İçeriğe geç
Kyros'un Eğitimi

Ksenophon · Kyros'un Eğitimi

6. Kitap

6.1.11. Bölüm

O günü böyle geçirip akşam yemeğini yedikten sonra dinlenmeye çekildiler. Ertesi sabah erkenden bütün müttefikler Kyaksares'in kapısına geldi. Kyaksares, kapıda büyük bir kalabalık olduğunu duyup giyinip süslenirken, dostlar bu arada Kyros'un huzuruna ondan kalmasını rica eden kişileri getirdiler: kimi Kadusileri, kimi Hyrkanialıları, biri Sakas'ı, bir başkası da Gobryas'ı getirdi. Hystaspas da, Kyros'tan kalmasını rica eden hadım Gadatas'ı getirdi.

6.1.1

ταύτην μὲν δὴ τὴν ἡμέραν οὕτω διαγαγόντες καὶ δειπνήσαντες ἀνεπαύοντο. τῇ δʼ ὑστεραίᾳ πρῲ ἧκον ἐπὶ τὰς Κυαξάρου θύρας πάντες οἱ σύμμαχοι. ἕως οὖν ὁ Κυαξάρης ἐκοσμεῖτο, ἀκούων ὅτι πολὺς ὄχλος ἐπὶ ταῖς θύραις εἴη, ἐν τούτῳ οἱ φίλοι τῷ Κύρῳ προσῆγον οἱ μὲν Καδουσίους δεομένους αὐτοῦ μένειν, οἱ δὲ Ὑρκανίους, ὁ δέ τις Σάκας, ὁ δέ τις καὶ Γωβρύαν· Ὑστάσπας δὲ Γαδάταν τὸν εὐνοῦχον προσῆγε, δεόμενον τοῦ Κύρου μένειν.

6.1.2Kyros, Gadatas'ın ordu dağılacak diye çoktandır korkudan ödünün koptuğunu bildiği için gülümseyerek, "Gadatas," dedi, "belli ki bu söylediklerini şu Hystaspas aklına soktu."

6.1.2

ἔνθα δὴ ὁ Κῦρος γιγνώσκων ὅτι Γαδάτας πάλαι ἀπωλώλει τῷ φόβῳ μὴ λυθείη ἡ στρατιά, ἐπιγελάσας εἶπεν· ὦ Γαδάτα, δῆλος εἶ, ἔφη, ὑπὸ Ὑστάσπου τοῦδε πεπεισμένος ταῦτα γιγνώσκειν ἃ λέγεις.

6.1.3Gadatas ellerini göğe kaldırıp bu düşünceye Hystaspas'ın telkiniyle varmadığına yemin etti. "Ama biliyorum," dedi, "siz giderseniz benim işim tamamen biter. İşte bu yüzden onunla ben kendim konuştum; orduyu dağıtma konusunda ne yapmayı düşündüğünü bilip bilmediğini sordum."

6.1.3

καὶ ὁ Γαδάτας ἀνατείνας τὰς χεῖρας πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀπώμοσεν ἦ μὴν μὴ ὑπὸ τοῦ Ὑστάσπου πεισθεὶς ταῦτα γιγνώσκειν· ἀλλʼ οἶδα, ἔφη, ὅτι ἂν ὑμεῖς ἀπέλθητε, ἔρρει τἀμὰ παντελῶς· διὰ ταῦτʼ, ἔφη, καὶ τούτῳ ἐγὼ αὐτὸς διελεγόμην, ἐρωτῶν εἰ εἰδείη τί ἐν νῷ ἔχεις [ὑπὲρ τῆς διαλύσεως τοῦ στρατεύματος] ποιεῖν.

6.1.4Kyros, "Demek Hystaspas'ı haksız yere suçluyorum," dedi. "Vallahi haksız yere, Kyros," dedi Hystaspas; "ben şu Gadatas'a yalnızca şu kadarını söyledim: baban seni çağırttığı için sefere devam edemeyeceğini." Kyros, "Ne diyorsun?" dedi.

6.1.4

καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· ἀδίκως ἄρα ἐγὼ Ὑστάσπαν τόνδε καταιτιῶμαι. ἀδίκως μέντοι νὴ Δίʼ, ἔφη ὁ Ὑστάσπας, ὦ Κῦρε· ἐγὼ γὰρ ἔλεγον τῷ Γαδάτᾳ τῷδε τοσοῦτον μόνον ὡς οὐχ οἷόν τέ σοι εἴη στρατεύεσθαι, λέγων ὅτι ὁ πατήρ σε μεταπέμποιτο. καὶ ὁ Κῦρος, τί λέγεις;

6.1.5"Ben istesem de istemesem de bunu ağzından kaçırmaya cesaret ettin, öyle mi?" "Vallahi ettim," dedi; "çünkü Persler arasında herkesin hayranlıkla baktığı biri olarak dolaşmak ve her işi nasıl başardığını babana göstermek için can attığını görüyorum." "Peki sen eve dönmek istemiyor musun?" dedi Kyros. "Vallahi istemiyorum," dedi Hystaspas; "gitmeyeceğim de. Burada kalıp komutanlık edeceğim, ta ki şu Gadatas'ı Asurlunun efendisi yapana dek."

6.1.5

ἔφη· καὶ σὺ τοῦτο ἐτόλμησας ἐξενεγκεῖν, εἴτʼ ἐγὼ ἐβουλόμην εἴτε μή; ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη· ὁρῶ γάρ σε ὑπερεπιθυμοῦντα ἐν Πέρσαις περίβλεπτον περιελθεῖν καὶ τῷ πατρὶ ἐπιδείξασθαι ᾗ ἕκαστα διεπράξω. ὁ δὲ Κῦρος ἔφη· σὺ δʼ οὐκ ἐπιθυμεῖς οἴκαδε ἀπελθεῖν; οὐ μὰ Δίʼ, ἔφη, ὁ Ὑστάσπας, οὐδʼ ἄπειμί γε, ἀλλὰ μένων στρατηγήσω, ἔστʼ ἂν ποιήσω Γαδάταν τουτονὶ τοῦ Ἀσσυρίου δεσπότην.

6.1.6Birbirleriyle böyle yarı şaka yarı ciddi konuşuyorlardı. Bu arada Kyaksares görkemli bir kıyafetle çıktı ve bir Med tahtına oturdu. Gelmesi gerekenlerin hepsi toplanıp ortalık sessizleşince Kyaksares şöyle dedi: "Müttefikler, burada bulunduğuma ve Kyros'tan yaşça büyük olduğuma göre söze benim başlamam belki yerinde olur. Bence şimdi önce şunu konuşmanın zamanıdır: sefere devam etmek mi uygun görünüyor, yoksa orduyu artık dağıtmak mı?"

6.1.6

οἱ μὲν δὴ τοιαῦτʼ ἔπαιζον σπουδῇ πρὸς ἀλλήλους. ἐν δὲ τούτῳ Κυαξάρης σεμνῶς κεκοσμημένος ἐξῆλθε καὶ ἐπὶ θρόνου Μηδικοῦ ἐκαθέζετο. ὡς δὲ πάντες συνῆλθον οὓς ἔδει καὶ σιωπὴ ἐγένετο, ὁ Κυαξάρης ἔλεξεν ὧδε. ἄνδρες σύμμαχοι, ἴσως, ἐπειδὴ παρὼν τυγχάνω καὶ πρεσβύτερός εἰμι Κύρου, εἰκὸς ἄρχειν με λόγου. νῦν οὖν δοκεῖ μοι εἶναι καιρὸς περὶ τούτου πρῶτον διαλέγεσθαι πότερον στρατεύεσθαι ἔτι [καιρὸς] δοκεῖ [εἶναι] ἢ διαλύειν ἤδη τὴν στρατιάν·

6.1.7"Bu konuda ne düşünüyorsa," dedi, "herkes söylesin." Bunun üzerine ilk olarak Hyrkanialı konuştu: "Müttefikler, olayların kendisi neyin en iyi olduğunu gösterirken söze ne gerek var, bilmiyorum. Hepimiz biliyoruz ki bir aradayken düşmana, onlardan gördüğümüzden çok daha fazla zarar veriyoruz; birbirimizden ayrıyken ise onlar bize, kendilerinin en çok, bizim en az hoşumuza gidecek şekilde davranıyorlardı."

6.1.7

λεγέτω οὖν τις, ἔφη, περὶ αὐτοῦ τούτου ᾗ γιγνώσκει. ἐκ τούτου πρῶτος μὲν εἶπεν ὁ Ὑρκάνιος· ἄνδρες σύμμαχοι, οὐκ οἶδα μὲν ἔγωγε εἴ τι δεῖ λόγων ὅπου αὐτὰ τὰ ἔργα δεικνύει τὸ κράτιστον. πάντες γὰρ ἐπιστάμεθα ὅτι ὁμοῦ μὲν ὄντες πλείω κακὰ τοὺς πολεμίους ποιοῦμεν ἢ πάσχομεν· ὅτε δὲ χωρὶς ἦμεν ἀλλήλων, ἐκεῖνοι ἡμῖν ἐχρῶντο ὡς ἐκείνοις ἦν ἥδιστον, ἡμῖν γε μὴν ὡς χαλεπώτατον.

6.1.8Ardından Kadusili söz aldı: "Seferdeyken bile ayrılmak anlaşılan işimize gelmezken, her birimizin evine dönüp ayrı yaşaması hakkında biz ne diyebiliriz? Hiç değilse biz, sizin kalabalığınızdan ayrı kısa bir süre sefer yapınca bunun cezasını çektik; siz de biliyorsunuz."

6.1.8

ἐπὶ τούτῳ ὁ Καδούσιος εἶπεν· ἡμεῖς δὲ τί ἂν λέγοιμεν, ἔφη, περὶ τοῦ οἴκαδε ἀπελθόντες ἕκαστοι χωρὶς εἶναι, ὁπότε γε οὐδὲ στρατευομένοις, ὡς ἔοικε, χωρίζεσθαι συμφέρει; ἡμεῖς γοῦν οὐ πολὺν χρόνον δίχα τοῦ ὑμετέρου πλήθους στρατευσάμενοι δίκην ἔδομεν ὡς καὶ ὑμεῖς ἐπίστασθε.

6.1.9Sonra, bir zamanlar Kyros'un akrabası olduğunu söylemiş olan Artabazos şöyle dedi: "Kyaksares, ben önce konuşanlardan şu noktada ayrılıyorum: onlar burada kalıp sefere devam etmek gerektiğini söylüyorlar; bense asıl evdeyken seferde olduğumu söylüyorum."

6.1.9

ἐπὶ τούτῳ Ἀρτάβαζος ὅ ποτε φήσας εἶναι Κύρου συγγενὴς ἔλεξε τοιάδε· ἐγὼ δʼ, ἔφη, ὦ Κυαξάρη, τοσοῦτον διαφέρομαι τοῖς πρόσθεν λέγουσιν· οὗτοι μὲν γάρ φασιν ἔτι δεῖν μένοντας στρατεύεσθαι, ἐγὼ δὲ λέγω ὅτι ὅτε μὲν οἴκοι ἦν, ἐστρατευόμην·

6.1.10"Malımız mülkümüz yağmalandıkça sık sık yardıma koşuyordum; kalelerimize tuzak kurulacak diye korkup nöbet tutarak çok sıkıntı çekiyordum; üstelik bütün bunları kendi cebimden harcayarak yapıyordum. Şimdi ise onların kaleleri elimde, onlardan korkmuyorum; onların malıyla ziyafet çekiyor, düşmanın şarabını içiyorum. Evdeki hayat sefer, buradaki bayram olduğuna göre, bana kalırsa bu şenliği dağıtmamalıyız."

6.1.10

καὶ γὰρ ἐβοήθουν πολλάκις τῶν ἡμετέρων ἀγομένων καὶ περὶ τῶν ἡμετέρων φρουρίων ὡς ἐπιβουλευσομένων πολλάκις πράγματα εἶχον φοβούμενός τε καὶ φρουρῶν· καὶ ταῦτʼ ἔπραττον τὰ οἰκεῖα δαπανῶν. νῦν δʼ ἔχω μὲν τὰ ἐκείνων φρούρια, οὐ φοβοῦμαι δʼ ἐκείνους, εὐωχοῦμαι δὲ τὰ ἐκείνων καὶ πίνω τὰ τῶν πολεμίων. ὡς οὖν τὰ μὲν οἴκοι στρατείαν οὖσαν, τάδε δὲ ἑορτήν, ἐμοὶ μὲν οὐ δοκεῖ, ἔφη, διαλύειν τήνδε τὴν πανήγυριν.

6.1.11Ardından Gobryas şöyle dedi: "Müttefikler, Kyros'un verdiği söze şimdiye kadar diyecek bir şeyim yok; vaat ettiklerinin hiçbirinde yalancı çıkmadı. Ama bu ülkeden ayrılırsa, belli ki Asurlu soluklanacak; size etmeye kalkıştığı ve bana ettiği haksızlıkların cezasını ödemeyecek. Bense, sizin dostunuz olduğum için sırası gelince yine ben cezalandırılacağım."

6.1.11

ἐπὶ τούτῳ ὁ Γωβρύας εἶπεν· ἐγὼ δʼ, ὦ ἄνδρες σύμμαχοι, μέχρι μὲν τοῦδε ἐπαινῶ τὴν Κύρου δεξιάν· οὐδὲν γὰρ ψεύδεται ὧν ὑπέσχετο· εἰ δʼ ἄπεισιν ἐκ τῆς χώρας, δῆλον ὅτι ὁ μὲν Ἀσσύριος ἀναπνεύσεται, οὐ τίνων ποινὰς ὧν τε ὑμᾶς ἐπεχείρησεν ἀδικεῖν καὶ ὧν ἐμὲ ἐποίησεν· ἐγὼ δὲ ἐν τῷ μέρει ἐκείνῳ πάλιν δώσω δίκην ὅτι ὑμῖν φίλος ἐγενόμην.

6.1.12Bütün bunların ardından Kyros şöyle dedi: "Dostlar, orduyu dağıtırsak bizim gücümüzün zayıflayacağını, düşmanınkinin ise yeniden artacağını ben de biliyorum. Silahları elinden alınanlar çabucak başka silahlar yapacak, atlarını yitirenler çabucak yeniden at edinecek, ölenlerin yerine de başkaları yetişip delikanlı çağına girecek. Öyle ki çok geçmeden bizi yine uğraştırabilecek hâle gelmeleri hiç şaşılacak bir şey olmaz."

6.1.12

ἐπὶ τούτοις πᾶσι Κῦρος εἶπεν· ὦ ἄνδρες, οὐδʼ ἐμὲ λανθάνει ὅτι ἐὰν μὲν διαλύωμεν τὸ στράτευμα, τὰ μὲν ἡμέτερα ἀσθενέστερα γίγνοιτʼ ἄν, τὰ δὲ τῶν πολεμίων πάλιν αὐξήσεται. ὅσοι τε γὰρ αὐτῶν ὅπλα ἀφῄρηνται, ταχὺ ἄλλα ποιήσονται· ὅσοι τε ἵππους ἀπεστέρηνται, ταχὺ πάλιν ἄλλους ἵππους κτήσονται· ἀντὶ δὲ τῶν ἀποθανόντων ἕτεροι ἐφηβήσουσιν [καὶ ἐπιγενήσονται]· ὥστε οὐδὲν θαυμαστὸν εἰ πάνυ ἐν τάχει πάλιν ἡμῖν πράγματα παρέχειν δυνήσονται.

6.1.13"Peki ben neden Kyaksares'ten orduyu dağıtma meselesini ortaya atmasını istedim? İyi bilin ki gelecekten korktuğum için. Çünkü bu şekilde sefere devam edersek karşı koyamayacağımız rakiplerin üzerimize geldiğini görüyorum."

6.1.13

τί δῆτα ἐγὼ Κυαξάρην ἐκέλευσα λόγον ἐμβαλεῖν περὶ καταλύσεως τῆς στρατιᾶς; εὖ ἴστε ὅτι φοβούμενος τὸ μέλλον. ὁρῶ γὰρ ἡμῖν ἀντιπάλους προσιόντας οἷς ἡμεῖς, εἰ ὧδε στρατευσόμεθα, οὐ δυνησόμεθα μάχεσθαι.

6.1.14"Kış yaklaşıyor; kendimize barınak bulsak bile, vallahi atlar, uşaklar ve askerlerin kalabalığı için yok; onlarsız da sefer yapamayız. Erzaka gelince, geçtiğimiz yerlerdekini biz tükettik; henüz varmadığımız yerlerde ise halk bizden korktuğu için erzakı hisarlara taşıdı; öyle ki erzak onların elinde, biz alamıyoruz."

6.1.14

προσέρχεται μὲν γὰρ δήπου χειμών, στέγαι δὲ εἰ καὶ ἡμῖν αὐτοῖς εἰσιν, ἀλλὰ μὰ Δίʼ οὐχ ἵπποις οὐδὲ θεράπουσιν οὐδὲ τῷ δήμῳ τῶν στρατιωτῶν, ὧν ἄνευ ἡμεῖς οὐκ ἂν δυναίμεθα στρατεύεσθαι· τὰ δʼ ἐπιτήδεια ὅπου μὲν ἡμεῖς ἐληλύθαμεν ὑφʼ ἡμῶν ἀνήλωται· ὅποι δὲ μὴ ἀφίγμεθα, διὰ τὸ ἡμᾶς φοβεῖσθαι ἀνακεκομισμένοι εἰσὶν εἰς ἐρύματα, ὥστε αὐτοὶ μὲν ἔχειν, ἡμᾶς δὲ ταῦτα μὴ δύνασθαι λαμβάνειν.

6.1.15"Kim açlığa ve soğuğa karşı savaşarak sefere devam edebilecek kadar yiğit, kim bu kadar güçlüdür? Eğer böyle sefer yapacaksak, bence çaresizlik bizi istemeye istemeye kovmadan, orduyu kendi isteğimizle dağıtmamız gerekir. Ama sefere devam etmek istiyorsak, bence yapılması gereken şudur: bir an önce onların sağlam yerlerinden olabildiğince çoğunu elinden almaya, kendimiz için de olabildiğince çok sağlam yer kurmaya çalışmak. Bu olursa, hangi taraf daha çok erzak alıp depolayabilirse erzakı bol olan o taraf olacak; hangisi zayıf düşerse de kuşatılan o olacak."

6.1.15

τίς οὖν οὕτως ἀγαθὸς ἢ τίς οὕτως ἰσχυρὸς ὃς λιμῷ καὶ ῥίγει δύναιτʼ ἂν μαχόμενος στρατεύεσθαι; εἰ μὲν οὖν οὕτω στρατευσόμεθα, ἐγὼ μέν φημι χρῆναι ἑκόντας ἡμᾶς καταλῦσαι τὴν στρατιὰν μᾶλλον ἢ ἄκοντας ὑπʼ ἀμηχανίας ἐξελαθῆναι. εἰ δὲ βουλόμεθα ἔτι στρατεύεσθαι, τόδʼ ἐγώ φημι χρῆναι ποιεῖν, ὡς τάχιστα πειρᾶσθαι τῶν μὲν ἐκείνων ὀχυρῶν ὡς πλεῖστα παραιρεῖν, ἡμῖν δʼ αὐτοῖς ὡς πλεῖστα ὀχυρὰ ποιεῖσθαι· ἐὰν γὰρ ταῦτα γένηται, τὰ μὲν ἐπιτήδεια πλείω ἕξουσιν ὁπότεροι ἂν πλείω δύνωνται λαβόντες ἀποτίθεσθαι, πολιορκήσονται δὲ ὁπότεροι ἂν ἥττους ὦσι.

6.1.16"Şimdi açık denizde yol alanlardan hiçbir farkımız yok: onlar da durmadan yol alırlar, ama geride bıraktıkları deniz, henüz geçmedikleri denizden daha çok onların olmaz. Oysa kalelerimiz olursa bunlar ülkeyi düşmana yabancılaştıracak, bizim içinse her şey daha sakin bir havada yürüyecek."

