruyor, biri de ona birkaç çember getiriyor."
ὁ δὲ Σωκράτης ἔφη· τοῦτο μὲν ἐπειδὴ ἀμφίλογόν ἐστιν, εἰς αὖθις ἀποθώμεθα· νυνὶ δὲ τὰ προκείμενα ἀποτελῶμεν. ὁρῶ γὰρ ἔγωγε τήνδε τὴν ὀρχηστρίδα ἐφεστηκυῖαν καὶ τροχούς τινα αὐτῇ προσφέροντα.
2.8Ardından öteki kız ona aulos çalmaya başladı; dansçının yanında duran biri de ona çemberleri birer birer on ikiye kadar uzattı. Kız onları alarak bir yandan dans ediyor, bir yandan da döndürerek havaya atıyordu; ritme uygun yakalayabilmek için onları ne kadar yükseğe atması gerektiğini hesaplıyordu.
ἐκ τούτου δὴ ηὔλει μὲν αὐτῇ ἡ ἑτέρα, παρεστηκὼς δέ τις τῇ ὀρχηστρίδι ἀνεδίδου τοὺς τροχοὺς μέχρι δώδεκα. ἡ δὲ λαμβάνουσα ἅμα τε ὠρχεῖτο καὶ ἀνερρίπτει δονουμένους συντεκμαιρομένη ὅσον ἔδει ῥιπτεῖν ὕψος ὡς ἐν ῥυθμῷ δέχεσθαι αὐτούς.
2.9Sokrates de şöyle dedi: "Arkadaşlar, başka birçok şeyden olduğu gibi bu kızın yaptıklarından da belli ki kadının tabiatı erkeğinkinden hiç de aşağı değildir; yalnız anlayışa ve güce ihtiyacı vardır. Bu yüzden içinizde karısı olan varsa, onun bilmesini istediği ne varsa gönül rahatlığıyla öğretsin."
καὶ ὁ Σωκράτης εἶπεν· ἐν πολλοῖς μέν, ὦ ἄνδρες, καὶ ἄλλοις δῆλον καὶ ἐν οἷς δʼ ἡ παῖς ποιεῖ ὅτι ἡ γυναικεία φύσις οὐδὲν χείρων τῆς τοῦ ἀνδρὸς οὖσα τυγχάνει, γνώμης δὲ καὶ ἰσχύος δεῖται. ὥστε εἴ τις ὑμῶν γυναῖκα ἔχει, θαρρῶν διδασκέτω ὅ τι βούλοιτʼ ἂν αὐτῇ ἐπισταμένῃ χρῆσθαι.
2.10Antisthenes de, "Peki Sokrates," dedi, "böyle düşünüyorsan neden sen de Ksanthippe'yi eğitmiyorsun da şimdi var olan, hatta bence olmuş ve olacak bütün kadınların en geçimsiziyle yaşıyorsun?" "Çünkü," dedi, "iyi binici olmak isteyenlerin de en uysal atları değil, ateşli atları edindiklerini görüyorum. Böylelerini zapt edebilirlerse öteki atları kolayca kullanabileceklerini düşünürler. Ben de insanlarla düşüp kalkmak, onlarla geçinmek istediğim için bu kadını edindim; çünkü iyi biliyorum ki ona katlanabilirsem öteki bütün insanlarla kolayca geçinirim." Bu söz de hedeften uzak düşmemiş görüldü.
καὶ ὁ Ἀντισθένης, πῶς οὖν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οὕτω γιγνώσκων οὐ καὶ σὺ παιδεύεις Ξανθίππην, ἀλλὰ χρῇ γυναικὶ τῶν οὐσῶν, οἶμαι δὲ καὶ τῶν γεγενημένων καὶ τῶν ἐσομένων χαλεπωτάτῃ; ὅτι, ἔφη, ὁρῶ καὶ τοὺς ἱππικοὺς βουλομένους γενέσθαι οὐ τοὺς εὐπειθεστάτους ἀλλὰ τοὺς θυμοειδεῖς ἵππους κτωμένους. νομίζουσι γάρ, ἂν τοὺς τοιούτους δύνωνται κατέχειν, ῥᾳδίως τοῖς γε ἄλλοις ἵπποις χρήσεσθαι. κἀγὼ δὴ βουλόμενος ἀνθρώποις χρῆσθαι καὶ ὁμιλεῖν ταύτην κέκτημαι, εὖ εἰδὼς ὅτι εἰ ταύτην ὑποίσω, ῥᾳδίως τοῖς γε ἄλλοις ἅπασιν ἀνθρώποις συνέσομαι. καὶ οὗτος μὲν δὴ ὁ λόγος οὐκ ἄπο τοῦ σκοποῦ ἔδοξεν εἰρῆσθαι.
2.11Bundan sonra içeriye dik duran kılıçlarla çepeçevre dolu bir çember getirildi. Dansçı kız bunların arasına takla atıp üstlerinden takla atarak çıkıyordu. Seyirciler başına bir şey gelecek diye korkuyor, o ise bunu cesaretle ve güvenle yapıyordu.
μετὰ δὲ τοῦτο κύκλος εἰσηνέχθη περίμεστος ξιφῶν ὀρθῶν. εἰς οὖν ταῦτα ἡ ὀρχηστρὶς ἐκυβίστα τε καὶ ἐξεκυβίστα ὑπὲρ αὐτῶν. ὥστε οἱ μὲν θεώμενοι ἐφοβοῦντο μή τι πάθῃ, ἡ δὲ θαρρούντως τε καὶ ἀσφαλῶς ταῦτα διεπράττετο.
2.12Sokrates de Antisthenes'e seslenip şöyle dedi: "Bunu seyredenlerin artık cesaretin de öğretilebileceğine karşı çıkacaklarını sanmıyorum; bu kız kadın olduğu hâlde kılıçların üstüne böyle yürekle atılıyorsa."
καὶ ὁ Σωκράτης καλέσας τὸν Ἀντισθένην εἶπεν· οὔτοι τούς γε θεωμένους τάδε ἀντιλέξειν ἔτι οἴομαι, ὡς οὐχὶ καὶ ἡ ἀνδρεία διδακτόν, ὁπότε αὕτη καίπερ γυνὴ οὖσα οὕτω τολμηρῶς εἰς τὰ ξίφη ἵεται.
2.13Antisthenes de şöyle dedi: "O hâlde şu Syrakusalının da dansçı kızı şehre gösterip Atinalılar kendisine para verirse bütün Atinalıları mızrakların üstüne yürüyecek kadar yürekli kılacağını söylemesi en iyisi olmaz mı?"
καὶ ὁ Ἀντισθένης εἶπεν· ἆρʼ οὖν καὶ τῷδε τῷ Συρακοσίῳ κράτιστον ἐπιδείξαντι τῇ πόλει τὴν ὀρχηστρίδα εἰπεῖν, ἐὰν διδῶσιν αὐτῷ Ἀθηναῖοι χρήματα, ποιήσειν πάντας Ἀθηναίους τολμᾶν ὁμόσε ταῖς λόγχαις ἰέναι;
2.14Philippos da, "Zeus hakkı için," dedi, "ben de halk hatibi Peisandros'u bıçakların arasına takla atmayı öğrenirken seve seve seyrederdim; şimdi mızraklara bakamadığı için sefere katılmaya bile yanaşmıyor."
καὶ ὁ Φίλιππος, νὴ Δίʼ, ἔφη, καὶ μὴν ἔγωγε ἡδέως ἂν θεῴμην Πείσανδρον τὸν δημηγόρον μανθάνοντα κυβιστᾶν εἰς τὰς μαχαίρας, ὃς νῦν διὰ τὸ μὴ δύνασθαι λόγχαις ἀντιβλέπειν οὐδὲ συστρατεύεσθαι ἐθέλει.
2.15Bunun üzerine oğlan dans etti. Sokrates de, "Gördünüz mü," dedi, "oğlan güzel olduğu hâlde figürlerle birlikte hareketsiz durduğu zamankinden daha da güzel görünüyor?" Kharmides de, "Dans hocasını övüyor gibisin," dedi.
ἐκ τούτου ὁ παῖς ὠρχήσατο. καὶ ὁ Σωκράτης εἶπεν· εἴδετʼ, ἔφη, ὡς καλὸς ⟨ὁ⟩ παῖς ὢν ὅμως σὺν τοῖς σχήμασιν ἔτι καλλίων φαίνεται ἢ ὅταν ἡσυχίαν ἔχῃ; καὶ ὁ Χαρμίδης εἶπεν· ἐπαινοῦντι ἔοικας τὸν ὀρχηστοδιδάσκαλον.
2.16"Evet, Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "bir şey daha fark ettim: dans ederken bedeninin hiçbir yeri boş kalmıyordu; boyun, bacaklar ve kollar birlikte idman ediyordu; bedenini daha çevik kılmak isteyen birinin de böyle dans etmesi gerekir. Syrakusalı," dedi, "ben bu figürleri senden pek seve seve öğrenirdim."
ναὶ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη ὁ Σωκράτης· καὶ γὰρ ἄλλο τι προσενενόησα, ὅτι οὐδὲν ἀργὸν τοῦ σώματος ἐν τῇ ὀρχήσει ἦν, ἀλλʼ ἅμα καὶ τράχηλος καὶ σκέλη καὶ χεῖρες ἐγυμνάζοντο, ὥσπερ χρὴ ὀρχεῖσθαι τὸν μέλλοντα εὐφορώτερον τὸ σῶμα ἕξειν. καὶ ἐγὼ μέν, ἔφη, πάνυ ἂν ἡδέως, ὦ Συρακόσιε, μάθοιμι τὰ σχήματα παρὰ σοῦ.
2.17Adam, "Peki onları ne yapacaksın?" dedi. "Zeus hakkı için dans edeceğim." Bunun üzerine herkes güldü. Sokrates ise pek ciddi bir yüzle, "Bana mı gülüyorsunuz?" dedi. "İdman yaparak daha sağlıklı olmak, daha iştahla yemek ve daha rahat uyumak istememe mi? Yoksa uzun mesafe koşucuları gibi bacakları kalınlaşıp omuzları incelmek, ya da boksörler gibi omuzları kalınlaşıp bacakları incelmek yerine, bütün bedenimi çalıştırarak her yerini dengeli kılan idmanlara heves etmeme mi?
καὶ ὅς, τί οὖν χρήσῃ αὐτοῖς; ἔφη. ὀρχήσομαι νὴ Δία. ἐνταῦθα δὴ ἐγέλασαν ἅπαντες. καὶ ὁ Σωκράτης μάλα ἐσπουδακότι τῷ προσώπῳ, γελᾶτε, ἔφη, ἐπʼ ἐμοί; πότερον ἐπὶ τούτῳ εἰ βούλομαι γυμναζόμενος μᾶλλον ὑγιαίνειν ἢ εἰ ἥδιον ἐσθίειν καὶ καθεύδειν ἢ εἰ τοιούτων γυμνασίων ἐπιθυμῶ, μὴ ὥσπερ οἱ δολιχοδρόμοι τὰ σκέλη μὲν παχύνονται, τοὺς ὤμους δὲ λεπτύνονται, μηδʼ ὥσπερ οἱ πύκται τοὺς μὲν ὤμους παχύνονται, τὰ δὲ σκέλη λεπτύνονται, ἀλλὰ παντὶ διαπονῶν τῷ σώματι πᾶν ἰσόρροπον ποιεῖν;
2.18Yoksa bir idman arkadaşı aramam gerekmeyeceğine, bu yaşımda kalabalığın önünde soyunmam gerekmeyeceğine, bana yedi sedirlik bir odanın yeteceğine, tıpkı şu oğlana ter dökmek için şu odanın yettiği gibi, kışın çatı altında, hava pek sıcakken de gölgede idman edeceğime mi gülüyorsunuz?
ἢ ἐπʼ ἐκείνῳ γελᾶτε, ὅτι οὐ δεήσει με συγγυμναστὴν ζητεῖν, οὐδʼ ἐν ὄχλῳ πρεσβύτην ὄντα ἀποδύεσθαι, ἀλλʼ ἀρκέσει μοι οἶκος ἑπτάκλινος, ὥσπερ καὶ νῦν τῷδε τῷ παιδὶ ἤρκεσε τόδε τὸ οἴκημα ἐνιδρῶσαι, καὶ χειμῶνος μὲν ἐν στέγῃ γυμνάσομαι, ὅταν δὲ ἄγαν καῦμα ᾖ, ἐν σκιᾷ;
2.19Yoksa karnım gereğinden büyük olduğu için onu biraz daha ölçülü kılmak istememe mi gülüyorsunuz? Yoksa daha geçenlerde sabah erkenden şu Kharmides'in beni dans ederken yakaladığını bilmiyor musunuz?" "Evet, Zeus hakkı için," dedi Kharmides, "önce çok şaşırdım, aklını yitirdin diye korktum. Ama senden şimdi söylediklerine benzer şeyler duyunca ben de eve gidip dans etmedim, çünkü bunu hiç öğrenmemiştim, ama kollarımı sallayıp el hareketleri yaptım; çünkü onu biliyordum."
ἢ τόδε γελᾶτε, εἰ μείζω τοῦ καιροῦ τὴν γαστέρα ἔχων μετριωτέραν βούλομαι ποιῆσαι αὐτήν; ἢ οὐκ ἴστε ὅτι ἔναγχος ἕωθεν Χαρμίδης οὑτοσὶ κατέλαβέ με ὀρχούμενον; ναὶ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη ὁ Χαρμίδης· καὶ τὸ μέν γε πρῶτον ἐξεπλάγην καὶ ἔδεισα μὴ μαίνοιο· ἐπεὶ δέ σου ἤκουσα ὅμοια οἷς νῦν λέγεις, καὶ αὐτὸς ἐλθὼν οἴκαδε ὠρχούμην μὲν οὔ, οὐ γὰρ πώποτε τοῦτʼ ἔμαθον, ἐχειρονόμουν δέ· ταῦτα γὰρ ἠπιστάμην.
2.20"Zeus hakkı için," dedi Philippos, "senin de bacakların omuzlarınla öyle eşit ağırlıkta görünüyor ki pazar denetçilerine, ekmek tartar gibi alt yarını üst yarınla tartsan, sanırım hiç ceza ödemezdin." Kallias da, "Sokrates," dedi, "dans etmeyi öğrenmeye başlayacağın zaman beni de çağır da karşında dizilip seninle birlikte öğreneyim."
νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Φίλιππος, καὶ γὰρ οὖν οὕτω τὰ σκέλη τοῖς ὤμοις φαίνει ἰσοφόρα ἔχειν ὥστε δοκεῖς ἐμοί, κἂν εἰ τοῖς ἀγορανόμοις ἀφισταίης ὥσπερ ἄρτους τὰ κάτω πρὸς τὰ ἄνω, ἀζήμιος ἂν γενέσθαι. καὶ ὁ Καλλίας εἶπεν· ὦ Σώκρατες, ἐμὲ μὲν παρακάλει, ὅταν μέλλῃς μανθάνειν ὀρχεῖσθαι, ἵνα σοι ἀντιστοιχῶ τε καὶ συμμανθάνω.
2.21"Haydi," dedi Philippos, "bana da aulos çalsın da ben de dans edeyim." Kalkınca da oğlanın ve kızın dansını taklit ederek dolaştı.
ἄγε δή, ἔφη ὁ Φίλιππος, καὶ ἐμοὶ αὐλησάτω, ἵνα καὶ ἐγὼ ὀρχήσωμαι. ἐπειδὴ δʼ ἀνέστη, διῆλθε μιμούμενος τήν τε τοῦ παιδὸς καὶ τὴν τῆς παιδὸς ὄρχησιν.
2.22Önce, oğlanın figürlerle birlikte daha da güzel göründüğünü övdükleri için, buna karşılık bedeninin oynattığı her yerini tabiatından daha gülünç gösterdi. Kız geriye doğru eğilip çember taklidi yaptığı için, o da aynısını öne doğru eğilerek taklit etmeye çalıştı. Sonunda da oğlanı dans ederken bütün bedenini çalıştırdığı için övdüklerinden, aulos çalan kadına ritmi hızlandırmasını söyleyip bacaklarını, kollarını ve başını aynı anda savurmaya başladı.
καὶ πρῶτον μὲν ὅτι ἐπῄνεσαν ὡς ὁ παῖς σὺν τοῖς σχήμασιν ἔτι καλλίων ἐφαίνετο, ἀνταπέδειξεν ὅ τι κινοίη τοῦ σώματος ἅπαν τῆς φύσεως γελοιότερον· ὅτι δʼ ἡ παῖς εἰς τοὔπισθεν καμπτομένη τροχοὺς ἐμιμεῖτο, ἐκεῖνος ταὐτὰ εἰς τὸ ἔμπροσθεν ἐπικύπτων μιμεῖσθαι τροχοὺς ἐπειρᾶτο. τέλος δʼ ὅτι τὸν παῖδʼ ἐπῄνουν ὡς ἐν τῇ ὀρχήσει ἅπαν τὸ σῶμα γυμνάζοι, κελεύσας τὴν αὐλητρίδα θάττονα ῥυθμὸν ἐπάγειν ἵει ἅμα πάντα καὶ σκέλη καὶ χεῖρας καὶ κεφαλήν.
2.23Yorulunca uzanırken şöyle dedi: "Arkadaşlar, benim danslarımın da insanı iyi çalıştırdığına işte kanıt: ben susadım. Köle bana büyük kadehi doldursun." "Zeus hakkı için," dedi Kallias, "bize de doldursun, çünkü biz de sana gülmekten susadık."
ἐπειδὴ δὲ ἀπειρήκει, κατακλινόμενος εἶπε· Τεκμήριον, ὦ ἄνδρες, ὅτι καλῶς γυμνάζει καὶ τὰ ἐμὰ ὀρχήματα. ἐγὼ γοῦν διψῶ· καὶ ὁ παῖς ἐγχεάτω μοι τὴν μεγάλην φιάλην. νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Καλλίας, καὶ ἡμῖν γε, ἐπεὶ καὶ ἡμεῖς διψῶμεν ἐπὶ σοὶ γελῶντες.
2.24Sokrates de yine şöyle dedi: "Arkadaşlar, içmek bana da pek uygun görünüyor. Çünkü şarap gerçekten psykhēleri sulayarak, mandragoranın insanları uyuttuğu gibi acıları uyutur; yağın alevi canlandırdığı gibi de dostça duyguları uyandırır.
ὁ δʼ αὖ Σωκράτης εἶπεν· ἀλλὰ πίνειν μέν, ὦ ἄνδρες, καὶ ἐμοὶ πάνυ δοκεῖ· τῷ γὰρ ὄντι ὁ οἶνος ἄρδων τὰς ψυχὰς τὰς μὲν λύπας, ὥσπερ ὁ μανδραγόρας τοὺς ἀνθρώπους, κοιμίζει, τὰς δὲ φιλοφροσύνας, ὥσπερ ἔλαιον φλόγα, ἐγείρει.
2.25Ama bana öyle geliyor ki insanların bedenleri de topraktan biten bitkilerin başına gelenleri yaşıyor. Tanrı onları bir seferde fazla sularsa ne dik durabilirler ne de rüzgârla havalanabilirler; ama hoşlarına gittiği kadar içerlerse dimdik büyür, gürleşerek meyve vermeye ulaşırlar.
δοκεῖ μέντοι μοι καὶ τὰ τῶν ἀνδρῶν σώματα ταὐτὰ πάσχειν ἅπερ καὶ τὰ τῶν ἐν γῇ φυομένων. καὶ γὰρ ἐκεῖνα, ὅταν μὲν ὁ θεὸς αὐτὰ ἄγαν ἁθρόως ποτίζῃ, οὐ δύναται ὀρθοῦσθαι οὐδὲ ταῖς αὔραις διαπνεῖσθαι· ὅταν δʼ ὅσῳ ἥδεται τοσοῦτον πίνῃ, καὶ μάλα ὀρθά τε αὔξεται καὶ θάλλοντα ἀφικνεῖται εἰς τὴν καρπογονίαν.
2.26Biz de içkiyi bir seferde boşaltırsak çok geçmeden hem bedenlerimiz hem aklımız sendeler; konuşmak şöyle dursun, nefes bile alamayız. Ama köleler bize küçük kadehlerle sık sık serperlerse, hani ben de Gorgias'ın sözleriyle konuşayım, şarabın zoruyla sarhoş olmadan, onun tatlı ikna edişiyle daha şakacı bir hâle varırız."
οὕτω δὲ καὶ ἡμεῖς ἂν μὲν ἁθρόον τὸ ποτὸν ἐγχεώμεθα, ταχὺ ἡμῖν καὶ τὰ σώματα καὶ αἱ γνῶμαι σφαλοῦνται, καὶ οὐδὲ ἀναπνεῖν, μὴ ὅτι λέγειν τι δυνησόμεθα· ἂν δὲ ἡμῖν οἱ παῖδες μικραῖς κύλιξι πυκνὰ ἐπιψακάζωσιν, ἵνα καὶ ἐγὼ ἐν Γοργιείοις ῥήμασιν εἴπω, οὕτως οὐ βιαζόμενοι μεθύειν ὑπὸ τοῦ οἴνου ἀλλʼ ἀναπειθόμενοι πρὸς τὸ παιγνιωδέστερον ἀφιξόμεθα.
2.27Bu herkesin hoşuna gitti. Philippos da sakilerin, kadehleri daha hızlı dolaştırarak iyi araba sürücülerini taklit etmesi gerektiğini ekledi. Sakiler de öyle yaptılar.
ἐδόκει μὲν δὴ ταῦτα πᾶσι· προσέθηκε δὲ ὁ Φίλιππος ὡς χρὴ τοὺς οἰνοχόους μιμεῖσθαι τοὺς ἀγαθοὺς ἁρματηλάτας, θᾶττον περιελαύνοντας τὰς κύλικας. οἱ μὲν δὴ οἰνοχόοι οὕτως ἐποίουν.
3.13. Bölüm
Bundan sonra oğlan, aulosa göre akort edilmiş lirini çalıp şarkı söyledi. Herkes onu övdü; Kharmides de şöyle dedi: "Arkadaşlar, bana öyle geliyor ki Sokrates'in şarap için söylediği gibi, çocukların güzelliğiyle seslerin bu karışımı da acıları uyutuyor, Aphrodite'yi ise uyandırıyor."
ἐκ δὲ τούτου συνηρμοσμένῃ τῇ λύρᾳ πρὸς τὸν αὐλὸν ἐκιθάρισεν ὁ παῖς καὶ ᾖσεν. ἔνθα δὴ ἐπῄνεσαν μὲν ἅπαντες· ὁ δὲ Χαρμίδης καὶ εἶπεν· ἀλλʼ ἐμοὶ μὲν δοκεῖ, ὦ ἄνδρες, ὥσπερ Σωκράτης ἔφη τὸν οἶνον, οὕτως καὶ αὕτη ἡ κρᾶσις τῶν τε παίδων τῆς ὥρας καὶ τῶν φθόγγων τὰς μὲν λύπας κοιμίζειν, τὴν δʼ ἀφροδίτην ἐγείρειν.