6.1.16

νῦν δʼ οὐδὲν διαφέρομεν τῶν ἐν τῷ πελάγει πλεόντων· καὶ γὰρ ἐκεῖνοι πλέουσι μὲν ἀεί, τὸ δὲ πεπλευσμένον οὐδὲν οἰκειότερον τοῦ ἀπλεύστου καταλείπουσιν. ἐὰν δὲ φρούρια ἡμῖν γένηται, ταῦτα δὴ τοῖς μὲν πολεμίοις ἀλλοτριώσει τὴν χώραν, ἡμῖν δʼ ὑπʼ εὐδίᾳ μᾶλλον πάντʼ ἔσται.

6.1.17"Bazılarınız kendi topraklarınızdan uzakta nöbet tutmak zorunda kalacağınızdan korkabilirsiniz; bundan hiç çekinmeyin. Biz nasılsa yurdumuzdan uzaktayız; düşmana en yakın yerleri sizin için korumayı biz üstleniyoruz. Siz de Asur'un kendi topraklarınıza komşu olan bölgelerini edinip işleyin."

6.1.17

ὃ δʼ ἴσως ἄν τινες ὑμῶν φοβηθεῖεν, εἰ δεήσει πόρρω τῆς ἑαυτῶν φρουρεῖν, μηδὲν τοῦτο ὀκνήσητε. ἡμεῖς μὲν γὰρ ἐπείπερ καὶ ὣς οἴκοθεν ἀποδημοῦμεν, φρουρήσειν ὑμῖν ἀναδεχόμεθα τὰ ἐγγύτατα χωρία τῶν πολεμίων, ὑμεῖς δὲ τὰ πρόσορα ὑμῖν αὐτοῖς τῆς Ἀσσυρίας ἐκεῖνα κτᾶσθε καὶ ἐργάζεσθε.

6.1.18"Biz düşmanın yakınındaki yerleri koruyup ayakta kalabilirsek, onlardan uzaktaki yerleri tutan sizler derin bir barış içinde olursunuz. Çünkü sanırım yanı başlarındakileri ihmal edip uzaktaki size tuzak kuramayacaklar."

6.1.18

ἐὰν γὰρ ἡμεῖς τὰ πλησίον αὐτῶν φρουροῦντες δυνώμεθα σῴζεσθαι, ἐν πολλῇ ὑμεῖς εἰρήνῃ ἔσεσθε οἱ τὰ πρόσω αὐτῶν ἔχοντες· οὐ γὰρ οἶμαι δυνήσονται τῶν ἐγγὺς ἑαυτῶν ὄντων ἀμελοῦντες τοῖς πρόσω ὑμῖν ἐπιβουλεύειν.

6.1.19Bu sözler söylenince Kyaksares de dahil herkes ayağa kalkıp bu işe gönülden katılacaklarını söyledi. Gadatas ile Gobryas da, müttefikler izin verirse her birinin birer kale yaptıracağını, böylece müttefiklerin bu yerlerde de dost bir sığınak bulacağını söylediler.

6.1.19

ὡς δὲ ταῦτʼ ἐρρήθη, οἵ τε ἄλλοι πάντες ἀνιστάμενοι συμπροθυμήσεσθαι ταῦτʼ ἔφασαν καὶ Κυαξάρης. Γαδάτας δὲ καὶ Γωβρύας καὶ τεῖχος ἑκάτερος αὐτῶν, ἢν ἐπιτρέψωσιν οἱ σύμμαχοι, τειχιεῖσθαι ἔφασαν, ὥστε καὶ ταῦτα φίλια τοῖς συμμάχοις ὑπάρχειν.

6.1.20Kyros herkesin söylediklerini yapmaya istekli olduğunu görünce sonunda şöyle dedi: "Öyleyse yapılması gerektiğini söylediğimiz şeyleri sonuna dek götürmek istiyorsak, bir an önce düşman surlarını yıkmak için kuşatma makineleri, kendimize kuleli tahkimatlar kurmak için de dülgerler sağlamalıyız."

6.1.20

ὁ οὖν Κῦρος ἐπεὶ πάντας ἑώρα προθύμους ὄντας πράττειν ὅσα ἔλεξε, τέλος εἶπεν· εἰ τοίνυν περαίνειν βουλόμεθα ὅσα φαμὲν χρῆναι ποιεῖν, ὡς τάχιστʼ ἂν δέοι γενέσθαι μηχανὰς μὲν εἰς τὸ καθαιρεῖν τὰ τῶν πολεμίων τείχη, τέκτονας δὲ εἰς τὸ ἡμῖν ὀχυρὰ πυργοῦσθαι.

6.1.21Bunun üzerine Kyaksares bir makineyi kendisi yaptırıp vereceğine söz verdi; bir başkasını Gadatas'la Gobryas, bir başkasını da Tigranes üstlendi. Kyros da iki tane yaptırmaya çalışacağını söyledi.

6.1.21

ἐκ τούτου ὑπέσχετο ὁ μὲν Κυαξάρης μηχανὴν αὐτὸς ποιησάμενος παρέξειν, ἄλλην δὲ Γαδάτας καὶ Γωβρύας, ἄλλην δὲ Τιγράνης· αὐτὸς δὲ Κῦρος ἔφη δύο πειράσεσθαι ποιήσασθαι.

6.1.22Buna karar verilince makine ustaları buldular; herkes makineler için gerekenleri hazırladı; bu işlerin başına da en uygun görünen adamları getirdiler.

6.1.22

ἐπεὶ δὲ ταῦτʼ ἔδοξεν, ἐπορίζοντο μὲν μηχανοποιούς, παρεσκευάζοντο δʼ ἕκαστοι εἰς τὰς μηχανὰς ὧν ἔδει· ἄνδρας δʼ ἐπέστησαν οἳ ἐδόκουν ἐπιτηδειότατοι εἶναι ἀμφὶ ταῦτʼ ἔχειν.

6.1.23Kyros bu işlerin zaman alacağını anlayınca orduyu, en sağlıklı ve getirilmesi gereken her şeyin en kolay ulaşabileceği yer olarak gördüğü bir yerde konaklattı. Sağlamlık bakımından eksik olan ne varsa onu da yaptırdı; ki ordunun ana gücüyle uzağa gidip başka bir yerde ordugâh kurduğu zamanlarda da geride kalanlar her zaman güvende olsun.

6.1.23

Κῦρος δʼ ἐπεὶ ἔγνω ὅτι διατριβὴ ἔσται ἀμφὶ ταῦτα, ἐκάθισε τὸ στράτευμα ἔνθα ᾤετο ὑγιεινότατον εἶναι καὶ εὐπροσοδώτατον ὅσα ἔδει προσκομίζεσθαι· ὅσα τε ἐρυμνότητος προσεδεῖτο, ἐποιήσατο, ὡς ἐν ἀσφαλεῖ οἱ αἰεὶ μένοντες εἶεν, εἴ ποτε καὶ πρόσω τῇ ἰσχύι ἀποστρατοπεδεύοιτο.

6.1.24Ayrıca ülkeyi en iyi bildiğini düşündüğü kişilere ordunun en çok nereden faydalanabileceğini soruyor, askerleri durmadan erzak toplamaya çıkarıyordu: hem ordu için olabildiğince çok erzak alsın diye, hem askerler yürüyüşlerde çalışıp yorularak daha sağlıklı ve güçlü olsun diye, hem de bu yürüyüşlerde savaş düzenlerini unutmasınlar diye.

6.1.24

πρὸς δὲ τούτοις ἐρωτῶν οὓς ᾤετο μάλιστα εἰδέναι τὴν χώραν ὁπόθεν ἂν ὡς πλεῖστα ὠφελοῖτο τὸ στράτευμα, ἐξῆγεν ἀεὶ εἰς προνομάς, ἅμα μὲν ὅπως ὅτι πλεῖστα λαμβάνοι τῇ στρατιᾷ τὰ ἐπιτήδεια, ἅμα δʼ ὅπως μᾶλλον ὑγιαίνοιεν καὶ ἰσχύοιεν διαπονούμενοι ταῖς πορείαις, ἅμα δʼ ὅπως ἐν ταῖς ἀγωγαῖς τὰς τάξεις ὑπομιμνῄσκοιντο.

6.1.25Kyros bu işlerle meşguldü. Babil'den gelen kaçaklar da esirler de hep aynı şeyi söylüyordu: Asurlu, birçok talant altın ve gümüş, başka mallar ve her türlü süs eşyası alarak Lidya'ya gitmiş.

6.1.25

ὁ μὲν δὴ Κῦρος ἐν τούτοις ἦν. ἐκ δὲ Βαβυλῶνος οἱ αὐτόμολοι καὶ οἱ ἁλισκόμενοι ταὔτʼ ἔλεγον ὅτι ὁ Ἀσσύριος οἴχοιτο ἐπὶ Λυδίας, πολλὰ τάλαντα χρυσίου καὶ ἀργυρίου ἄγων καὶ ἄλλα κτήματα καὶ κόσμον παντοδαπόν.

6.1.26Askerlerin çoğu, korktuğu için mallarını şimdiden emniyete kaçırdığını söylüyordu. Kyros ise, onun gücü yeterse kendisine karşı bir kuvvet toplamaya gittiğini anladığından, yine bir savaş gerekecekmiş gibi bütün gücüyle karşı hazırlığa girişti. Pers süvarisini tamamladı; atların kimini esirlerden, kimini dostlarından aldı. Bunları herkesten kabul ediyor, hiçbir şeyi geri çevirmiyordu; ister biri güzel bir silah versin, ister bir at.

6.1.26

ὁ μὲν οὖν ὄχλος τῶν στρατιωτῶν ἔλεγεν ὡς ὑπεκτίθοιτο ἤδη τὰ χρήματα φοβούμενος· ὁ δὲ Κῦρος γιγνώσκων ὅτι οἴχοιτο συστήσων εἴ τι δύναιτο ἀντίπαλον ἑαυτῷ, ἀντιπαρεσκευάζετο ἐρρωμένως, ὡς μάχης ἔτι δεῆσον· ὥστʼ ἐξεπίμπλη μὲν τὸ τῶν Περσῶν ἱππικόν, τοὺς μὲν ἐκ τῶν αἰχμαλώτων, τοὺς δέ τινας καὶ παρὰ τῶν φίλων λαμβάνων ἵππους· ταῦτα γὰρ παρὰ πάντων ἐδέχετο καὶ ἀπεωθεῖτο οὐδέν, οὔτε εἴ τις ὅπλον διδοίη καλὸν οὔτʼ εἴ τις ἵππον·

6.1.27Esir alınan savaş arabalarından ve bulabildiği başka her yerden savaş arabaları da yaptırdı. Önceden geçerli olan Truva usulü araba sürüşünü ve Kyrenelilerin bugün de sürdürdüğü arabacılığı kaldırdı. Çünkü eskiden Medya'da, Suriye'de, Arabistan'da ve bütün Asya'da insanlar arabaları tıpkı bugün Kyreneliler gibi kullanırlardı.

6.1.27

κατεσκευάζετο δὲ καὶ ἅρματα ἔκ τε τῶν αἰχμαλώτων ἁρμάτων καὶ ἄλλοθεν ὁπόθεν ἐδύνατο. καὶ τὴν μὲν Τρωικὴν διφρείαν πρόσθεν οὖσαν καὶ τὴν Κυρηναίων ἔτι καὶ νῦν ἁρματηλασίαν κατέλυσε· τὸν γὰρ πρόσθεν χρόνον καὶ οἱ ἐν τῇ Μηδίᾳ καὶ Συρίᾳ καὶ Ἀραβίᾳ καὶ πάντες οἱ ἐν τῇ Ἀσίᾳ τοῖς ἅρμασιν οὕτως ἐχρῶντο ὥσπερ νῦν οἱ Κυρηναῖοι.

6.1.28Kyros'a göre, arabaların üzerinde en iyiler bulunduğu için ordunun en güçlü kısmı olması beklenen bu birlik, uzaktan sataşan hafif askerlerin işini görüyor ve zafere pek bir katkıda bulunmuyordu. Çünkü üç yüz araba üç yüz savaşçı sağlar, bunlar da bin iki yüz at kullanır. Arabacıları ise, tabii ki, en çok güvendikleri kişiler, yani en iyilerdir; bu da düşmana en ufak bir zarar vermeyen başka üç yüz kişi demektir.

6.1.28

ἔδοξε δʼ αὐτῷ, ὃ κράτιστον εἰκὸς ἦν εἶναι τῆς δυνάμεως, ὄντων τῶν βελτίστων ἐπὶ τοῖς ἅρμασι, τοῦτο ἐν ἀκροβολιστῶν μέρει εἶναι καὶ εἰς τὸ κρατεῖν οὐδὲν μέγα [βάρος] συμβάλλεσθαι. ἅρματα γὰρ τριακόσια τοὺς μὲν μαχομένους παρέχεται τριακοσίους, ἵπποις δʼ οὗτοι χρῶνται διακοσίοις καὶ χιλίοις· ἡνίοχοι δʼ αὐτοῖς εἰσὶ μὲν ὡς εἰκὸς οἷς μάλιστα πιστεύουσιν, οἱ βέλτιστοι· ἄλλοι δὲ εἰσὶ τριακόσιοι οὗτοι, οἳ οὐδʼ ὁτιοῦν τοὺς πολεμίους βλάπτουσι.

6.1.29Kyros bu araba kullanma usulünü kaldırdı; yerine kolay kırılmasın diye sağlam tekerlekli, uzun dingilli savaş arabaları yaptırdı, çünkü geniş olan her şey daha zor devrilir. Arabacıların durduğu yeri sağlam kerestelerden bir kule gibi yaptı; bunun yüksekliği dirseğe kadardır ki atlar bu korkuluğun üstünden sürülebilsin. Arabacıları da gözleri dışında baştan aşağı zırhla donattı.

6.1.29

ταύτην μὲν οὖν τὴν διφρείαν κατέλυσεν· ἀντὶ δὲ τούτου πολεμιστήρια κατεσκευάσατο ἅρματα τροχοῖς τε ἰσχυροῖς, ὡς μὴ ῥᾳδίως συντρίβηται, ἄξοσί τε μακροῖς· ἧττον γὰρ ἀνατρέπεται πάντα τὰ πλατέα· τὸν δὲ δίφρον τοῖς ἡνιόχοις ἐποίησεν ὥσπερ πύργον ἰσχυρῶν ξύλων· ὕψος δὲ τούτων ἐστὶ μέχρι τῶν ἀγκώνων, ὡς δύνωνται ἡνιοχεῖσθαι οἱ ἵπποι ὑπὲρ τῶν δίφρων· τοὺς δʼ ἡνιόχους ἐθωράκισε πάντα πλὴν τῶν ὀφθαλμῶν.

6.1.30Dingillere, tekerleklerin iki yanında, iki arşın kadar uzunlukta demir tırpanlar, dingilin altına da yere bakan başka tırpanlar taktırdı; çünkü arabalarla düşman saflarının içine dalınacaktı. Kyros bunları o zaman nasıl yaptıysa, Kralın ülkesindekiler arabaları bugün de öyle kullanırlar. Kyros'un pek çok devesi de vardı: bir kısmını dostlarından toplamış, esir alınanların hepsini de bir araya getirmişti.

6.1.30

προσέθηκε δὲ καὶ δρέπανα σιδηρᾶ ὡς διπήχη πρὸς τοὺς ἄξονας ἔνθεν καὶ ἔνθεν τῶν τροχῶν καὶ ἄλλα κάτω ὑπὸ τῷ ἄξονι εἰς τὴν γῆν βλέποντα, ὡς ἐμβαλούντων εἰς τοὺς ἐναντίους τοῖς ἅρμασιν. ὡς δὲ τότε Κῦρος ταῦτα κατεσκεύασεν, οὕτως ἔτι καὶ νῦν τοῖς ἅρμασι χρῶνται οἱ ἐν τῇ βασιλέως χώρᾳ. ἦσαν δὲ αὐτῷ καὶ κάμηλοι πολλαὶ παρά τε τῶν φίλων συνειλεγμέναι καὶ ⟨αἱ⟩ αἰχμάλωτοι πᾶσαι συνηθροισμέναι.

6.1.31Bu işler böylece tamamlanıyordu. Kyros Lidya'ya bir casus gönderip Asurlunun ne yaptığını öğrenmek isteyince, bu iş için en uygun kişinin güzel kadını koruyan Araspas olduğuna karar verdi. Çünkü Araspas'ın başına şöyle bir şey gelmişti: kadına âşık olunca, ona birlikte olmayı teklif etmekten kendini alamamıştı.

6.1.31

καὶ ταῦτα μὲν οὕτω συνεπεραίνετο. βουλόμενος δὲ κατάσκοπόν τινα πέμψαι ἐπὶ Λυδίας καὶ μαθεῖν ὅ τι πράττοι ὁ Ἀσσύριος, ἔδοξεν αὐτῷ ἐπιτήδειος εἶναι Ἀράσπας ἐλθεῖν ἐπὶ τοῦτο ὁ φυλάττων τὴν καλὴν γυναῖκα. συνεβεβήκει γὰρ τῷ Ἀράσπᾳ τοιάδε. ληφθεὶς ἔρωτι τῆς γυναικὸς ἠναγκάσθη προσενεγκεῖν λόγους αὐτῇ περὶ συνουσίας.

6.1.32Kadın reddetmiş ve uzakta da olsa kocasına sadık kalmıştı, çünkü onu çok seviyordu. Yine de iki dostu birbirine düşürmekten çekindiği için Araspas'ı Kyros'a şikâyet etmemişti.

6.1.32

ἡ δὲ ἀπέφησε μὲν καὶ ἦν πιστὴ τῷ ἀνδρὶ καίπερ ἀπόντι· ἐφίλει γὰρ αὐτὸν ἰσχυρῶς· οὐ μέντοι κατηγόρησε τοῦ Ἀράσπου πρὸς τὸν Κῦρον, ὀκνοῦσα συμβαλεῖν φίλους ἄνδρας.

6.1.33Ama Araspas, bunun istediğine ulaşmasına yardım edeceğini sanarak kadını, kendi isteğiyle razı olmazsa zorla razı edeceği diye tehdit edince, kadın zorlanmaktan korktu ve artık saklamadı; hadımını Kyros'a gönderip ona her şeyi anlatmasını söyledi.

6.1.33

ἐπεὶ δὲ ὁ Ἀράσπας δοκῶν ὑπηρετήσειν τῷ τυχεῖν ἃ ἐβούλετο ἠπείλησε τῇ γυναικὶ ὅτι εἰ μὴ βούλοιτο ἑκοῦσα, ἄκουσα ποιήσοι ταῦτα, ἐκ τούτου ἡ γυνή, ὡς ἔδεισε τὴν βίαν, οὐκέτι κρύπτει, ἀλλὰ πέμπει τὸν εὐνοῦχον πρὸς τὸν Κῦρον καὶ κελεύει λέξαι πάντα.

6.1.34Kyros bunu duyunca, aşktan güçlü olduğunu iddia eden adama kahkahayla güldü. Artabazos'u hadımla birlikte gönderip Araspas'a şunu söylemesini emretti: böyle bir kadına zor kullanmasın; ama ikna edebilirse, buna engel olmayacağını söyledi.

6.1.34

ὁ δʼ ὡς ἤκουσεν, ἀναγελάσας ἐπὶ τῷ κρείττονι τοῦ ἔρωτος φάσκοντι εἶναι, πέμπει Ἀρτάβαζον σὺν τῷ εὐνούχῳ καὶ κελεύει αὐτῷ εἰπεῖν βιάζεσθαι μὲν μὴ τοιαύτην γυναῖκα, πείθειν δὲ εἰ δύναιτο, οὐκ ἔφη κωλύειν.

6.1.35Artabazos Araspas'ın yanına gidip onu azarladı: kadının kendisine emanet edildiğini söyledi, tanrılara saygısızlığını, haksızlığını ve nefsine hâkim olamayışını yüzüne vurdu. Öyle ki Araspas üzüntüden ağlayıp durdu, utancından yerin dibine girdi, Kyros'un kendisine bir şey yapacağı korkusuyla da ödü koptu.