3.2Bunun üzerine Sokrates yine söz aldı: "Arkadaşlar, bunlar bizi eğlendirmeye yetecek gibi görünüyor. Ama biz, eminim, kendimizi onlardan çok daha üstün sayıyoruz. Bir araya gelmişken birbirimize bir fayda sağlamaya ya da birbirimizi sevindirmeye hiç girişmezsek ayıp olmaz mı?" Birçoğu, "Öyleyse sen yol göster," dedi, "hangi konuya girersek bunu en iyi yaparız?"
ἐκ τούτου δὲ πάλιν εἶπεν ὁ Σωκράτης· οὗτοι μὲν δή, ὦ ἄνδρες, ἱκανοὶ τέρπειν ἡμᾶς φαίνονται· ἡμεῖς δὲ τούτων οἶδʼ ὅτι πολὺ βελτίονες οἰόμεθα εἶναι· οὐκ αἰσχρὸν οὖν εἰ μήδʼ ἐπιχειρήσομεν συνόντες ὠφελεῖν τι ἢ εὐφραίνειν ἀλλήλους; ἐντεῦθεν εἶπαν πολλοί· σὺ τοίνυν ἡμῖν ἐξηγοῦ ποίων λόγων ἁπτόμενοι μάλιστʼ ἂν ταῦτα ποιοῖμεν.
3.3"Ben," dedi Sokrates, "en çok Kallias'ın verdiği sözü tutmasını isterim. Birlikte yemek yersek bize kendi bilgeliğini göstereceğini söylemişti ya." "Gösteririm de," dedi Kallias, "yeter ki siz de her biriniz bildiğiniz iyi bir şeyi ortaya koyun." "Kimse sana karşı çıkmıyor," dedi Sokrates; "her birimiz bilmeyi en değerli saydığı şeyi söyleyecek."
ἐγὼ μὲν τοίνυν, ἔφη, ἥδιστʼ ἂν ἀπολάβοιμι παρὰ Καλλίου τὴν ὑπόσχεσιν. ἔφη γὰρ δήπου, εἰ συνδειπνοῖμεν, ἐπιδείξειν τὴν αὑτοῦ σοφίαν. καὶ ἐπιδείξω γε, ἔφη, ἐὰν καὶ ὑμεῖς ἅπαντες εἰς μέσον φέρητε ὅ τι ἕκαστος ἐπίστασθε ἀγαθόν. ἀλλʼ οὐδείς σοι, ἔφη, ἀντιλέγει τὸ μὴ οὐ λέξειν ὅ τι ἕκαστος ἡγεῖται πλείστου ἄξιον ἐπίστασθαι.
3.4"Öyleyse," dedi Kallias, "en çok neyle övündüğümü söyleyeyim: insanları daha iyi yapabileceğimi düşünüyorum." Antisthenes, "Neyi öğreterek?" diye sordu. "Elle yapılan bayağı bir tekhnēyi mi, yoksa kalokagathiayı, yani insanın hem güzel hem iyi olmasını mı?" "Kalokagathia adaletse, onu." "Zeus hakkı için," dedi Antisthenes, "kalokagathianın içinde en tartışmasız olanı da odur. Çünkü cesaret ve bilgelik bazen hem dostlara hem şehre zararlı görünür, adalet ise adaletsizliğe hiçbir noktada karışmaz."
ἐγὼ μὲν τοίνυν, ἔφη, λέγω ὑμῖν ἐφʼ ᾧ μέγιστον φρονῶ. ἀνθρώπους γὰρ οἶμαι ἱκανὸς εἶναι βελτίους ποιεῖν. καὶ ὁ Ἀντισθένης εἶπε· πότερον τέχνην τινὰ βαναυσικὴν ἢ καλοκἀγαθίαν διδάσκων; εἰ καλοκἀγαθία ἐστὶν ἡ δικαιοσύνη. νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Ἀντισθένης, ἥ γε ἀναμφιλογωτάτη· ἐπεί τοι ἀνδρεία μὲν καὶ σοφία ἔστιν ὅτε βλαβερὰ καὶ φίλοις καὶ πόλει δοκεῖ εἶναι, ἡ δὲ δικαιοσύνη οὐδὲ καθʼ ἓν συμμίγνυται τῇ ἀδικίᾳ.
3.5"O hâlde siz de her biriniz faydalı ne bildiğinizi söyleyince ben de bunu hangi tekhnē ile başardığımı söylemekten kaçınmam." "Peki sen, Nikeratos," dedi Sokrates, "hangi bilgiyle övünüyorsun, söyle." O da şöyle dedi: "İyi bir adam olayım diye özen gösteren babam bana Homeros'un bütün destanlarını ezberletti. Şimdi İlyada'nın ve Odysseia'nın tamamını ezberden okuyabilirim."
ἐπειδὰν τοίνυν καὶ ὑμῶν ἕκαστος εἴπῃ ὅ τι ὠφέλιμον ἔχει, τότε κἀγὼ οὐ φθονήσω εἰπεῖν τὴν τέχνην διʼ ἧς τοῦτο ἀπεργάζομαι. ἀλλὰ σὺ αὖ, ἔφη, λέγε, ὦ Νικήρατε, ἐπὶ ποίᾳ ἐπιστήμῃ μέγα φρονεῖς. καὶ ὃς εἶπεν· ὁ πατὴρ ὁ ἐπιμελούμενος ὅπως ἀνὴρ ἀγαθὸς γενοίμην ἠνάγκασέ με πάντα τὰ Ὁμήρου ἔπη μαθεῖν· καὶ νῦν δυναίμην ἂν Ἰλιάδα ὅλην καὶ Ὀδύσσειαν ἀπὸ στόματος εἰπεῖν.
3.6"Peki," dedi Antisthenes, "bütün rapsodların da bu destanları bildiği gözünden mi kaçtı?" "Nasıl kaçar? Neredeyse her gün onları dinliyorum." "Rapsodlardan daha aptal bir takım biliyor musun?" "Zeus hakkı için, hayır," dedi Nikeratos, "bildiğimi sanmıyorum." "Belli ki," dedi Sokrates, "şiirlerin altında yatan anlamları bilmiyorlar. Ama sen Stesimbrotos'a, Anaksimandros'a ve daha birçoklarına çok para verdin; bu yüzden değerli olan hiçbir şey senin gözünden kaçmamıştır."
ἐκεῖνο δʼ, ἔφη ὁ Ἀντισθένης, λέληθέ σε, ὅτι καὶ οἱ ῥαψῳδοὶ πάντες ἐπίστανται ταῦτα τὰ ἔπη; καὶ πῶς ἄν, ἔφη, λελήθοι ἀκροώμενόν γε αὐτῶν ὀλίγου ἀνʼ ἑκάστην ἡμέραν; οἶσθά τι οὖν ἔθνος, ἔφη, ἠλιθιώτερον ῥαψῳδῶν; οὐ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη ὁ Νικήρατος, οὔκουν ἔμοιγε δοκῶ. δῆλον γάρ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ὅτι τὰς ὑπονοίας οὐκ ἐπίστανται. σὺ δὲ Στησιμβρότῳ τε καὶ Ἀναξιμάνδρῳ καὶ ἄλλοις πολλοῖς πολὺ δέδωκας ἀργύριον, ὥστε οὐδέν σε τῶν πολλοῦ ἀξίων λέληθε.
3.7"Ya sen, Kritobulos," dedi Sokrates, "en çok neyle övünüyorsun?" "Güzelliğimle," dedi. "Sen de güzelliğinle bizi daha iyi yapabileceğini söyleyebilecek misin?" "Söyleyemezsem kötü duruma düşeceğim belli."
τί γὰρ σύ, ἔφη, ὦ Κριτόβουλε, ἐπὶ τίνι μέγιστον φρονεῖς; ἐπὶ κάλλει, ἔφη. ἦ οὖν καὶ σύ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἕξεις λέγειν ὅτι τῷ σῷ κάλλει ἱκανὸς εἶ βελτίους ἡμᾶς ποιεῖν; εἰ δὲ μή, δῆλόν γε ὅτι φαῦλος φανοῦμαι.
3.8"Ya sen, Antisthenes, neyle övünüyorsun?" dedi. "Zenginliğimle," dedi. Hermogenes çok parası olup olmadığını sordu; o da tek bir obolosu bile olmadığına yemin etti. "Peki çok toprağın mı var?" "Belki şu Autolykos'un güreşten önce üstüne serpeceği toza yetecek kadar," dedi.
τί γὰρ σύ, εἶπεν, ἐπὶ τίνι μέγα φρονεῖς, ὦ Ἀντίσθενες; ἐπὶ πλούτῳ, ἔφη. ὁ μὲν δὴ Ἑρμογένης ἀνήρετο εἰ πολὺ εἴη αὐτῷ ἀργύριον. ὁ δὲ ἀπώμοσε μηδὲ ὀβολόν. ἀλλὰ γῆν πολλὴν κέκτησαι; ἴσως ἄν, ἔφη, Αὐτολύκῳ τούτῳ ἱκανὴ γένοιτο ἐγκονίσασθαι.
3.9"Seni de dinlemek gerek. Ya sen, Kharmides, neyle övünüyorsun?" "Ben de yoksulluğumla övünüyorum," dedi. "Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "pek hoş bir şeyle. Çünkü yoksulluk hiç kıskanılmaz, uğrunda hiç kavga edilmez; bekçisiz de korunur, ihmal edildikçe de güçlenir."
ἀκουστέον ἂν εἴη καὶ σοῦ. τί γὰρ σύ, ἔφη, ὦ Χαρμίδη, ἐπὶ τίνι μέγα φρονεῖς; ἐγὼ αὖ, ἔφη, ἐπὶ πενίᾳ μέγα φρονῶ. νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἐπʼ εὐχαρίτῳ γε πράγματι. τοῦτο γὰρ δὴ ἥκιστα μὲν ἐπίφθονον, ἥκιστα δὲ περιμάχητον, καὶ ἀφύλακτον ὂν σῴζεται καὶ ἀμελούμενον ἰσχυρότερον γίγνεται.
3.10"Ya sen, Sokrates," dedi Kallias, "neyle övünüyorsun?" O da yüzünü pek ağırbaşlı bir ifadeyle toplayıp "Pezevenklikle," dedi. Ona gülünce de, "Siz gülün bakalım," dedi, "ama ben bilirim ki bu tekhnēyi kullanmak istesem pek çok para kazanırdım."
σὺ δὲ δή, ἔφη ὁ Καλλίας, ἐπὶ τίνι μέγα φρονεῖς, ὦ Σώκρατες; καὶ ὃς μάλα σεμνῶς ἀνασπάσας τὸ πρόσωπον, ἐπὶ μαστροπείᾳ, εἶπεν. ἐπεὶ δὲ ἐγέλασαν ἐπʼ αὐτῷ, ὑμεῖς μὲν γελᾶτε, ἔφη, ἐγὼ δὲ οἶδʼ ὅτι καὶ πάνυ ἂν πολλὰ χρήματα λαμβάνοιμι, εἰ βουλοίμην χρῆσθαι τῇ τέχνῃ.
3.11"Senin ise," dedi Lykon Philippos'a dönerek, "insanları güldürmekle övündüğün belli." "Hem de sanırım," dedi Philippos, "pek çok kişiyi ağlatarak oturttuğu için büyüklenen aktör Kallippides'ten daha haklı olarak."
σύ γε μὴν δῆλον, ἔφη ὁ Λύκων τὸν Φίλιππον ⟨προσειπών, ὅτι⟩ ἐπὶ τῷ γελωτοποιεῖν μέγα φρονεῖς. δικαιότερόν γʼ, ἔφη, οἴομαι, ἢ Καλλιππίδης ὁ ὑποκριτής, ὃς ὑπερσεμνύνεται ὅτι δύναται πολλοὺς κλαίοντας καθίζειν.
3.12"Sen de söyleyecek misin, Lykon, neyle övündüğünü?" dedi Antisthenes. O da, "Hepiniz bilmiyor musunuz," dedi, "şu oğlumla." "Onun ise," dedi biri, "yarışı kazanmasıyla övündüğü belli." Autolykos kızararak, "Zeus hakkı için, hayır," dedi.
οὐκοῦν καὶ σύ, ἔφη ὁ Ἀντισθένης, λέξεις, ὦ Λύκων, ἐπὶ τίνι μέγα φρονεῖς; καὶ ὃς ἔφη· οὐ γὰρ ἅπαντες ἴστε, ἔφη, ⟨ὅτι⟩ ἐπὶ τούτῳ τῷ υἱεῖ; οὗτός γε μήν, ἔφη τις, δῆλον ὅτι ἐπὶ τῷ νικηφόρος εἶναι. καὶ ὁ Αὐτόλυκος ἀνερυθριάσας εἶπε· μὰ Δίʼ οὐκ ἔγωγε.
3.13Onun sesini duyduklarına sevinip hepsi ona bakınca biri sordu: "Peki neyle, Autolykos?" "Babamla," dedi ve aynı anda ona yaslandı. Kallias bunu görünce, "Lykon," dedi, "insanların en zengini olduğunu biliyor musun?" "Zeus hakkı için, bunu bilmiyorum." "Kralın servetini verseler oğluna değişmeyeceğini de mi fark etmiyorsun?" "Suçüstü yakalandım," dedi; "anlaşılan insanların en zengini benmişim."
ἐπεὶ δὲ ἅπαντες ἡσθέντες ὅτι ἤκουσαν αὐτοῦ φωνήσαντος προσέβλεψαν, ἤρετό τις αὐτόν· ἀλλʼ ἐπὶ τῷ μήν, ὦ Αὐτόλυκε; ὁ δʼ εἶπεν· Ἐπὶ τῷ πατρί, καὶ ἅμα ἐνεκλίθη αὐτῷ. καὶ ὁ Καλλίας ἰδών, Ἆρʼ οἶσθα, ἔφη, ὦ Λύκων, ὅτι πλουσιώτατος εἶ ἀνθρώπων; μὰ Δίʼ, ἔφη, τοῦτο μέντοι ἐγὼ οὐκ οἶδα. ἀλλὰ λανθάνει σε ὅτι οὐκ ἂν δέξαιο τὰ βασιλέως χρήματα ἀντὶ τοῦ υἱοῦ; ἐπʼ αὐτοφώρῳ εἴλημμαι, ἔφη, πλουσιώτατος, ὡς ἔοικεν, ἀνθρώπων ὤν.
3.14"Ya sen, Hermogenes," dedi Nikeratos, "en çok neyle böbürleniyorsun?" "Dostlarımın aretēsi ve gücüyle," dedi, "bir de böyle insanlar olup benimle ilgilenmeleriyle." Bunun üzerine hepsi ona baktı; birçoğu aynı anda onları kendilerine de tanıtıp tanıtmayacağını sordu. O da bunu esirgemeyeceğini söyledi.
σὺ δέ, ἔφη ὁ Νικήρατος, ὦ Ἑρμόγενες, ἐπὶ τίνι μάλιστα ἀγάλλῃ; καὶ ὅς, ἐπὶ φίλων, ἔφη, ἀρετῇ καὶ δυνάμει, καὶ ὅτι τοιοῦτοι ὄντες ἐμοῦ ἐπιμέλονται. ἐνταῦθα τοίνυν πάντες προσέβλεψαν αὐτῷ, καὶ πολλοὶ ἅμα ἤροντο εἰ καὶ σφίσι δηλώσοι αὐτούς. ὁ δὲ εἶπεν ὅτι οὐ φθονήσει.
4.14. Bölüm
Bundan sonra Sokrates şöyle dedi: "Öyleyse bize kalan, her birimizin üstlendiği şeyin ne kadar değerli olduğunu ispat etmesi." "Önce beni dinleyin," dedi Kallias. "Siz adaletin ne olduğunu bir türlü bulamazken, ben sizi dinlediğim o sürede insanları daha adil yapıyorum." "Nasıl, iyi dostum?" dedi Sokrates. "Para vererek, Zeus hakkı için."
ἐκ τούτου ἔλεξεν ὁ Σωκράτης· οὐκοῦν λοιπὸν ἂν εἴη ἡμῖν ἃ ἕκαστος ὑπέσχετο ἀποδεικνύναι ὡς πολλοῦ ἄξιά ἐστιν. ἀκούοιτʼ ἄν, ἔφη ὁ Καλλίας, ἐμοῦ πρῶτον. ἐγὼ γὰρ ἐν τῷ χρόνῳ ᾧ ὑμῶν ἀκούω ἀπορούντων τί τὸ δίκαιον, ἐν τούτῳ δικαιοτέρους τοὺς ἀνθρώπους ποιῶ. καὶ ὁ Σωκράτης, πῶς, ὦ λῷστε; ἔφη. διδοὺς νὴ Δίʼ ἀργύριον.
4.2Antisthenes doğrulup pek sorgulayıcı bir tavırla sordu: "Kallias, sence insanlar adaleti psykhēlerinde mi taşıyor, keselerinde mi?" "Psykhēlerinde." "Sen de keselerine para koyarak psykhēlerini daha adil mi yapıyorsun?" "Elbette." "Nasıl?" "Geçimlerini satın alacak paraları olduğunu bildikleri için kötülük edip tehlikeye atılmak istemiyorlar."
καὶ ὁ Ἀντισθένης ἐπαναστὰς μάλα ἐλεγκτικῶς αὐτὸν ἐπήρετο· οἱ δὲ ἄνθρωποι, ὦ Καλλία, πότερον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἢ ἐν τῷ βαλαντίῳ τὸ δίκαιόν σοι δοκοῦσιν ἔχειν; ἐν ταῖς ψυχαῖς, ἔφη. κἄπειτα σὺ εἰς τὸ βαλάντιον διδοὺς ἀργύριον τὰς ψυχὰς δικαιοτέρους ποιεῖς; μάλιστα. πῶς; ὅτι διὰ τὸ εἰδέναι ὡς ἔστιν ὅτου πριάμενοι τὰ ἐπιτήδεια ἕξουσιν οὐκ ἐθέλουσι κακουργοῦντες κινδυνεύειν.
4.3"Aldıklarını sana geri veriyorlar mı?" "Zeus hakkı için, hayır." "Peki paraya karşılık minnet?" "Zeus hakkı için, o da yok; hatta bazıları almadan öncekinden de düşmanca davranıyor." "Şaşılacak şey," dedi Antisthenes, sıkıştırır gibi yüzüne bakarak, "onları başkalarına karşı adil yapabiliyorsun da kendine karşı yapamıyorsun."
ἦ καί σοι, ἔφη, ἀποδιδόασιν ὅ τι ἂν λάβωσι; μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, οὐ μὲν δή. τί δέ, ἀντὶ τοῦ ἀργυρίου χάριτας; οὐ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, οὐδὲ τοῦτο, ἀλλʼ ἔνιοι καὶ ἐχθιόνως ἔχουσιν ἢ πρὶν λαβεῖν. θαυμαστά γʼ, ἔφη ὁ Ἀντισθένης ἅμα εἰσβλέπων ὡς ἐλέγχων αὐτόν, εἰ πρὸς μὲν τοὺς ἄλλους δύνασαι δικαίους [;ἂν]; ποιεῖν αὐτούς, πρὸς δὲ σαυτὸν οὔ.
4.4"Bunda şaşılacak ne var?" dedi Kallias. "Başkalarına pek çok ev yapıp kendilerine yapamayan, kirada oturan bir sürü marangoz ve duvarcı görmüyor musun? Sen de çürütülmeye katlan bakalım, sofist."
καὶ τί τοῦτʼ, ἔφη ὁ Καλλίας, θαυμαστόν; οὐ καὶ τέκτονάς τε καὶ οἰκοδόμους πολλοὺς ὁρᾷς οἳ ἄλλοις μὲν πολλοῖς ποιοῦσιν οἰκίας, ἑαυτοῖς δὲ οὐ δύνανται ποιῆσαι, ἀλλʼ ἐν μισθωταῖς οἰκοῦσι; καὶ ἀνάσχου μέντοι, ὦ σοφιστά, ἐλεγχόμενος.
4.5"Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "katlansın tabii. Kâhinlerin de başkalarına geleceği haber verdikleri, kendi başlarına geleceği ise göremedikleri söylenir."
νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἀνεχέσθω μέντοι· ἐπεὶ καὶ οἱ μάντεις λέγονται δήπου ἄλλοις μὲν προαγορεύειν τὸ μέλλον, ἑαυτοῖς δὲ μὴ προορᾶν τὸ ἐπιόν.
4.6Bu konuşma burada bitti. Bundan sonra Nikeratos, "Benimle düşüp kalkarsanız neyde daha iyi olacağınızı da benden dinleyin," dedi. "Bilirsiniz ya, insanların en bilgesi Homeros insana dair hemen her şeyi şiirine koymuştur. İçinizden kim iyi bir ev idarecisi, iyi bir halk hatibi ya da iyi bir komutan olmak, yahut Akhilleus'a, Aias'a, Nestor'a ya da Odysseus'a benzemek istiyorsa bana gelip hizmet etsin; çünkü ben bunların hepsini biliyorum." "Peki krallık etmeyi de biliyor musun," dedi Antisthenes, "Homeros'un Agamemnon'u 'hem iyi bir kral hem güçlü bir mızrakçı' diye övdüğünü bildiğin için?" "Zeus hakkı için, evet," dedi; "araba sürenin dönemeç direğine yakından dönmesi gerektiğini de biliyorum."
οὗτος μὲν δὴ ὁ λόγος ἐνταῦθα ἔληξεν. ἐκ τούτου δὲ ὁ Νικήρατος, ἀκούοιτʼ ἄν, ἔφη, καὶ ἐμοῦ ἃ ἔσεσθε βελτίονες, ἂν ἐμοὶ συνῆτε. ἴστε γὰρ δήπου ὅτι Ὅμηρος ὁ σοφώτατος πεποίηκε σχεδὸν περὶ πάντων τῶν ἀνθρωπίνων. ὅστις ἂν οὖν ὑμῶν βούληται ἢ οἰκονομικὸς ἢ δημηγορικὸς ἢ στρατηγικὸς γενέσθαι ἢ ὅμοιος Ἀχιλλεῖ ἢ Αἴαντι ἢ Νέστορι ἢ Ὀδυσσεῖ, ἐμὲ θεραπευέτω. ἐγὼ γὰρ ταῦτα πάντα ἐπίσταμαι. ἦ καὶ βασιλεύειν, ἔφη ὁ Ἀντισθένης, ἐπίστασαι, ὅτι οἶσθα ἐπαινέσαντα αὐτὸν τὸν Ἀγαμέμνονα ὡς βασιλεύς τε εἴη ἀγαθὸς κρατερός τʼ αἰχμητής; καὶ ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, ἔγωγε ὅτι ἁρματηλατοῦντα δεῖ ἐγγὺς μὲν τῆς στήλης κάμψαι, "Bunlardan başka bir şey daha biliyorum, hemen şimdi deneyebilirsiniz de. Homeros bir yerde 'içkiye katık olarak soğan' der. Biri soğan getirirse bundan hemen faydalanırsınız: içkiniz daha tatlı gelir."[^4.7]
4.8Kharmides şöyle dedi: "Arkadaşlar, Nikeratos eve soğan kokarak gitmek istiyor ki karısı kimsenin onu öpmeyi aklından bile geçirmediğine inansın." "Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "ama başka gülünç bir ad çıkarmamız da işten değil. Soğan gerçekten katığa benziyor, çünkü yalnız yemeği değil içkiyi de tatlandırıyor. Ama bir de yemekten sonra soğan kemirirsek, biri çıkıp Kallias'ın evine keyif çatmaya gittiğimizi söylemesin."