6.1.35

ἐλθὼν δʼ ὁ Ἀρτάβαζος πρὸς τὸν Ἀράσπαν ἐλοιδόρησεν αὐτόν, παρακαταθήκην ὀνομάζων τὴν γυναῖκα, ἀσέβειάν τε αὐτοῦ λέγων ἀδικίαν τε καὶ ἀκράτειαν, ὥστε τὸν Ἀράσπαν πολλὰ μὲν δακρύειν ὑπὸ λύπης, καταδύεσθαι δʼ ὑπὸ τῆς αἰσχύνης, ἀπολωλέναι δὲ τῷ φόβῳ μή τι καὶ πάθοι ὑπὸ Κύρου.

6.1.36Kyros bunu öğrenince onu çağırttı ve baş başa şöyle dedi: "Araspas, benden korktuğunu ve müthiş bir utanç içinde olduğunu görüyorum. Bırak bunları. Tanrıların bile aşka yenildiğini duyuyorum; pek akıllı görünen insanların da aşk yüzünden neler çektiğini biliyorum. Kendimi de bilirim: güzellerle bir arada olup onlara aldırmayacak kadar dayanıklı değilim. Hem bu işin sebebi de benim; çünkü seni bu karşı konulmaz şeyle bir arada ben kapattım."

6.1.36

ὁ οὖν Κῦρος καταμαθὼν ταῦτα ἐκάλεσεν αὐτὸν καὶ μόνος μόνῳ ἔλεξεν· ὁρῶ σε, ἔφη, ὦ Ἀράσπα, φοβούμενόν τε ἐμὲ καὶ ἐν αἰσχύνῃ δεινῶς ἔχοντα. παῦσαι οὖν τούτων· ἐγὼ γὰρ θεούς τε ἀκούω ἔρωτος ἡττῆσθαι, ἀνθρώπους τε οἶδα καὶ μάλα δοκοῦντας φρονίμους εἶναι οἷα πεπόνθασιν ὑπʼ ἔρωτος· καὶ αὐτὸς δʼ ἐμαυτοῦ κατέγνων μὴ ἂν καρτερῆσαι ὥστε συνὼν καλοῖς ἀμελεῖν αὐτῶν. καὶ σοὶ δὲ τούτου τοῦ πράγματος ἐγὼ αἴτιός εἰμι· ἐγὼ γάρ σε συγκατεῖρξα τούτῳ τῷ ἀμάχῳ πράγματι.

6.1.37Araspas söze girdi: "Ama sen, Kyros," dedi, "bunda da her şeyde olduğun gibisin: yumuşak huylusun, insanların hatalarını bağışlarsın. Beni ise başkaları da kederle yerin dibine sokuyor. Başıma gelenin haberi yayılınca düşmanlarım hâlime sevinmeye başladı; dostlarım ise yanıma gelip, büyük bir suç işlemişim gibi senden bir kötülük görmeyeyim diye gözden uzak durmamı öğütlüyorlar."

6.1.37

καὶ ὁ Ἀράσπας ὑπολαβὼν εἶπεν· ἀλλὰ σὺ μέν, ὦ Κῦρε, καὶ ταῦτα ὅμοιος εἶ οἷόσπερ καὶ τἆλλα, πρᾷός τε καὶ συγγνώμων τῶν ἀνθρωπίνων ἁμαρτημάτων· ἐμὲ δʼ, ἔφη, καὶ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι καταδύουσι τῷ ἄχει. ὡς γὰρ ὁ θροῦς διῆλθε τῆς ἐμῆς συμφορᾶς, οἱ μὲν ἐχθροὶ ἐφήδονταί μοι, οἱ δὲ φίλοι προσιόντες συμβουλεύουσιν ἐκποδὼν ἔχειν ἐμαυτόν, μή τι καὶ πάθω ὑπὸ σοῦ, ὡς ἠδικηκότος ἐμοῦ μεγάλα.

6.1.38Kyros, "Öyleyse iyi bil, Araspas," dedi, "hakkındaki bu kanaat sayesinde hem bana büyük bir iyilik yapabilir hem de müttefiklere çok faydalı olabilirsin." "Keşke sana tam yerinde bir hizmette bulunabileceğim bir fırsat çıksa," dedi Araspas.

6.1.38

καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· εὖ τοίνυν ἴσθι, ὦ Ἀράσπα, ὅτι ταύτῃ τῇ δόξῃ οἷός τʼ εἶ ἐμοί τε ἰσχυρῶς χαρίσασθαι καὶ τοὺς συμμάχους μεγάλα ὠφελῆσαι. εἰ γὰρ γένοιτο, ἔφη ὁ Ἀράσπας, ὅ τι ἐγώ σοι ἐν καιρῷ ἂν γενοίμην [αὖ χρήσιμος].

6.1.39"Öyleyse benden kaçıyormuş gibi yapıp düşmanın yanına gitmeye razı olursan, sanırım düşman sana güvenir." "Vallahi ben de," dedi Araspas, "dostlarımın bile senden kaçtığımı konuşacağından eminim."

6.1.39

εἰ τοίνυν, ἔφη, προσποιησάμενος ἐμὲ φεύγειν ἐθέλοις εἰς τοὺς πολεμίους ἐλθεῖν, οἴομαι ἄν σε πιστευθῆναι ὑπὸ τῶν πολεμίων. ἔγωγε ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη ὁ Ἀράσπας, καὶ ὑπὸ τῶν φίλων οἶδα ὅτι ὡς σὲ πεφευγὼς λόγον ἂν [παρ]ἔχοιμι.

6.1.40"O hâlde düşmanın bütün işlerini öğrenmiş olarak bize dönebilirsin. Sanırım sana güvendikleri için seni konuşmalarına ve planlarına da ortak ederler; öyle ki bilmek istediğimiz şeylerin hiçbiri senden gizli kalmaz." "Öyleyse hemen şimdi yola çıkıyorum," dedi; "çünkü belki bu da inandırıcılığımı artıracak şeylerden biri olur: senden bir ceza görmek üzereyken elinden kaçmış görünmem."

6.1.40

ἔλθοις ἂν τοίνυν, ἔφη, ἡμῖν πάντα εἰδὼς τὰ τῶν πολεμίων· οἶμαι δὲ καὶ λόγων καὶ βουλευμάτων κοινωνὸν ἄν σε ποιοῖντο διὰ τὸ πιστεύειν, ὥστε μηδὲ ἕν σε λεληθέναι ὧν βουλόμεθα εἰδέναι. ὡς πορευσομένου, ἔφη, ἤδη νυνί· καὶ γὰρ τοῦτο ἴσως ἓν τῶν πιστῶν ἔσται τὸ δοκεῖν με ὑπὸ σοῦ μελλήσαντά τι παθεῖν ἐκπεφευγέναι.

6.1.41"Peki güzel Pantheia'yı bırakıp gidebilecek misin?" diye sordu Kyros. "Kyros," dedi Araspas, "açıkça iki psykhēm var. Bunu şimdi, şu haksız sofist Eros'un yanında felsefe yaparak anladım. Psykhē tek olsaydı, aynı anda hem iyi hem kötü olmazdı; aynı anda hem güzel hem çirkin işlere gönül vermez, aynı şeyi aynı anda hem yapmak isteyip hem istemezdi. Demek ki apaçık iki psykhē var: iyisi galip gelince güzel işler yapılır, kötüsü galip gelince çirkin işlere girişilir. Şimdi seni müttefik edindiğinden beri iyisi galip, hem de açık farkla."

6.1.41

ἦ καὶ δυνήσῃ ἀπολιπεῖν, ἔφη, τὴν καλὴν Πάνθειαν; δύο γάρ, ἔφη, ὦ Κῦρε, σαφῶς ἔχω ψυχάς· νῦν τοῦτο πεφιλοσόφηκα μετὰ τοῦ ἀδίκου σοφιστοῦ τοῦ Ἔρωτος. οὐ γὰρ δὴ μία γε οὖσα ἅμα ἀγαθή τέ ἐστι καὶ κακή, οὐδʼ ἅμα καλῶν τε καὶ αἰσχρῶν ἔργων ἐρᾷ καὶ ταὐτὰ ἅμα βούλεταί τε καὶ οὐ βούλεται πράττειν, ἀλλὰ δῆλον ὅτι δύο ἐστὸν ψυχά, καὶ ὅταν μὲν ἡ ἀγαθὴ κρατῇ, τὰ καλὰ πράττεται, ὅταν δὲ ἡ πονηρά, τὰ αἰσχρὰ ἐπιχειρεῖται. νῦν δὲ ὡς σὲ σύμμαχον ἔλαβε, κρατεῖ ἡ ἀγαθὴ καὶ πάνυ πολύ.

6.1.42"Gitmek sana da uygun görünüyorsa," dedi Kyros, "onlara daha da güvenilir görünmen için şöyle yapmalısın: bizim taraftaki haberleri onlara ilet, ama öyle ilet ki senden duydukları, yapmak istediklerine en çok engel olsun. Bizim onların ülkesinin bir yerine saldırmaya hazırlandığımızı söylersen engel olur; çünkü bunu duyunca herkes kendi yurdu için de korkacağından bütün güçleriyle toplanmaları zorlaşır."

6.1.42

εἰ τοίνυν καὶ σοὶ δοκεῖ πορεύεσθαι, ἔφη ὁ Κῦρος, ὧδε χρὴ ποιεῖν, ἵνα κἀκείνοις πιστότερος ᾖς· ἐξάγγελλέ τε αὐτοῖς τὰ παρʼ ἡμῶν, οὕτω τε ἐξάγγελλε ὡς ἂν αὐτοῖς τὰ παρὰ σοῦ λεγόμενα ἐμποδὼν μάλιστʼ ἂν εἴη ὧν βούλονται πράττειν. εἴη δʼ ἂν ἐμποδών, εἰ ἡμᾶς φαίης παρασκευάζεσθαι ἐμβαλεῖν ποι τῆς ἐκείνων χώρας· ταῦτα γὰρ ἀκούοντες ἧττον ἂν παντὶ σθένει ἁθροίζοιντο, ἕκαστός τις φοβούμενος καὶ περὶ τῶν οἴκοι.

6.1.43"Onların yanında olabildiğince uzun kal; çünkü bize en yakın olduklarında ne yapacaklarını bilmek, bizim için en önemli şey olacak. Onlara, en iyi görünen şekilde savaş düzeni almalarını da öğütle. Çünkü sen onların düzenini bildiğin düşünülerek ayrıldığında o düzende kalmak zorunda olacaklar: düzenlerini değiştirmekten çekinecekler, son anda bir yerde değiştirmeye kalkarlarsa da karışıklığa düşecekler."

6.1.43

καὶ μένε, ἔφη, παρʼ ἐκείνοις ὅτι πλεῖστον χρόνον· ἃ γὰρ ἂν ποιῶσιν ὅταν ἐγγύτατα ἡμῶν ὦσι, ταῦτα μάλιστα καιρὸς ἡμῖν εἰδέναι ἔσται. συμβούλευε δʼ αὐτοῖς καὶ ἐκτάττεσθαι ὅπῃ ἂν δοκῇ κράτιστον εἶναι· ὅταν γὰρ σὺ ἀπέλθῃς εἰδέναι δοκῶν τὴν τάξιν αὐτῶν, ἀναγκαῖον οὕτω τετάχθαι αὐτοῖς· μετατάττεσθαι γὰρ ὀκνήσουσι, καὶ ἤν πῃ ἄλλῃ μετατάττωνται ἐξ ὑπογύου, ταράξονται.

6.1.44Araspas böylece yola çıktı; en güvendiği hizmetkârları yanına aldı, bazılarına da işin gereği olduğunu düşündüğü şeyleri söyleyip gitti.

6.1.44

Ἀράσπας μὲν δὴ οὕτως ἐξελθὼν καὶ συλλαβὼν τοὺς πιστοτάτους θεράποντας καὶ εἰπὼν πρός τινας ἃ ᾤετο συμφέρειν τῷ πράγματι ᾤχετο.

6.1.45Pantheia Araspas'ın gittiğini öğrenince Kyros'a haber gönderip şöyle dedi: "Kyros, Araspas düşmana gitti diye üzülme. Kocama haber göndermeme izin verirsen, sana Araspas'tan çok daha güvenilir bir dostun geleceğine söz veriyorum. Toplayabildiği kadar kuvvetle yanına geleceğini de biliyorum. Şimdiki kralın babası onun dostuydu; şimdiki kral ise bir zamanlar beni kocamdan ayırmaya kalkıştı. Kocam onu küstah bir adam saydığı için, senin gibi bir adamın yanına seve seve geçeceğinden eminim."

6.1.45

ἡ δὲ Πάνθεια ὡς ᾔσθετο οἰχόμενον τὸν Ἀράσπαν, πέμψασα πρὸς τὸν Κῦρον εἶπε· μὴ λυποῦ, ὦ Κῦρε, ὅτι Ἀράσπας οἴχεται εἰς τοὺς πολεμίους· ἢν γὰρ ἐμὲ ἐάσῃς πέμψαι πρὸς τὸν ἐμὸν ἄνδρα, ἐγώ σοι ἀναδέχομαι ἥξειν πολὺ Ἀράσπου πιστότερον φίλον· καὶ δύναμιν δὲ οἶδʼ ὅτι ὁπόσην ἂν δύνηται ἔχων παρέσται σοι. καὶ γὰρ ὁ μὲν πατὴρ τοῦ νῦν βασιλεύοντος φίλος ἦν αὐτῷ· ὁ δὲ νῦν βασιλεύων καὶ ἐπεχείρησέ ποτε ἐμὲ καὶ τὸν ἄνδρα διασπάσαι ἀπʼ ἀλλήλων· ὑβριστὴν οὖν νομίζων αὐτὸν εὖ οἶδʼ ὅτι ἄσμενος ἂν πρὸς ἄνδρα οἷος σὺ εἶ ἀπαλλαγείη.

6.1.46Kyros bunu duyunca kocasına haber göndermesini söyledi; kadın da gönderdi. Abradatas karısından gelen işaretleri tanıyıp öteki durumu da öğrenince bin kadar atlıyla seve seve Kyros'a doğru yola çıktı. Perslerin gözcülerine varınca Kyros'a kim olduğunu bildiren bir haber gönderdi. Kyros da onu hemen karısının yanına götürmelerini emretti.

6.1.46

ἀκούσας ταῦτα ὁ Κῦρος ἐκέλευε πέμπειν πρὸς τὸν ἄνδρα· ἡ δʼ ἔπεμψεν. ὡς δʼ ἔγνω ὁ Ἀβραδάτας τὰ παρὰ τῆς γυναικὸς σύμβολα, καὶ τἆλλα δὲ ᾔσθετο ὡς εἶχεν, ἄσμενος πορεύεται πρὸς τὸν Κῦρον ἵππους ἔχων ἀμφὶ τοὺς χιλίους. ὡς δʼ ἦν πρὸς τοῖς τῶν Περσῶν σκοποῖς, πέμπει πρὸς τὸν Κῦρον εἰπὼν ὃς ἦν. ὁ δὲ Κῦρος εὐθὺς ἄγειν κελεύει αὐτὸν πρὸς τὴν γυναῖκα.

6.1.47Kadınla Abradatas birbirlerini görünce, umutlarını yitirmişken kavuşan insanların yapacağı gibi birbirlerine sarıldılar. Ardından Pantheia, Kyros'un namusunu, itidalini ve kendisine gösterdiği şefkati anlattı. Abradatas bunu duyunca, "Pantheia," dedi, "senin ve kendim için Kyros'a minnet borcumu ne yaparak ödeyebilirim?" "Onun sana davrandığı gibi ona davranmaya çalışmaktan başka ne olabilir ki?" dedi Pantheia.

6.1.47

ὡς δʼ εἰδέτην ἀλλήλους ἡ γυνὴ καὶ ὁ Ἀβραδάτας, ἠσπάζοντο ἀλλήλους ὡς εἰκὸς ἐκ δυσελπίστων. ἐκ τούτου δὴ λέγει ἡ Πάνθεια τοῦ Κύρου τὴν ὁσιότητα καὶ τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν πρὸς αὑτὴν κατοίκτισιν. ὁ δὲ Ἀβραδάτας ἀκούσας εἶπε· τί ἂν οὖν ἐγὼ ποιῶν, ὦ Πάνθεια, χάριν Κύρῳ ὑπέρ τε σοῦ καὶ ἐμαυτοῦ ἀποδοίην; τί δὲ ἄλλο, ἔφη ἡ Πάνθεια, ἢ πειρώμενος ὅμοιος εἶναι περὶ ἐκεῖνον οἷόσπερ ἐκεῖνος περὶ σέ;

6.1.48Bunun üzerine Abradatas Kyros'un yanına gitti; onu görünce sağ elini tutup şöyle dedi: "Kyros, bize yaptığın iyiliklere karşılık, kendimi sana dost, hizmetkâr ve müttefik olarak vermekten daha büyük bir şey söyleyemem. Neye önem verdiğini görürsem, elimden geldiğince en iyi yardımcın olmaya çalışacağım."

6.1.48

ἐκ τούτου δὴ ἔρχεται πρὸς τὸν Κῦρον ὁ Ἀβραδάτας· καὶ ὡς εἶδεν αὐτόν, λαβόμενος τῆς δεξιᾶς εἶπεν· ἀνθʼ ὧν σὺ εὖ πεποίηκας ἡμᾶς, ὦ Κῦρε, οὐκ ἔχω τί μεῖζον εἴπω ἢ ὅτι φίλον σοι ἐμαυτὸν δίδωμι καὶ θεράποντα καὶ σύμμαχον· καὶ ὅσα ἂν ὁρῶ σε σπουδάζοντα, συνεργὸς πειράσομαι γίγνεσθαι ὡς ἂν δύνωμαι κράτιστος.

6.1.49Kyros, "Kabul ediyorum," dedi; "şimdilik seni karınla akşam yemeği yemeye bırakıyorum. Ama bundan sonra hem senin hem benim dostlarımla birlikte benim çadırımda sofraya oturman gerekecek."

6.1.49

καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· ἐγὼ δὲ δέχομαι· καὶ νῦν μέν σε ἀφίημι, ἔφη, σὺν τῇ γυναικὶ δειπνεῖν· αὖθις δὲ καὶ παρʼ ἐμοὶ δεήσει σε σκηνοῦν σὺν τοῖς σοῖς τε καὶ ἐμοῖς φίλοις.

6.1.50Ardından Abradatas, Kyros'un tırpanlı arabalara ve zırhlı atlarla atlılara önem verdiğini görünce, kendi süvarisinden onunkilere benzer yüz araba çıkararak ona katkıda bulunmaya çalıştı; kendisi de bunlara arabasının üstünden komuta etmeye hazırlandı.

6.1.50

ἐκ τούτου ὁρῶν ὁ Ἀβραδάτας σπουδάζοντα τὸν Κῦρον περὶ τὰ δρεπανηφόρα ἅρματα καὶ περὶ τοὺς τεθωρακισμένους ἵππους τε καὶ ἱππέας, ἐπειρᾶτο συντελεῖν αὐτῷ εἰς τὰ ἑκατὸν ἅρματα ἐκ τοῦ ἱππικοῦ τοῦ ἑαυτοῦ ὅμοια ἐκείνῳ· αὐτὸς δὲ ὡς ἡγησόμενος αὐτῶν ἐπὶ τοῦ ἅρματος παρεσκευάζετο.

6.1.51Kendi arabasını dört çeki oklu yaptırıp sekiz at koşturdu. Karısı Pantheia da kendi parasıyla ona altından bir zırh, altından bir miğfer ve yine altından kolluklar yaptırdı. Arabanın atlarını da baştan başa tunç koruyucularla donattı.