καὶ ὁ Χαρμίδης εἶπεν· ὦ ἄνδρες, ὁ Νικήρατος κρομμύων ὄζων ἐπιθυμεῖ οἴκαδε ἐλθεῖν, ἵνʼ ἡ γυνὴ αὐτοῦ πιστεύῃ μηδὲ διανοηθῆναι μηδένα ἂν φιλῆσαι αὐτόν. νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἀλλʼ ἄλλην που δόξαν γελοίαν κίνδυνος ἡμῖν προσλαβεῖν. ὄψον μὲν γὰρ δὴ ὄντως ἔοικεν εἶναι, ὡς κρόμμυόν γε οὐ μόνον σῖτον ἀλλὰ καὶ ποτὸν ἡδύνει. εἰ δὲ δὴ τοῦτο καὶ μετὰ δεῖπνον τρωξόμεθα, ὅπως μὴ φήσῃ τις ἡμᾶς πρὸς Καλλίαν ἐλθόντας ἡδυπαθεῖν.
4.9"Asla, Sokrates," dedi Nikeratos. "Savaşa giden birinin soğan kemirmesi iyidir; tıpkı bazılarının horozlarına sarımsak yedirip dövüştürmesi gibi. Ama biz belki birini nasıl öpeceğimizi, dövüşmekten daha çok düşünüyoruz."
μηδαμῶς, ἔφη, ὦ Σώκρατες. εἰς μὲν γὰρ μάχην ὁρμωμένῳ καλῶς ἔχει κρόμμυον ὑποτρώγειν, ὥσπερ ἔνιοι τοὺς ἀλεκτρυόνας σκόροδα σιτίσαντες συμβάλλουσιν· ἡμεῖς δὲ ἴσως βουλευόμεθα ὅπως φιλήσομέν τινα μᾶλλον ἢ μαχούμεθα.
4.10Bu konuşma da aşağı yukarı böyle bitti. Kritobulos ise, "Şimdi de ben güzelliğimle neden övündüğümü anlatayım," dedi. "Anlat," dediler. "Sandığım gibi güzel değilsem, sizin aldatmaktan yargılanmanız hak olur; çünkü kimse yemin ettirmediği hâlde hep yemin ederek benim güzel olduğumu söylüyorsunuz. Ben de inanıyorum, çünkü sizi dürüst, iyi insanlar sayıyorum.
καὶ οὗτος μὲν δὴ ὁ λόγος οὕτω πως ἐπαύσατο. ὁ δὲ Κριτόβουλος, οὐκοῦν αὖ ἐγὼ λέξω, ἔφη, ἐξ ὧν ἐπὶ τῷ κάλλει μέγα φρονῶ. λέγε, ἔφασαν. εἰ μὲν τοίνυν μὴ καλός εἰμι, ὡς οἴομαι, ὑμεῖς ἂν δικαίως ἀπάτης δίκην ὑπέχοιτε· οὐδενὸς γὰρ ὁρκίζοντος ἀεὶ ὀμνύοντες καλόν μέ φατε εἶναι. κἀγὼ μέντοι πιστεύω. καλοὺς γὰρ καὶ ἀγαθοὺς ὑμᾶς ἄνδρας νομίζω.
4.11Eğer gerçekten güzelsem ve siz bana karşı, benim güzel bulduğum kişiye karşı hissettiklerimi hissediyorsanız, bütün tanrılar adına yemin ederim ki güzelliğimi Büyük Kral'ın hükümranlığına değişmezdim.
εἰ δʼ εἰμί τε τῷ ὄντι καλὸς καὶ ὑμεῖς τὰ αὐτὰ πρὸς ἐμὲ πάσχετε οἷάπερ ἐγὼ πρὸς τὸν ἐμοὶ δοκοῦντα καλὸν εἶναι, ὄμνυμι πάντας θεοὺς μὴ ἑλέσθαι ἂν τὴν βασιλέως ἀρχὴν ἀντὶ τοῦ καλὸς εἶναι.
4.12Şimdi ben Kleinias'ı seyretmekten, insanlar arasındaki bütün güzelliklerden aldığımdan daha çok zevk alıyorum. Kleinias'ı göremeyecek olmaktansa başka her şeye kör olmaya razıyım. Onu göremediğim için geceye de uykuya da kızıyorum; Kleinias'ı bana gösterdikleri için de güne ve güneşe minnetim sonsuz.
νῦν γὰρ ἐγὼ Κλεινίαν ἥδιον μὲν θεῶμαι ἢ τἆλλα πάντα τὰ ἐν ἀνθρώποις καλά· τυφλὸς δὲ τῶν ἄλλων ἁπάντων μᾶλλον δεξαίμην ἂν εἶναι ἢ Κλεινίου ἑνὸς ὄντος· ἄχθομαι δὲ καὶ νυκτὶ καὶ ὕπνῳ ὅτι ἐκεῖνον οὐχ ὁρῶ, ἡμέρᾳ δὲ καὶ ἡλίῳ τὴν μεγίστην χάριν οἶδα ὅτι μοι Κλεινίαν ἀναφαίνουσιν.
4.13Biz güzellerin şununla da övünmeye hakkı var: güçlü olan iyi şeyleri emek vererek, cesur olan tehlikeye atılarak, bilge olan konuşarak elde etmek zorundadır; güzel ise kılını kıpırdatmadan her şeyi başarabilir.
ἄξιόν γε μὴν ἡμῖν τοῖς καλοῖς καὶ ἐπὶ τοῖσδε μέγα φρονεῖν, ὅτι τὸν μὲν ἰσχυρὸν πονοῦντα δεῖ κτᾶσθαι τἀγαθὰ καὶ τὸν ἀνδρεῖον κινδυνεύοντα, τὸν δέ γε σοφὸν λέγοντα· ὁ δὲ καλὸς καὶ ἡσυχίαν ἔχων πάντʼ ἂν διαπράξαιτο.
4.14Ben paranın tatlı bir mülk olduğunu bilsem de başkasından başka para almaktansa elimdekini Kleinias'a vermeyi, Kleinias bana hükmetmek isterse de hür olmaktansa köle olmayı daha çok isterim. Onun için emek vermek bana dinlenmekten kolay gelir; onun uğruna tehlikeye atılmayı da tehlikesiz yaşamaya tercih ederim.
ἐγὼ γοῦν καίπερ εἰδὼς ὅτι χρήματα ἡδὺ κτῆμα ἥδιον μὲν ἂν Κλεινίᾳ τὰ ὄντα διδοίην ἢ ἕτερα παρʼ ἄλλου λαμβάνοιμι, ἥδιον δʼ ἂν δουλεύοιμι ἢ ἐλεύθερος εἴην, εἴ μου Κλεινίας ἄρχειν ἐθέλοι. καὶ γὰρ πονοίην ἂν ῥᾷον ἐκείνῳ ἢ ἀναπαυοίμην, καὶ κινδυνεύοιμʼ ἂν πρὸ ἐκείνου ἥδιον ἢ ἀκίνδυνος ζῴην.
4.15Öyle ki, Kallias, sen insanları daha adil yapabildiğin için övünüyorsan, insanları her türlü aretēye yöneltmekte ben senden daha haklıyım. Çünkü biz güzeller âşıklarımıza bir şey üfleyerek onları paraya karşı daha cömert, tehlikelerde daha çalışkan ve şerefe daha düşkün, üstelik daha utangaç ve kendine daha hâkim yaparız; öyle ki en çok istedikleri şeyden bile utanırlar.
ὥστε εἰ σύ, ὦ Καλλία, μέγα φρονεῖς ὅτι δικαιοτέρους δύνασαι ποιεῖν, ἐγὼ πρὸς πᾶσαν ἀρετὴν δικαιότερος σοῦ εἰμι ἄγων ἀνθρώπους. διὰ γὰρ τὸ ἐμπνεῖν τι ἡμᾶς τοὺς καλοὺς τοῖς ἐρωτικοῖς ἐλευθεριωτέρους μὲν αὐτοὺς ποιοῦμεν εἰς χρήματα, φιλοπονωτέρους δὲ καὶ φιλοκαλωτέρους ἐν τοῖς κινδύνοις, καὶ μὴν αἰδημονεστέρους τε καὶ ἐγκρατεστέρους, οἵ γε καὶ ὧν δέονται μάλιστα ταῦτʼ αἰσχύνονται.
4.16Güzelleri komutan seçmeyenler de akılsızdır. Ben Kleinias'la birlikte ateşin içinden bile geçerim; biliyorum ki siz de benimle geçersiniz. Bu yüzden, Sokrates, güzelliğimin insanlara bir faydası olur mu diye artık kuşkuya düşme.
μαίνονται δὲ καὶ οἱ μὴ τοὺς καλοὺς στρατηγοὺς αἱρούμενοι. ἐγὼ γοῦν μετὰ Κλεινίου κἂν διὰ πυρὸς ἰοίην· οἶδα δʼ ὅτι καὶ ὑμεῖς μετʼ ἐμοῦ. ὥστε μηκέτι ἀπόρει, ὦ Σώκρατες, εἴ τι τοὐμὸν κάλλος ἀνθρώπους ὠφελήσει.
4.17Çabuk solduğu için güzelliği küçümsemek de doğru değil. Çünkü çocuk nasıl güzel olursa delikanlı da, olgun adam da, ihtiyar da öyle güzel olur. Kanıtı şu: Athena'nın şenliğinde zeytin dalı taşıyacakları güzel ihtiyarlardan seçerler; demek ki güzellik her yaşa eşlik eder.
ἀλλʼ οὐδὲ μέντοι ταύτῃ γε ἀτιμαστέον τὸ κάλλος ὡς ταχὺ παρακμάζον, ἐπεὶ ὥσπερ γε παῖς γίγνεται καλός, οὕτω καὶ μειράκιον καὶ ἀνὴρ καὶ πρεσβύτης. τεκμήριον δέ· θαλλοφόρους γὰρ τῇ Ἀθηνᾷ τοὺς καλοὺς γέροντας ἐκλέγονται, ὡς συμπαρομαρτοῦντος πάσῃ ἡλικίᾳ τοῦ κάλλους.
4.18İnsanın istediğini gönüllü olanlardan elde etmesi tatlıysa, iyi biliyorum ki şimdi bile ben şu oğlanla kızı ağzımı açmadan beni öpmeye, senin, Sokrates, pek çok bilgece söz söyleyerek ikna edebileceğinden daha çabuk ikna ederim."
εἰ δὲ ἡδὺ τὸ παρʼ ἑκόντων διαπράττεσθαι ὧν τις δέοιτο, εὖ οἶδʼ ὅτι καὶ νυνὶ θᾶττον ἂν ἐγὼ καὶ σιωπῶν πείσαιμι τὸν παῖδα τόνδε καὶ τὴν παῖδα φιλῆσαί με ἢ σύ, ὦ Σώκρατες, εἰ καὶ πάνυ πολλὰ καὶ σοφὰ λέγοις.
4.19"Bu da ne?" dedi Sokrates. "Sanki benden güzelmişsin gibi böbürleniyorsun." "Zeus hakkı için," dedi Kritobulos, "öyle olmasam satir oyunlarındaki bütün Silenoslardan daha çirkin olurdum." (Sokrates de gerçekten onlara benziyordu.)
τί τοῦτο; ἔφη ὁ Σωκράτης· ὡς γὰρ καὶ ἐμοῦ καλλίων ὢν ταῦτα κομπάζεις. νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Κριτόβουλος, ἢ πάντων Σειληνῶν τῶν ἐν τοῖς σατυρικοῖς αἴσχιστος ἂν εἴην. [;ὁ δὲ Σωκράτης καὶ ἐτύγχανε προσεμφερὴς τούτοις ὤν.];
4.20"Haydi bakalım," dedi Sokrates, "önümüzdeki konuşmalar sırayla bitince güzellik konusunda hakem önüne çıkmayı unutma. Bizi Priamos oğlu Aleksandros değil, seni öpmek istediklerini sandığın şu kimseler yargılasın."
ἄγε νυν, ἔφη ὁ Σωκράτης, ὅπως μεμνήσῃ διακριθῆναι περὶ τοῦ κάλλους, ἐπειδὰν οἱ προκείμενοι λόγοι περιέλθωσι. κρινάτω δʼ ἡμᾶς μὴ Ἀλέξανδρος ὁ Πριάμου, ἀλλʼ αὐτοὶ οὗτοι οὕσπερ σὺ οἴει ἐπιθυμεῖν σε φιλῆσαι.
4.21"Kleinias'a bırakmaz mısın, Sokrates?" dedi. O da, "Kleinias'ı anmaktan hiç vazgeçmeyecek misin?" dedi. "Adını anmazsam onu daha az mı hatırladığımı sanıyorsun? Bilmiyor musun, psykhēmde onun öyle açık bir hayali var ki heykeltıraş ya da ressam olsam, bu hayale bakarak da kendisine bakarak yapacağım kadar benzer bir suretini yapardım."
Κλεινίᾳ δʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, οὐκ ἂν ἐπιτρέψαις; καὶ ὃς εἶπεν· οὐ γὰρ παύσῃ σὺ Κλεινίου μεμνημένος; ἂν δὲ μὴ ὀνομάζω, ἧττόν τί με οἴει μεμνῆσθαι αὐτοῦ; οὐκ οἶσθα ὅτι οὕτω σαφὲς ἔχω εἴδωλον αὐτοῦ ἐν τῇ ψυχῇ ὡς εἰ πλαστικὸς ἢ ζωγραφικὸς ἦν, οὐδὲν ἂν ἧττον ἐκ τοῦ εἰδώλου ἢ πρὸς αὐτὸν ὁρῶν ὅμοιον αὐτῷ ἀπειργασάμην;
4.22Sokrates söze girdi: "Madem bu kadar benzer bir hayali taşıyorsun, neden başımı ağrıtıp onu görebileceğin yerlere sürüklüyorsun?" "Çünkü, Sokrates, kendisini görmek insanı sevindirebilir; hayalini görmek ise zevk vermez, yalnız özlem uyandırır."
καὶ ὁ Σωκράτης ὑπέλαβε· τί δῆτα οὕτως ὅμοιον εἴδωλον ἔχων πράγματά μοι παρέχεις ἄγεις τε αὐτὸν ὅπου ὄψει; ὅτι, ὦ Σώκρατες, ἡ μὲν αὐτοῦ ὄψις εὐφραίνειν δύναται, ἡ δὲ τοῦ εἰδώλου τέρψιν μὲν οὐ παρέχει, πόθον δὲ ἐμποιεῖ.
4.23Hermogenes, "Sokrates," dedi, "Kritobulos'un aşktan böyle aklını yitirmesine göz yumman bence sana yakışmıyor." "Benimle düşüp kalktığından beri mi bu hâle geldiğini sanıyorsun?" dedi Sokrates. "Ya ne zamandan beri?" "Görmüyor musun, bunun kulaklarının dibinde ayva tüyleri daha yeni iniyor, Kleinias'ınkiler ise çoktan enseye doğru tırmanıyor. İşte bu, onunla aynı okula giderken o zamanlar fena hâlde tutuştu.
καὶ ὁ Ἑρμογένης εἶπεν· ἀλλʼ ἐγώ, ὦ Σώκρατες, οὐδὲ πρὸς σοῦ ποιῶ τὸ περιιδεῖν Κριτόβουλον οὕτως ὑπὸ τοῦ ἔρωτος ἐκπλαγέντα. δοκεῖς γάρ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἐξ οὗ ἐμοὶ σύνεστιν οὕτω διατεθῆναι αὐτόν; ἀλλὰ πότε μήν; οὐχ ὁρᾷς ὅτι τούτῳ μὲν παρὰ τὰ ὦτα ἄρτι ἴουλος καθέρπει, Κλεινίᾳ δὲ πρὸς τὸ ὄπισθεν ἤδη ἀναβαίνει; οὗτος οὖν συμφοιτῶν εἰς ταὐτὸ διδασκαλεῖον ἐκείνῳ τότε ἰσχυρῶς προσεκαύθη.
4.24Babası bunu fark edince bir faydam dokunur mu diye onu bana teslim etti. Gerçekten de durumu artık çok daha iyi. Önceden, Gorgo'lara bakanlar gibi ona taş kesilmiş gözlerle bakar, yanından hiçbir yere ayrılmazdı; şimdi ise onu göz kırparken bile gördüm.
ἃ δὴ αἰσθόμενος ὁ πατὴρ παρέδωκέ μοι αὐτόν, εἴ τι δυναίμην ὠφελῆσαι. καὶ μέντοι πολὺ βέλτιον ἤδη ἔχει. πρόσθεν μὲν γάρ, ὥσπερ οἱ τὰς Γοργόνας θεώμενοι, λιθίνως ἔβλεπε πρὸς αὐτὸν καὶ [;λιθίνως]; οὐδαμοῦ ἀπῄει ἀπʼ αὐτοῦ· νῦν δὲ ἤδη εἶδον αὐτὸν καὶ σκαρδαμύξαντα.
4.25Yine de, tanrılar hakkı için arkadaşlar, aramızda kalsın, bana öyle geliyor ki bu Kleinias'ı öpmüş de; aşkı tutuşturmaya da bundan tehlikeli bir çıra yoktur. Çünkü doyum bilmez, bir de insana bir takım tatlı umutlar verir.
καίτοι νὴ τοὺς θεούς, ὦ ἄνδρες, δοκεῖ μοί γʼ, ἔφη, ὡς ἐν ἡμῖν αὐτοῖς εἰρῆσθαι, οὗτος καὶ πεφιληκέναι τὸν Κλεινίαν· οὗ ἔρωτος οὐδέν ἐστι δεινότερον ὑπέκκαυμα. καὶ γὰρ ἄπληστον καὶ ἐλπίδας τινὰς γλυκείας παρέχει.
4.26(Belki de bütün işler içinde yalnız bedenlerin birbirine değmesi, psykhēlerin sevilmesiyle aynı adı, philein adını taşıdığı için daha çok değer görür.) Bu yüzden, itidalli olabilmek isteyenin güzel gençlerin öpücüklerinden uzak durması gerektiğini söylüyorum."
[;ἴσως δὲ καὶ διὰ τὸ μόνον πάντων ἔργων τὸ τοῖς σώμασι συμψαύειν ὁμώνυμον εἶναι τῷ ταῖς ψυχαῖς φιλεῖσθαι ἐντιμότερόν ἐστιν.]; οὗ ἕνεκα ἀφεκτέον ἐγώ φημι εἶναι φιλημάτων ⟨τῶν⟩ ὡραίων τῷ σωφρονεῖν δυνησομένῳ.
4.27Kharmides, "Ama Sokrates," dedi, "neden biz dostlarını güzellerden böyle öcüyle korkutur gibi korkutuyorsun? Apollon hakkı için, seni kendini okul hocasının yanında Kritobulos'la ikiniz aynı kitapta bir şey ararken, başın onun başına, çıplak omzun Kritobulos'un çıplak omzuna değer hâlde gördüm."
καὶ ὁ Χαρμίδης εἶπεν· ἀλλὰ τί δή ποτε, ὦ Σώκρατες, ἡμᾶς μὲν οὕτω τοὺς φίλους μορμολύττῃ ἀπὸ τῶν καλῶν, αὐτὸν δέ σε, ἔφη, ἐγὼ εἶδον ναὶ μὰ τὸν Ἀπόλλω, ὅτε παρὰ τῷ γραμματιστῇ ἐν τῷ αὐτῷ βιβλίῳ ἀμφότεροι ἐμαστεύετέ τι, τὴν κεφαλὴν πρὸς τῇ κεφαλῇ καὶ τὸν ὦμον γυμνὸν πρὸς γυμνῷ τῷ Κριτοβούλου ὤμῳ ἔχοντα.
4.28"Vay," dedi Sokrates, "demek bu yüzdenmiş! Bir hayvan ısırmış gibi omzum beş günden fazla sızladı, yüreğimde de bir kaşıntı var sandım. Ama şimdi, Kritobulos, bunca tanığın önünde sana şimdiden söylüyorum: sakalın başındaki saçlar kadar gürleşmeden bana dokunma." Böylece şakayla ciddiyeti birbirine karıştırarak konuştular.
καὶ ὁ Σωκράτης, φεῦ, ἔφη, ταῦτʼ ἄρα[;, ἔφη,]; ἐγὼ ὥσπερ ὑπὸ θηρίου τινὸς δεδηγμένος τόν τε ὦμον πλεῖν ἢ πέντε ἡμέρας ὤδαξον καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ ὥσπερ κνῆσμά τι ἐδόκουν ἔχειν. ἀλλὰ νῦν τοί σοι, ἔφη, ὦ Κριτόβουλε, ἐναντίον τοσούτων μαρτύρων προαγορεύω μὴ ἅπτεσθαί μου πρὶν ἂν τὸ γένειον τῇ κεφαλῇ ὁμοίως κομήσῃς. Καὶ οὗτοι μὲν δὴ οὕτως ἀναμὶξ ἔσκωψάν τε καὶ ἐσπούδασαν.
4.29Kallias, "Sıra sende, Kharmides," dedi, "yoksulluğunla neden övündüğünü söyle." "Şunda anlaşıyoruz, değil mi?" dedi. "Güven içinde yaşamak korku içinde yaşamaktan, hür olmak köle olmaktan, hizmet görmek hizmet etmekten, vatanın güvenini kazanmak da ondan güvensizlik görmekten iyidir.
ὁ δὲ Καλλίας, σὸν μέρος, ἔφη, λέγειν, ὦ Χαρμίδη, διʼ ὅ τι ἐπὶ πενίᾳ μέγα φρονεῖς. οὐκοῦν τόδε μέν, ἔφη, ὁμολογεῖται, κρεῖττον εἶναι θαρρεῖν ἢ φοβεῖσθαι καὶ ἐλεύθερον εἶναι μᾶλλον ἢ δουλεύειν καὶ θεραπεύεσθαι μᾶλλον ἢ θεραπεύειν καὶ πιστεύεσθαι ὑπὸ τῆς πατρίδος μᾶλλον ἢ ἀπιστεῖσθαι.
4.30Ben bu şehirde zenginken önce birinin evimin duvarını delip paramı almasından, bana da bir kötülük etmesinden korkardım; sonra şantajcı muhbirlere de yaltaklanırdım, çünkü onlara zarar vermekten çok onlardan zarar görebileceğimi bilirdim. Üstelik şehir bana durmadan bir masraf yüklerdi; bir yere gitmem de mümkün değildi.
ἐγὼ τοίνυν ἐν τῇδε τῇ πόλει ὅτε μὲν πλούσιος ἦν πρῶτον μὲν ἐφοβούμην μή τίς μου τὴν οἰκίαν διορύξας καὶ τὰ χρήματα λάβοι καὶ αὐτόν τί με κακὸν ἐργάσαιτο· ἔπειτα δὲ καὶ τοὺς συκοφάντας ἐθεράπευον, εἰδὼς ὅτι παθεῖν μᾶλλον κακῶς ἱκανὸς εἴην ἢ ποιῆσαι ἐκείνους. καὶ γὰρ δὴ καὶ προσετάττετο μὲν ἀεί τί μοι δαπανᾶν ὑπὸ τῆς πόλεως, ἀποδημῆσαι δὲ οὐδαμοῦ ἐξῆν.
4.31Şimdi ise sınır ötesindeki mallarımı yitirdiğim, topraklarımdan ürün alamadığım, evimin eşyaları da satıldığı için, uzanıp mışıl mışıl uyuyorum. Şehrin güvendiği biri oldum; artık tehdit edilmiyorum, bilakis ben başkalarını tehdit ediyorum; hür bir adam olarak dilediğimce yurttan çıkıp dönebiliyorum. Zenginler de artık önümde ayağa kalkıp bana yer veriyor, yolumdan çekiliyor.
νῦν δʼ ἐπειδὴ τῶν ὑπερορίων στέρομαι καὶ τὰ ἔγγεια οὐ καρποῦμαι καὶ τὰ ἐκ τῆς οἰκίας πέπραται, ἡδέως μὲν καθεύδω ἐκτεταμένος, πιστὸς δὲ τῇ πόλει γεγένημαι, οὐκέτι δὲ ἀπειλοῦμαι, ἀλλʼ ἤδη ἀπειλῶ ἄλλοις, ὡς ἐλευθέρῳ τε ἔξεστί μοι καὶ ἀποδημεῖν καὶ ἐπιδημεῖν· ὑπανίστανται δέ μοι ἤδη καὶ θάκων καὶ ὁδῶν ἐξίστανται οἱ πλούσιοι.
4.32Şimdi bir tirana benziyorum, o zaman ise düpedüz köleydim. O zaman ben halka vergi öderdim, şimdi ise şehir vergi toplayıp beni besliyor. Dahası, zenginken Sokrates'le düşüp kalktığım için bana söverlerdi; yoksullaştığımdan beri kimsenin umurunda değil. Çok şeyim varken de ya şehir ya talih yüzünden hep bir şey kaybederdim; şimdi hiçbir şey kaybetmiyorum (çünkü hiçbir şeyim yok), hep bir şey almayı umuyorum."
καὶ εἰμὶ νῦν μὲν τυράννῳ ἐοικώς, τότε δὲ σαφῶς δοῦλος ἦν· καὶ τότε μὲν ἐγὼ φόρον ἀπέφερον τῷ δήμῳ, νῦν δὲ ἡ πόλις τέλος φέρουσα τρέφει με. ἀλλὰ καὶ Σωκράτει, ὅτε μὲν πλούσιος ἦν, ἐλοιδόρουν με ὅτι συνῆν, νῦν δʼ ἐπεὶ πένης γεγένημαι, οὐκέτι οὐδὲν μέλει οὐδενί. καὶ μὴν ὅτε μέν γε πολλὰ εἶχον, ἀεί τι ἀπέβαλλον ἢ ὑπὸ τῆς πόλεως ἢ ὑπὸ τῆς τύχης· νῦν δὲ ἀποβάλλω μὲν οὐδέν (οὐδὲ γὰρ ἔχω), ἀεὶ δέ τι λήψεσθαι ἐλπίζω.
4.33"Öyleyse," dedi Kallias, "hiç zengin olmamak için de dua ediyorsun, iyi bir rüya görürsen de kötülüğü savan tanrılara kurban kesiyorsun, öyle mi?" "Zeus hakkı için, bunu yapmıyorum," dedi; "bir yerden bir şey alabileceğimi umarsam bu tehlikeyi gönül rahatlığıyla göze alırım."
οὐκοῦν, ἔφη ὁ Καλλίας, καὶ εὔχῃ μηδέποτε πλουτεῖν, καὶ ἐάν τι ὄναρ ἀγαθὸν ἴδῃς, τοῖς ἀποτροπαίοις θύεις; μὰ Δία τοῦτο μέντοι, ἔφη, ἐγὼ οὐ ποιῶ, ἀλλὰ μάλα φιλοκινδύνως ὑπομένω, ἄν ποθέν τι ἐλπίζω λήψεσθαι.
4.34"Haydi," dedi Sokrates, "şimdi de sen, Antisthenes, bu kadar az şeyin varken zenginliğinle nasıl övündüğünü anlat." "Çünkü arkadaşlar, insanların zenginliği de yoksulluğu da evlerinde değil psykhēlerinde taşıdığını düşünüyorum.
ἀλλʼ ἄγε δή, ἔφη ὁ Σωκράτης, σὺ αὖ λέγε ἡμῖν, ὦ Ἀντίσθενες, πῶς οὕτω βραχέα ἔχων μέγα φρονεῖς ἐπὶ πλούτῳ. ὅτι νομίζω, ὦ ἄνδρες, τοὺς ἀνθρώπους οὐκ ἐν τῷ οἴκῳ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν πενίαν ἔχειν ἀλλʼ ἐν ταῖς ψυχαῖς.
4.35Pek çok sıradan insan görüyorum ki çok paraları olduğu hâlde kendilerini öyle yoksul sayıyorlar ki daha çok kazanmak için her zahmete, her tehlikeye katlanıyorlar. Eşit miras almış kardeşler de biliyorum: biri masraflarına yetecek, hatta artacak kadarına sahip, öbürü her şeyden yoksun.
ὁρῶ γὰρ πολλοὺς μὲν ἰδιώτας, οἳ πάνυ πολλὰ ἔχοντες χρήματα οὕτω πένεσθαι ἡγοῦνται ὥστε πάντα μὲν πόνον, πάντα δὲ κίνδυνον ὑποδύονται, ἐφʼ ᾧ πλείω κτήσονται, οἶδα δὲ καὶ ἀδελφούς, οἳ τὰ ἴσα λαχόντες ὁ μὲν αὐτῶν τἀρκοῦντα ἔχει καὶ περιττεύοντα τῆς δαπάνης, ὁ δὲ τοῦ παντὸς ἐνδεῖται·
4.36Bazı tiranlar da görüyorum, paraya öyle açlar ki en yoksullardan çok daha korkunç şeyler yapıyorlar. Yoksulluk yüzünden kimi hırsızlık eder, kimi ev duvarı deler, kimi insan kaçırıp köle diye satar; ama bazı tiranlar para için bütün aileleri yok eder, insanları toplu hâlde öldürür, çoğu zaman da bütün şehirleri köleleştirir.
αἰσθάνομαι δὲ καὶ τυράννους τινάς, οἳ οὕτω πεινῶσι χρημάτων ὥστε ποιοῦσι πολὺ δεινότερα τῶν ἀπορωτάτων· διʼ ἔνδειαν μὲν γὰρ δήπου οἱ μὲν κλέπτουσιν, οἱ δὲ τοιχωρυχοῦσιν, οἱ δὲ ἀνδραποδίζονται· τύραννοι δʼ εἰσί τινες οἳ ὅλους μὲν οἴκους ἀναιροῦσιν, ἁθρόους δʼ ἀποκτείνουσι, πολλάκις δὲ καὶ ὅλας πόλεις χρημάτων ἕνεκα ἐξανδραποδίζονται.
4.37Bunlara bu pek ağır hastalıklarından ötürü çok acıyorum. Bana öyle geliyor ki hâlleri, çok şeyi olup çok yediği hâlde bir türlü doymayan birinin hâline benziyor. Bense o kadar çok şeye sahibim ki onları ben bile zor buluyorum; yine de acıkmayacak kadar yemeye, susamayacak kadar içmeye, dışarıda şu en zengin Kallias'tan hiç de fazla üşümeyecek kadar giyinmeye yetecek bir fazlam var.
τούτους μὲν οὖν ἔγωγε καὶ πάνυ οἰκτίρω τῆς ἄγαν χαλεπῆς νόσου. ὅμοια γάρ μοι δοκοῦσι πάσχειν ὥσπερ εἴ τις πολλὰ ἔχοι καὶ πολλὰ ἐσθίων μηδέποτε ἐμπίμπλαιτο. ἐγὼ δὲ οὕτω μὲν πολλὰ ἔχω ὡς μόλις αὐτὰ καὶ [;ἐγὼ ἂν]; αὐτὸς εὑρίσκω· ὅμως δὲ περίεστί μοι καὶ ἐσθίοντι ἄχρι τοῦ μὴ πεινῆν ἀφικέσθαι καὶ πίνοντι μέχρι τοῦ μὴ διψῆν καὶ ἀμφιέννυσθαι ὥστε ἔξω μὲν μηδὲν μᾶλλον Καλλίου τούτου τοῦ πλουσιωτάτου ῥιγοῦν·
4.38Eve girdiğimde de duvarlar bana pek sıcak gömlekler, damlar pek kalın kaftanlar gibi gelir; yatağım da öyle yeterlidir ki beni ondan kaldırmak büyük iştir. Bedenim bazen Aphrodite işlerine ihtiyaç duyarsa elimdeki bana o kadar yeter ki yanlarına gittiğim kadınlar, başka kimse yanlarına gelmek istemediği için beni pek candan karşılarlar.
ἐπειδάν γε μὴν ἐν τῇ οἰκίᾳ γένωμαι, πάνυ μὲν ἀλεεινοὶ χιτῶνες οἱ τοῖχοί μοι δοκοῦσιν εἶναι, πάνυ δὲ παχεῖαι ἐφεστρίδες οἱ ὄροφοι, στρωμνήν γε μὴν οὕτως ἀρκοῦσαν ἔχω ὥστʼ ἔργον μέγʼ ἐστὶ καὶ ἀνεγεῖραι. ἂν δέ ποτε καὶ ἀφροδισιάσαι τὸ σῶμά μου δεηθῇ, οὕτω μοι τὸ παρὸν ἀρκεῖ ὥστε αἷς ἂν προσέλθω ὑπερασπάζονταί με διὰ τὸ μηδένα ἄλλον αὐταῖς ἐθέλειν προσιέναι.
4.39Bütün bunlar bana öyle zevkli geliyor ki her birini yaparken daha çok değil, daha az zevk almak için dua ederim; bazıları bana yararlı olandan fazla zevkli görünüyor.
καὶ πάντα τοίνυν ταῦτα οὕτως ἡδέα μοι δοκεῖ εἶναι ὡς μᾶλλον μὲν ἥδεσθαι ποιῶν ἕκαστα αὐτῶν οὐκ ἂν εὐξαίμην, ἧττον δέ· οὕτω μοι δοκεῖ ἔνια αὐτῶν ἡδίω εἶναι τοῦ συμφέροντος.
4.40Zenginliğimde en değerli mülk olarak şunu sayıyorum: biri şimdi elimde olanı da alsa, bana yetecek kadar geçimlik sağlamayacak kadar değersiz bir iş görmüyorum.
πλείστου δʼ ἄξιον κτῆμα ἐν τῷ ἐμῷ πλούτῳ λογίζομαι εἶναι ἐκεῖνο, ὅτι εἴ μού τις καὶ τὰ νῦν ὄντα παρέλοιτο, οὐδὲν οὕτως ὁρῶ φαῦλον ἔργον ὁποῖον οὐκ ἀρκοῦσαν ἂν τροφὴν ἐμοὶ παρέχοι.
4.41Keyif sürmek istediğimde de pahalı şeyleri çarşıdan almam, çünkü masraflı olurlar; onları psykhēmin kilerinden çıkarırım. Bir şeye ihtiyaç duymayı bekleyip öyle yemek, pahalı bir şeyle yetinmekten haz bakımından çok daha üstündür; şimdi bu Thasos şarabını bulmuşken susamadan içtiğim gibi.
καὶ γὰρ ὅταν ἡδυπαθῆσαι βουληθῶ, οὐκ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τὰ τίμια ὠνοῦμαι (πολυτελῆ γὰρ γίγνεται), ἀλλʼ ἐκ τῆς ψυχῆς ταμιεύομαι. καὶ πολὺ πλέον διαφέρει πρὸς ἡδονήν, ὅταν ἀναμείνας τὸ δεηθῆναι προσφέρωμαι ἢ ὅταν τινὶ τῶν τιμίων χρῶμαι, ὥσπερ καὶ νῦν τῷδε τῷ Θασίῳ οἴνῳ ἐντυχὼν οὐ διψῶν πίνω αὐτόν.
4.42Üstelik bolluktan çok sadeliği gözetenlerin çok daha adil olması beklenir. Çünkü elindekiyle en çok yetinenler başkasının malına en az göz diker.
ἀλλὰ μὴν καὶ πολὺ δικαιοτέρους γε εἰκὸς εἶναι τοὺς εὐτέλειαν μᾶλλον ἢ πολυχρηματίαν σκοποῦντας. οἷς γὰρ μάλιστα τὰ παρόντα ἀρκεῖ ἥκιστα τῶν ἀλλοτρίων ὀρέγονται.
4.43Böyle bir zenginliğin insanı cömert de yaptığını düşünmeye değer. Ben bu zenginliği şu Sokrates'ten edindim; o bana ne sayıyla ne tartıyla verdi, ne kadar taşıyabiliyorsam o kadarını verdi. Ben de şimdi kimseden bir şey esirgemiyorum; bütün dostlarıma bolluğumu gösteriyor, psykhēmdeki zenginlikten dileyene pay veriyorum.
ἄξιον δʼ ἐννοῆσαι ὡς καὶ ἐλευθερίους ὁ τοιοῦτος πλοῦτος παρέχεται. Σωκράτης τε γὰρ οὗτος παρʼ οὗ ἐγὼ τοῦτον ἐκτησάμην οὔτʼ ἀριθμῷ οὔτε σταθμῷ ἐπήρκει μοι, ἀλλʼ ὁπόσον ἐδυνάμην φέρεσθαι, τοσοῦτόν μοι παρεδίδου· ἐγώ τε νῦν οὐδενὶ φθονῶ, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς φίλοις καὶ ἐπιδεικνύω τὴν ἀφθονίαν καὶ μεταδίδωμι τῷ βουλομένῳ τοῦ ἐν τῇ ἐμῇ ψυχῇ πλούτου.
4.44Hem en nazlı mülk olan boş vakit de, görüyorsunuz, hep elimin altında: görülmeye değer şeyleri görebilir, dinlenmeye değer şeyleri dinleyebilirim; en çok değer verdiğim şeyi de yapabilirim: vaktim bol olduğundan bütün günü Sokrates'le geçirmek. O da en çok altın sayanlara hayranlık duymaz; hoşuna gidenlerle düşüp kalkar." Antisthenes böyle konuştu.
καὶ μὴν καὶ τὸ ἁβρότατόν γε κτῆμα, τὴν σχολὴν ἀεὶ ὁρᾶτέ μοι παροῦσαν, ὥστε καὶ θεᾶσθαι τὰ ἀξιοθέατα καὶ ἀκούειν τὰ ἀξιάκουστα καὶ ὃ πλείστου ἐγὼ τιμῶμαι, Σωκράτει σχολάζων συνδιημερεύειν. καὶ οὗτος δὲ οὐ τοὺς πλεῖστον ἀριθμοῦντας χρυσίον θαυμάζει, ἀλλʼ οἳ ἂν αὐτῷ ἀρέσκωσι τούτοις συνὼν διατελεῖ. οὗτος μὲν οὖν οὕτως εἶπεν.
4.45Kallias, "Hera hakkı için," dedi, "zenginliğin yüzünden seni başka şeyler için de kıskanıyorum: hem şehir sana emirler yağdırıp seni köle gibi kullanmıyor, hem de borç vermedin diye insanlar sana kızmıyor." "Zeus hakkı için, kıskanma," dedi Nikeratos; "ben gidip ondan hiçbir şeye ihtiyaç duymamayı ödünç alacağım; çünkü Homeros bana saymayı şöyle öğretti: [yedi ateş görmemiş üçayak, on talant altın, yirmi parlak kazan, on iki at]."
ὁ δὲ Καλλίας, νὴ τὴν Ἥραν, ἔφη, τά τε ἄλλα ζηλῶ σε τοῦ πλούτου καὶ ὅτι οὔτε ἡ πόλις σοι ἐπιτάττουσα ὡς δούλῳ χρῆται οὔτε οἱ ἄνθρωποι, ἂν μὴ δανείσῃς, ὀργίζονται. ἀλλὰ μὰ Δίʼ, ἔφη ὁ Νικήρατος, μὴ ζήλου· ἐγὼ γὰρ ἥξω παρʼ αὐτοῦ δανεισάμενος τὸ μηδενὸς προσδεῖσθαι, οὕτω πεπαιδευμένος ὑπὸ Ὁμήρου ἀριθμεῖν Bundan sonra biri şöyle dedi: "Hermogenes, şimdi iş sende: dostlarının kim olduğunu söyle, ne kadar güçlü olduklarını ve seninle nasıl ilgilendiklerini göster ki onlarla övünmekte haklı görünesin."[^4.46]
4.47"Hem Yunanların hem barbarların, tanrıların olanı da olacak olanı da, her şeyi bildiğine inandığı açık. Bütün şehirler, bütün kavimler neyi yapmaları, neyi yapmamaları gerektiğini kehanet yoluyla tanrılara soruyor. Tanrıların iyilik de kötülük de edebileceğine inandığımız da apaçık: herkes tanrılardan kötü şeyleri uzaklaştırmalarını, iyi şeyleri vermelerini diliyor.
οὐκοῦν ὡς μὲν καὶ Ἕλληνες καὶ βάρβαροι τοὺς θεοὺς ἡγοῦνται πάντα εἰδέναι τά τε ὄντα καὶ τὰ μέλλοντα εὔδηλον. πᾶσαι γοῦν αἱ πόλεις καὶ πάντα τὰ ἔθνη διὰ μαντικῆς ἐπερωτῶσι τοὺς θεοὺς τί τε χρὴ καὶ τί οὐ χρὴ ποιεῖν. καὶ μὴν ὅτι νομίζομέν γε δύνασθαι αὐτοὺς καὶ εὖ καὶ κακῶς ποιεῖν καὶ τοῦτο σαφές. πάντες γοῦν αἰτοῦνται τοὺς θεοὺς τὰ μὲν φαῦλα ἀποτρέπειν, τἀγαθὰ δὲ διδόναι.
4.48İşte her şeyi bilen, her şeye gücü yeten bu tanrılar bana öyle dosttur ki benimle ilgilendikleri için ne gece ne gündüz, ne bir yere giderken ne bir işe girişecekken gözlerinden kaçarım. Her işin nereye varacağını önceden bildiklerinden, haberci olarak kehanet sözleri, rüyalar ve kuş işaretleri gönderip neyi yapmam, neyi yapmamam gerektiğini bana bildirirler. Onlara uyduğumda hiç pişman olmadım; bir kez inanmadığımda da cezamı çektim."
οὗτοι τοίνυν οἱ πάντα μὲν εἰδότες πάντα δὲ δυνάμενοι θεοὶ οὕτω μοι φίλοι εἰσὶν ὥστε διὰ τὸ ἐπιμελεῖσθαί μου οὔποτε λήθω αὐτοὺς οὔτε νυκτὸς οὔθʼ ἡμέρας οὔθʼ ὅποι ἂν ὁρμῶμαι οὔθʼ ὅ τι ἂν μέλλω πράττειν. διὰ δὲ τὸ προειδέναι καὶ ὅ τι ἐξ ἑκάστου ἀποβήσεται σημαίνουσί μοι πέμποντες ἀγγέλους φήμας καὶ ἐνύπνια καὶ οἰωνοὺς ἅ τε δεῖ καὶ ἃ οὐ χρὴ ποιεῖν, οἷς ἐγὼ ὅταν μὲν πείθωμαι, οὐδέποτέ μοι μεταμέλει· ἤδη δέ ποτε καὶ ἀπιστήσας ἐκολάσθην.
4.49Sokrates, "Bunların hiçbiri inanılmaz değil," dedi. "Ama şunu doğrusu öğrenmek isterim: onlara nasıl hizmet ediyorsun da onları böyle dost ediniyorsun?" "Zeus hakkı için," dedi Hermogenes, "pek ucuza. Onları hiç para harcamadan överim; verdiklerinden de hep onlara pay ayırırım; elimden geldiğince hayırlı sözler söylerim; onları tanık tuttuğum şeylerde de bile bile hiç yalan söylemem." "Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "böyle biri olduğun için onları dost edinebiliyorsan, anlaşılan tanrılar da kalokagathiadan hoşlanıyor."
καὶ ὁ Σωκράτης εἶπεν· ἀλλὰ τούτων μὲν οὐδὲν ἄπιστον. ἐκεῖνο μέντοι ἔγωγε ἡδέως ἂν πυθοίμην, πῶς αὐτοὺς θεραπεύων οὕτω φίλους ἔχεις. ναὶ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη ὁ Ἑρμογένης, καὶ μάλα εὐτελῶς. ἐπαινῶ τε γὰρ αὐτοὺς οὐδὲν δαπανῶν, ὧν τε διδόασιν ἀεὶ αὖ παρέχομαι, εὐφημῶ τε ὅσα ἂν δύνωμαι καὶ ἐφʼ οἷς ἂν αὐτοὺς μάρτυρας ποιήσωμαι ἑκὼν οὐδὲν ψεύδομαι. νὴ Δίʼ, ἔφη, ὁ Σωκράτης εἰ ἄρα τοιοῦτος ὢν φίλους αὐτοὺς ἔχεις, καὶ οἱ θεοί, ὡς ἔοικε, καλοκἀγαθίᾳ ἥδονται.
4.50Bu konu böyle ciddiyetle konuşuldu. Sıra Philippos'a gelince ona, güldürücülükte ne gördüğü için bununla övündüğünü sordular. "Övünmeye değmez mi?" dedi. "Herkes güldürücü olduğumu bildiği için başlarına iyi bir şey gelince beni hevesle çağırıyor; kötü bir şey gelince de istemeden gülmekten korkup arkalarına bakmadan benden kaçıyorlar."
οὗτος μὲν δὴ ὁ λόγος οὕτως ἐσπουδαιολογήθη. ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸν Φίλιππον ἧκον, ἠρώτων αὐτὸν τί ὁρῶν ἐν τῇ γελωτοποιίᾳ μέγα ἐπʼ αὐτῇ φρονοίη. οὐ γὰρ ἄξιον, ἔφη, ὁπότε γε πάντες εἰδότες ὅτι γελωτοποιός εἰμι, ὅταν μέν τι ἀγαθὸν ἔχωσι, παρακαλοῦσί με ἐπὶ ταῦτα προθύμως, ὅταν δέ τι κακὸν λάβωσι, φεύγουσιν ἀμεταστρεπτί, φοβούμενοι μὴ καὶ ἄκοντες γελάσωσι;
4.51Nikeratos, "Zeus hakkı için," dedi, "sen övünmekte haklısın. Benim dostlarımdan işi iyi gidenler yolumdan çekilip gidiyor, başına bir kötülük gelenler ise soy kütüğü sayıp akrabalık çıkarıyor ve yanımdan hiç ayrılmıyor."
καὶ ὁ Νικήρατος εἶπε· νὴ Δία, σὺ τοίνυν δικαίως μέγα φρονεῖς. ἐμοὶ γὰρ αὖ τῶν φίλων οἱ μὲν εὖ πράττοντες ἐκποδὼν ἀπέρχονται, οἳ δʼ ἂν κακόν τι λάβωσι, γενεαλογοῦσι τὴν συγγένειαν καὶ οὐδέποτέ μου ἀπολείπονται.