6.1.51

συνεζεύξατο δὲ τὸ ἑαυτοῦ ἅρμα τετράρρυμόν τε καὶ ἵππων ὀκτώ· [ἡ δὲ Πάνθεια ἡ γυνὴ αὐτοῦ ἐκ τῶν ἑαυτῆς χρημάτων χρυσοῦν τε αὐτῷ θώρακα ἐποιήσατο καὶ χρυσοῦν κράνος, ὡσαύτως δὲ καὶ περιβραχιόνια.] τοὺς δὲ ἵππους τοῦ ἅρματος χαλκοῖς πᾶσι προβλήμασι κατεσκευάσατο.

6.1.52Abradatas bunlarla uğraşıyordu. Kyros ise onun dört çeki oklu arabasını görünce sekiz oklu bir araba da yapılabileceğini, böylece makinelerin alt katının sekiz çift öküzle çekilebileceğini düşündü. Bu kat, tekerlekleriyle birlikte yerden yaklaşık üç kulaç yüksekliğindeydi.

6.1.52

Ἀβραδάτας μὲν ταῦτα ἔπραττε· Κῦρος δὲ ἰδὼν τὸ τετράρρυμον αὐτοῦ ἅρμα κατενόησεν ὅτι οἷόν τε εἴη καὶ ὀκτάρρυμον ποιήσασθαι, ὥστε ὀκτὼ ζεύγεσι βοῶν ἄγειν τῶν μηχανῶν τὸ [κατώτατον] οἴκημα· ἦν δὲ τοῦτο τριώρυγον μάλιστα ἀπὸ τῆς γῆς σὺν τοῖς τροχοῖς.

6.1.53Bu tür kulelerin düzen içinde ordunun ardından gelmesinin kendi saflarına büyük bir destek, düşman saflarına da büyük bir zarar olacağını düşünüyordu. Katların üzerine çepeçevre geçitler ve mazgallı siperler yaptırdı; her kuleye de yirmi adam çıkardı.

6.1.53

τοιοῦτοι δὲ πύργοι σὺν τάξει ἀκολουθοῦντες ἐδόκουν αὐτῷ μεγάλη μὲν ἐπικουρία γενήσεσθαι τῇ ἑαυτῶν φάλαγγι, μεγάλη δὲ βλάβη τῇ τῶν πολεμίων τάξει. ἐποίησε δὲ ἐπὶ τῶν οἰκημάτων καὶ περιδρόμους καὶ ἐπάλξεις· ἀνεβίβαζε δʼ ἐπὶ τὸν πύργον ἕκαστον ἄνδρας εἴκοσιν.

6.1.54Kulelerle ilgili her şey hazır olunca çekişlerini denedi. Sekiz çift öküz, kuleyi ve üstündeki adamları, her bir çiftin kendi yük arabasını çektiğinden çok daha kolay çekiyordu. Çünkü bir çifte düşen eşya yükü yirmi beş talant kadardı; kulenin ise kerestesi bir trajedi sahnesininki kadar kalın olduğu hâlde, yirmi adam ve silahlarıyla birlikte her çifte düşen yükü on beş talantı bulmuyordu.

6.1.54

ἐπεὶ δὲ πάντα συνειστήκει αὐτῷ τὰ περὶ τοὺς πύργους, ἐλάμβανε τοῦ ἀγωγίου πεῖραν· καὶ πολὺ ῥᾷον ἦγε τὰ ὀκτὼ ζεύγη τὸν πύργον καὶ τοὺς ἐπʼ αὐτῷ ἄνδρας ἢ τὸ σκευοφορικὸν βάρος ἕκαστον τὸ ζεῦγος. σκευῶν μὲν γὰρ βάρος ἀμφὶ τὰ πέντε καὶ εἴκοσι τάλαντα ἦν ζεύγει· τοῦ δὲ πύργου, ὥσπερ τραγικῆς σκηνῆς τῶν ξύλων πάχος ἐχόντων, καὶ εἴκοσιν ἀνδρῶν καὶ ὅπλων, τούτων ἐγένετο ἔλαττον ἢ πεντεκαίδεκα τάλαντα ἑκάστῳ ζεύγει τὸ ἀγώγιον.

6.1.55Çekişin kolay olduğunu görünce kuleleri orduyla birlikte götürmeye hazırlandı. Çünkü savaşta üstünlük kazanmanın aynı zamanda hem kurtuluş hem adalet hem de saadet olduğunu düşünüyordu.

6.1.55

ὡς δʼ ἔγνω εὔπορον οὖσαν τὴν ἀγωγήν, παρεσκευάζετο ὡς ἄξων τοὺς πύργους σὺν τῷ στρατεύματι, νομίζων τὴν ἐν πολέμῳ πλεονεξίαν ἅμα σωτηρίαν τε καὶ δικαιοσύνην εἶναι καὶ εὐδαιμονίαν.

6.2.12. Bölüm

Bu sırada Hint kralının yanından para getiren elçiler de geldi ve Hint kralının şu haberi gönderdiğini bildirdiler: "Kyros, neye ihtiyacın olduğunu bana bildirmene sevindim. Seninle dostluk ve misafirlik bağı kurmak istiyorum ve sana para gönderiyorum; başka bir şeye ihtiyacın olursa haber sal. Adamlarıma da sen ne emredersen onu yapmaları buyruldu."

6.2.1

ἦλθον δʼ ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ καὶ παρὰ τοῦ Ἰνδοῦ χρήματα ἄγοντες καὶ ἀπήγγελλον αὐτῷ ὅτι ὁ Ἰνδὸς ἐπιστέλλει τοιάδε. ἐγώ, ὦ Κῦρε, ἥδομαι ὅτι μοι ἐπήγγειλας ὧν ἐδέου, καὶ βούλομαί σοι ξένος εἶναι καὶ πέμπω σοι χρήματα· κἂν ἄλλων δέῃ, μεταπέμπου. ἐπέσταλται δὲ τοῖς παρʼ ἐμοῦ ποιεῖν ὅ τι ἂν σὺ κελεύῃς.

6.2.2Kyros bunu duyunca, "Öyleyse size şunu emrediyorum," dedi: "Geri kalanlarınız konakladığınız yerde kalıp parayı korusun ve canınız nasıl isterse öyle yaşasın. Üçünüz ise düşmanın yanına, Hint kralı tarafından ittifak için gönderilmiş gibi gidin; orada ne söyleyip ne yaptıklarını öğrenip bir an önce hem bana hem Hint kralına bildirin. Bu işte bana iyi hizmet ederseniz, size bunun için para getirmenizden de çok minnettar olurum. Çünkü kölelere benzeyen casuslar ancak herkesin bildiği şeyleri öğrenip haber verebilir; sizin gibi adamlar ise çoğu zaman tasarlanan planları da öğrenir."

6.2.2

ἀκούσας δὲ ὁ Κῦρος εἶπε· κελεύω τοίνυν ὑμᾶς τοὺς μὲν ἄλλους μένοντας ἔνθα κατεσκηνώκατε φυλάττειν τὰ χρήματα καὶ ζῆν ὅπως ὑμῖν ἥδιστον· τρεῖς δέ μοι ἐλθόντες ὑμῶν ἐς τοὺς πολεμίους ὡς παρὰ τοῦ Ἰνδοῦ περὶ συμμαχίας, καὶ τὰ ἐκεῖ μαθόντες ὅ τι ἂν λέγωσί τε καὶ ποιῶσιν, ὡς τάχιστα ἀπαγγείλατε ἐμοί τε καὶ τῷ Ἰνδῷ· κἂν ταῦτά μοι καλῶς ὑπηρετήσητε, ἔτι μᾶλλον ὑμῖν χάριν εἴσομαι τούτου ἢ ὅτι χρήματα πάρεστε ἄγοντες. καὶ γὰρ οἱ μὲν δούλοις ἐοικότες κατάσκοποι οὐδὲν ἄλλο δύνανται εἰδότες ἀπαγγέλλειν ἢ ὅσα πάντες ἴσασιν· οἱ δὲ οἷοίπερ ὑμεῖς ἄνδρες πολλάκις καὶ τὰ βουλευόμενα καταμανθάνουσιν.

6.2.3Hintliler bunu memnuniyetle dinlediler; o gün Kyros'un misafiri oldular, ertesi gün de toplanıp yola çıktılar. Düşmandan öğrenebildikleri kadar çok şey öğrenip olabildiğince çabuk döneceklerine yemin ettiler.

6.2.3

οἱ μὲν δὴ Ἰνδοὶ ἡδέως ἀκούσαντες καὶ ξενισθέντες τότε παρὰ Κύρῳ, συσκευασάμενοι τῇ ὑστεραίᾳ ἐπορεύοντο, ὑποσχόμενοι ἦ μὴν μαθόντες ὅσα ἂν δύνωνται πλεῖστα ἐκ τῶν πολεμίων ἥξειν ὡς δυνατὸν τάχιστα.

6.2.4Kyros ise küçük hiçbir işe niyetlenmeyen bir adama yakışır şekilde savaş için başka her şeyi de görkemli biçimde hazırlıyordu. Yalnızca müttefiklerin kararlaştırdığı işlerle ilgilenmekle kalmıyor, dostları arasında da kimin en iyi silahlanmış, en iyi binici, en iyi mızrakçı, en iyi okçu ve en çalışkan görüneceği konusunda bir rekabet uyandırıyordu.

6.2.4

ὁ δὲ Κῦρος τά τε ἄλλα εἰς τὸν πόλεμον παρεσκευάζετο μεγαλοπρεπῶς, ὡς δὴ ἀνὴρ οὐδὲν μικρὸν ἐπινοῶν πράττειν, ἐπεμελεῖτο δὲ οὐ μόνον ὧν ἔδοξε τοῖς συμμάχοις, ἀλλὰ καὶ ἔριν ἐνέβαλλε πρὸς ἀλλήλους τοῖς φίλοις ὅπως αὐτοὶ ἕκαστοι φανοῦνται καὶ εὐοπλότατοι καὶ ἱππικώτατοι καὶ ἀκοντιστικώτατοι καὶ τοξικώτατοι καὶ φιλοπονώτατοι.

6.2.5Bunu, onları ava çıkarıp her işte en iyi olanları ödüllendirerek başarıyordu. Kendi askerlerinin en iyi asker olmasına özen gösterdiğini gördüğü komutanları da överek ve elinden gelen her iyiliği yaparak gayrete getiriyordu.

6.2.5

ταῦτα δὲ ἐξειργάζετο ἐπὶ τὰς θήρας ἐξάγων καὶ τιμῶν τοὺς κρατίστους ἕκαστα· καὶ τοὺς ἄρχοντας δὲ οὓς ἑώρα ἐπιμελομένους τούτου ὅπως οἱ αὑτῶν κράτιστοι ἔσονται στρατιῶται, καὶ τούτους ἐπαινῶν τε παρώξυνε καὶ χαριζόμενος αὐτοῖς ὅ τι δύναιτο.

6.2.6Bir kurban sunup bayram yaptığında, bu bayramlarda da insanların savaş için çalıştıkları her şeyde yarışmalar düzenliyor, kazananlara görkemli ödüller veriyordu; orduda da büyük bir neşe vardı.

6.2.6

εἰ δέ ποτε θυσίαν ποιοῖτο καὶ ἑορτὴν ἄγοι, καὶ ἐν ταύτῃ ὅσα πολέμου ἕνεκα μελετῶσιν ἄνθρωποι πάντων τούτων ἀγῶνας ἐποίει καὶ ἆθλα τοῖς νικῶσι μεγαλοπρεπῶς ἐδίδου, καὶ ἦν πολλὴ εὐθυμία ἐν τῷ στρατεύματι.

6.2.7Kyros'un, sefere çıkarken elinde olmasını istediği her şey, makineler dışında, artık hemen hemen tamamlanmıştı. Pers atlıları on bini bulmuştu; kendi yaptırdığı tırpanlı arabalar yüzü bulmuştu; Susalı Abradatas'ın Kyros'unkilere benzer biçimde yaptırmaya giriştiği arabalar da bir yüz daha tutmuştu.

6.2.7

τῷ δὲ Κύρῳ σχεδόν τι ἤδη ἀποτετελεσμένα ἦν ὅσα ἐβούλετο ἔχων στρατεύεσθαι πλὴν τῶν μηχανῶν. καὶ γὰρ οἱ Πέρσαι ἱππεῖς ἔκπλεῳ ἤδη ἦσαν εἰς τοὺς μυρίους, καὶ τὰ ἅρματα τὰ δρεπανηφόρα, ἅ τε αὐτὸς κατεσκεύαζεν, ἔκπλεω ἤδη ἦν εἰς τὰ ἑκατόν, ἅ τε Ἀβραδάτας ὁ Σούσιος ἐπεχείρησε κατασκευάζειν ὅμοια τοῖς Κύρου, καὶ ταῦτα ἔκπλεω ἦν εἰς ἄλλα ἑκατόν.

6.2.8Kyros, Med arabalarını da Truva ve Libya usulünden çıkarıp aynı biçimde yeniden düzenlemesi için Kyaksares'i ikna etmişti; bunlar da bir yüz daha tutmuştu. Develerin her birinin üstüne de ikişer okçu yerleştirilmişti. Ordunun çoğu, sanki zaferi çoktan kazanmışlar ve düşmanın gücü hiçmiş gibi düşünüyordu.

6.2.8

καὶ τὰ Μηδικὰ δὲ ἅρματα ἐπεπείκει Κῦρος Κυαξάρην εἰς τὸν αὐτὸν τρόπον τοῦτον μετασκευάσαι ἐκ τῆς Τρωικῆς καὶ Λιβυκῆς διφρείας· καὶ ἔκπλεω καὶ ταῦτα ἦν εἰς ἄλλα ἑκατόν. καὶ ἐπὶ τὰς καμήλους δὲ τεταγμένοι ἦσαν ἄνδρες δύο ἐφʼ ἑκάστην τοξόται. καὶ ὁ μὲν πλεῖστος στρατὸς οὕτως εἶχε τὴν γνώμην ὡς ἤδη παντελῶς κεκρατηκὼς καὶ οὐδὲν ὄντα τὰ τῶν πολεμίων.

6.2.9Ordu bu ruh hâlindeyken, Kyros'un casusluk için gönderdiği Hintliler düşmanın yanından döndüler. Kroisos'un bütün düşman güçlerinin önderi ve başkomutanı seçildiğini söylediler. Müttefik krallar, her birinin bütün kuvvetiyle gelmesine ve çok büyük paralar toplanmasına karar vermişti; bu paralar da kiralayabildikleri askerlere ve gereken kişilere verilecek hediyelere harcanacaktı.

6.2.9

ἐπεὶ δὲ οὕτω διακειμένων ἦλθον οἱ Ἰνδοὶ ἐκ τῶν πολεμίων οὓς ἐπεπόμφει Κῦρος ἐπὶ κατασκοπήν, καὶ ἔλεγον ὅτι Κροῖσος μὲν ἡγεμὼν καὶ στρατηγὸς πάντων ᾑρημένος εἴη τῶν πολεμίων, δεδογμένον δʼ εἴη πᾶσι τοῖς συμμάχοις βασιλεῦσι πάσῃ τῇ δυνάμει ἕκαστον παρεῖναι, χρήματα δὲ εἰσφέρειν πάμπολλα, ταῦτα δὲ τελεῖν καὶ μισθουμένους οὓς δύναιντο καὶ δωρουμένους οἷς δέοι,

6.2.10Şimdiden pek çok kılıçlı Trak kiralanmıştı; Mısırlılar da denizden geliyordu. Bunların, bugün de taşıdıkları türden ayaklara kadar inen kalkanlar, büyük mızraklar ve palalarla donanmış yüz yirmi bin kişi olduğunu söylüyorlardı. Bunlara bir de Kıbrıslıların ordusu katılıyordu. Bütün Kilikyalılar, iki Frigya'nın halkı, Likaonyalılar, Paflagonyalılar, Kapadokyalılar, Araplar, Fenikeliler ve Babil hükümdarıyla birlikte Asurlular şimdiden gelmişti. İonlar, Aiolisliler ve Asya'da yaşayan Yunanların hemen hepsi de Kroisos'un yanında savaşa katılmaya zorlanmıştı. Kroisos ittifak için Lakedaimon'a da elçi göndermişti.

6.2.10

ἤδη δὲ καὶ μεμισθωμένους εἶναι πολλοὺς μὲν Θρᾳκῶν μαχαιροφόρους, Αἰγυπτίους δὲ προσπλεῖν, καὶ ἀριθμὸν ἔλεγον εἰς δώδεκα μυριάδας σὺν ἀσπίσι ποδήρεσι καὶ δόρασι μεγάλοις, οἷάπερ καὶ νῦν ἔχουσι, καὶ κοπίσι· προσέτι δὲ καὶ Κυπρίων στράτευμα· παρεῖναι δʼ ἤδη Κίλικας πάντας καὶ Φρύγας ἀμφοτέρους καὶ Λυκάονας καὶ Παφλαγόνας καὶ Καππαδόκας καὶ Ἀραβίους καὶ Φοίνικας καὶ σὺν τῷ Βαβυλῶνος ἄρχοντι τοὺς Ἀσσυρίους, καὶ Ἴωνας δὲ καὶ Αἰολέας καὶ σχεδὸν πάντας τοὺς Ἕλληνας τοὺς ἐν τῇ Ἀσίᾳ ἐποικοῦντας σὺν Κροίσῳ ἠναγκάσθαι ἕπεσθαι, πεπομφέναι δὲ Κροῖσον καὶ εἰς Λακεδαίμονα περὶ συμμαχίας·

6.2.11Ordu Paktolos ırmağının çevresinde toplanıyordu; oradan Thymbrara'ya ilerleyeceklerdi. Kralın buyruğundaki aşağı bölgelerin barbarları bugün de orada toplanır. Herkese oraya erzak getirmeleri bildirilmişti. Esirler de hemen hemen aynı şeyleri söylüyordu; çünkü Kyros, kendilerinden bir şey öğrenebileceği kişilerin yakalanmasına da özen gösteriyor, kölelere benzeyen casusları da kaçak gibi düşmana gönderiyordu.

6.2.11

συλλέγεσθαι δὲ τὸ στράτευμα ἀμφὶ τὸν Πακτωλὸν ποταμόν, προϊέναι δὲ μέλλειν αὐτοὺς εἰς Θύμβραρα, ἔνθα καὶ νῦν ὁ σύλλογος τῶν ὑπὸ βασιλέα βαρβάρων τῶν κάτω [Συρίας], καὶ ἀγορὰν πᾶσι παρηγγέλθαι ἐνταῦθα κομίζειν· σχεδὸν δὲ τούτοις ταὐτὰ ἔλεγον καὶ οἱ αἰχμάλωτοι· ἐπεμελεῖτο γὰρ καὶ τούτου ὁ Κῦρος ὅπως ἁλίσκοιντο παρʼ ὧν ἔμελλε πεύσεσθαί τι· ἔπεμπε δὲ καὶ δούλοις ἐοικότας κατασκόπους ὡς αὐτομόλους·

6.2.12Kyros'un ordusu bunları duyunca, doğal olarak kaygıya düştü. Askerler her zamankinden daha sessiz dolaşıyor, pek de neşeli görünmüyorlardı; küme küme toplanıyorlardı ve her yer bu konuda birbirine soru soran, konuşup tartışan insanlarla doluydu.

6.2.12

ὡς οὖν ταῦτα ἤκουσεν ὁ στρατὸς τοῦ Κύρου, ἐν φροντίδι τε ἐγένετο, ὥσπερ εἰκός, ἡσυχαίτεροί τε ἢ ὡς εἰώθεσαν διεφοίτων, φαιδροί τε οὐ πάνυ ἐφαίνοντο, ἐκυκλοῦντό τε καὶ μεστὰ ἦν πάντα ἀλλήλους ἐρωτώντων περὶ τούτων καὶ διαλεγομένων.