4.52"Pekâlâ," dedi Kharmides, "ya sen, Syrakusalı, neyle övünüyorsun? Belli ki oğlanla, değil mi?" "Zeus hakkı için, hayır," dedi; "bilakis onun için çok korkuyorum. Bazılarının onu mahvetmeye niyetli olduğunu fark ediyorum."
εἶεν· σὺ δὲ δή, ἔφη ὁ Χαρμίδης, ὦ Συρακόσιε, ἐπὶ τῷ μέγα φρονεῖς; ἢ δῆλον ὅτι ἐπὶ τῷ παιδί; μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, οὐ μὲν δή· ἀλλὰ καὶ δέδοικα περὶ αὐτοῦ ἰσχυρῶς. αἰσθάνομαι γάρ τινας ἐπιβουλεύοντας διαφθεῖραι αὐτόν.
4.53Sokrates bunu duyunca, "Herakles!" dedi. "Senin oğlandan ne büyük bir haksızlık gördüklerini düşünüyorlar da onu öldürmek istiyorlar?" "Öldürmek istemiyorlar; onu kendileriyle yatmaya ikna etmek istiyorlar." "Sen de anlaşılan, bu olursa onun mahvolacağını düşünüyorsun?" "Zeus hakkı için, hem de büsbütün."
καὶ ὁ Σωκράτης ἀκούσας, Ἡράκλεις, ἔφη, τί τοσοῦτον νομίζοντες ἠδικῆσθαι ὑπὸ τοῦ σοῦ παιδὸς ὥστε ἀποκτεῖναι αὐτὸν βούλεσθαι; ἀλλʼ οὔτοι, ἔφη, ἀποκτεῖναι βούλονται, ἀλλὰ πεῖσαι αὐτὸν συγκαθεύδειν αὐτοῖς. σὺ δʼ, ὡς ἔοικας, εἰ τοῦτο γένοιτο, νομίζεις ἂν διαφθαρῆναι αὐτόν; ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, παντάπασί γε.
4.54"Sen de onunla yatmıyor musun?" "Zeus hakkı için, hem de bütün geceler boyunca." "Hera hakkı için," dedi Sokrates, "teninin, yalnız sen birlikte yattığını mahvetmeyesin diye öyle yaratılmış olması senin için büyük bir talih. Yani başka bir şeyle değilse bile teninle övünmeye hakkın var."
οὐδʼ αὐτὸς ἄρʼ, ἔφη, συγκαθεύδεις αὐτῷ; νὴ Δίʼ ὅλας γε καὶ πάσας τὰς νύκτας. νὴ τὴν Ἥραν, ἔφη ὁ Σωκράτης, εὐτύχημά γέ σου μέγα τὸ τὸν χρῶτα τοιοῦτον φῦναι ἔχοντα ὥστε μόνον μὴ διαφθείρειν τοὺς συγκαθεύδοντας. ὥστε σοί γε εἰ μὴ ἐπʼ ἄλλῳ ἀλλʼ ἐπὶ τῷ χρωτὶ ἄξιον μέγα φρονεῖν.
4.55"Zeus hakkı için, bununla övünmüyorum." "Ya neyle?" "Zeus hakkı için, akılsızlarla. Çünkü bunlar kuklalarımı seyredip beni geçindiriyor." "Demek bu yüzden," dedi Philippos, "geçen gün tanrılara dua ettiğini duydum: nerede olursan orada ürün bolluğu, akıl kıtlığı versinler diye."
ἀλλὰ μὰ Δίʼ, ἔφη, οὐκ ἐπὶ τούτῳ μέγα φρονῶ. ἀλλʼ ἐπὶ τῷ μήν; ἐπὶ νὴ Δία τοῖς ἄφροσιν. οὗτοι γὰρ τὰ ἐμὰ νευρόσπαστα θεώμενοι τρέφουσί με. ταῦτʼ ἄρʼ, ἔφη ὁ Φίλιππος, καὶ πρῴην ἐγώ σου ἤκουον εὐχομένου πρὸς τοὺς θεοὺς ὅπου ἂν ᾖς διδόναι καρποῦ μὲν ἀφθονίαν, φρενῶν δὲ ἀφορίαν.
4.56"Pekâlâ," dedi Kallias, "ya sen, Sokrates, söylediğin o kadar itibarsız tekhnē ile övünmeye nasıl hakkın olduğunu anlatabilir misin?" O da şöyle dedi: "Önce pezevengin işlerinin neler olduğunda anlaşalım. Ne sorarsam cevap vermekten çekinmeyin ki neler üzerinde anlaştığımızı bilelim. Böyle olsun mu?" "Elbette," dediler. Bir kez "elbette" deyince de bundan sonra hep bu cevabı verdiler.
εἶεν, ἔφη ὁ Καλλίας· σὺ δὲ δή, ὦ Σώκρατες, τί ἔχεις εἰπεῖν ὡς ἄξιόν σοί ἐστι μέγα φρονεῖν ἐφʼ ᾗ εἶπας οὕτως ἀδόξῳ οὔσῃ τέχνῃ; καὶ ὃς εἶπεν· ὁμολογησώμεθα πρῶτον ποῖά ἐστιν ἔργα τοῦ μαστροποῦ· καὶ ὅσα ἂν ἐρωτῶ, μὴ ὀκνεῖτε ἀποκρίνεσθαι, ἵνα εἰδῶμεν ὅσα ἂν συνομολογῶμεν. καὶ ὑμῖν οὕτω δοκεῖ; ἔφη. πάνυ μὲν οὖν, ἔφασαν. ὡς δʼ ἅπαξ εἶπαν πάνυ μὲν οὖν, τοῦτο πάντες ἐκ τοῦ λοιποῦ ἀπεκρίναντο.
4.57"Öyleyse sizce iyi bir pezevengin işi, aracılık ettiği kadını ya da erkeği beraber olacağı kişilerin hoşuna gidecek hâle getirmek midir?" "Elbette," dediler. "Hoşa gitmenin bir yolu da saçın ve giysinin yakışır biçimde olması değil mi?" "Elbette," dediler.
οὐκοῦν ἀγαθοῦ μέν, ἔφη, ὑμῖν δοκεῖ μαστροποῦ ἔργον εἶναι ἣν ἂν ἢ ὃν ἂν μαστροπεύῃ ἀρέσκοντα τοῦτον ἀποδεικνύναι οἷς ἂν συνῇ; πάνυ μὲν οὖν, ἔφασαν. οὐκοῦν ἓν μέν τί ἐστιν εἰς τὸ ἀρέσκειν ἐκ τοῦ πρέπουσαν ἔχειν σχέσιν καὶ τριχῶν καὶ ἐσθῆτος; πάνυ μὲν οὖν, ἔφασαν.
4.58"Şunu da biliyoruz, değil mi: insan aynı gözlerle kimine dostça, kimine düşmanca bakabilir?" "Elbette." "Peki aynı sesle hem çekingen hem küstahça konuşabilir mi?" "Elbette." "Peki kimi sözler düşmanlık doğurur, kimileri dostluğa götürmez mi?" "Elbette."
οὐκοῦν καὶ τόδε ἐπιστάμεθα, ὅτι ἔστιν ἀνθρώπῳ τοῖς αὐτοῖς ὄμμασι καὶ φιλικῶς καὶ ἐχθρῶς πρός τινας βλέπειν; πάνυ μὲν οὖν. τί δέ, τῇ αὐτῇ φωνῇ ἔστι καὶ αἰδημόνως καὶ θρασέως φθέγγεσθαι; πάνυ μὲν οὖν. τί δέ, λόγοι οὐκ εἰσὶ μέν τινες ἀπεχθανόμενοι, εἰσὶ δέ τινες οἳ πρὸς φιλίαν ἄγουσι; πάνυ μὲν οὖν.
4.59"Öyleyse iyi bir pezevenk bunlardan hoşa gitmeye yarayanları öğretir, değil mi?" "Elbette." "Peki tek bir kişinin hoşuna gidecek hâle getirebilen mi daha iyidir, birçok kişinin hoşuna gidecek hâle getirebilen mi?" Burada görüşleri ayrıldı: kimi "Belli ki en çok kişinin," dedi, kimi yine "Elbette."
οὐκοῦν τούτων ὁ ἀγαθὸς μαστροπὸς τὰ συμφέροντα εἰς τὸ ἀρέσκειν διδάσκοι ἄν; πάνυ μὲν οὖν. ἀμείνων δʼ ἂν εἴη, ἔφη, ὁ ἑνὶ δυνάμενος ἀρεστοὺς ποιεῖν ἢ ὅστις καὶ πολλοῖς; ἐνταῦθα μέντοι ἐσχίσθησαν, καὶ οἱ μὲν εἶπον δῆλον ὅτι ὅστις πλείστοις, οἱ δὲ πάνυ μὲν οὖν.
4.60Sokrates bunda da anlaşıldığını söyleyip şöyle dedi: "Peki biri insanları bütün şehrin hoşuna gidecek hâle getirebilse, o artık tam anlamıyla iyi bir pezevenk olmaz mı?" "Zeus hakkı için, açıkça olur," dedi hepsi. "Öyleyse biri başına geçtiği kimseleri böyle yapabilse, tekhnēsiyle övünmekte haklı olmaz mı, haklı olarak çok ücret almaz mı?"
ὁ δʼ εἰπὼν ὅτι καὶ τοῦτο ὁμολογεῖται ἔφη· εἰ δέ τις καὶ ὅλῃ τῇ πόλει ἀρέσκοντας δύναιτο ἀποδεικνύναι, οὐχ οὗτος παντελῶς ἂν ἤδη ἀγαθὸς μαστροπὸς εἴη; σαφῶς γε νὴ Δία, πάντες εἶπον. οὐκοῦν εἴ τις τοιούτους δύναιτο ἐξεργάζεσθαι ὧν προστατοίη, δικαίως ἂν μέγα φρονοίη ἐπὶ τῇ τέχνῃ καὶ δικαίως ἂν πολὺν μισθὸν λαμβάνοι;
4.61Hepsi bunda da anlaşınca, "İşte bana göre şu Antisthenes böyle biridir," dedi. Antisthenes, "Bu tekhnēyi bana mı devrediyorsun, Sokrates?" dedi. "Zeus hakkı için, evet. Çünkü onun peşinden gelen tekhnēyi de iyice işlediğini görüyorum." "Hangisini?" "Çöpçatanlığı," dedi.
ἐπεὶ δὲ καὶ ταῦτα πάντες συνωμολόγουν, τοιοῦτος μέντοι, ἔφη, μοι δοκεῖ Ἀντισθένης εἶναι οὗτος. καὶ ὁ Ἀντισθένης, ἐμοί, ἔφη, παραδίδως, ὦ Σώκρατες, τὴν τέχνην; ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη. ὁρῶ γάρ σε καὶ τὴν ἀκόλουθον ταύτης πάνυ ἐξειργασμένον. τίνα ταύτην; τὴν προαγωγείαν, ἔφη.
4.62Antisthenes pek kızarak sordu: "Böyle bir iş yaptığımı nereden biliyorsun, Sokrates?" "Biliyorum ki şu Kallias'ı bilge Prodikos'a sen yanaştırdın; bunun felsefeye âşık olduğunu, onun da paraya ihtiyacı olduğunu görünce. Elisli Hippias'a da sen yanaştırdın; Kallias bellek tekhnēsini de ondan öğrendi, o zamandan beri de gördüğü hiçbir güzeli unutmadığı için daha da sevdalı biri oldu.
καὶ ὃς μάλα ἀχθεσθεὶς ἐπήρετο· καὶ τί μοι σύνοισθα, ὦ Σώκρατες, τοιοῦτον εἰργασμένῳ; οἶδα μέν, ἔφη, σε Καλλίαν τουτονὶ προαγωγεύσαντα τῷ σοφῷ Προδίκῳ, ὅτε ἑώρας τοῦτον μὲν φιλοσοφίας ἐρῶντα, ἐκεῖνον δὲ χρημάτων δεόμενον· οἶδα δέ σε Ἱππίᾳ τῷ Ἠλείῳ, παρʼ οὗ οὗτος καὶ τὸ μνημονικὸν ἔμαθεν· ἀφʼ οὗ δὴ καὶ ἐρωτικώτερος γεγένηται διὰ τὸ ὅ τι ἂν καλὸν ἴδῃ μηδέποτε ἐπιλανθάνεσθαι.
4.63Geçenlerde de bana Herakleialı yabancıyı övüp onu arzulamamı sağlayınca onu benimle tanıştırdın. Doğrusu sana minnettarım, çünkü bana pek güzel ve iyi bir adam gibi görünüyor. Phliuslu Aiskhylos'u bana, beni de ona överek ikimizi, senin sözlerin yüzünden birbirimizi bulmak için av köpekleri gibi koşturacak kadar tutkun hâle getirmedin mi?
ἔναγχος δὲ δήπου καὶ πρὸς ἐμὲ ἐπαινῶν τὸν Ἡρακλεώτην ξένον ἐπεί με ἐποίησας ἐπιθυμεῖν αὐτοῦ, συνέστησάς μοι αὐτόν. καὶ χάριν μέντοι σοι ἔχω· πάνυ γὰρ καλὸς κἀγαθὸς δοκεῖ μοι εἶναι. Αἰσχύλον δὲ τὸν Φλειάσιον πρὸς ἐμὲ ἐπαινῶν καὶ ἐμὲ πρὸς ἐκεῖνον οὐχ οὕτω διέθηκας ὥστε διὰ τοὺς σοὺς λόγους ἐρῶντες ἐκυνοδρομοῦμεν ἀλλήλους ζητοῦντες;
4.64İşte bunları yapabildiğini gördüğüm için senin iyi bir çöpçatan olduğunu düşünüyorum. Çünkü birbirine faydalı olacakları tanıyabilen ve onları birbirini arzular hâle getirebilen kişi bence şehirleri de dost yapabilir, uygun evlilikler de kurabilir; şehirler de, dostlar da, müttefikler de böyle birini edinmeye çok değer verir. Sen ise iyi bir çöpçatan olduğunu söyledim diye, sanki sana kötü bir söz söylenmiş gibi kızdın." "Zeus hakkı için, artık kızmıyorum," dedi; "bunları yapabilirsem psykhēm zenginlikle tıka basa dolar." Böylece bu konuşmaların turu tamamlandı.
ταῦτα οὖν ὁρῶν δυνάμενόν σε ποιεῖν ἀγαθὸν νομίζω προαγωγὸν εἶναι. ὁ γὰρ οἷός τε ὢν γιγνώσκειν τε τοὺς ὠφελίμους αὑτοῖς καὶ τούτους δυνάμενος ποιεῖν ἐπιθυμεῖν ἀλλήλων, οὗτος ἄν μοι δοκεῖ καὶ πόλεις δύνασθαι φίλας ποιεῖν καὶ γάμους ἐπιτηδείους συνάγειν, καὶ πολλοῦ ἂν ἄξιος εἶναι καὶ πόλεσι καὶ φίλοις καὶ συμμάχοις κεκτῆσθαι. σὺ δὲ ὡς κακῶς ἀκούσας ὅτι ἀγαθόν σε ἔφην προαγωγὸν εἶναι, ὠργίσθης. ἀλλὰ μὰ Δίʼ, ἔφη, οὐ νῦν. ἐὰν γὰρ ταῦτα δύνωμαι, σεσαγμένος δὴ παντάπασι πλούτου τὴν ψυχὴν ἔσομαι. καὶ αὕτη μὲν δὴ ἡ περίοδος τῶν λόγων ἀπετελέσθη.
5.15. Bölüm
Kallias, "Ya sen, Kritobulos," dedi, "Sokrates'e karşı güzellik yarışmasına girmiyor musun?" "Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "belki pezevengin hakemler nezdinde itibarlı olduğunu görüyordur."
ὁ δὲ Καλλίας ἔφη· σὺ δὲ δή, ὦ Κριτόβουλε, εἰς τὸν περὶ τοῦ κάλλους ἀγῶνα πρὸς Σωκράτην οὐκ ἀνθίστασαι; νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Σωκράτης, ἴσως γὰρ εὐδοκιμοῦντα τὸν μαστροπὸν παρὰ τοῖς κριταῖς ὁρᾷ.
5.2"Yine de geri çekilmiyorum," dedi Kritobulos. "Haydi, bilgece bir şeyin varsa benden neden daha güzel olduğunu öğret. Yalnız biri kandili yakına getirsin." "Öyleyse seni önce davanın ön sorgusuna çağırıyorum," dedi Sokrates; "cevap ver."
ἀλλʼ ὅμως, ἔφη ὁ Κριτόβουλος, οὐκ ἀναδύομαι· ἀλλὰ δίδασκε, εἴ τι ἔχεις σοφόν, ὡς καλλίων εἶ ἐμοῦ. μόνον, ἔφη, τὸν λαμπτῆρα ἐγγὺς προσενεγκάτω. εἰς ἀνάκρισιν τοίνυν σε, ἔφη, πρῶτον τῆς δίκης καλοῦμαι· ἀλλʼ ἀποκρίνου.
5.3"Sen de sor." "Güzelin yalnız insanda mı olduğunu düşünüyorsun, başka bir şeyde de mi?" "Zeus hakkı için, bence atta da, öküzde de, birçok cansız şeyde de var. Güzel bir kalkan, güzel bir kılıç, güzel bir mızrak olduğunu biliyorum."
σὺ δέ γε ἐρώτα. πότερον οὖν ἐν ἀνθρώπῳ μόνον νομίζεις τὸ καλὸν εἶναι ἢ καὶ ἐν ἄλλῳ τινί; ἐγὼ μὲν ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, καὶ ἐν ἵππῳ καὶ βοῒ καὶ ἐν ἀψύχοις πολλοῖς. οἶδα γοῦν οὖσαν καὶ ἀσπίδα καλὴν καὶ ξίφος καὶ δόρυ.
5.4"Peki birbirine hiç benzemeyen bu şeylerin hepsi nasıl güzel olabilir?" "Zeus hakkı için," dedi Kritobulos, "her birini hangi iş için ediniyorsak o iş için iyi yapılmışlarsa ya da ihtiyaç duyduğumuz şey için tabiatça iyi yaratılmışlarsa, onlar da güzeldir."
καὶ πῶς, ἔφη, οἷόν τε ταῦτα μηδὲν ὅμοια ὄντα ἀλλήλοις πάντα καλὰ εἶναι; ἂν νὴ Δίʼ, ἔφη, πρὸς τὰ ἔργα ὧν ἕνεκα ἕκαστα κτώμεθα εὖ εἰργασμένα ᾖ ἢ εὖ πεφυκότα πρὸς ἃ ἂν δεώμεθα, καὶ ταῦτʼ, ἔφη ὁ Κριτόβουλος, καλά.
5.5"Gözlere ne için ihtiyaç duyduğumuzu biliyor musun?" "Belli, görmek için." "Öyleyse bu bakımdan benim gözlerim seninkilerden daha güzel olur." "Nasıl?" "Çünkü seninkiler yalnız dosdoğru önünü görür, benimkiler ise dışarı fırlak olduğu için yanları da görür." "Yani yengecin hayvanların en güzel gözlüsü olduğunu mu söylüyorsun?" "Elbette; çünkü onun gözleri sağlamlık bakımından da en iyi yaratılmış gözlerdir."
οἶσθα οὖν, ἔφη, ὀφθαλμῶν τίνος ἕνεκα δεόμεθα; δῆλον, ἔφη, ὅτι τοῦ ὁρᾶν. οὕτω μὲν τοίνυν ἤδη οἱ ἐμοὶ ὀφθαλμοὶ καλλίονες ἂν τῶν σῶν εἴησαν. πῶς δή; ὅτι οἱ μὲν σοὶ τὸ κατʼ εὐθὺ μόνον ὁρῶσιν, οἱ δὲ ἐμοὶ καὶ τὸ ἐκ πλαγίου διὰ τὸ ἐπιπόλαιοι εἶναι. λέγεις σύ, ἔφη, καρκίνον εὐοφθαλμότατον εἶναι τῶν ζῴων; πάντως δήπου, ἔφη· ἐπεὶ καὶ πρὸς ἰσχὺν τοὺς ὀφθαλμοὺς ἄριστα πεφυκότας ἔχει.
5.6"Pekâlâ, burunlardan hangisi daha güzel, seninki mi benimki mi?" "Bence benimki, madem tanrılar burnu koku almak için yaptı. Çünkü senin burun deliklerin yere bakar, benimkiler ise açık durur da her yandan gelen kokuları alır." "Peki basık bir burun nasıl düz bir burundan daha güzel olur?" "Çünkü önü kapamaz, gözlerin istediğini hemen görmesine izin verir; yüksek bir burun ise sanki inadına gözlerin arasına duvar örmüştür."
εἶεν, ἔφη, τῶν δὲ ῥινῶν ποτέρα καλλίων, ἡ σὴ ἢ ἡ ἐμή; ἐγὼ μέν, ἔφη, οἶμαι τὴν ἐμήν, εἴπερ γε τοῦ ὀσφραίνεσθαι ἕνεκεν ἐποίησαν ἡμῖν ῥῖνας οἱ θεοί. οἱ μὲν γὰρ σοὶ μυκτῆρες εἰς γῆν ὁρῶσιν, οἱ δὲ ἐμοὶ ἀναπέπτανται, ὥστε τὰς πάντοθεν ὀσμὰς προσδέχεσθαι. τὸ δὲ δὴ σιμὸν τῆς ῥινὸς πῶς τοῦ ὀρθοῦ κάλλιον; ὅτι, ἔφη, οὐκ ἀντιφράττει, ἀλλʼ ἐᾷ εὐθὺς τὰς ὄψεις ὁρᾶν ἃ ἂν βούλωνται· ἡ δὲ ὑψηλὴ ῥὶς ὥσπερ ἐπηρεάζουσα διατετείχικε τὰ ὄμματα.
5.7"Ağız konusunda ise pes ediyorum," dedi Kritobulos. "Isırıp koparmak için yapıldıysa sen benden çok daha büyük lokma koparırsın." "Dudaklarım kalın olduğu için öpücüğümün de seninkinden yumuşak olduğunu düşünmüyor musun?" "Anlaşılan senin sözüne göre benim ağzım eşeklerinkinden de çirkin." "Şunu da benim senden güzel olduğuma bir kanıt saymıyor musun: tanrıça olan Naiadlar da Silenosları sana değil bana benzer doğuruyorlar?"
τοῦ γε μὴν στόματος, ἔφη ὁ Κριτόβουλος, ὑφίεμαι. εἰ γὰρ τοῦ ἀποδάκνειν ἕνεκα πεποίηται, πολὺ ἂν σὺ μεῖζον ἢ ἐγὼ ἀποδάκοις. διὰ δὲ τὸ παχέα ἔχειν τὰ χείλη οὐκ οἴει καὶ μαλακώτερόν σου ἔχειν τὸ φίλημα; ἔοικα, ἔφη, ἐγὼ κατὰ τὸν σὸν λόγον καὶ τῶν ὄνων αἴσχιον τὸ στόμα ἔχειν. ἐκεῖνο δὲ οὐδὲν τεκμήριον λογίζῃ, ὡς ἐγὼ σοῦ καλλίων εἰμί, ὅτι καὶ Ναΐδες θεοὶ οὖσαι τοὺς Σειληνοὺς ἐμοὶ ὁμοιοτέρους τίκτουσιν ἢ σοί;
5.8Kritobulos, "Artık sana karşı söyleyecek bir şeyim yok," dedi. "Oy taşlarını dağıtsınlar da hangi cezayı çekeceğimi ya da ödeyeceğimi bir an önce öğreneyim." "Yalnız gizli oy versinler," dedi Sokrates, "çünkü senin ve Antisthenes'in zenginliğinin beni ezmesinden korkuyorum."
καὶ ὁ Κριτόβουλος, οὐκέτι, ἔφη, ἔχω πρὸς σὲ ἀντιλέγειν, ἀλλὰ διαφερόντων, ἔφη, τὰς ψήφους, ἵνα ὡς τάχιστα εἰδῶ ὅ τι με χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτεῖσαι. μόνον, ἔφη, κρυφῇ φερόντων· δέδοικα γὰρ τὸν σὸν καὶ Ἀντισθένους πλοῦτον μή με καταδυναστεύσῃ.
5.9Kızla oğlan oyları gizlice topladılar. Sokrates bu arada, hakemler aldanmasın diye kandilin Kritobulos'un yüzüne tutulmasını sağladı; kazanana hakemlerden şerit değil, taç yerine öpücük verilmesini de kabul ettirdi.
ἡ μὲν δὴ παῖς καὶ ὁ παῖς κρύφα ἀνέφερον. ὁ δὲ Σωκράτης ἐν τούτῳ διέπραττε τόν τε λύχνον ἀντιπροσενεγκεῖν τῷ Κριτοβούλῳ, ὡς μὴ ἐξαπατηθείησαν οἱ κριταί, καὶ τῷ νικήσαντι μὴ ταινίας ἀλλὰ φιλήματα ἀναδήματα παρὰ τῶν κριτῶν γενέσθαι.
5.10Oylar çıkıp hepsi Kritobulos'tan yana olunca Sokrates, "Vay vay!" dedi. "Kritobulos, senin paran Kallias'ınkine benzemiyor anlaşılan. Onunki insanları daha adil yapıyor, seninki ise çoğu paranın yaptığı gibi hem yargıçları hem hakemleri baştan çıkarmaya yetiyor."
ἐπεὶ δὲ ἐξέπεσον αἱ ψῆφοι καὶ ἐγένοντο πᾶσαι σὺν Κριτοβούλῳ, παπαῖ, ἔφη ὁ Σωκράτης, οὐχ ὅμοιον ἔοικε τὸ σὸν ἀργύριον, ὦ Κριτόβουλε, τῷ Καλλίου εἶναι. τὸ μὲν γὰρ τούτου δικαιοτέρους ποιεῖ, τὸ δὲ σὸν ὥσπερ τὸ πλεῖστον διαφθείρειν ἱκανόν ἐστι καὶ δικαστὰς καὶ κριτάς.
6.16. Bölüm
Bundan sonra kimi Kritobulos'a zafer öpücüklerini almasını, kimi oğlanın sahibini ikna etmesini söylüyor, kimi de başka şakalar yapıyordu. Hermogenes ise burada da susuyordu. Sokrates ona adıyla seslenerek, "Hermogenes," dedi, "bize içki sofrasında kabalığın ne olduğunu söyleyebilir misin?" O da şöyle cevap verdi: "Ne olduğunu soruyorsan bilmiyorum; ama bana nasıl göründüğünü söyleyebilirim."
ἐκ δὲ τούτου οἱ μὲν τὰ νικητήρια φιλήματα ἀπολαμβάνειν τὸν Κριτόβουλον ἐκέλευον, οἱ δὲ τὸν κύριον πείθειν, οἱ δὲ καὶ ἄλλα ἔσκωπτον. ὁ δὲ Ἑρμογένης κἀνταῦθα ἐσιώπα. καὶ ὁ Σωκράτης ὀνομάσας αὐτόν, ἔχοις ἄν, ἔφη, ὦ Ἑρμόγενες, εἰπεῖν ἡμῖν τί ἐστὶ παροινία; καὶ ὃς ἀπεκρίνατο· εἰ μὲν ὅ τι ἐστὶν ἐρωτᾷς, οὐκ οἶδα· τὸ μέντοι μοι δοκοῦν εἴποιμʼ ἄν.
6.2"Nasıl görünüyorsa onu söyle," dedi. "Şarap başında beraber olduğun kişileri üzmeyi ben içki sofrasında kabalık sayarım." "Öyleyse şimdi susarak senin de bizi üzdüğünü biliyor musun?" "Siz konuşurken de mi?" "Hayır, ara verdiğimizde." "Siz konuşurken araya bir söz şöyle dursun, bir kıl bile sığdırılamayacağı gözünden mi kaçtı?"
ἀλλʼ, ὃ δοκεῖ, τοῦτʼ, ἔφη. τὸ τοίνυν παρʼ οἶνον λυπεῖν τοὺς συνόντας, τοῦτʼ ἐγὼ κρίνω παροινίαν. οἶσθʼ οὖν, ἔφη, ὅτι καὶ σὺ νῦν ἡμᾶς λυπεῖς σιωπῶν; ἦ καὶ ὅταν λέγητʼ; ἔφη. οὐκ ἀλλʼ ὅταν διαλίπωμεν. ἦ οὖν λέληθέ σε ὅτι μεταξὺ τοῦ ὑμᾶς λέγειν οὐδʼ ἂν τρίχα, μὴ ὅτι λόγον ἄν τις παρείρειε;
6.3Sokrates, "Kallias," dedi, "sıkıştırılan bu adama yardım edebilir misin?" "Ederim," dedi. "Aulos çaldığında hepimiz büsbütün susuyoruz." Hermogenes, "Yoksa," dedi, "aktör Nikostratos'un aulos eşliğinde tetrametreler okuması gibi, ben de aulos eşliğinde mi sizinle konuşayım istiyorsunuz?"
καὶ ὁ Σωκράτης, ὦ Καλλία, ἔχοις ἄν τι, ἔφη, ἀνδρὶ ἐλεγχομένῳ βοηθῆσαι; ἔγωγʼ, ἔφη. ὅταν γὰρ ὁ αὐλὸς φθέγγηται, παντάπασι σιωπῶμεν. καὶ ὁ Ἑρμογένης, ἦ οὖν βούλεσθε, ἔφη, ὥσπερ Νικόστρατος ὁ ὑποκριτὴς τετράμετρα πρὸς τὸν αὐλὸν κατέλεγεν, οὕτω καὶ ὑπὸ τοῦ αὐλοῦ ὑμῖν διαλέγωμαι;
6.4Sokrates, "Tanrılar aşkına, Hermogenes, öyle yap," dedi. "Bence şarkı aulos eşliğinde nasıl daha tatlıysa, senin sözlerin de seslerle biraz tatlanır; hele aulosçu kız gibi sen de söylediklerine uygun yüz ifadeleri takınırsan."
καὶ ὁ Σωκράτης, πρὸς τῶν θεῶν, ἔφη, Ἑρμόγενες, οὕτω ποίει. οἶμαι γάρ, ὥσπερ ἡ ᾠδὴ ἡδίων πρὸς τὸν αὐλόν, οὕτω καὶ τοὺς σοὺς λόγους ἡδύνεσθαι ἄν τι ὑπὸ τῶν φθόγγων, ἄλλως τε καὶ εἰ μορφάζοις, ὥσπερ ἡ αὐλητρίς, καὶ σὺ πρὸς τὰ λεγόμενα.
6.5Kallias, "Peki şu Antisthenes şölende birini çürütürken aulos ne çalacak?" dedi. Antisthenes de, "Çürütülene," dedi, "bence ıslık yakışır."
καὶ ὁ Καλλίας ἔφη· ὅταν οὖν ὁ Ἀντισθένης ὅδʼ ἐλέγχῃ τινὰ ἐν τῷ συμποσίῳ, τί ἔσται τὸ αὔλημα; καὶ ὁ Ἀντισθένης εἶπε· Τῷ μὲν ἐλεγχομένῳ οἶμαι ἄν, ἔφη, πρέπειν συριγμόν.
6.6Böyle konuşulurken Syrakusalı, misafirlerin kendi gösterilerine aldırmayıp birbirleriyle eğlendiklerini görünce Sokrates'i kıskanarak şöyle dedi: "Sokrates, 'kafa yoran adam' diye anılan sen misin?" "Kafasız diye anılmaktan iyi değil mi?" dedi Sokrates. "Göktekilere kafa yoran biri olarak bilinmeseydin, iyiydi."
τοιούτων δὲ λόγων ὄντων ὡς ἑώρα ὁ Συρακόσιος τῶν μὲν αὑτοῦ ἐπιδειγμάτων ἀμελοῦντας, ἀλλήλοις δὲ ἡδομένους, φθονῶν τῷ Σωκράτει εἶπεν· ἆρα σύ, ὦ Σώκρατες, ὁ φροντιστὴς ἐπικαλούμενος; οὐκοῦν κάλλιον, ἔφη, ἢ εἰ ἀφρόντιστος ἐκαλούμην. εἰ μή γε ἐδόκεις τῶν μετεώρων φροντιστὴς εἶναι.
6.7"Tanrılardan daha yukarıda bir şey biliyor musun?" dedi Sokrates. "Zeus hakkı için, senin onlarla değil, en faydasız şeylerle uğraştığını söylüyorlar." "Böyle de olsa tanrılarla uğraşmış olurum; çünkü yukarıdan yağmur yağdırarak fayda sağlıyor, yukarıdan ışık veriyorlar. Bu espri soğuk kaçtıysa suçlu sensin, beni rahat bırakmadığın için."
οἶσθα οὖν, ἔφη ὁ Σωκράτης, μετεωρότερόν τι τῶν θεῶν; ἀλλʼ οὐ μὰ Δίʼ, ἔφη, οὐ τούτων σε λέγουσιν ἐπιμελεῖσθαι, ἀλλὰ τῶν ἀνωφελεστάτων. οὐκοῦν καὶ οὕτως ἄν, ἔφη, θεῶν ἐπιμελοίμην· ἄνωθεν μέν γε ὕοντες ὠφελοῦσιν, ἄνωθεν δὲ φῶς παρέχουσιν. εἰ δὲ ψυχρὰ λέγω, σὺ αἴτιος, ἔφη, πράγματά μοι παρέχων.
6.8"Bırak bunları," dedi; "bana bir pirenin benden kaç ayak uzakta olduğunu söyle. Çünkü senin bunları ölçtüğünü söylüyorlar." Antisthenes, "Philippos," dedi, "sen benzetme yapmakta ustasın; bu adam sence sövmek isteyen birine benzemiyor mu?" "Zeus hakkı için, benziyor," dedi, "hem de daha başka birçoklarına."
ταῦτα μέν, ἔφη, ἔα· ἀλλʼ εἰπέ μοι πόσους ψύλλα πόδας ἐμοῦ ἀπέχει. ταῦτα γάρ σέ φασι γεωμετρεῖν. καὶ ὁ Ἀντισθένης εἶπε· σὺ μέντοι δεινὸς εἶ, ὦ Φίλιππε, εἰκάζειν· οὐ δοκεῖ σοι ὁ ἀνὴρ οὗτος λοιδορεῖσθαι βουλομένῳ ἐοικέναι; ναὶ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, καὶ ἄλλοις γε πολλοῖς.
6.9"Yine de," dedi Sokrates, "sen onu bir şeye benzetme, yoksa sen de söven birine benzersin." "Ama onu bütün güzel ve en iyi şeylere benzetirsem, beni söven birine değil öven birine benzetmek doğru olur." "Her şeyin ondan daha iyi olduğunu söylüyorsan, şimdi de söven birine benziyorsun."
ἀλλʼ ὅμως, ἔφη ὁ Σωκράτης, σὺ αὐτὸν μὴ εἴκαζε, ἵνα μὴ καὶ σὺ λοιδορουμένῳ ἐοίκῃς. ἀλλʼ εἴπερ γε τοῖς πᾶσι καλοῖς καὶ τοῖς βελτίστοις εἰκάζω αὐτόν, ἐπαινοῦντι μᾶλλον ἢ λοιδορουμένῳ δικαίως ἂν εἰκάζοι μέ τις. καὶ νῦν σύγε λοιδορουμένῳ ἔοικας, εἰ πάντʼ αὐτοῦ βελτίων φῂς εἶναι.
6.10"Yoksa onu daha kötü şeylere mi benzeteyim?" "Daha kötülere de benzetme." "Hiçbir şeye mi?" "Bunların hiçbirine benzetme." "Ama susarsam yemeği nasıl hak edeceğimi bilmiyorum." "Kolay," dedi Sokrates, "söylenmemesi gerekeni söylemeyip susarsan." Böylece bu içki sofrası kabalığı söndürüldü.
ἀλλὰ βούλει πονηροτέροις εἰκάζω αὐτόν; μηδὲ πονηροτέροις. ἀλλὰ μηδενί; μηδενὶ μηδὲ τούτων εἴκαζε. ἀλλʼ οὐ μέντοι γε σιωπῶν οἶδα ὅπως ἄξια τοῦ δείπνου ἐργάσομαι. καὶ ῥᾳδίως γʼ, ἂν ἃ μὴ δεῖ λέγειν, ἔφη, σιωπᾷς. αὕτη μὲν δὴ ἡ παροινία οὕτω κατεσβέσθη.
7.17. Bölüm
Bundan sonra ötekilerden kimi Philippos'un benzetme yapmasını istiyor, kimi engelliyordu. Gürültü çıkınca Sokrates yine söz aldı: "Madem hepimiz konuşmak istiyoruz, şimdi hep birlikte şarkı söylesek nasıl olur?" Bunu der demez de bir şarkıya başladı.
ἐκ τούτου δὲ τῶν ἄλλων οἱ μὲν ἐκέλευον εἰκάζειν, οἱ δὲ ἐκώλυον. θορύβου δὲ ὄντος ὁ Σωκράτης αὖ πάλιν εἶπεν· ἆρα ἐπειδὴ πάντες ἐπιθυμοῦμεν λέγειν, νῦν ἂν μάλιστα καὶ ἅμα ᾁσαιμεν; καὶ εὐθὺς τοῦτʼ εἰπὼν ἦρχεν ᾠδῆς.
7.2Şarkı bitince dansçı kız için bir çömlekçi çarkı getirildi; kız onun üzerinde marifetler gösterecekti. Bunun üzerine Sokrates şöyle dedi: "Syrakusalı, korkarım senin dediğin gibi ben gerçekten kafa yoran biriyim. Şu anda da senin bu oğlanla bu kızın en rahat nasıl vakit geçireceğini, bizim de onları seyrederken en çok nasıl sevineceğimizi düşünüyorum; eminim sen de bunu istersin.
ἐπεὶ δʼ ᾖσεν, εἰσεφέρετο τῇ ὀρχηστρίδι τροχὸς τῶν κεραμεικῶν, ἐφʼ οὗ ἔμελλε θαυματουργήσειν. ἔνθα δὴ εἶπεν ὁ Σωκράτης· ὦ Συρακόσιε, κινδυνεύω ἐγώ, ὥσπερ σὺ λέγεις, τῷ ὄντι φροντιστὴς εἶναι· νῦν γοῦν σκοπῶ ὅπως ἂν ὁ μὲν παῖς ὅδε ὁ σὸς καὶ ἡ παῖς ἥδε ὡς ῥᾷστα διάγοιεν, ἡμεῖς δʼ ἂν μάλιστα εὐφραινοίμεθα θεώμενοι αὐτούς· ὅπερ εὖ οἶδα ὅτι καὶ σὺ βούλει.
7.3Bana öyle geliyor ki kılıçların arasına takla atmak bir tehlike gösterisidir, şölene hiç yakışmaz. Dönen çarkın üzerinde aynı anda yazıp okumak da belki şaşılacak bir şeydir, ama bunun da ne zevk verebileceğini kestiremiyorum. Güzel, körpe gençleri bedenlerini büküp çember taklidi yaparken seyretmek de onları sakin dururken seyretmekten daha zevkli değil.
δοκεῖ οὖν μοι τὸ μὲν εἰς μαχαίρας κυβιστᾶν κινδύνου ἐπίδειγμα εἶναι, ὃ συμποσίῳ οὐδὲν προσήκει. καὶ μὴν τό γε ἐπὶ τοῦ τροχοῦ ἅμα περιδινουμένου γράφειν τε καὶ ἀναγιγνώσκειν θαῦμα μὲν ἴσως τί ἐστιν, ἡδονὴν δὲ οὐδὲ ταῦτα δύναμαι γνῶναι τίνʼ ἂν παράσχοι. οὐδὲ μὴν τό γε διαστρέφοντας τὰ σώματα καὶ τροχοὺς μιμουμένους ἥδιον ἢ ἡσυχίαν ἔχοντας τοὺς καλοὺς καὶ ὡραίους θεωρεῖν.
7.4Hem insan şaşılacak şeyler arıyorsa bunlara rastlamak hiç de zor değil; hemen şimdi önümüzdekilere şaşabiliriz: kandil parlak bir alevi olduğu için ışık veriyor da parlak tunç kap ışık vermiyor, başka şeylerin kendisinde görünmesini sağlıyor; zeytinyağı ıslak olduğu hâlde alevi büyütüyor, su ise ıslak olduğu için ateşi söndürüyor. Ama bunlar da şarabın götürdüğü yöne götürmüyor.
καὶ γὰρ δὴ οὐδὲ πάνυ τι σπάνιον τό γε θαυμασίοις ἐντυχεῖν, εἴ τις τούτου δεῖται, ἀλλʼ ἔξεστιν αὐτίκα μάλα τὰ παρόντα θαυμάζειν, τί ποτε ὁ μὲν λύχνος διὰ τὸ λαμπρὰν φλόγα ἔχειν φῶς παρέχει, τὸ δὲ χαλκεῖον λαμπρὸν ὂν φῶς μὲν οὐ ποιεῖ, ἐν αὑτῷ δὲ ἄλλα ἐμφαινόμενα παρέχεται· καὶ πῶς τὸ μὲν ἔλαιον ὑγρὸν ὂν αὔξει τὴν φλόγα, τὸ δὲ ὕδωρ, ὅτι ὑγρόν ἐστι, κατασβέννυσι τὸ πῦρ. ἀλλὰ γὰρ καὶ ταῦτα μὲν οὐκ εἰς ταὐτὸν τῷ οἴνῳ ἐπισπεύδει·
7.5Bunlar aulos eşliğinde, Kharislerin, Horaların ve Nymphaların resimlerde çizildiği figürleri dans etseler, bence hem kendileri çok daha rahat eder hem de şölen çok daha hoş olur." Syrakusalı da, "Zeus hakkı için, Sokrates," dedi, "güzel söylüyorsun; ben de size sevineceğiniz gösteriler getireceğim."
εἰ δὲ ὀρχοῖντο πρὸς τὸν αὐλὸν σχήματα ἐν οἷς Χάριτές τε καὶ Ὧραι καὶ Νύμφαι γράφονται, πολὺ ἂν οἶμαι αὐτούς γε ῥᾷον διάγειν καὶ τὸ συμπόσιον πολὺ ἐπιχαριτώτερον εἶναι. ὁ οὖν Συρακόσιος, ἀλλὰ ναὶ μὰ τὸν Δίʼ, ἔφη, ὦ Σώκρατες, καλῶς τε λέγεις καὶ ἐγὼ εἰσάξω θεάματα ἐφʼ οἷς ὑμεῖς εὐφρανεῖσθε.
8.18. Bölüm
Syrakusalı çıkınca alkışlandı. Sokrates ise yine yeni bir konuşma başlattı: "Arkadaşlar, aramızda büyük bir daimōn varken, zamanca ezelî tanrılarla yaşıt, görünüşçe hepsinden genç, büyüklüğüyle her şeyi kaplayan, insanın psykhēsine yerleşmiş Eros varken onu anmamamız yakışır mı? Hele hepimiz bu tanrının alayından olduğumuz hâlde?
ὁ μὲν δὴ Συρακόσιος ἐξελθὼν συνεκροτεῖτο· ὁ δὲ Σωκράτης πάλιν αὖ καινοῦ λόγου κατῆρχεν. ἆρʼ, ἔφη, ὦ ἄνδρες, εἰκὸς ἡμᾶς παρόντος δαίμονος μεγάλου καὶ τῷ μὲν χρόνῳ ἰσήλικος τοῖς ἀειγενέσι θεοῖς, τῇ δὲ μορφῇ νεωτάτου, καὶ μεγέθει πάντα ἐπέχοντος, ψυχῇ δὲ ἀνθρώπου ἱδρυμένου, Ἔρωτος, μὴ [;ἂν]; ἀμνημονῆσαι, ἄλλως τε καὶ ἐπειδὴ πάντες ἐσμὲν τοῦ θεοῦ τούτου θιασῶται;
8.2Ben birine âşık olmadan geçirdiğim bir zaman gösteremem. Şu Kharmides'in pek çok âşık edindiğini, kimilerine de kendisinin gönül verdiğini biliyorum. Kritobulos ise hâlâ sevilen biriyken şimdiden başkalarını arzuluyor.
ἐγώ τε γὰρ οὐκ ἔχω χρόνον εἰπεῖν ἐν ᾧ οὐκ ἐρῶν τινος διατελῶ, Χαρμίδην δὲ τόνδε οἶδα πολλοὺς μὲν ἐραστὰς κτησάμενον, ἔστι δὲ ὧν καὶ αὐτὸν ἐπιθυμήσαντα· Κριτόβουλός γε μὴν ἔτι καὶ νῦν ἐρώμενος ὢν ἤδη ἄλλων ἐπιθυμεῖ.
8.3Nikeratos da, duyduğuma göre, karısına âşık, karısı da ona. Hermogenes'e gelince, kalokagathia her ne ise ona duyduğu aşkla eriyip gittiğini hangimiz bilmiyoruz? Görmüyor musunuz, kaşları ne ciddi, bakışı ne sakin, sözleri ne ölçülü, sesi ne yumuşak, tavrı ne neşeli? En yüce tanrılarla dost olduğu hâlde biz insanları hiç küçümsemiyor.
ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ Νικήρατος, ὡς ἐγὼ ἀκούω, ἐρῶν τῆς γυναικὸς ἀντερᾶται. Ἑρμογένη γε μὴν τίς ἡμῶν οὐκ οἶδεν ὡς, ὅ τι ποτʼ ἐστὶν ἡ καλοκἀγαθία, τῷ ταύτης ἔρωτι κατατήκεται; οὐχ ὁρᾶτε ὡς σπουδαῖαι μὲν αὐτοῦ αἱ ὀφρύες, ἀτρεμὲς δὲ τὸ ὄμμα, μέτριοι δὲ οἱ λόγοι, πραεῖα δὲ ἡ φωνή, ἱλαρὸν δὲ τὸ ἦθος; τοῖς δὲ σεμνοτάτοις θεοῖς φίλοις χρώμενος οὐδὲν ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους ὑπερορᾷ;
8.4Bir tek sen mi, Antisthenes, kimseye âşık değilsin?" "Tanrılar hakkı için, hem de sana fena hâlde âşığım," dedi o. Sokrates de nazlanır gibi takılarak şöyle dedi: "Şimdi bana dert açma; gördüğün gibi başka işle meşgulüm."