6.2.13Kyros orduda bir korkunun dolaştığını fark edince, birliklerin komutanlarını ve cesaretleri kırılırsa zarar, istekli olurlarsa fayda getireceği düşünülen herkesi toplantıya çağırdı. Hizmetkârlara da, silah taşıyanlardan konuşmayı dinlemek için yaklaşmak isteyen olursa engel olmamalarını önceden söyledi. Toplandıklarında şöyle konuştu:

6.2.13

ὡς δὲ ᾔσθετο ὁ Κῦρος φόβον διαθέοντα ἐν τῇ στρατιᾷ, συγκαλεῖ τούς τε ἄρχοντας τῶν στρατευμάτων καὶ πάντας ὁπόσων ἀθυμούντων ἐδόκει βλάβη τις γίγνεσθαι καὶ προθυμουμένων ὠφέλεια. προεῖπε δὲ τοῖς ὑπηρέταις, καὶ ἄλλος εἴ τις βούλοιτο τῶν ὁπλοφόρων προσίστασθαι ἀκουσόμενος τῶν λόγων, μὴ κωλύειν. ἐπεὶ δὲ συνῆλθον, ἔλεξε τοιάδε.

6.2.14"Müttefikler, sizi buraya çağırdım, çünkü düşmandan haberler gelince bazılarınızın korkmuş insanlara pek benzediğini gördüm. Bence şaşılacak bir şey bu: aranızdan bazıları düşman toplanıyor diye korkuyor; ama biz onları yendiğimiz zamankinden çok daha kalabalık toplanmışken, tanrıların yardımıyla eskisinden çok daha iyi hazırlanmışken, bunu gördüğünüz hâlde yüreklenmiyorsunuz."

6.2.14

ἄνδρες σύμμαχοι, ἐγὼ τοίνυν ὑμᾶς συνεκάλεσα ἰδών τινας ὑμῶν, ἐπεὶ αἱ ἀγγελίαι ἦλθον ἐκ τῶν πολεμίων, πάνυ ἐοικότας πεφοβημένοις ἀνθρώποις. δοκεῖ γάρ μοι θαυμαστὸν εἶναι εἴ τις ὑμῶν ὅτι μὲν οἱ πολέμιοι συλλέγονται δέδοικεν, ὅτι δὲ ἡμεῖς πολὺ πλείους συνειλέγμεθα νῦν ἢ ὅτε ἐνικῶμεν ἐκείνους, πολὺ δὲ ἄμεινον σὺν θεοῖς παρεσκευάσμεθα νῦν ἢ πρόσθεν, ταῦτα δὲ ὁρῶντες οὐ θαρρεῖτε.

6.2.15"Tanrı aşkına," dedi, "şimdi korkan sizler, biri gelip bizde bulunan bu güçlerin şimdi karşımıza dikilip üzerimize geldiğini haber verseydi ne yapardınız? Önce, bizi daha önce yenmiş olanların, o zaman kazandıkları zaferi psykhēlerinde taşıyarak yeniden geldiğini duysaydınız. Sonra, o gün okçularla mızrakçıların uzaktan saldırısını kırıp geçirenlerin, yanlarında onlara benzeyen kat kat fazla başkalarıyla yeniden geldiğini duysaydınız."

6.2.15

ὢ πρὸς θεῶν, ἔφη, τί δῆτα ἂν ἐποιήσατε οἱ νῦν δεδοικότες, εἰ ἤγγελλόν τινες τὰ παρʼ ἡμῖν νῦν ὄντα ταῦτα ἀντίπαλα ἡμῖν προσιόντα, καὶ πρῶτον μὲν ἠκούετε, ἔφη, ὅτι οἱ πρότερον νικήσαντες ἡμᾶς οὗτοι πάλιν ἔρχονται ἔχοντες ἐν ταῖς ψυχαῖς ἣν τότε νίκην ἐκτήσαντο· ἔπειτα δὲ οἱ τότε ἐκκόψαντες τῶν τοξοτῶν καὶ ἀκοντιστῶν τὰς ἀκροβολίσεις νῦν οὗτοι ἔρχονται καὶ ἄλλοι ὅμοιοι τούτοις πολλαπλάσιοι·

6.2.16"Sonra, bunlar nasıl o gün silahlanıp piyadeleri yendiyse, şimdi onların atlılarının da aynı biçimde atlılara karşı hazırlanmış olarak üzerimize geldiğini; yayı ve kargıyı bir yana bırakıp her birinin tek bir sağlam mızrak alarak göğüs göğüse çarpışmak üzere hücum etmeye karar verdiğini duysaydınız."

6.2.16

ἔπειτα δὲ ὥσπερ οὗτοι ὁπλισάμενοι τοὺς πεζοὺς τότʼ ἐνίκων, νῦν οὕτω καὶ οἱ ἱππεῖς αὐτῶν παρεσκευασμένοι πρὸς τοὺς ἱππέας προσέρχονται, καὶ τὰ μὲν τόξα καὶ ἀκόντια ἀποδεδοκιμάκασι, παλτὸν δὲ ἓν ἰσχυρὸν ἕκαστος λαβὼν προσελαύνειν διανενόηται ὡς ἐκ χειρὸς τὴν μάχην ποιησόμενος·

6.2.17"Üstelik savaş arabaları da geliyor; bunlar eskisi gibi kaçmaya hazır, arkaları dönük durmayacak. Arabalara koşulan atlar baştan başa zırhlı; arabacılar ahşap kulelerde duruyor, dışarıda kalan her yerleri zırhlarla, miğferlerle örtülü; dingillere demir tırpanlar takılmış. Bunlar da doğrudan karşı tarafın saflarına sürülecek."

6.2.17

ἔτι δὲ ἅρματα ἔρχεται, ἃ οὐχ οὕτως ἑστήξει ὥσπερ πρόσθεν ἀπεστραμμένα ὥσπερ εἰς φυγήν, ἀλλʼ οἵ τε ἵπποι εἰσὶ κατατεθωρακισμένοι οἱ ἐν τοῖς ἅρμασιν, οἵ τε ἡνίοχοι ἐν πύργοις ἑστᾶσι ξυλίνοις τὰ ὑπερέχοντα ἅπαντα συνεστεγασμένοι θώραξι καὶ κράνεσι, δρέπανά τε σιδηρᾶ περὶ τοῖς ἄξοσι προσήρμοσται, ὡς ἐλῶντες καὶ οὗτοι εὐθὺς εἰς τὰς τάξεις τῶν ἐναντίων·

6.2.18"Bunun da ötesinde, üzerinde saldıracakları develeri var; bunların her birini yüz at bile görse dayanamaz. Bir de kulelerle geliyorlar; bu kulelerden kendi adamlarına yardım edecek, bizi ise ok yağmuruna tutarak düz alanda savaşmaktan alıkoyacaklar."

6.2.18

πρὸς δʼ ἔτι κάμηλοι εἰσὶν αὐτοῖς ἐφʼ ὧν προσελῶσιν, ὧν μίαν ἑκάστην ἑκατὸν ἵπποι οὐκ ἂν ἀνάσχοιντο ἰδόντες· ἔτι δὲ πύργους προσίασιν ἔχοντες ἀφʼ ὧν τοῖς μὲν ἑαυτῶν ἀρήξουσιν, ἡμᾶς δὲ βάλλοντες κωλύσουσι τοῖς ἐν τῷ ἰσοπέδῳ μάχεσθαι·

6.2.19"Biri size düşmanın elinde bunlar var diye haber verseydi, şimdi korkan sizler ne yapardınız? Hele size bildirilen, Kroisos'un düşmanın başkomutanı seçildiği iken! O Kroisos ki Suriyelilerden de korkak çıktı: Suriyeliler savaşta yenilince kaçtılar; Kroisos ise onların yenildiğini görünce müttefiklerine yardım edeceği yerde kaçıp gitti."

6.2.19

εἰ δὴ ταῦτα ἀπήγγελλέ τις ὑμῖν ἐν τοῖς πολεμίοις ὄντα, οἱ νῦν φοβούμενοι τί ἂν ἐποιήσατε; ὁπότε ἀπαγγελλομένων ὑμῖν ὅτι Κροῖσος μὲν ᾕρηται τῶν πολεμίων στρατηγός, ὃς τοσούτῳ Σύρων κακίων ἐγένετο ὅσῳ Σύροι μὲν μάχῃ ἡττηθέντες ἔφυγον, Κροῖσος δὲ ἰδὼν ἡττημένους ἀντὶ τοῦ ἀρήγειν τοῖς συμμάχοις φεύγων ᾤχετο·

6.2.20"Sonra, düşmanların kendilerini sizinle savaşmaya yeterli görmedikleri, kendileri için kendilerinden daha iyi savaşacaklarını umarak başkalarını kiraladıkları da haber veriliyor elbette. Ama yine de biri bunları korkunç, bizim durumumuzu da zayıf buluyorsa, bence, dostlar, onları düşmanın tarafına salıvermeliyiz; çünkü orada olurlarsa bize burada olduklarından çok daha fazla fayda sağlarlar."

6.2.20

ἔπειτα δὲ διαγγέλλεται δήπου ὅτι αὐτοὶ μὲν οἱ πολέμιοι οὐχ ἱκανοὶ ἡγοῦνται ὑμῖν εἶναι μάχεσθαι, ἄλλους δὲ μισθοῦνται, ὡς ἄμεινον μαχουμένους ὑπὲρ σφῶν ἢ αὐτοί. εἰ μέντοι τισὶ ταῦτα μὲν τοιαῦτα ὄντα δεινὰ δοκεῖ εἶναι, τὰ δὲ ἡμέτερα φαῦλα, τούτους ἐγώ φημι χρῆναι, ὦ ἄνδρες, ἀφεῖναι εἰς τοὺς ἐναντίους· πολὺ γὰρ ἐκεῖ ὄντες πλείω ἂν ἡμᾶς ἢ παρόντες ὠφελοῖεν.

6.2.21Kyros bunları söyleyince Pers Khrysantas ayağa kalkıp şöyle dedi: "Kyros, haberleri duyunca bazılarının yüzü asıldıysa şaşırma. Bu hâle korkudan değil, canları sıkıldığından düştüler. Öğle yemeği yemek isteyen ve artık yiyeceğini sanan insanlara, yemekten önce bitirilmesi gereken bir iş bildirilse, sanırım bunu duyunca kimse sevinmez. İşte biz de artık zengin olacağımızı sanırken, bitirmemiz gereken bir işin daha kaldığını duyunca yüzümüzü astık; korktuğumuzdan değil, bu işin de çoktan bitmiş olmasını istediğimizden."

6.2.21

ἐπεὶ δὲ ταῦτα εἶπεν ὁ Κῦρος, ἀνέστη Χρυσάντας ὁ Πέρσης καὶ ἔλεξεν ὧδε. ὦ Κῦρε, μὴ θαύμαζε εἴ τινες ἐσκυθρώπασαν ἀκούσαντες τῶν ἀγγελλομένων· οὐ γὰρ φοβηθέντες οὕτω διετέθησαν, ἀλλʼ ἀχθεσθέντες· ὥσπερ γε, ἔφη, εἴ τινων βουλομένων τε καὶ οἰομένων ἤδη ἀριστήσειν ἐξαγγελθείη τι ἔργον ὃ ἀνάγκη εἴη πρὸ τοῦ ἀρίστου ἐξεργάσασθαι, οὐδεὶς ἂν οἶμαι ἡσθείη ἀκούσας· οὕτω τοίνυν καὶ ἡμεῖς ἤδη οἰόμενοι πλουτήσειν, ἐπεὶ ἠκούσαμεν ὅτι ἐστὶ περίλοιπον ἔργον ὃ δεῖ ἐξεργάσασθαι, συνεσκυθρωπάσαμεν, οὐ φοβούμενοι, ἀλλὰ πεποιῆσθαι ἂν ἤδη καὶ τοῦτο βουλόμενοι.

6.2.22"Ama artık yalnız bol buğdayı, koyunları ve meyve veren hurma ağaçlarıyla Suriye için değil, Lidya için de savaşacağız: orada bol şarap, bol incir, bol zeytinyağı var; kıyılarını yıkayan denizden de insanın gördüğünden çok daha fazla nimet gelir. Bunu düşününce artık canımız sıkılmıyor; tersine, bu Lidya nimetlerinin de bir an önce tadını çıkarmak için büyük bir cesaret duyuyoruz." Khrysantas böyle konuştu; bütün müttefikler de bu sözlerden hoşlanıp onu övdüler.

6.2.22

ἀλλὰ γὰρ ἐπειδὴ οὐ περὶ Συρίας μόνον ἀγωνιούμεθα, ὅπου σῖτος πολὺς καὶ πρόβατά ἐστι καὶ φοίνικες οἱ καρποφόροι, ἀλλὰ καὶ περὶ Λυδίας, ἔνθα πολὺς μὲν οἶνος, πολλὰ δὲ σῦκα, πολὺ δὲ ἔλαιον, θάλαττα δὲ προσκλύζει καθʼ ἣν πλείω ἔρχεται ἢ ὅσα τις ἑώρακεν ἀγαθά, ταῦτα, ἔφη, ἐννοούμενοι οὐκέτι ἀχθόμεθα, ἀλλὰ θαρροῦμεν ὡς μάλιστα, ἵνα θᾶττον καὶ τούτων τῶν Λυδίων ἀγαθῶν ἀπολαύωμεν. ὁ μὲν οὕτως εἶπεν· οἱ δὲ σύμμαχοι πάντες ἥσθησάν τε τῷ λόγῳ καὶ ἐπῄνεσαν.

6.2.23"Doğrusu dostlar," dedi Kyros, "bence onların üzerine bir an önce yürümeliyiz. Önce, elimizden gelirse, erzaklarının toplandığı yere onlardan önce varırız; sonra da ne kadar çabuk gidersek, ellerindekini o kadar az, eksiklerini o kadar çok buluruz."

6.2.23

καὶ μὲν δή, ἔφη ὁ Κῦρος, ὦ ἄνδρες, δοκεῖ μοι ἰέναι ἐπʼ αὐτοὺς ὡς τάχιστα, ἵνα πρῶτον μὲν αὐτοὺς φθάσωμεν ἀφικόμενοι, ἢν δυνώμεθα, ὅπου τὰ ἐπιτήδεια αὐτοῖς συλλέγεται· ἔπειτα δὲ ὅσῳ ἂν θᾶττον ἴωμεν, τοσούτῳ μείω μὲν τὰ παρόντα αὐτοῖς εὑρήσομεν, πλείω δὲ τὰ ἀπόντα.

6.2.24"Ben böyle düşünüyorum; ama başka bir yolu daha güvenli ya da bizim için daha kolay bulan varsa anlatsın." Birçokları bir an önce düşmanın üzerine yürümek gerektiğini söyleyip destek verince, karşı çıkan da olmayınca Kyros şöyle bir konuşmaya başladı:

6.2.24

ἐγὼ μὲν δὴ οὕτω λέγω· εἰ δέ τις ἄλλῃ πῃ γιγνώσκει ἢ ἀσφαλέστερον εἶναι ἢ ῥᾷον ἡμῖν, διδασκέτω. ἐπεὶ δὲ συνηγόρευον μὲν πολλοὶ ὡς χρεὼν εἴη ὅτι τάχιστα πορεύεσθαι ἐπὶ τοὺς πολεμίους, ἀντέλεγε δὲ οὐδείς, ἐκ τούτου δὴ ὁ Κῦρος ἤρχετο λόγου τοιοῦδε.

6.2.25"Müttefikler, kullanacağımız psykhēler, bedenler ve silahlar tanrının yardımıyla çoktandır hazır. Şimdi ise kendimiz ve kullandığımız bütün dört ayaklı hayvanlar için en az yirmi gün yetecek yol erzakı toplamalıyız. Çünkü hesapladığımda, önümüzde on beş günden uzun sürecek ve hiç erzak bulamayacağımız bir yol olduğunu görüyorum; oralardaki erzakın bir kısmını biz, bir kısmını da düşman elinden geldiğince alıp götürmüş."

6.2.25

ἄνδρες σύμμαχοι, αἱ μὲν ψυχαὶ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ ὅπλα οἷς δεήσει χρῆσθαι ἐκ πολλοῦ ἡμῖν σὺν θεῷ παρεσκεύασται· νῦν δὲ τὰ ἐπιτήδεια δεῖ εἰς τὴν ὁδὸν συσκευάζεσθαι αὐτοῖς τε ἡμῖν καὶ ὁπόσοις τετράποσι χρώμεθα μὴ μεῖον ἢ εἴκοσιν ἡμερῶν. ἐγὼ γὰρ λογιζόμενος εὑρίσκω πλέον ἢ πεντεκαίδεκα ἡμερῶν ἐσομένην ὁδόν, ἐν ᾗ οὐδὲν εὑρήσομεν τῶν ἐπιτηδείων· ἀνεσκεύασται γὰρ τὰ μὲν ὑφʼ ἡμῶν, τὰ δʼ ὑπὸ τῶν πολεμίων ὅσα ἐδύναντο.

6.2.26"Bu yüzden yeterli miktarda yiyecek almalıyız; çünkü onsuz ne savaşabiliriz ne de yaşayabiliriz. Şaraptan ise herkes, kendimizi su içmeye alıştırmaya yetecek kadar almalı. Çünkü yolun büyük kısmında şarap bulunmayacak; yanımıza ne kadar çok şarap alsak da o kısma yetmez."

6.2.26

συσκευάζεσθαι οὖν χρὴ σῖτον μὲν ἱκανόν· ἄνευ γὰρ τούτου οὔτε μάχεσθαι οὔτε ζῆν δυναίμεθʼ ἄν· οἶνον δὲ τοσοῦτον ἕκαστον ἔχειν χρὴ ὅσος ἱκανὸς ἔσται ἐθίσαι ἡμᾶς αὐτοὺς ὑδροποτεῖν· πολλὴ γὰρ ἔσται τῆς ὁδοῦ ἄοινος, εἰς ἣν οὐδʼ ἂν πάνυ πολὺν οἶνον συσκευασώμεθα, διαρκέσει.

6.2.27"Birden şarapsız kalıp hastalıklara yakalanmamak için şöyle yapmalıyız: yemekle birlikte hemen şimdiden su içmeye başlayalım; bunu şimdiden yaparsak pek bir değişiklik hissetmeyiz."

6.2.27

ὡς οὖν μὴ ἐξαπίνης ἄοινοι γενόμενοι νοσήμασι περιπίπτωμεν, ὧδε χρὴ ποιεῖν· ἐπὶ μὲν τῷ σίτῳ νῦν εὐθὺς ἀρχώμεθα πίνειν ὕδωρ· τοῦτο γὰρ ἤδη ποιοῦντες οὐ πολὺ μεταβαλοῦμεν.

6.2.28"Arpa unu yiyen, hep suyla yoğrulmuş hamur yer; buğday ekmeği yiyen de suyla ıslatılmış ekmek yer; haşlanmış yemeklerin hepsi de bol suyla pişirilir. Yemekten sonra üstüne şarap içersek psykhē hiçbir eksiklik duymadan dinlenir."

6.2.28

καὶ γὰρ ὅστις ἀλφιτοσιτεῖ, ὕδατι μεμαγμένην ἀεὶ τὴν μᾶζαν ἐσθίει, καὶ ὅστις ἀρτοσιτεῖ, ὕδατι δεδευμένον τὸν ἄρτον, καὶ τὰ ἑφθὰ δὲ πάντα μεθʼ ὕδατος τοῦ πλείστου ἐσκεύασται. μετὰ δὲ τὸν σῖτον ἐὰν οἶνον ἐπιπίνωμεν, οὐδὲν μεῖον ἔχουσα ἡ ψυχὴ ἀναπαύσεται.

6.2.29"Sonra yemekten sonra içilen şarabı da yavaş yavaş azaltmalıyız, ta ki farkına varmadan su içen insanlar oluncaya dek. Çünkü azar azar değişmek her tabiatı değişikliklere dayanabilir kılar. Tanrı da bunu bize öğretir: bizi kıştan sert sıcaklara, sıcaktan da sert kışa yavaş yavaş alıştırarak götürür. Onu örnek alıp, varmamız gereken duruma önceden alışmış olarak varmalıyız."