σὺ δὲ μόνος, ὦ Ἀντίσθενες, οὐδενὸς ἐρᾷς; ναὶ μὰ τοὺς θεούς, εἶπεν ἐκεῖνος, καὶ σφόδρα γε σοῦ. καὶ ὁ Σωκράτης ἐπισκώψας ὡς δὴ θρυπτόμενος εἶπε· μὴ νῦν μοι ἐν τῷ παρόντι ὄχλον πάρεχε·
8.5Antisthenes şöyle dedi: "Kendi kendinin pezevengi olarak hep böyle yaptığın apaçık: kimi zaman daimonionu bahane edip benimle konuşmuyorsun, kimi zaman da başka bir şeyin peşine düşüp."
ὡς γὰρ ὁρᾷς, ἄλλα πράττω. καὶ ὁ Ἀντισθένης ἔλεξεν· ὡς σαφῶς μέντοι σὺ μαστροπὲ σαυτοῦ ἀεὶ τοιαῦτα ποιεῖς· τοτὲ μὲν τὸ δαιμόνιον προφασιζόμενος οὐ διαλέγῃ μοι, τοτὲ δʼ ἄλλου του ἐφιέμενος.
8.6Sokrates, "Tanrılar aşkına, Antisthenes," dedi, "yalnız beni dövme; öteki huysuzluklarına dostça katlanıyorum, katlanacağım da. Ama gel senin aşkını gizli tutalım, çünkü o benim psykhēme değil, güzel görünüşüme duyulan bir aşk.
καὶ ὁ Σωκράτης ἔφη· πρὸς τῶν θεῶν, ὦ Ἀντίσθενες, μόνον μὴ συγκόψῃς με· τὴν δʼ ἄλλην χαλεπότητα ἐγώ σου καὶ φέρω καὶ οἴσω φιλικῶς. ἀλλὰ γάρ, ἔφη, τὸν μὲν σὸν ἔρωτα κρύπτωμεν, ἐπειδὴ καὶ ἔστιν οὐ ψυχῆς ἀλλʼ εὐμορφίας τῆς ἐμῆς.
8.7Senin ise, Kallias, Autolykos'a âşık olduğunu bütün şehir biliyor, sanırım yabancılardan da birçoğu. Bunun sebebi ikinizin de ünlü babaların oğulları olmanız ve kendinizin de göz önünde olmanız.
ὅτι γε μὴν σύ, ὦ Καλλία, ἐρᾷς Αὐτολύκου πᾶσα μὲν ἡ πόλις οἶδε, πολλοὺς δʼ οἶμαι καὶ τῶν ξένων. τούτου δʼ αἴτιον τὸ πατέρων τε ὀνομαστῶν ἀμφοτέρους ὑμᾶς εἶναι καὶ αὐτοὺς ἐπιφανεῖς.
8.8Ben senin tabiatına her zaman hayran olmuşumdur; şimdi ise çok daha fazla, çünkü görüyorum ki âşık olduğun kişi ne şımarıklıkla yayılan ne yumuşaklıkla nazlanan biri; bilakis herkese gücünü, dayanıklılığını, cesaretini ve itidalini gösteren biri. Böyle birini arzulamak da âşığın tabiatına bir kanıttır.
ἀεὶ μὲν οὖν ἔγωγε ἠγάμην τὴν σὴν φύσιν, νῦν δὲ καὶ πολὺ μᾶλλον, ἐπεὶ ὁρῶ σε ἐρῶντα οὐχ ἁβρότητι χλιδαινομένου οὐδὲ μαλακίᾳ θρυπτομένου, ἀλλὰ πᾶσιν ἐπιδεικνυμένου ῥώμην τε καὶ καρτερίαν καὶ ἀνδρείαν καὶ σωφροσύνην. τὸ δὲ τοιούτων ἐπιθυμεῖν τεκμήριόν ἐστι τῆς τοῦ ἐραστοῦ φύσεως.
8.9Aphrodite bir midir, yoksa Urania, yani Göksel Aphrodite, ve Pandemos, yani Halkın Aphroditesi diye iki midir, bilmiyorum; çünkü aynı olduğu sanılan Zeus'un da birçok lakabı var. Ama ikisinin ayrı ayrı sunakları ve tapınakları olduğunu, Pandemos'a sunulan kurbanların daha gelişigüzel, Urania'ya sunulanların daha temiz olduğunu biliyorum.
εἰ μὲν οὖν μία ἐστὶν Ἀφροδίτη ἢ διτταί, Οὐρανία τε καὶ Πάνδημος, οὐκ οἶδα· καὶ γὰρ Ζεὺς ὁ αὐτὸς δοκῶν εἶναι πολλὰς ἐπωνυμίας ἔχει· ὅτι γε μέντοι χωρὶς ἑκατέρᾳ βωμοί τε καὶ ναοί εἰσι καὶ θυσίαι τῇ μὲν Πανδήμῳ ῥᾳδιουργότεραι, τῇ δὲ Οὐρανίᾳ ἁγνότεραι, οἶδα.
8.10Pandemos'un bedenlere duyulan aşkları, Urania'nın ise psykhēye, dostluğa ve güzel işlere duyulan aşkları gönderdiğini de tahmin edebilirsin. Kallias, bence sen de bu aşkın elindesin.
εἰκάσαις δʼ ἂν καὶ τοὺς ἔρωτας τὴν μὲν Πάνδημον τῶν σωμάτων ἐπιπέμπειν, τὴν δʼ Οὐρανίαν τῆς ψυχῆς τε καὶ τῆς φιλίας καὶ τῶν καλῶν ἔργων. ὑφʼ οὗ δὴ καὶ σύ, ὦ Καλλία, κατέχεσθαι μοι δοκεῖς ἔρωτος.
8.11Bunu sevdiğin gencin kalokagathiasından ve onunla buluşmalarına babasını da çağırdığını görmemden çıkarıyorum. Çünkü güzel ve iyi bir âşığın bu buluşmalarda babadan saklayacağı hiçbir şey yoktur."
τεκμαίρομαι δὲ τῇ τοῦ ἐρωμένου καλοκἀγαθίᾳ καὶ ὅτι σε ὁρῶ τὸν πατέρα αὐτοῦ παραλαμβάνοντα εἰς τὰς πρὸς τοῦτον συνουσίας. οὐδὲν γὰρ τούτων ἐστὶν ἀπόκρυφον πατρὸς τῷ καλῷ τε κἀγαθῷ ἐραστῇ.
8.12Hermogenes, "Hera hakkı için, Sokrates," dedi, "sana birçok şeyden ötürü hayranım; şimdi de Kallias'ın gönlünü hoş ederken bir yandan onu nasıl olması gerekiyorsa öyle terbiye ettiğin için." "Zeus hakkı için," dedi Sokrates, "daha da sevinsin diye ona, psykhēye duyulan aşkın bedene duyulan aşktan çok daha üstün olduğuna tanıklık etmek istiyorum.
καὶ ὁ Ἑρμογένης εἶπε· νὴ τὴν Ἥραν, ἔφη, ὦ Σώκρατες, ἄλλα τέ σου πολλὰ ἄγαμαι καὶ ὅτι νῦν ἅμα χαριζόμενος Καλλίᾳ καὶ παιδεύεις αὐτὸν οἷόνπερ χρὴ εἶναι. νὴ Δίʼ, ἔφη, ὅπως δὲ καὶ ἔτι μᾶλλον εὐφραίνηται, βούλομαι αὐτῷ μαρτυρῆσαι ὡς καὶ πολὺ κρείττων ἐστὶν ὁ τῆς ψυχῆς ἢ ὁ τοῦ σώματος ἔρως.
8.13Dostluk olmadan değer verilecek hiçbir birliktelik olmadığını hepimiz biliyoruz. Huyuna hayran olanların sevgisine tatlı ve gönüllü bir zorunluluk denir; bedenini arzulayanların çoğu ise sevdiklerinin huylarını kınar, onlardan nefret eder.
ὅτι μὲν γὰρ δὴ ἄνευ φιλίας συνουσία οὐδεμία ἀξιόλογος πάντες ἐπιστάμεθα. φιλεῖν γε μὴν τῶν μὲν τὸ ἦθος ἀγαμένων ἀνάγκη ἡδεῖα καὶ ἐθελουσία καλεῖται· τῶν δὲ τοῦ σώματος ἐπιθυμούντων πολλοὶ μὲν τοὺς τρόπους μέμφονται καὶ μισοῦσι τῶν ἐρωμένων·
8.14İkisini birden sevseler bile gençliğin çiçeği elbette çabuk solar; o gidince dostluğun da onunla birlikte solması kaçınılmaz olur. Psykhē ise zaman içinde akılca olgunlaştıkça sevilmeye daha da layık hâle gelir.
ἂν δὲ καὶ ἀμφότερα στέρξωσι, τὸ μὲν τῆς ὥρας ἄνθος ταχὺ δήπου παρακμάζει, ἀπολείποντος δὲ τούτου ἀνάγκη καὶ τὴν φιλίαν συναπομαραίνεσθαι, ἡ δὲ ψυχὴ ὅσονπερ ἂν χρόνον ἴῃ ἐπὶ τὸ φρονιμώτερον καὶ ἀξιεραστοτέρα γίγνεται.
8.15Hem güzel bir görünüşün tadını çıkarmakta bir bıkkınlık da vardır; insan tokluktan yemeklere karşı ne hissediyorsa sevgilisine karşı da onu hissetmek zorundadır. Psykhēye duyulan dostluk ise temiz olduğu için doyum da bilmez; ama sanılabileceği gibi bu yüzden Aphrodite'nin cazibesinden daha yoksun değildir. Bilakis tanrıçadan sözlerimize ve işlerimize cazibe vermesini dilediğimiz dua bu dostlukta açıkça gerçekleşir.
καὶ μὴν ἐν μὲν τῇ τῆς μορφῆς χρήσει ἔνεστί τις καὶ κόρος, ὥστε ἅπερ καὶ πρὸς τὰ σιτία διὰ πλησμονήν, ταῦτα ἀνάγκη καὶ πρὸς τὰ παιδικὰ πάσχειν· ἡ δὲ τῆς ψυχῆς φιλία διὰ τὸ ἁγνὴ εἶναι καὶ ἀκορεστοτέρα ἐστίν, οὐ μέντοι, ὥς γʼ ἄν τις οἰηθείη, διὰ τοῦτο καὶ ἀνεπαφροδιτοτέρα, ἀλλὰ σαφῶς καὶ ἀποτελεῖται ἡ εὐχὴ ἐν ᾗ αἰτούμεθα τὴν θεὸν ἐπαφρόδιτα καὶ ἔπη καὶ ἔργα διδόναι.
8.16Hür bir güzellikle, utangaç ve soylu bir huyla serpilen, daha yaşıtları arasındayken hem önder hem güler yüzlü olan bir psykhēnin sevdiği gence nasıl hayranlık ve sevgi duyduğunu anlatmaya gerek yok. Böyle bir âşığın sevdiği tarafından da karşılık görmesinin beklenir olduğunu ise şimdi göstereyim.
ὡς μὲν γὰρ ἄγαταί τε καὶ φιλεῖ τὸν ἐρώμενον θάλλουσα μορφῇ τε ἐλευθερίᾳ καὶ ἤθει αἰδήμονί τε καὶ γενναίῳ ψυχὴ εὐθὺς ἐν τοῖς ἥλιξιν ἡγεμονική τε ἅμα καὶ φιλόφρων οὖσα οὐδὲν ἐπιδεῖται λόγου· ὅτι δὲ εἰκὸς καὶ ὑπὸ τῶν παιδικῶν τὸν τοιοῦτον ἐραστὴν ἀντιφιλεῖσθαι, καὶ τοῦτο διδάξω.
8.17Önce, kendisini güzel ve iyi saydığını bildiği birinden kim nefret edebilir? Sonra onun kendi zevkinden çok oğlanın iyiliğine önem verdiğini görürse? Üstelik bir yanlış yapsa da, hastalanıp güzelliğini yitirse de dostluğun azalmayacağına inanırsa?
πρῶτον μὲν γὰρ τίς μισεῖν δύναιτʼ ἂν ὑφʼ οὗ εἰδείη καλός τε καὶ ἀγαθὸς νομιζόμενος; ἔπειτα δὲ ὁρῴη αὐτὸν τὰ τοῦ παιδὸς καλὰ μᾶλλον ἢ τὰ ἑαυτοῦ ἡδέα σπουδάζοντα; πρὸς δὲ τούτοις πιστεύοι μήτʼ ἂν παρά τι ποιήσῃ μήτʼ ἂν καμὼν ἀμορφότερος γένηται, μειωθῆναι ἂν τὴν φιλίαν;
8.18Birbirini karşılıklı sevenler nasıl olur da birbirine zevkle bakmaz, birbiriyle iyi niyetle konuşmaz, birbirine güvenip güven görmez, birbirini kollamaz, güzel işlere birlikte sevinmez, bir aksilik olursa birlikte üzülmez? Sağlıkla bir aradayken hep neşeli olmaz, biri hastalanırsa birlikteliklerini çok daha sıklaştırmaz, ayrıyken birbirini bir aradayken olduğundan da çok düşünmez? Bütün bunlar Aphrodite'nin cazibesini taşımıyor mu? İşte bu tür işler sayesinde dostluğa hem âşık olarak hem onu yaşayarak yaşlılığa kadar beraber kalırlar.
οἷς γε μὴν κοινὸν τὸ φιλεῖσθαι, πῶς οὐκ ἀνάγκη τούτους ἡδέως μὲν προσορᾶν ἀλλήλους, εὐνοϊκῶς δὲ διαλέγεσθαι, πιστεύειν δὲ καὶ πιστεύεσθαι, καὶ προνοεῖν μὲν ἀλλήλων, συνήδεσθαι δʼ ἐπὶ ταῖς καλαῖς πράξεσι, συνάχθεσθαι δὲ ἄν τι σφάλμα προσπίπτῃ, τότε δʼ εὐφραινομένους διατελεῖν, ὅταν ὑγιαίνοντες συνῶσιν, ἂν δὲ κάμῃ ὁπότερος οὖν, πολὺ συνεχεστέραν τὴν συνουσίαν ἔχειν, καὶ ἀπόντων ἔτι μᾶλλον ἢ παρόντων ἐπιμελεῖσθαι; οὐ ταῦτα πάντα ἐπαφρόδιτα; διά γέ τοι τὰ τοιαῦτα ἔργα ἅμα ἐρῶντες τῆς φιλίας καὶ χρώμενοι αὐτῇ εἰς γῆρας διατελοῦσι.
8.19Ya bedene bağlanmış âşığı oğlan neden karşılık vererek sevsin? Arzuladıklarını kendine, en utanç verici şeyleri oğlana ayırdığı için mi? Yoksa sevdiğinden elde etmeye can attığı şeylerden en çok onun yakınlarını uzak tuttuğu için mi?
τὸν δὲ ἐκ τοῦ σώματος κρεμάμενον διὰ τί ἀντιφιλήσειεν ἂν ὁ παῖς; πότερον ὅτι ἑαυτῷ μὲν νέμει ὧν ἐπιθυμεῖ, τῷ δὲ παιδὶ τὰ ἐπονειδιστότατα; ἢ διότι ἃ σπεύδει πράττειν παρὰ τῶν παιδικῶν, εἴργει μάλιστα τοὺς οἰκείους ἀπὸ τούτων;
8.20Zorlamayıp ikna ediyor olması da onu daha nefret edilecek biri yapar. Çünkü zorlayan kendi kötülüğünü ortaya koyar, ikna eden ise ikna edilenin psykhēsini bozar.
καὶ μὴν ὅτι γε οὐ βιάζεται, ἀλλὰ πείθει, διὰ τοῦτο μᾶλλον μισητέος. ὁ μὲν γὰρ βιαζόμενος ἑαυτὸν πονηρὸν ἀποδεικνύει, ὁ δὲ πείθων τὴν τοῦ ἀναπειθομένου ψυχὴν διαφθείρει.
8.21Gençliğini parayla satan da onu satın alanı neden pazarda mal satıp teslim edenden daha çok sevsin? Körpe biri körpeliği geçmiş biriyle, güzel biri artık güzel olmayanla, âşık olmayan biri âşık olanla beraber oluyor diye de onu sevecek değil. Çünkü oğlan, kadın gibi, Aphrodite zevklerini erkekle paylaşmaz; ayık hâliyle onun Aphrodite'den sarhoş olmasını seyreder.
ἀλλὰ μὴν καὶ ὁ χρημάτων γε ἀπεμπολῶν τὴν ὥραν τί μᾶλλον στέρξει τὸν πριάμενον ἢ ὁ ἐν ἀγορᾷ πωλῶν καὶ ἀποδιδόμενος; οὐ μὴν ὅτι γε ὡραῖος ἀώρῳ, οὐδὲ ὅτι γε καλὸς οὐκέτι καλῷ καὶ ἐρῶντι οὐκ ἐρῶν ὁμιλεῖ, φιλήσει αὐτόν. οὐδὲ γὰρ ὁ παῖς τῷ ἀνδρὶ ὥσπερ γυνὴ κοινωνεῖ τῶν ἐν τοῖς ἀφροδισίοις εὐφροσυνῶν, ἀλλὰ νήφων μεθύοντα ὑπὸ τῆς ἀφροδίτης θεᾶται.
8.22Bu yüzden oğlanın içinde âşığına karşı bir küçümseme belirmesine şaşmamalı. İnsan araştırırsa, huyları yüzünden sevilenlerden hiçbir kötülük çıkmadığını, utanmazca beraberlikten ise şimdiye dek birçok kutsala aykırı iş doğduğunu görür.
ἐξ ὧν οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ καὶ τὸ ὑπερορᾶν ἐγγίγνεται αὐτῷ τοῦ ἐραστοῦ. καὶ σκοπῶν δʼ ἄν τις εὕροι ἐκ μὲν τῶν διὰ τοὺς τρόπους φιλουμένων οὐδὲν χαλεπὸν γεγενημένον, ἐκ δὲ τῆς ἀναιδοῦς ὁμιλίας πολλὰ ἤδη καὶ ἀνόσια πεπραγμένα.
8.23Psykhēden çok bedeni sevenin birlikteliğinin hür bir insana yakışmadığını da şimdi göstereyim. Söylenmesi ve yapılması gerekeni öğreten, Kheiron ile Phoiniks'in Akhilleus'tan gördüğü gibi saygı görmeyi hak eder; bedeni arzulayana ise bir dilenci gibi davranılması yerindedir. Çünkü hep bir öpücük ya da başka bir okşama dilenip isteyerek peşinden ayrılmaz.
ὡς δὲ καὶ ἀνελεύθερος ἡ συνουσία τῷ τὸ σῶμα μᾶλλον ἢ τῷ τὴν ψυχὴν ἀγαπῶντι, νῦν τοῦτο δηλώσω. ὁ μὲν γὰρ παιδεύων λέγειν τε ἃ δεῖ καὶ πράττειν δικαίως ἂν ὥσπερ Χείρων καὶ Φοῖνιξ ὑπʼ Ἀχιλλέως τιμῷτο, ὁ δὲ τοῦ σώματος ὀρεγόμενος εἰκότως ἂν ὥσπερ πτωχὸς περιέποιτο. ἀεὶ γάρ τοι προσαιτῶν καὶ προσδεόμενος ἢ φιλήματος ἢ ἄλλου τινὸς ψηλαφήματος παρακολουθεῖ.
8.24Biraz açık saçık konuşuyorsam şaşmayın; çünkü hem şarap beni coşturuyor hem de içimde hep yaşayan aşk, kendi rakibi olan aşka karşı açık konuşmam için beni dürtüyor.
εἰ δὲ λαμυρώτερον λέγω, μὴ θαυμάζετε· ὅ τε γὰρ οἶνος συνεπαίρει καὶ ὁ ἀεὶ σύνοικος ἐμοὶ ἔρως κεντρίζει εἰς τὸν ἀντίπαλον ἔρωτα αὐτῷ παρρησιάζεσθαι.
8.25Bana öyle geliyor ki dış görünüşe gönül veren, kiraladığı bir tarlayı işleyen birine benzer. Çünkü onun daha değerli olmasıyla ilgilenmez, kendisinin ondan olabildiğince çok mevsim ürünü toplamasıyla ilgilenir. Dostluğu arzulayan ise kendi tarlasının sahibine benzer: her yerden ne bulabilirse getirip sevdiğini daha değerli kılar.
καὶ γὰρ δὴ δοκεῖ μοι ὁ μὲν τῷ εἴδει τὸν νοῦν προσέχων μεμισθωμένῳ χῶρον ἐοικέναι. οὐ γὰρ ὅπως πλείονος ἄξιος γένηται ἐπιμελεῖται, ἀλλʼ ὅπως αὐτὸς ὅτι πλεῖστα ὡραῖα καρπώσεται. ὁ δὲ τῆς φιλίας ἐφιέμενος μᾶλλον ἔοικε τῷ τὸν οἰκεῖον ἀγρὸν κεκτημένῳ· πάντοθεν γοῦν φέρων ὅ τι ἂν δύνηται πλείονος ἄξιον ποιεῖ τὸν ἐρώμενον.
8.26Sevilen gençlerden de, güzelliğini sunanın âşığına hükmedeceğini bilen başka konularda gevşek davranır elbet; ama güzel ve iyi olmazsa dostluğu elinde tutamayacağını bilen, aretēye daha çok özen gösterir.
καὶ μὴν καὶ τῶν παιδικῶν ὃς μὲν ἂν εἰδῇ ὅτι ὁ τοῦ εἴδους ἐπαρκῶν ἄρξει τοῦ ἐραστοῦ, εἰκὸς αὐτὸν τἆλλα ῥᾳδιουργεῖν· ὃς δʼ ἂν γιγνώσκῃ ὅτι ἂν μὴ καλὸς κἀγαθὸς ᾖ, οὐ καθέξει τὴν φιλίαν, τοῦτον προσήκει μᾶλλον ἀρετῆς ἐπιμελεῖσθαι.
8.27Sevdiği gençten iyi bir dost edinmek isteyen için en büyük iyilik, kendisinin de aretēyi işlemek zorunda olmasıdır. Çünkü kendisi kötü işler yaparken beraber olduğu kişiyi iyi yapamaz; utanmazlık ve nefsine hâkim olamama sergilerken sevdiğini kendine hâkim ve utangaç yapamaz.
μέγιστον δʼ ἀγαθὸν τῷ ὀρεγομένῳ ἐκ παιδικῶν φίλον ἀγαθὸν ποιήσασθαι ὅτι ἀνάγκη καὶ αὐτὸν ἀσκεῖν ἀρετήν. οὐ γὰρ οἷόν τε πονηρὰ αὐτὸν ποιοῦντα ἀγαθὸν τὸν συνόντα ἀποδεῖξαι, οὐδέ γε ἀναισχυντίαν καὶ ἀκρασίαν παρεχόμενον ἐγκρατῆ καὶ αἰδούμενον τὸν ἐρώμενον ποιῆσαι.
8.28Kallias, sana bir de efsanelerden anlatmak istiyorum: yalnız insanlar değil, tanrılar ve kahramanlar da psykhēye duyulan dostluğu bedenden yararlanmaktan daha değerli tutar.