6.2.29

ἔπειτα δὲ καὶ τοῦ μετὰ δεῖπνον ἀφαιρεῖν χρή, ἔστʼ ἂν λάθωμεν ὑδροπόται γενόμενοι. ἡ γὰρ κατὰ μικρὸν παράλλαξις πᾶσαν ποιεῖ φύσιν ὑποφέρειν τὰς μεταβολάς· διδάσκει δὲ καὶ ὁ θεός, ἀπάγων ἡμᾶς κατὰ μικρὸν ἔκ τε τοῦ χειμῶνος εἰς τὸ ἀνέχεσθαι ἰσχυρὰ θάλπη ἔκ τε τοῦ θάλπους εἰς τὸν ἰσχυρὸν χειμῶνα· ὃν χρὴ μιμουμένους εἰς ὃ δεῖ ἐλθεῖν προειθισμένους ἡμᾶς ἀφικνεῖσθαι.

6.2.30"Yatak takımlarının ağırlığını da erzaka ayırın; çünkü artan erzak boşa gitmez. Yatak takımınız eksik kalırsa rahat uyuyamayacağınızdan korkmayın; uyuyamazsanız beni suçlayın. Bununla birlikte kimin yanında bol giysi varsa, sağlıklıyken de hastayken de bu ona çok yardım eder."

6.2.30

καὶ τὸ τῶν στρωμάτων δὲ βάρος εἰς τἀπιτήδεια καταδαπανᾶτε· τὰ μὲν γὰρ ἐπιτήδεια περιττεύοντα οὐκ ἄχρηστα ἔσται· στρωμάτων δὲ ἐνδεηθέντες μὴ δείσητε ὡς οὐχ ἡδέως καθευδήσετε· εἰ δὲ μή, ἐμὲ αἰτιᾶσθε. ἐσθὴς μέντοι ὅτῳ ἐστὶν ἀφθονωτέρα παροῦσα, πολλὰ καὶ ὑγιαίνοντι καὶ κάμνοντι ἐπικουρεῖ.

6.2.31"Katık olarak ekşi, keskin ve tuzlu şeyler toplamalıyız; çünkü bunlar iştah açar ve çok uzun süre dayanır. El değmemiş topraklara çıkıp artık buğday bulabileceğimiz yerlere varınca ekmek yapmak için el değirmenleri gerekecek; bunları buradan hazırlamalıyız, çünkü ekmek yapmaya yarayan aletlerin en hafifi budur."

6.2.31

ὄψα δὲ χρὴ συνεσκευάσθαι ὅσα ἐστὶν ὀξέα καὶ δριμέα καὶ ἁλμυρά· ταῦτα γὰρ ἐπὶ σῖτόν τε ἄγει καὶ ἐπὶ πλεῖστον ἀρκεῖ. ὅταν δʼ ἐκβαίνωμεν εἰς ἀκέραια, ὅπου ἤδη εἰκὸς ἡμᾶς σῖτον λαμβάνειν, χειρομύλας χρὴ αὐτόθεν παρασκευάσασθαι αἷς σιτοποιησόμεθα· τοῦτο γὰρ κουφότατον τῶν σιτοποιικῶν ὀργάνων.

6.2.32"İnsanların hastalandığında ihtiyaç duyduğu şeyleri de toplamalıyız; bunlar çok az yer tutar, ama böyle bir talihsizlik olursa pek gerekli olur. Kayış da bulundurmalıyız; çünkü insanların da atların da eşyalarının çoğu kayışlarla bağlıdır. Bunlar aşınıp koptuğunda, yedeği olmayan işsiz kalır. Mızrağını yontmayı öğrenmiş olanın rendesini unutmaması da iyi olur."

6.2.32

συνεσκευάσθαι δὲ χρὴ καὶ ὧν ἀσθενοῦντες δέονται ἄνθρωποι· τούτων γὰρ ὁ μὲν ὄγκος μικρότατος, ἢν δὲ τύχη τοιαύτη γένηται, μάλιστα δεήσει. ἔχειν δὲ χρὴ καὶ ἱμάντας· τὰ γὰρ πλεῖστα καὶ ἀνθρώποις καὶ ἵπποις ἱμᾶσιν ἤρτηται· ὧν κατατριβομένων καὶ ῥηγνυμένων ἀνάγκη ἀργεῖν, ἢν μή τις ἔχῃ περίζυγα. ὅστις δὲ πεπαίδευται καὶ παλτὸν ξύσασθαι, ἀγαθὸν καὶ ξυήλης μὴ ἐπιλαθέσθαι.

6.2.33"Bir eğe taşımak da iyidir; çünkü mızrağını bileyen, psykhēsini de biraz biler. Mızrağını bileyip de korkak olmak insana utanç verir. Savaş arabaları ve yük arabaları için de bol kereste bulundurmalıyız; çünkü çok iş görülürken birçok şeyin bozulması kaçınılmazdır."

6.2.33

ἀγαθὸν δὲ καὶ ῥίνην φέρεσθαι· ὁ γὰρ λόγχην ἀκονῶν ἐκεῖνος καὶ τὴν ψυχήν τι παρακονᾷ. ἔπεστι γάρ τις αἰσχύνη λόγχην ἀκονῶντα κακὸν εἶναι. ἔχειν δὲ χρὴ καὶ ξύλα περίπλεω καὶ ἅρμασι καὶ ἁμάξαις· ἐν γὰρ πολλαῖς πράξεσι πολλὰ ἀνάγκη καὶ τὰ ἀπαγορεύοντα εἶναι.

6.2.34"Bütün bunlar için en gerekli aletleri de bulundurmalıyız; çünkü zanaatkâr her yerde bulunmaz, ama bir günlük işi görecek kadarını yapamayacak olanlar pek azdır. Her yük arabasında bir kürek ve bir kazma, her yük hayvanında da bir balta ve bir orak bulunmalı; çünkü bunlar hem herkesin kendi işine yarar hem de çoğu zaman ortak işe yarar."

6.2.34

ἔχειν δὲ δεῖ καὶ τὰ ἀναγκαιότατα ὄργανα ἐπὶ ταῦτα πάντα· οὐ γὰρ πανταχοῦ χειροτέχναι παραγίγνονται· τὸ δʼ ἐφʼ ἡμέραν ἀρκέσον ὀλίγοι τινὲς οἳ οὐχ ἱκανοὶ ποιῆσαι. ἔχειν δὲ χρὴ καὶ ἄμην καὶ σμινύην κατὰ ἅμαξαν ἑκάστην, καὶ κατὰ τὸν νωτοφόρον δὲ ἀξίνην καὶ δρέπανον· ταῦτα γὰρ καὶ ἰδίᾳ ἑκάστῳ χρήσιμα καὶ ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ πολλάκις ὠφέλιμα γίγνεται.

6.2.35"Silahlı birliklerin komutanları, beslenme için gereken şeyler bakımından emrinizdekileri siz denetleyin; birinin bunlardan bir eksiği varsa göz yummamalısınız, yoksa o eksikliği hep birlikte çekeriz. Yük hayvanlarında bulunmasını emrettiğim şeyleri de siz, ağırlıkların başındakiler denetleyin; eksiği olanı da tamamlamaya zorlayın."

6.2.35

τὰ μὲν οὖν εἰς τροφὴν δέοντα οἱ ἡγεμόνες τῶν ὁπλοφόρων ἐξετάζετε τοὺς ὑφʼ ὑμῖν αὐτοῖς· οὐ γὰρ δεῖ παριέναι ὅτου ἄν τις τούτων ἐνδέηται· ἡμεῖς γὰρ τούτων ἐνδεεῖς ἐσόμεθα. ἃ δὲ κατὰ τὰ ὑποζύγια κελεύω ἔχειν, ὑμεῖς οἱ τῶν σκευοφόρων ἄρχοντες ἐξετάζετε, καὶ τὸν μὴ ἔχοντα κατασκευάζεσθαι ἀναγκάζετε.

6.2.36"Siz yol açıcıların başındakiler, mızrakçılar, okçular ve sapancılar arasından elenmiş adamların, benim hazırlattığım listesi elinizde. Bunlardan mızrakçılardan gelenleri odun baltasıyla, okçulardan gelenleri kazmayla, sapancılardan gelenleri de kürekle sefere katılmaya zorlamalısınız. Bunlar bu aletleri taşıyarak bölük bölük yük arabalarının önünde yürüsünler; ki yol açmak gerekirse siz hemen işe koyulabilesiniz, ben de bir şeye ihtiyaç duyarsam bu adamları nereden alıp kullanacağımı bileyim."

6.2.36

ὑμεῖς δʼ αὖ οἱ τῶν ὁδοποιῶν ἄρχοντες ἔχετε μὲν ἀπογεγραμμένους παρʼ ἐμοῦ τοὺς ἀποδεδοκιμασμένους καὶ τοὺς ἐκ τῶν ἀκοντιστῶν καὶ τοὺς ἐκ τῶν τοξοτῶν καὶ τοὺς ἐκ τῶν σφενδονητῶν· τούτων δὲ χρὴ τοὺς μὲν ἀπὸ τῶν ἀκοντιστῶν πέλεκυν ἔχοντας ξυλοκόπον ἀναγκάζειν στρατεύεσθαι, τοὺς δʼ ἀπὸ τῶν τοξοτῶν σμινύην, τοὺς δʼ ἀπὸ τῶν σφενδονητῶν ἄμην· τούτους δὲ ἔχοντας ταῦτα πρὸ τῶν ἁμαξῶν κατʼ ἴλας πορεύεσθαι, ὅπως ἤν τι δέῃ ὁδοποιίας, εὐθὺς ἐνεργοὶ ἦτε, καὶ ἐγὼ ἤν τι δέωμαι, ὅπως εἰδῶ ὅθεν δεῖ λαβόντα τούτοις χρῆσθαι.

6.2.37"Asker çağındaki demircileri, dülgerleri ve deri ustalarını da aletleriyle birlikte götüreceğim; ki orduda bu tür tekhnēlere de ihtiyaç olursa hiçbir şey eksik kalmasın. Bunlar silahlı saflarda görev almaktan muaf olacak; bildikleri işte ücret karşılığında isteyene hizmet ederek kendilerine ayrılan yerde kalacaklar."

6.2.37

ἄξω δὲ καὶ τοὺς ἐν τῇ στρατιωτικῇ ἡλικίᾳ σὺν τοῖς ὀργάνοις χαλκέας τε καὶ τέκτονας καὶ σκυτοτόμους, ὅπως ἄν τι δέῃ καὶ τοιούτων τεχνῶν ἐν τῇ στρατιᾷ μηδὲν ἐλλείπηται. οὗτοι δὲ ὁπλοφόρου μὲν τάξεως ἀπολελύσονται, ἃ δὲ ἐπίστανται, τῷ βουλομένῳ μισθοῦ ὑπηρετοῦντες ἐν τῷ τεταγμένῳ ἔσονται.

6.2.38"Bir tüccar da bir şeyler satmak için orduyu izlemek isterse şunu bilsin: önceden belirttiğim günler boyunca erzak satarken yakalanırsa her şeyine el konacak; bu günler geçtikten sonra ise istediği gibi satabilecek. Tüccarlardan en bol pazarı kurduğu görülen de hem müttefiklerden hem benden hediyeler ve itibar görecek."

6.2.38

ἢν δέ τις καὶ ἔμπορος βούληται ἕπεσθαι πωλεῖν τι βουλόμενος, τῶν μὲν προειρημένων ἡμερῶν τὰ ἐπιτήδεια ἔχειν ἤν τι πωλῶν ἁλίσκηται, πάντων στερήσεται· ἐπειδὰν δʼ αὗται παρέλθωσιν αἱ ἡμέραι, πωλήσει ὅπως ἂν βούληται. ὅστις δʼ ἂν τῶν ἐμπόρων πλείστην ἀγορὰν παρέχων φαίνηται, οὗτος καὶ παρὰ τῶν συμμάχων καὶ παρʼ ἐμοῦ δώρων καὶ τιμῆς τεύξεται.

6.2.39"Ticaret için daha fazla paraya ihtiyacı olduğunu düşünen olursa, kendisini tanıyan kişileri ve orduyla birlikte gideceğine kefil olacak kişileri bana getirsin, elimizdekinden alsın. Ben bunları önceden bildiriyorum; başka gerekli bir şey gören varsa bana haber versin."

6.2.39

εἰ δέ τις χρημάτων προσδεῖσθαι νομίζει εἰς ἐμπολήν, γνωστῆρας ἐμοὶ προσαγαγὼν καὶ ἐγγυητὰς ἦ μὴν πορεύσεσθαι σὺν τῇ στρατιᾷ, λαμβανέτω ὧν ἡμεῖς ἔχομεν. ἐγὼ μὲν δὴ ταῦτα προαγορεύω· εἰ δέ τίς τι καὶ ἄλλο δέον ἐνορᾷ, πρὸς ἐμὲ σημαινέτω.

6.2.40"Şimdi gidip hazırlanın; ben de yola çıkış için kurban sunacağım. Tanrıların işaretleri olumlu olunca haber vereceğiz. O zaman herkes söylediğim şeyleri yanına almış olarak, belirlenen yerde, komutanlarının yanında bulunmalı."

6.2.40

καὶ ὑμεῖς μὲν ἀπιόντες συσκευάζεσθε, ἐγὼ δὲ θύσομαι ἐπὶ τῇ ὁρμῇ· ὅταν δὲ τὰ τῶν θεῶν καλῶς ἔχῃ, σημανοῦμεν. παρεῖναι δὲ χρὴ ἅπαντας τὰ προειρημένα ἔχοντας εἰς τὴν τεταγμένην χώραν πρὸς τοὺς ἡγεμόνας αὐτῶν.

6.2.41"Siz komutanlar da, her biriniz kendi birliğini hazır ettikten sonra hep birlikte yanıma gelin; ki her biriniz yerinizi öğrenesiniz."

6.2.41

ὑμεῖς δὲ οἱ ἡγεμόνες τὴν ἑαυτοῦ ἕκαστος τάξιν εὐτρεπισάμενος πρὸς ἐμὲ πάντες συμβάλλετε, ἵνα τὰς ἑαυτῶν ἕκαστοι χώρας καταμάθητε.

6.3.13. Bölüm

Bunu duyunca askerler hazırlanmaya, Kyros da kurban sunmaya başladı. Kurbanlar olumlu çıkınca ordusuyla yola koyuldu. İlk gün ordugâhı olabildiğince yakın bir yere kurdu; ki bir şeyi unutan olursa dönüp alsın, bir eksiğini fark eden olursa onu da tamamlasın.

6.3.1

ἀκούσαντες δὲ ταῦτα οἱ μὲν συνεσκευάζοντο, ὁ δὲ Κῦρος ἐθύετο. ἐπεὶ δὲ καλὰ τὰ ἱερὰ ἦν, ὡρμᾶτο σὺν τῷ στρατεύματι· καὶ τῇ μὲν πρώτῃ ἡμέρᾳ ἐξεστρατοπεδεύσατο ὡς δυνατὸν ἐγγύτατα, ὅπως εἴ τίς τι ἐπιλελησμένος εἴη, μετέλθοι, καὶ εἴ τίς τι ἐνδεόμενος γνοίη, τοῦτο ἐπιπαρασκευάσαιτο.

6.3.2Kyaksares Medlerin üçte biriyle geride kaldı, ki yurtları da korumasız kalmasın. Kyros ise olabildiğince hızlı ilerliyordu. En önde atlıları tutuyor, onların da önüne keşif erleri ve gözcüler koyup bunları durmadan önündeki, en iyi görüş veren yüksek yerlere çıkarıyordu. Onların ardından ağırlıkları getiriyordu; düzlük yerlerde yük arabalarından ve yük hayvanlarından birçok kol oluşturuyordu. Arkadan piyade safları geliyordu; ağırlıklardan geride kalan olursa, o noktaya rastlayan komutanlar yürüyüşün aksamaması için ilgileniyordu.

6.3.2

Κυαξάρης μὲν οὖν τῶν Μήδων ἔχων τὸ τρίτον μέρος κατέμενεν, ὡς μηδὲ τὰ οἴκοι ἔρημα εἴη. ὁ δὲ Κῦρος ἐπορεύετο ὡς ἐδύνατο τάχιστα, τοὺς ἱππέας μὲν πρώτους ἔχων, καὶ πρὸ τούτων διερευνητὰς καὶ σκοποὺς αἰεὶ ἀναβιβάζων ἐπὶ τὰ πρόσθεν εὐσκοπώτατα· μετὰ δὲ τούτους ἦγε τὰ σκευοφόρα, ὅπου μὲν πεδινὸν εἴη, πολλοὺς ὁρμαθοὺς ποιούμενος τῶν ἁμαξῶν καὶ τῶν σκευοφόρων· ὄπισθεν δὲ ἡ φάλαγξ ἐφεπομένη, εἴ τι τῶν σκευοφόρων ὑπολείποιτο, οἱ προστυγχάνοντες τῶν ἀρχόντων ἐπεμέλοντο ὡς μὴ κωλύοιντο πορεύεσθαι.

6.3.3Yolun daraldığı yerlerde ağırlıkları ortaya alıyor, silahlılar iki yandan yürüyordu; bir aksaklık olursa o noktaya gelen askerler ilgileniyordu. Birlikler çoğu zaman ağırlıklarını yanlarında götürerek yürüyordu; çünkü zorunlu bir engel çıkmadıkça bütün yük taşıyıcılarına kendi birliklerinin yanında gitmeleri emredilmişti.

6.3.3

ὅπου δὲ στενωτέρα εἴη ἡ ὁδός, διὰ μέσου ποιούμενοι τὰ σκευοφόρα ἔνθεν καὶ ἔνθεν ἐπορεύοντο οἱ ὁπλοφόροι· καὶ εἴ τι ἐμποδίζοι, οἱ κατὰ ταῦτα γιγνόμενοι τῶν στρατιωτῶν ἐπεμέλοντο. ἐπορεύοντο δὲ ὡς τὰ πολλὰ αἱ τάξεις παρʼ ἑαυταῖς ἔχουσαι τὰ σκευοφόρα· ἐπετέτακτο γὰρ πᾶσι τοῖς σκευοφόροις κατὰ τὴν ἑαυτῶν ἑκάστους τάξιν ἰέναι, εἰ μή τι ἀναγκαῖον ἀποκωλύοι.

6.3.4Her birlik komutanının yük taşıyıcısı, kendi birliğinin adamlarınca tanınan bir işaret taşıyarak önden gidiyordu. Böylece toplu hâlde yürüyorlar, herkes kendi adamlarının geride kalmaması için büyük özen gösteriyordu. Böyle yapıldığı için birbirlerini aramaları gerekmiyordu; her şey el altında olduğundan daha güvende kalıyor, askerler de ihtiyaç duydukları şeylere daha çabuk ulaşıyordu.

6.3.4

καὶ σημεῖον δὲ ἔχων ὁ τοῦ ταξιάρχου σκευοφόρος ἡγεῖτο γνωστὸν τοῖς τῆς ἑαυτοῦ τάξεως· ὥστε ἁθρόοι ἐπορεύοντο, ἐπεμελοῦντό τε ἰσχυρῶς ἕκαστος τῶν ἑαυτοῦ ὡς μὴ ὑπολείποιντο. καὶ οὕτω ποιούντων οὔτε ζητεῖν ἔδει ἀλλήλους ἅμα τε παρόντα ἅπαντα καὶ σαώτερα ἦν καὶ θᾶττον τὰ δέοντα εἶχον οἱ στρατιῶται.

6.3.5Önden giden gözcüler, ovada ot ve odun toplayan insanlar gördüklerini sandılar; aynı türden yük taşıyan başka yük hayvanları, otlayan hayvanlar da gördüler. İlerilere bakınca da havaya yükselen ya bir duman ya bir toz bulutu fark ettiklerini sandılar. Bütün bunlardan düşman ordusunun yakınlarda bir yerde olduğunu hemen hemen anladılar.

6.3.5

ὡς δʼ οἱ προϊόντες σκοποὶ ἔδοξαν ἐν τῷ πεδίῳ ὁρᾶν ἀνθρώπους λαμβάνοντας καὶ χιλὸν καὶ ξύλα, καὶ ὑποζύγια δὲ ἑώρων ἕτερα τοιαῦτα ἄγοντα, τὰ δὲ καὶ νεμόμενα, καὶ τὰ πρόσω αὖ ἀφορῶντες ἐδόκουν καταμανθάνειν μετεωριζόμενον ἢ καπνὸν ἢ κονιορτόν, ἐκ τούτων πάντων σχεδὸν ἐγίγνωσκον ὅτι εἴη που πλησίον τὸ στράτευμα τῶν πολεμίων.

6.3.6Gözcü başı hemen birini bunu Kyros'a haber vermeye gönderdi. Kyros bunu duyunca gözcülere, o gözetleme yerlerinde kalıp gördükleri her yeni şeyi bildirmelerini emretti. Bir atlı birliğini de ileri gönderip ovadaki insanlardan bazılarını yakalamaya çalışmalarını buyurdu, ki durumu daha açık öğrensinler.

6.3.6

εὐθὺς οὖν πέμπει τινὰ ὁ σκόπαρχος ἀγγελοῦντα ταῦτα τῷ Κύρῳ. ὁ δὲ ἀκούσας ταῦτα ἐκείνους μὲν ἐκέλευσε μένοντας ἐπὶ ταύταις ταῖς σκοπαῖς ὅ τι ἂν ἀεὶ καινὸν ὁρῶσιν ἐξαγγέλλειν· τάξιν δʼ ἔπεμψεν ἱππέων εἰς τὸ πρόσθεν καὶ ἐκέλευσε πειραθῆναι συλλαβεῖν τινας τῶν ἀνὰ τὸ πεδίον ἀνθρώπων, ὅπως σαφέστερον μάθοιεν τὸ ὄν.

6.3.7Görevlendirilenler bunu yaptılar. Kyros ise iyice yaklaşmadan önce gerekli gördüğü her şeyi hazırlasınlar diye ordunun geri kalanını olduğu yerde yerleştirdi. Önce öğle yemeği yemelerini, sonra saflarında kalıp verilecek emre hazır olmalarını buyurdu.

6.3.7

οἱ μὲν δὴ ταχθέντες τοῦτο ἔπραττον. αὐτὸς δὲ τὸ ἄλλο στράτευμα αὐτοῦ κατεχώριζεν, ὅπως παρασκευάσαιντο ὅσα ᾤετο χρῆναι πρὶν πάνυ ὁμοῦ εἶναι. καὶ πρῶτον μὲν ἀριστᾶν παρηγγύησεν, ἔπειτα δὲ μένοντας ἐν ταῖς τάξεσι τὸ παραγγελλόμενον προνοεῖν·

6.3.8Yemekten sonra atlıların, piyadelerin ve savaş arabalarının komutanlarını, makinelerin, ağırlıkların ve kapalı arabaların başındakileri de toplantıya çağırdı; bunlar da toplandılar.

6.3.8

ἐπεὶ δὲ ἠρίστησαν, συνεκάλεσε καὶ ἱππέων καὶ πεζῶν καὶ ἁρμάτων ἡγεμόνας, καὶ τῶν μηχανῶν δὲ καὶ τῶν σκευοφόρων τοὺς ἄρχοντας καὶ τῶν ἁρμαμαξῶν· καὶ οὗτοι μὲν συνῇσαν.

6.3.9Ovaya akın edenler de birkaç kişiyi yakalayıp getirdiler. Yakalananlar Kyros'un sorularına cevap verirken ordugâhtan geldiklerini, karakolları geçip kimi ot kimi odun toplamak için ilerlediklerini söylediler; ordu çok kalabalık olduğundan her şey kıtmış.

6.3.9

οἱ δὲ καταδραμόντες εἰς τὸ πεδίον συλλαβόντες ἀνθρώπους ἤγαγον· οἱ δὲ ληφθέντες ἀνερωτώμενοι ὑπὸ τοῦ Κύρου ἔλεγον ὅτι ἀπὸ τοῦ στρατοπέδου εἶεν, προεληλυθότες ἐπὶ χιλόν, οἱ δʼ ἐπὶ ξύλα, παρελθόντες τὰς προφυλακάς· διὰ γὰρ τὸ πλῆθος τοῦ στρατοῦ σπάνια πάντʼ εἶναι.

6.3.10Kyros bunu duyunca, "Ordu buradan ne kadar uzakta?" diye sordu. "İki parasang kadar," dediler. Ardından Kyros, "Orada bizden söz ediliyor muydu?" diye sordu. "Vallahi, hem de çok," dediler; "artık yakında olduğunuz, üzerlerine geldiğiniz konuşuluyordu." "Peki," dedi Kyros, "geldiğimizi duyunca seviniyorlar mıydı?" Bunu orada bulunanlar duysun diye sormuştu. "Vallahi hayır," dediler; "sevinmek bir yana, canları çok sıkılıyordu."

6.3.10

καὶ ὁ Κῦρος ταῦτα ἀκούσας, πόσον δέ, ἔφη, ἄπεστιν ἐνθένδε τὸ στράτευμα; οἱ δʼ ἔλεγον· ὡς δύο παρασάγγας. ἐπὶ τούτοις ἤρετο ὁ Κύρος· ἡμῶν δʼ, ἔφη, λόγος τις ἦν παρʼ αὐτοῖς; ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφασαν, καὶ πολύς γε ὡς ἐγγὺς ἤδη εἶτε προσιόντες. τί οὖν; ἔφη ὁ Κῦρος, ἦ καὶ ἔχαιρον ἀκούοντες ἰόντας; τοῦτο δὲ ἐπήρετο τῶν παρόντων ἕνεκα. οὐ μὰ Δίʼ, εἶπον ἐκεῖνοι, οὐ μὲν δὴ ἔχαιρον, ἀλλὰ καὶ μάλα ἠνιῶντο.

6.3.11"Şimdi ne yapıyorlar?" dedi Kyros. "Savaş düzenine giriyorlar," dediler; "dün de, önceki gün de aynı şeyi yapıyorlardı." "Onları kim düzene sokuyor?" dedi Kyros. "Kroisos'un kendisi," dediler, "yanında bir Yunan, bir de bir Med var; bu Med'in sizin taraftan kaçmış bir sürgün olduğu söyleniyordu." Kyros da, "Ey yüce Zeus," dedi, "keşke onu istediğim gibi ele geçirmek bana nasip olsa!"

6.3.11

νῦν δʼ, ἔφη ὁ Κῦρος, τί ποιοῦσιν; ἐκτάττονται, ἔφασαν· καὶ ἐχθὲς δὲ καὶ τρίτην ἡμέραν τὸ αὐτὸ τοῦτο ἔπραττον. ὁ δὲ τάττων, ἔφη ὁ Κῦρος, τίς ἐστιν; οἱ δὲ ἔφασαν· αὐτός τε Κροῖσος καὶ σὺν αὐτῷ Ἕλλην τις ἀνήρ, καὶ ἄλλος δέ τις Μῆδος· οὗτος μέντοι ἐλέγετο φυγὰς εἶναι παρʼ ὑμῶν. καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· ἀλλʼ, ὦ Ζεῦ μέγιστε, λαβεῖν μοι γένοιτο αὐτὸν ὡς ἐγὼ βούλομαι.

6.3.12Bunun üzerine esirleri götürmelerini emretti ve orada bulunanlara bir şey söylemeye hazırlandı. Tam o sırada gözcü başının yanından bir başkası geldi ve ovada büyük bir atlı birliğinin göründüğünü söyledi. "Bizce," dedi, "bu orduyu görmek için at sürüyorlar. Bu birliğin önünden otuz kadar başka atlı da epeyce önde ilerliyor, hem de doğrudan bize doğru; belki güçleri yeterse gözetleme yerini ele geçirmek istiyorlar. Biz o gözetleme yerinde yalnızca on kişiyiz."

6.3.12

ἐκ τούτου τοὺς μὲν αἰχμαλώτους ἀπάγειν ἐκέλευσεν, εἰς δὲ τοὺς παρόντας ὡς λέξων τι ἀνήγετο. ἐν τούτῳ δὲ παρῆν ἄλλος αὖ παρὰ τοῦ σκοπάρχου, λέγων ὅτι ἱππέων τάξις μεγάλη ἐν τῷ πεδίῳ προφαίνοιτο· καὶ ἡμεῖς μέν, ἔφη, εἰκάζομεν ἐλαύνειν αὐτοὺς βουλομένους ἰδεῖν τόδε τὸ στράτευμα. καὶ γὰρ πρὸ τῆς τάξεως ταύτης ἄλλοι ὡς τριάκοντα ἱππεῖς συχνὸν προελαύνουσι, καὶ μέντοι, ἔφη, κατʼ αὐτοὺς ἡμᾶς, ἴσως βουλόμενοι λαβεῖν, ἢν δύνωνται, τὴν σκοπήν· ἡμεῖς δʼ ἐσμὲν μία δεκὰς οἱ ἐπὶ ταύτης τῆς σκοπῆς.

6.3.13Kyros, yanında her zaman bulunan atlılardan bazılarına gözetleme yerinin altına at sürüp düşmana görünmeden kıpırdamadan beklemelerini emretti. "Bizim on kişilik birliğimiz gözetleme yerini bırakınca," dedi, "ortaya çıkıp gözetleme yerine tırmananların üzerine saldırın. Büyük birlikten gelenler size zarar vermesin diye de, Hystaspas, sen bin atlıyı alıp onlara karşı çık ve düşman birliğinin karşısında görün. Ama hiçbir şekilde gözden uzak bir yere kadar kovalama; gözetleme yerlerinin elimizde kalmasını sağladıktan sonra geri dön. Eğer bazıları sağ ellerini kaldırarak size doğru at sürerse, o adamları dostça karşılayın."

6.3.13

καὶ ὁ Κῦρος ἐκέλευσε τῶν περὶ αὐτὸν ἀεὶ ὄντων ἱππέων ἐλάσαντας ὑπὸ τὴν σκοπὴν ἀδήλους τοῖς πολεμίοις ἀτρεμίαν ἔχειν. ὅταν δʼ, ἔφη, ἡ δεκὰς ἡ ἡμετέρα λείπῃ τὴν σκοπήν, ἐξαναστάντες ἐπίθεσθε τοῖς ἀναβαίνουσιν ἐπὶ τὴν σκοπήν. ὡς δὲ ὑμᾶς μὴ λυπῶσιν οἱ ἀπὸ τῆς μεγάλης τάξεως, ἀντέξελθε σύ, ἔφη, ὦ Ὑστάσπα, τὴν χιλιοστὺν τῶν ἱππέων λαβὼν καὶ ἐπιφάνηθι ἐναντίος τῇ τῶν πολεμίων τάξει. διώξῃς δὲ μηδαμῇ εἰς ἀφανές, ἀλλʼ ὅπως αἱ σκοπαί σοι διαμένωσιν ἐπιμεληθεὶς πάριθι. ἂν δʼ ἄρα ἀνατείναντές τινες τὰς δεξιὰς προσελαύνωσιν ὑμῖν, δέχεσθε φιλίως τοὺς ἄνδρας.

6.3.14Hystaspas gidip silahlandı; Kyros'un emir verdiği atlılar da söylendiği gibi hemen at sürdüler. Daha gözetleme yerlerinin berisindeyken, uzun zaman önce casus olarak gönderilmiş olan Susalı kadının bekçisi, uşaklarıyla birlikte karşılarına çıktı.

6.3.14

ὁ μὲν δὴ Ὑστάσπας ἀπιὼν ὡπλίζετο· οἱ δʼ ὑπηρέται ἤλαυνον εὐθὺς ὡς ἐκέλευσεν. ἀπαντᾷ δʼ αὐτοῖς καὶ δὴ ἐντὸς τῶν σκοπῶν σὺν τοῖς θεράπουσιν ὁ πεμφθεὶς πάλαι κατάσκοπος, ὁ φύλαξ τῆς Σουσίδος γυναικός.

6.3.15Kyros bunu duyunca oturduğu yerden fırlayıp onu karşıladı ve elini sıktı. Ötekiler ise hiçbir şey bilmedikleri için, doğal olarak, bu işe şaşıp kalmışlardı; ta ki Kyros şöyle diyene dek: "Dostlar, bize çok değerli bir adam geldi. Artık herkesin bu adamın yaptıklarını bilmesi gerekir. O ne çirkin bir şeye yenik düştüğü için ne de benden korktuğu için gitti; düşmanın işlerini öğrenip bize gerçeği açıkça bildirsin diye onu ben gönderdim."

6.3.15

ὁ μὲν οὖν Κῦρος ὡς ἤκουσεν, ἀναπηδήσας ἐκ τῆς ἕδρας ὑπήντα τε αὐτῷ καὶ ἐδεξιοῦτο· οἱ δὲ ἄλλοι, ὥσπερ εἰκὸς μηδὲν εἰδότας, ἐκπεπληγμένοι ἦσαν τῷ πράγματι, ἕως Κῦρος εἶπεν· ἄνδρες φίλοι, ἥκει ἡμῖν ἀνὴρ ἄριστος. νῦν γὰρ ἤδη πάντας ἀνθρώπους δεῖ εἰδέναι τὰ τούτου ἔργα. οὗτος οὔτε αἰσχροῦ ἡττηθεὶς οὐδενὸς ᾤχετο οὔτʼ ἐμὲ φοβηθείς, ἀλλʼ ὑπʼ ἐμοῦ πεμφθεὶς ὅπως ἡμῖν μαθὼν τὰ τῶν πολεμίων σαφῶς τὰ ὄντα ἐξαγγείλειεν.

6.3.16"Araspas, sana verdiğim sözleri hatırlıyorum ve bunları şuradakilerin hepsiyle birlikte yerine getireceğim. Dostlar, sizin de hepinizin onu iyi bir adam olarak onurlandırmanız haktır; çünkü bizim iyiliğimiz için hem tehlikeye atıldı hem de kendisine ağır gelen bir suçlamaya katlandı."

6.3.16

ἃ μὲν οὖν ἐγώ σοι ὑπεσχόμην, ὦ Ἀράσπα, μέμνημαί τε καὶ ἀποδώσω σὺν τούτοις πᾶσι. δίκαιον δὲ καὶ ὑμᾶς ἅπαντας, ὦ ἄνδρες, τοῦτον τιμᾶν ὡς ἀγαθὸν ἄνδρα· ἐπὶ γὰρ τῷ ἡμετέρῳ ἀγαθῷ καὶ ἐκινδύνευσε καὶ αἰτίαν ὑπέσχεν, ᾗ ἐβαρύνετο.

6.3.17Bunun üzerine herkes Araspas'ı kucakladı, elini sıktı. Kyros bu kadarının yeterli olduğunu söyleyip, "Araspas," dedi, "şimdi bilmemiz gereken şeyleri anlat; gerçekten hiçbir şeyi eksiltme, düşmanın gücünü de küçültme. Çünkü büyük sanıp küçük görmek, küçük diye duyup daha güçlü bulmaktan iyidir."

6.3.17

ἐκ τούτου δὴ πάντες ἠσπάζοντο τὸν Ἀράσπαν καὶ ἐδεξιοῦντο. εἰπόντος δὲ Κύρου ὅτι τούτων μὲν τοίνυν εἴη ἅλις, ἃ δὲ καιρὸς ἡμῖν εἰδέναι, ταῦτʼ, ἔφη, διηγοῦ, ὦ Ἀράσπα· καὶ μηδὲν ἐλάττου τοῦ ἀληθοῦς μηδὲ μείου τὰ τῶν πολεμίων. κρεῖττον γὰρ μείζω οἰηθέντας μείονα ἰδεῖν ἢ μείω ἀκούσαντας ἰσχυρότερα εὑρίσκειν.

6.3.18"Doğrusu," dedi Araspas, "ordunun büyüklüğünü olabildiğince kesin öğrenmek için elimden geleni yaptım; çünkü düzen kurulurken bizzat orada bulunup yardım ettim." "Demek ki," dedi Kyros, "yalnızca sayılarını değil, düzenlerini de biliyorsun." "Vallahi," dedi Araspas, "savaşı nasıl yapmayı tasarladıklarını da biliyorum." "Yine de," dedi Kyros, "önce bize sayılarını kısaca söyle."

6.3.18

καὶ μήν, ἔφη ὁ Ἀράσπας, ὡς ἂν ἀσφαλέστατά γε εἰδείην ὁπόσον τὸ στράτευμά ἐστιν ἐποίουν· συνεξέταττον γὰρ παρὼν αὐτός. σὺ μὲν ἄρα, ἔφη ὁ Κῦρος, οὐ τὸ πλῆθος μόνον οἶσθα, ἀλλὰ καὶ τὴν τάξιν αὐτῶν. ἐγὼ μὲν ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη ὁ Ἀράσπας, καὶ ὡς διανοοῦνται τὴν μάχην ποιεῖσθαι. ἀλλʼ ὅμως, ἔφη ὁ Κῦρος, τὸ πλῆθος ἡμῖν πρῶτον εἰπὲ ἐν κεφαλαίῳ.

6.3.19"Onlar, Mısırlılar dışında, piyadesiyle atlısıyla otuz sıra derinlikte dizilmiş olarak kırk stadion kadar bir cepheyi kaplıyorlar. Ne kadar yer tuttuklarını öğrenmeye çok özen gösterdim," dedi.

6.3.19

ἐκεῖνοι τοίνυν, ἔφη, πάντες τεταγμένοι ἐπὶ τριάκοντα τὸ βάθος καὶ πεζοὶ καὶ ἱππεῖς πλὴν τῶν Αἰγυπτίων ἐπέχουσιν ἀμφὶ τὰ τετταράκοντα στάδια· πάνυ γάρ μοι, ἔφη, ἐμέλησεν ὥστε εἰδέναι ὁπόσον κατεῖχον χωρίον.

6.3.20"Mısırlılar nasıl dizilmiş?" dedi Kyros; "çünkü 'Mısırlılar dışında' dedin." "Onları on binbaşılar, her on bin kişilik birlik her yönden yüzer kişi olacak şekilde dizdiler; çünkü kendi yurtlarında da saf düzeninin âdetinin bu olduğunu söylediler. Kroisos onların böyle dizilmesine pek istemeyerek razı oldu; çünkü senin ordunu kanatlardan olabildiğince aşmak istiyordu." "Bunu neden istiyor?" dedi Kyros. "Vallahi artan kısımla seni kuşatmak için," dedi. Kyros da, "Ama kuşatanlar kuşatılıp kuşatılmayacaklarını bilemezler," dedi.

6.3.20

οἱ δʼ Αἰγύπτιοι, ἔφη ὁ Κῦρος, πῶς εἰσι τεταγμένοι; ὅτι εἶπας πλὴν τῶν Αἰγυπτίων. τούτους δὲ οἱ μυρίαρχοι ἔταττον εἰς ἑκατὸν πανταχῇ τὴν μυριοστὺν ἑκάστην· τοῦτον γὰρ σφίσι καὶ οἴκοι νόμον ἔφασαν εἶναι τῶν τάξεων. καὶ ὁ Κροῖσος μέντοι μάλα ἄκων συνεχώρησεν αὐτοῖς οὕτω τάττεσθαι· ἐβούλετο γὰρ ὅτι πλεῖστον ὑπερφαλαγγῆσαι τοῦ σοῦ στρατεύματος. πρὸς τί δή, ἔφη ὁ Κῦρος, τοῦτο ἐπιθυμῶν; ὡς ναὶ μὰ Δίʼ, ἔφη, τῷ περιττῷ κυκλωσόμενος. καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· ἀλλʼ οὔτοι ἂν εἰδεῖεν εἰ οἱ κυκλούμενοι κυκλωθεῖεν.