ἐπιθυμῶ δέ σοι, ἔφη, ὦ Καλλία, καὶ μυθολογῆσαι ὡς οὐ μόνον ἄνθρωποι ἀλλὰ καὶ θεοὶ καὶ ἥρωες τὴν τῆς ψυχῆς φιλίαν περὶ πλείονος ἢ τὴν τοῦ σώματος χρῆσιν ποιοῦνται.
8.29Zeus, ölümlü kadınlardan görünüşlerine âşık olduklarıyla birleştikten sonra onları ölümlü bıraktı; iyi psykhēlerine hayran olduklarını ise ölümsüz kıldı. Herakles ve Dioskurlar bunlardandır; başkaları da anlatılır.
Ζεύς τε γὰρ ὅσων μὲν θνητῶν οὐσῶν μορφῆς ἠράσθη, συγγενόμενος εἴα αὐτὰς θνητὰς εἶναι· ὅσων δὲ ψυχαῖς ἀγαθαῖς ἀγασθείη, ἀθανάτους τούτους ἐποίει· ὧν Ἡρακλῆς μὲν καὶ Διόσκουροί εἰσι, λέγονται δὲ καὶ ἄλλοι·
8.30Ben Ganymedes'in de bedeni için değil psykhēsi için Zeus tarafından Olympos'a götürüldüğünü söylüyorum. Adı da buna tanıklık eder. Homeros'ta bir yerde [‘dinleyip gönlü şenlenir’ (ganytai) diye geçer, başka bir yerde de ‘aklında sağlam öğütler (mēdea) bilen’; demek ki Ganymedes adını tatlı bir bedenden değil, tatlı bir akıldan almış ve tanrılar arasında bu yüzden saygı görmüştür].
καὶ ἐγὼ δέ φημι καὶ Γανυμήδην οὐ σώματος ἀλλὰ ψυχῆς ἕνεκα ὑπὸ Διὸς εἰς Ὄλυμπον ἀνενεχθῆναι. μαρτυρεῖ δὲ καὶ τοὔνομα αὐτοῦ· ἔστι μὲν γὰρ δήπου καὶ Ὁμήρῳ Hem, Nikeratos, Homeros Akhilleus'u da Patroklos'un öcünü, sevgilisi olduğu için değil, ölen yoldaşı olduğu için pek parlak bir şekilde alırken anlatır. Orestes ile Pylades, Theseus ile Peirithoos ve yarı tanrıların en iyilerinden başka birçokları da birlikte yattıkları için değil, birbirlerine hayran olup en büyük ve en güzel işleri ortaklaşa başardıkları için ilahilerle övülür.[^8.31]
8.32Peki bugün yapılan güzel işlerin hepsinin, zevki şana tercih etmeye alışmış olanlardan çok, övgü için emek vermeye ve tehlikeye atılmaya istekli olanlar tarafından yapıldığı görülmez mi? Oysa şair Agathon'un âşığı Pausanias, nefsine hâkim olamayıp bu çamura bulananları savunurken en yiğit ordunun sevilen gençlerle âşıklardan kurulabileceğini söylemiştir.
τί δέ, τὰ νῦν καλὰ ἔργα οὐ πάντʼ ἂν εὕροι τις ἕνεκα ἐπαίνου ὑπὸ τῶν καὶ πονεῖν καὶ κινδυνεύειν ἐθελόντων πραττόμενα μᾶλλον ἢ ὑπὸ τῶν ἐθιζομένων ἡδονὴν ἀντʼ εὐκλείας αἱρεῖσθαι; καίτοι Παυσανίας γε ὁ Ἀγάθωνος τοῦ ποιητοῦ ἐραστὴς ἀπολογούμενος ὑπὲρ τῶν ἀκρασίᾳ ἐγκαλινδουμένων εἴρηκεν ὡς καὶ στράτευμα ἀλκιμώτατον ἂν γένοιτο ἐκ παιδικῶν τε καὶ ἐραστῶν.
8.33Bunların birbirini yalnız bırakmaktan en çok utanacağını düşündüğünü söyledi. Tuhaf bir söz! Kınanmaya aldırmamaya ve birbirine karşı utanmazlığa alışanlar, çirkin bir şey yapmaktan en çok utananlar olacakmış!
τούτους γὰρ ἂν ἔφη οἴεσθαι μάλιστα αἰδεῖσθαι ἀλλήλους ἀπολείπειν, θαυμαστὰ λέγων, εἴ γε οἱ ψόγου τε ἀφροντιστεῖν καὶ ἀναισχυντεῖν πρὸς ἀλλήλους ἐθιζόμενοι, οὗτοι μάλιστα αἰσχυνοῦνται αἰσχρόν τι ποιεῖν.
8.34Thebailıların ve Elislilerin de bunu böyle bildiğine tanık olarak onları gösterdi; onların sevdikleriyle birlikte yattıkları hâlde savaşta onları yanlarına dizdiklerini söyledi. Ama bu, benzer bir kanıt değil; çünkü bu onlarda âdettir, bizde ise ayıp. Bana kalırsa sevdiklerini yanlarına dizenler, ayrı düşerlerse sevdiklerinin iyi adamlara yaraşır işler yapmayacağından kuşkulanıyor gibiler.
καὶ μαρτύρια δὲ ἐπήγετο ὡς ταῦτα ἐγνωκότες εἶεν καὶ Θηβαῖοι καὶ Ἠλεῖοι· συγκαθεύδοντας γοῦν αὐτοῖς ὅμως παρατάττεσθαι ἔφη τὰ παιδικὰ εἰς τὸν ἀγῶνα, οὐδὲν τοῦτο σημεῖον λέγων ὅμοιον. ἐκείνοις μὲν γὰρ ταῦτα νόμιμα, ἡμῖν δʼ ἐπονείδιστα. δοκοῦσι δʼ ἔμοιγε οἱ μὲν παραταττόμενοι ἀπιστοῦσιν ἐοικέναι μὴ χωρὶς γενόμενοι οἱ ἐρώμενοι οὐκ ἀποτελῶσι τὰ τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν ἔργα.
8.35Lakedaimonlular ise bedene göz diken birinin artık güzel ve iyi hiçbir şeye erişemeyeceğine inandıkları için sevdiklerini öyle eksiksiz iyi yetiştiriyorlar ki, âşıklarıyla aynı safa değil de yabancılarla birlikte dizilseler bile yanlarındakileri yalnız bırakmaktan aynı şekilde utanırlar. Çünkü tanrıça olarak Utanmazlığı değil Hayâyı tanırlar.
Λακεδαιμόνιοι δὲ οἱ νομίζοντες, ἐὰν καὶ ὀρεχθῇ τις σώματος, μηδενὸς ἂν ἔτι καλοῦ κἀγαθοῦ τοῦτον τυχεῖν, οὕτω τελέως τοὺς ἐρωμένους ἀγαθοὺς ἀπεργάζονται ὡς καὶ μετὰ ξένων κἂν μὴ ἐν τῇ αὐτῇ [;πόλει]; ταχθῶσι τῷ ἐραστῇ, ὁμοίως αἰδοῦνται τοὺς παρόντας ἀπολείπειν. θεὰν γὰρ οὐ τὴν Ἀναίδειαν ἀλλὰ τὴν Αἰδῶ νομίζουσι.
8.36Şöyle bakarsak sanırım söylediklerimde hepimiz anlaşırız: İnsan parasını, çocuklarını ya da bir iyiliğini, iki türlü sevilmiş oğlandan hangisine emanet etmeye daha çok güvenir? Ben sanıyorum ki sevdiğinin güzelliğinden yararlanan kişi bile bütün bunları daha çok psykhēsi sevilmeye değer olana emanet eder.
δοκοῦμεν δʼ ἄν μοι πάντες ὁμόλογοι γενέσθαι περὶ ὧν λέγω, εἰ ὧδε ἐπισκοποῖμεν, τῷ ποτέρως παιδὶ φιληθέντι μᾶλλον ἄν τις πιστεύσειεν ἢ χρήματα ἢ τέκνα ἢ χάριτας παρακατατίθεσθαι. ἐγὼ μὲν γὰρ οἶμαι καὶ αὐτὸν τὸν τῷ εἴδει τοῦ ἐρωμένου χρώμενον μᾶλλον ἂν ταῦτα πάντα τῷ τὴν ψυχὴν ἐρασμίῳ πιστεῦσαι.
8.37Sana gelince, Kallias, bence sana Autolykos aşkını verdikleri için tanrılara şükretmen yerinde olur. Şan düşkünü biri olduğu belli; pankrationda kazanıp adının ilan edilmesi için pek çok zahmete, pek çok acıya katlanıyor.
σοί γε μήν, ὦ Καλλία, δοκεῖ μοι ἄξιον εἶναι καὶ θεοῖς χάριν εἰδέναι ὅτι σοι Αὐτολύκου ἔρωτα ἐνέβαλον. ὡς μὲν γὰρ φιλότιμός ἐστιν εὔδηλον, ὃς τοῦ κηρυχθῆναι ἕνεκα νικῶν παγκράτιον πολλοὺς μὲν πόνους, πολλὰ δʼ ἄλγη ἀνέχεται.
8.38Ya yalnız kendini ve babasını şereflendirmekle kalmayıp yiğitliği sayesinde dostlarına iyilik etmeye, düşmanlara karşı zafer anıtları dikerek vatanını büyütmeye yetecek, bu yüzden de hem Yunanlar hem barbarlar arasında göz önünde ve ünlü olacağını düşünürse? Bu konuda en güçlü yardımcısının kim olduğuna inanırsa onu en büyük saygılarla kuşatmayacak mı sanıyorsun?
εἰ δὲ οἴοιτο μὴ μόνον ἑαυτὸν καὶ τὸν πατέρα κοσμήσειν, ἀλλʼ ἱκανὸς γενήσεσθαι διʼ ἀνδραγαθίαν καὶ φίλους εὖ ποιεῖν καὶ τὴν πατρίδα αὔξειν τροπαῖα τῶν πολεμίων ἱστάμενος, καὶ διὰ ταῦτα περίβλεπτός τε καὶ ὀνομαστὸς ἔσεσθαι καὶ ἐν Ἕλλησι καὶ ἐν βαρβάροις, πῶς οὐκ οἴει αὐτόν, ὅντινʼ ἡγοῖτο εἰς ταῦτα συνεργὸν εἶναι κράτιστον, τοῦτον ταῖς μεγίσταις ἂν τιμαῖς περιέπειν;
8.39Onun hoşuna gitmek istiyorsan, Themistokles'in neleri bildiği için Yunanistan'ı özgürleştirmeye yettiğini, Perikles'in neleri bildiği için vatanına en iyi danışman sayıldığını incelemelisin; Solon'un nasıl bir felsefeyle şehre en iyi kanunları koyduğunu düşünmelisin; Lakedaimonluların neleri işledikleri için en iyi önderler sayıldığını da araştırmalısın. Onların proksenosu sensin, en seçkinleri de hep senin evinde konaklıyor.
εἰ οὖν βούλει τούτῳ ἀρέσκειν, σκεπτέον μέν σοι ποῖα ἐπιστάμενος Θεμιστοκλῆς ἱκανὸς ἐγένετο τὴν Ἑλλάδα ἐλευθεροῦν, σκεπτέον δὲ ποῖά ποτε εἰδὼς Περικλῆς κράτιστος ἐδόκει τῇ πατρίδι σύμβουλος εἶναι, ἀθρητέον δὲ καὶ πῶς ποτε Σόλων φιλοσοφήσας νόμους κρατίστους τῇ πόλει κατέθηκεν, ἐρευνητέον δὲ καὶ ποῖα Λακεδαιμόνιοι ἀσκοῦντες κράτιστοι δοκοῦσιν ἡγεμόνες εἶναι· προξενεῖς δὲ καὶ κατάγονται ἀεὶ παρὰ σοὶ οἱ κράτιστοι αὐτῶν.
8.40Şehrin, istersen kendini hemen sana emanet edeceğinden emin ol. Çünkü en büyük şeyler sende var: soylu bir aileden geliyorsun; Erekhtheus'tan beri tapınılan, barbara karşı Iakkhos'la birlikte sefere çıkmış tanrıların rahibisin; şimdi bayramda da kendinden öncekilerin hepsinden daha çok rahipliğe yakışır görünüyorsun; şehirde görünüşü en heybetli, zahmete katlanmaya da yetecek bedene sahipsin.
ὡς μὲν οὖν σοι ἡ πόλις ταχὺ ἂν ἐπιτρέψειεν αὑτήν, εἰ βούλει, εὖ ἴσθι. τὰ μέγιστα γάρ σοι ὑπάρχει· εὐπατρίδης εἶ, ἱερεὺς θεῶν τῶν ἀπʼ Ἐρεχθέως, οἳ καὶ ἐπὶ τὸν βάρβαρον σὺν Ἰάκχῳ ἐστράτευσαν, καὶ νῦν ἐν τῇ ἑορτῇ ἱεροπρεπέστατος δοκεῖς εἶναι τῶν προγεγενημένων, καὶ σῶμα ἀξιοπρεπέστατον μὲν ἰδεῖν τῆς πόλεως ἔχεις, ἱκανὸν δὲ μόχθους ὑποφέρειν.
8.41Size içki başında yakışandan daha ciddi konuştum gibi geliyorsa buna da şaşmayın. Çünkü tabiatça iyi olup aretēye şan tutkusuyla yönelenleri sevmekte ben öteden beri şehrin aşk ortağıyım."
εἰ δʼ ὑμῖν δοκῶ σπουδαιολογῆσαι μᾶλλον ἢ παρὰ πότον πρέπει, μηδὲ τοῦτο θαυμάζετε. ἀγαθῶν γὰρ φύσει καὶ τῆς ἀρετῆς φιλοτίμως ἐφιεμένων ἀεί ποτε τῇ πόλει συνεραστὴς ὢν διατελῶ.
8.42Ötekiler söylenenleri konuşuyordu; Autolykos ise Kallias'ı süzüyordu. Kallias da ona yan gözle bakarak şöyle dedi: "Öyleyse, Sokrates, devlet işlerini yürüteyim ve hep şehrin hoşuna gideyim diye şehre benim pezevenkliğimi sen mi yapacaksın?"
οἱ μὲν δὴ ἄλλοι περὶ τῶν ῥηθέντων διελέγοντο, ὁ δʼ Αὐτόλυκος κατεθεᾶτο τὸν Καλλίαν. καὶ ὁ Καλλίας δὲ παρορῶν εἰς ἐκεῖνον εἶπεν· οὐκοῦν σύ με, ὦ Σώκρατες, μαστροπεύσεις πρὸς τὴν πόλιν, ὅπως πράττω τὰ πολιτικὰ καὶ ἀεὶ ἀρεστὸς ὦ αὐτῇ;
8.43"Zeus hakkı için, evet," dedi, "yeter ki aretēye görünüşte değil gerçekten özen gösterdiğini görsünler. Çünkü sahte bir şöhret tecrübeyle çabucak çürür; gerçek yiğitlik ise, bir tanrı engel olmazsa, işlerde hep daha parlak bir ün getirir."
ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, ἂν ὁρῶσί γέ σε μὴ τῷ δοκεῖν ἀλλὰ τῷ ὄντι ἀρετῆς ἐπιμελούμενον. ἡ μὲν γὰρ ψευδὴς δόξα ταχὺ ἐλέγχεται ὑπὸ τῆς πείρας· ἡ δʼ ἀληθὴς ἀνδραγαθία, ἂν μὴ θεὸς βλάπτῃ, ἀεὶ ἐν ταῖς πράξεσι λαμπροτέραν τὴν εὔκλειαν συμπαρέχεται.
9.19. Bölüm
Bu konuşma burada sona erdi. Autolykos ise, artık vakti geldiği için, yürüyüşe çıkmak üzere kalktı. Babası Lykon da onunla birlikte çıkarken dönüp şöyle dedi: "Hera hakkı için, Sokrates, bana güzel ve iyi bir insan gibi görünüyorsun."
οὗτος μὲν δὴ ὁ λόγος ἐνταῦθα ἔληξεν. Αὐτόλυκος δὲ (ἤδη γὰρ ὥρα ἦν αὐτῷ) ἐξανίστατο εἰς περίπατον· καὶ ὁ Λύκων ὁ πατὴρ αὐτῷ συνεξιὼν ἐπιστραφεὶς εἶπε· Νὴ τὴν Ἥραν, ὦ Σώκρατες, καλός γε κἀγαθὸς δοκεῖς μοι ἄνθρωπος εἶναι.
9.2Bundan sonra önce içeriye bir taht kondu, sonra Syrakusalı girip şöyle dedi: "Arkadaşlar, Ariadne kendisinin ve Dionysos'un gerdek odasına girecek; ardından tanrıların yanında biraz içmiş olan Dionysos gelip yanına girecek; sonra birbirleriyle oynaşacaklar."
ἐκ δὲ τούτου πρῶτον μὲν θρόνος τις ἔνδον κατετέθη, ἔπειτα δὲ ὁ Συρακόσιος εἰσελθὼν εἶπεν· ὦ ἄνδρες, Ἀριάδνη εἴσεισιν εἰς τὸν ἑαυτῆς τε καὶ Διονύσου θάλαμον· μετὰ δὲ τοῦθʼ ἥξει Διόνυσος ὑποπεπωκὼς παρὰ θεοῖς καὶ εἴσεισι πρὸς αὐτήν, ἔπειτα παιξοῦνται πρὸς ἀλλήλους.
9.3Bunun üzerine önce gelin gibi süslenmiş Ariadne gelip tahta oturdu. Dionysos henüz görünmeden aulosta Bakkhos ritmi çalınmaya başladı. O zaman dans hocasına hayran kaldılar. Çünkü Ariadne bunu duyar duymaz öyle bir şey yaptı ki onu sevinerek duyduğunu herkes anlardı: karşılamaya gitmedi, ayağa da kalkmadı, ama yerinde zor durduğu belliydi.
ἐκ τούτου πρῶτον μὲν ἡ Ἀριάδνη ὡς νύμφη κεκοσμημένη παρῆλθε καὶ ἐκαθέζετο ἐπὶ τοῦ θρόνου. οὔπω δὲ φαινομένου τοῦ Διονύσου ηὐλεῖτο ὁ βακχεῖος ῥυθμός. ἔνθα δὴ ἠγάσθησαν τὸν ὀρχηστοδιδάσκαλον. εὐθὺς μὲν γὰρ ἡ Ἀριάδνη ἀκούσασα τοιοῦτόν τι ἐποίησεν ὡς πᾶς ἂν ἔγνω ὅτι ἀσμένη ἤκουσε· καὶ ὑπήντησε μὲν οὒ οὐδὲ ἀνέστη, δήλη δʼ ἦν μόλις ἠρεμοῦσα.
9.4Dionysos onu görünce, insanın en sevgi dolu hâliyle yapacağı gibi dans ederek yanına geldi, dizlerine oturdu, onu kucaklayıp öptü. Kız utanıyor gibiydi, yine de sevgiyle karşılık verip onu kucakladı. Şölendekiler bunu görünce hem alkışladılar hem de "Bir daha!" diye bağırdılar.
ἐπεί γε μὴν κατεῖδεν αὐτὴν ὁ Διόνυσος, ἐπιχορεύσας ὥσπερ ἂν εἴ τις φιλικώτατα ἐκαθέζετο ἐπὶ τῶν γονάτων, καὶ περιλαβὼν ἐφίλησεν αὐτήν. ἡ δʼ αἰδουμένῃ μὲν ἐῴκει, ὅμως δὲ φιλικῶς ἀντιπεριελάμβανεν. οἱ δὲ συμπόται ὁρῶντες ἅμα μὲν ἐκρότουν, ἅμα δὲ ἐβόων αὖθις.
9.5Dionysos kalkıp Ariadne'yi de kendisiyle birlikte kaldırınca, öpüşüp kucaklaşanların pozlarını seyretmek mümkündü. Seyirciler gerçekten güzel bir Dionysos, körpe bir Ariadne görüyor; onların şaka olsun diye değil, ağızlarıyla gerçekten öpüştüklerini görünce hepsi heyecandan kanatlanmış hâlde seyrediyordu.
ὡς δὲ ὁ Διόνυσος ἀνιστάμενος συνανέστησε μεθʼ ἑαυτοῦ τὴν Ἀριάδνην, ἐκ τούτου δὴ φιλούντων τε καὶ ἀσπαζομένων ἀλλήλους σχήματα παρῆν θεάσασθαι. οἱ δʼ ὁρῶντες ὄντως καλὸν μὲν τὸν Διόνυσον, ὡραίαν δὲ τὴν Ἀριάδνην, οὐ σκώπτοντας δὲ ἀλλʼ ἀληθινῶς τοῖς στόμασι φιλοῦντας, πάντες ἀνεπτερωμένοι ἐθεῶντο.
9.6Çünkü Dionysos'un ona kendisini sevip sevmediğini sorduğunu, kızın da öyle yeminler ettiğini duyuyorlardı ki yalnız Dionysos değil orada bulunan herkes, oğlanla kızın birbirini gerçekten sevdiğine yemin edebilirdi. Figürleri öğrenmiş kimseler gibi değil, çoktandır arzuladıkları şeyi yapmalarına izin verilmiş kimseler gibiydiler.
καὶ γὰρ ἤκουον τοῦ Διονύσου μὲν ἐπερωτῶντος αὐτὴν εἰ φιλεῖ αὐτόν, τῆς δὲ οὕτως ἐπομνυούσης ⟨ὥστε⟩ μὴ μόνον τὸν Διόνυσον ἀλλὰ καὶ τοὺς παρόντας ἅπαντας συνομόσαι ἂν ἦ μὴν τὸν παῖδα καὶ τὴν παῖδα ὑπʼ ἀλλήλων φιλεῖσθαι. ἐῴκεσαν γὰρ οὐ δεδιδαγμένοις τὰ σχήματα ἀλλʼ ἐφειμένοις πράττειν ἃ πάλαι ἐπεθύμουν.
9.7Sonunda şölendekiler onların birbirine sarılmış hâlde yatağa gider gibi çıktıklarını görünce, bekârlar evlenmeye yemin ettiler, evliler de aynı şeyin tadına varmak için atlarına binip karılarının yanına sürdüler. Sokrates ve kalan ötekiler ise Kallias'la birlikte, Lykon'la oğluna yürüyüşte eşlik etmek için çıktılar. O günkü şölen böyle dağıldı.
τέλος δὲ οἱ συμπόται ἰδόντες περιβεβληκότας τε ἀλλήλους καὶ ὡς εἰς εὐνὴν ἀπιόντας, οἱ μὲν ἄγαμοι γαμεῖν ἐπώμνυσαν, οἱ δὲ γεγαμηκότες ἀναβάντες ἐπὶ τοὺς ἵππους ἀπήλαυνον πρὸς τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας, ὅπως τούτων τύχοιεν. Σωκράτης δὲ καὶ τῶν ἄλλων οἱ ὑπομείναντες πρὸς Λύκωνα καὶ τὸν υἱὸν σὺν Καλλίᾳ περιπατήσοντες ἀπῆλθον. αὕτη τοῦ τότε συμποσίου κατάλυσις ἐγένετο.