6.3.21"Senden öğrenmemiz gerekenleri duyduk. Siz, dostlar, şöyle yapmalısınız: şimdi buradan ayrılınca atlarınızın ve kendi silahlarınızı gözden geçirin; çünkü çoğu zaman küçük bir eksik yüzünden adam da at da araba da işe yaramaz hâle gelir. Yarın sabah erkenden, ben kurban sunarken, önce insanlar da atlar da yemeğini yesin; ki ne zaman ne yapmak gerekirse bu yüzden eksiğimiz olmasın. Sonra sen, Arsamas, […] sağ kanadı şimdi tuttuğun gibi tut; öteki on binbaşılar da şimdiki yerlerinizde kalın. Mücadele bu kadar yaklaşmışken hiçbir arabanın atlarını değiştirmenin zamanı değildir. Birlik ve bölük komutanlarına da, her bölüğü iki sıralı olarak saf düzenine yerleştirmelerini bildirin." Her bölük yirmi dört kişiydi.

6.3.21

ἀλλʼ ἃ μὲν παρὰ σοῦ καιρὸς μαθεῖν, ἀκηκόαμεν· ὑμᾶς δὲ χρή, ὦ ἄνδρες, οὕτω ποιεῖν· νῦν μὲν ἐπειδὰν ἐνθένδε ἀπέλθητε, ἐπισκέψασθε καὶ τὰ τῶν ἵππων καὶ τὰ ὑμῶν αὐτῶν ὅπλα· πολλάκις γὰρ μικροῦ ἐνδείᾳ καὶ ἀνὴρ καὶ ἵππος καὶ ἅρμα ἀχρεῖον γίγνεται· αὔριον δὲ πρῴ, ἕως ἂν ἐγὼ θύωμαι, πρῶτον μὲν χρὴ ἀριστῆσαι καὶ ἄνδρας καὶ ἵππους, ὅπως ὅ τι ἂν πράττειν ἀεὶ καιρὸς ᾖ μὴ τούτου ἡμῖν ἐνδέῃ· ἔπειτα δὲ σύ, ἔφη, ὦ Ἀρσάμα, […] , τὸ δεξιὸν κέρας ἔχε ὥσπερ καὶ ἔχεις, καὶ οἱ ἄλλοι μυρίαρχοι ᾗπερ νῦν ἔχετε· ὁμοῦ δὲ τοῦ ἀγῶνος ὄντος οὐδενὶ ἅρματι καιρὸς ἵππους μεταζευγνύναι. παραγγείλατε δὲ τοῖς ταξιάρχοις καὶ λοχαγοῖς ἐπὶ φάλαγγος καθίστασθαι εἰς δύο ἔχοντας ἕκαστον τὸν λόχον. ὁ δὲ λόχος ἦν ἕκαστος εἴκοσι τέτταρες.

6.3.22On binbaşılardan biri, "Kyros," dedi, "bu kadar derin bir safa karşı bu kadar az sıra hâlinde dizilmişken yeterince dayanabileceğimizi mi düşünüyorsun?" Kyros da şöyle dedi: "Peki sence silahlarıyla düşmana erişemeyecek kadar derin saflar ne düşmana zarar verir ne de müttefiklere fayda sağlar, öyle değil mi?"

6.3.22

καί τις εἶπε τῶν μυριάρχων· καὶ δοκοῦμέν σοι, ἔφη, ὦ Κῦρε, ἱκανῶς ἕξειν εἰς τοσούτους τεταγμένοι πρὸς οὕτω βαθεῖαν φάλαγγα; καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· αἱ δὲ βαθύτεραι φάλαγγες ἢ ὡς ἐξικνεῖσθαι τοῖς ὅπλοις τῶν ἐναντίων τί σοι, ἔφη, δοκοῦσιν ἢ τοὺς πολεμίους βλάπτειν ἢ τοὺς συμμάχους ὠφελεῖν;

6.3.23"Ben," dedi, "yüz sıra derinlikteki bu ağır piyadelerin on bin sıra derinlikte dizilmesini tercih ederim; çünkü o zaman pek az kişiyle savaşmak zorunda kalırız. Benim safa vereceğim derinlikle ise, sanırım safın bütününü savaşa katacak ve her parçasını ötekine yardımcı kılacağım."

6.3.23

ἐγὼ μὲν γάρ, ἔφη, τοὺς εἰς ἑκατὸν τούτους ὁπλίτας εἰς μυρίους ἂν μᾶλλον βουλοίμην τετάχθαι· οὕτω γὰρ ἂν ἐλαχίστοις μαχοίμεθα. ἐξ ὅσων μέντοι ἐγὼ τὴν φάλαγγα βαθυνῶ οἴομαι ὅλην ἐνεργὸν καὶ σύμμαχον ποιήσειν αὐτὴν ἑαυτῇ.

6.3.24"Zırhlıların arkasına mızrakçıları, mızrakçıların arkasına da okçuları koyacağım. Çünkü göğüs göğüse hiçbir çarpışmaya dayanamayacaklarını kendileri de kabul eden adamları kim ön sıraya koyar? Ama zırhlıları önlerinde siper olarak bulunca yerlerinde duracaklar; kimi mızrak atarak kimi ok atarak, öndekilerin hepsinin üstünden düşmanı hırpalayacaklar. Düşmana verilen her zarar, belli ki müttefiklerin yükünü o kadar hafifletir."

6.3.24

ἀκοντιστὰς μὲν ἐπὶ τοῖς θωρακοφόροις τάξω, ἐπὶ δὲ τοῖς ἀκοντισταῖς τοὺς τοξότας. τούτους γὰρ πρωτοστάτας μὲν τί ἄν τις τάττοι, οἳ καὶ αὐτοὶ ὁμολογοῦσι μηδεμίαν μάχην ἂν ὑπομεῖναι ἐκ χειρός; προβεβλημένοι δὲ τοὺς θωρακοφόρους μενοῦσί τε, καὶ οἱ μὲν ἀκοντίζοντες, οἱ δὲ τοξεύοντες, ὑπὲρ τῶν πρόσθεν πάντων λυμανοῦνται τοὺς πολεμίους. ὅ τι δʼ ἂν κακουργῇ τις τοὺς ἐναντίους, δῆλον ὅτι παντὶ τούτῳ τοὺς συμμάχους κουφίζει.

6.3.25"En arkaya da artçı denen adamları koyacağım. Nasıl ki bir ev sağlam bir temel duvarı olmadan da, çatısı olmadan da hiçbir işe yaramazsa, saf da ön sıradakiler ve son sıradakiler iyi olmadıkça hiçbir işe yaramaz."

6.3.25

τελευταίους μέντοι στήσω τοὺς ἐπὶ πᾶσι καλουμένους. ὥσπερ γὰρ οἰκίας οὔτε ἄνευ λιθολογήματος ὀχυροῦ οὔτε ἄνευ τῶν στέγειν ποιούντων οὐδὲν ὄφελος, οὕτως οὐδὲ φάλαγγος οὔτʼ ἄνευ τῶν πρώτων οὔτʼ ἄνευ τῶν τελευταίων, εἰ μὴ ἀγαθοὶ ἔσονται, ὄφελος οὐδέν.

6.3.26"Siz söylediğim gibi dizilin; siz hafif kalkanlıların komutanları, bölüklerinizi bunların arkasına aynı şekilde yerleştirin; siz okçuların komutanları da hafif kalkanlıların arkasına aynı şekilde."

6.3.26

ἀλλʼ ὑμεῖς τʼ, ἔφη, ὡς παραγγέλλω τάττεσθε, καὶ ὑμεῖς οἱ τῶν πελταστῶν ἄρχοντες ἐπὶ τούτοις ὡσαύτως τοὺς λόχους καθίστατε, καὶ ὑμεῖς οἱ τῶν τοξοτῶν ἐπὶ τοῖς πελτασταῖς ὡσαύτως.

6.3.27"Sen, artçıların komutanı, adamlarını en arkada tutarak onlara şunu emret: her biri önündekileri gözetsin; görevini yapanları yüreklendirsin, gevşeyenleri sertçe tehdit etsin; biri ihanet etmek için arkasını dönerse onu ölümle cezalandırsın. Çünkü ön sıradakilerin işi, arkalarından gelenleri sözle de işle de cesaretlendirmektir; en arkaya dizilen sizler ise korkaklara düşmandan gelecek korkudan daha büyük bir korku salmalısınız."

6.3.27

σὺ δέ, ὃς τῶν ἐπὶ πᾶσιν ἄρχεις, τελευταίους ἔχων τοὺς ἄνδρας παράγγελλε τοῖς σαυτοῦ ἐφορᾶν τε ἑκάστῳ τοὺς καθʼ αὑτὸν καὶ τοῖς μὲν τὸ δέον ποιοῦσιν ἐπικελεύειν, τοῖς δὲ μαλακυνομένοις ἀπειλεῖν ἰσχυρῶς· ἢν δέ τις στρέφηται προδιδόναι θέλων, θανάτῳ ζημιοῦν. ἔργον γάρ ἐστι τοῖς μὲν πρωτοστάταις θαρρύνειν τοὺς ἑπομένους καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ· ὑμᾶς δὲ δεῖ τοὺς ἐπὶ πᾶσι τεταγμένους πλείω φόβον παρέχειν τοῖς κακοῖς τοῦ ἀπὸ τῶν πολεμίων.

6.3.28"Siz bunları yapın. Sen, Euphratas, makinelerin başında bulunduğuna göre, kuleleri çeken çiftlerin safın olabildiğince yakınından izlemesini sağla."

6.3.28

καὶ ὑμεῖς μὲν ταῦτα ποιεῖτε. σὺ δέ, ὦ Εὐφράτα, ὃς ἄρχεις τῶν ἐπὶ ταῖς μηχαναῖς, οὕτω ποίει ὅπως τὰ ζεύγη τὰ τοὺς πύργους ἄγοντα ἕψεται ὡς ἐγγύτατα τῆς φάλαγγος.

6.3.29"Sen, Daukhos, ağırlıkların komutanı olarak bu türden bütün kalabalığı kulelerin arkasından getir; görevlilerin de vaktinden önce ilerleyenleri ya da geride kalanları sıkı cezalandırsın."

6.3.29

σὺ δʼ, ὦ Δαοῦχε, ὃς ἄρχεις τῶν σκευοφόρων, ἐπὶ τοῖς πύργοις ἄγε πάντα τὸν τοιοῦτον στρατόν· οἱ δὲ ὑπηρέται σου ἰσχυρῶς κολαζόντων τοὺς προϊόντας τοῦ καιροῦ ἢ λειπομένους.

6.3.30"Sen, Kardukhos, kadınları taşıyan kapalı arabaların komutanı olarak bunları ağırlıkların arkasına, en sona yerleştir. Bütün bunların ardımızdan gelmesi hem kalabalık bir ordu izlenimi verecek, hem bize pusu kurma imkânı sağlayacak, hem de düşman bizi kuşatmaya çalışırsa onu çemberi daha geniş tutmaya zorlayacak. Ne kadar geniş bir alanı çevirmeye çalışırlarsa o kadar zayıf düşmeleri kaçınılmazdır."

6.3.30

σὺ δέ, ὦ Καρδοῦχε, ὃς ἄρχεις τῶν ἁρμαμαξῶν αἳ ἄγουσι τὰς γυναῖκας, κατάστησον αὐτὰς τελευταίας ἐπὶ τοῖς σκευοφόροις. ἑπόμενα γὰρ ταῦτα πάντα καὶ πλήθους δόξαν παρέξει καὶ ἐνεδρεύειν ἡμῖν ἐξουσία ἔσται, καὶ τοὺς πολεμίους, ἢν κυκλοῦσθαι πειρῶνται, μείζω τὴν περιβολὴν ἀναγκάσει ποιεῖσθαι· ὅσῳ δʼ ἂν μεῖζον χωρίον περιβάλλωνται, τοσούτῳ ἀνάγκη αὐτοὺς ἀσθενεστέρους γίγνεσθαι.

6.3.31"Siz böyle yapın. Siz, Artaozos ile Artagerses, her biriniz yanınızdaki bin piyadeyi bunların arkasında tutun."

6.3.31

καὶ ὑμεῖς μὲν οὕτω ποιεῖτε· σὺ δέ, ὦ Ἀρτάοζε καὶ Ἀρταγέρσα, τὴν χιλιοστὺν ἑκάτερος τῶν σὺν ὑμῖν πεζῶν ἐπὶ τούτοις ἔχετε.

6.3.32"Siz de, Pharnukhos ile Asiadatas, her birinizin komuta ettiği bin atlıyı saflara katmayın; kapalı arabaların arkasında ayrı olarak silahlanın. Sonra öteki komutanlarla birlikte yanıma gelin. İlk savaşacak olanlar sizmişsiniz gibi hazırlanmalısınız."

6.3.32

καὶ σύ, ὦ Φαρνοῦχε καὶ Ἀσιαδάτα, τὴν τῶν ἱππέων χιλιοστὺν ἧς ἑκάτερος ἄρχει ὑμῶν μὴ συγκατατάττετε εἰς τὴν φάλαγγα, ἀλλʼ ὄπισθεν τῶν ἁρμαμαξῶν ἐξοπλίσθητε καθʼ ὑμᾶς αὐτούς· ἔπειτα πρὸς ἐμὲ ἥκετε σὺν τοῖς ἄλλοις ἡγεμόσιν. οὕτω δὲ δεῖ ὑμᾶς παρεσκευάσθαι ὡς πρώτους δεῆσον ἀγωνίζεσθαι.

6.3.33"Sen, develerin üstündeki adamların komutanı, kapalı arabaların arkasında düzen al ve Artagerses sana ne emrederse onu yap."

6.3.33

καὶ σὺ δὲ ὁ ἄρχων τῶν ἐπὶ ταῖς καμήλοις ἀνδρῶν, ὄπισθεν τῶν ἁρμαμαξῶν ἐκτάττου· ποίει δʼ ὅ τι ἄν σοι παραγγέλλῃ Ἀρταγέρσης.

6.3.34"Siz savaş arabalarının komutanları, aranızda kura çekin; kurası çıkan, emrindeki yüz arabayı safın önüne yerleştirsin. Öteki iki yüzlük araba birliğinden biri ordunun sağ yanında, öbürü sol yanında sıra hâlinde kanatlardan safı izlesin." Kyros düzeni böyle kurdu.

6.3.34

ὑμεῖς δʼ οἱ τῶν ἁρμάτων ἡγεμόνες διακληρωσάμενοι, ὁ μὲν λαχὼν ὑμῶν πρὸ τῆς φάλαγγος τὰ μεθʼ ἑαυτοῦ ἑκατὸν ἔχων ἅρματα καταστησάτω· αἱ δʼ ἕτεραι ἑκατοστύες τῶν ἁρμάτων, ἡ μὲν κατὰ τὸ δεξιὸν πλευρὸν τῆς στρατιᾶς στοιχοῦσα ἑπέσθω τῇ φάλαγγι ἐπὶ κέρως, ἡ δὲ κατὰ τὸ εὐώνυμον. Κῦρος μὲν οὕτω διέταττεν.

6.3.35Susalıların kralı Abradatas ise şöyle dedi: "Kyros, sen başka türlü uygun görmezsen, karşı safın tam karşısındaki yeri gönüllü olarak üstlenirim."

6.3.35

Ἀβραδάτας δὲ ὁ Σούσων βασιλεὺς εἶπεν· ἐγώ σοι, Κῦρε, ἐθελούσιος ὑφίσταμαι τὴν κατὰ πρόσωπον τῆς ἀντίας φάλαγγος τάξιν ἔχειν, εἰ μή τί σοι ἄλλο δοκεῖ.

6.3.36Kyros ona hayran kalıp elini sıktı, sonra öteki arabaların başındaki Perslere, "Siz de buna razı mısınız?" diye sordu. Onlar bu yeri bırakmanın kendilerine yakışmayacağını söyleyince aralarında kura çektirdi; kura Abradatas'a, üstlenmek istediği yeri düşürdü ve Abradatas Mısırlıların karşısına geldi.

6.3.36

καὶ ὁ Κῦρος ἀγασθεὶς αὐτὸν καὶ δεξιωσάμενος ἐπήρετο τοὺς ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἅρμασι Πέρσας· ἦ καὶ ὑμεῖς, ἔφη, ταῦτα συγχωρεῖτε; ἐπεὶ δʼ ἐκεῖνοι ἀπεκρίναντο ὅτι οὐ καλὸν εἴη ταῦτα ὑφίεσθαι, διεκλήρωσεν αὐτούς, καὶ ἔλαχεν ὁ Ἀβραδάτας ᾗπερ ὑφίστατο, καὶ ἐγένετο κατὰ τοὺς Αἰγυπτίους.

6.3.37O zaman gidip önceden söylenen işlerle ilgilendiler, akşam yemeğini hazırladılar, nöbetçiler koyup uyudular.

6.3.37

τότε μὲν δὴ ἀπιόντες καὶ ἐπιμεληθέντες ὧν προεῖπον ἐδειπνοποιοῦντο καὶ φυλακὰς καταστησάμενοι ἐκοιμήθησαν.

6.4.14. Bölüm

Ertesi sabah erkenden Kyros kurban sunuyordu. Ordunun geri kalanı ise kahvaltı edip tanrılara şarap sunduktan sonra silahlanıyordu: çok sayıda güzel gömlek, çok sayıda güzel zırh ve miğfer kuşandılar. Atlara da alın ve göğüs koruyucuları takıyorlardı; binek atlarına uyluk koruyucuları, arabaya koşulanlara da böğür koruyucuları. Öyle ki bütün ordu tunçla parlıyor, kırmızı giysilerle çiçek açmış gibi duruyordu.

6.4.1

τῇ δʼ ὑστεραίᾳ πρῲ Κῦρος μὲν ἐθύετο, ὁ δʼ ἄλλος στρατὸς ἀριστήσας καὶ σπονδὰς ποιησάμενος ἐξωπλίζετο πολλοῖς μὲν καὶ καλοῖς χιτῶσι, πολλοῖς δὲ καὶ καλοῖς θώραξι καὶ κράνεσιν· ὥπλιζον δὲ καὶ ἵππους προμετωπιδίοις καὶ προστερνιδίοις· καὶ τοὺς μὲν μονίππους παραμηριδίοις, τοὺς δʼ ὑπὸ τοῖς ἅρμασιν ὄντας παραπλευριδίοις· ὥστε ἤστραπτε μὲν χαλκῷ, ἤνθει δὲ φοινικίσι πᾶσα ἡ στρατιά.

6.4.2Abradatas'ın dört çeki oklu, sekiz atlı arabası da pek güzel süslenmişti. Abradatas kendi ülkelerinin âdeti olan keten zırhı giymek üzereyken Pantheia ona altın bir zırh, altın bir miğfer, kolluklar, bileklerine geniş bilezikler, ayaklarına kadar inen, eteği pilili mor bir gömlek ve sümbül rengine boyanmış bir sorguç getirdi. Bunları kocasından gizli, onun silahlarının ölçüsünü alarak yaptırmıştı.

6.4.2

καὶ τῷ Ἀβραδάτᾳ δὲ τὸ τετράρρυμον ἅρμα καὶ ἵππων ὀκτὼ παγκάλως ἐκεκόσμητο. ἐπεὶ δʼ ἔμελλε τὸν λινοῦν θώρακα, ὃς ἐπιχώριος ἦν αὐτοῖς, ἐνδύεσθαι, προσφέρει αὐτῷ ἡ Πάνθεια ⟨χρυσοῦν⟩ καὶ χρυσοῦν κράνος καὶ περιβραχιόνια καὶ ψέλια πλατέα περὶ τοὺς καρποὺς τῶν χειρῶν καὶ χιτῶνα πορφυροῦν ποδήρη στολιδωτὸν τὰ κάτω καὶ λόφον ὑακινθινοβαφῆ. ταῦτα δʼ ἐποιήσατο λάθρᾳ τοῦ ἀνδρὸς ἐκμετρησαμένη τὰ ἐκείνου ὅπλα.

6.4.3Abradatas bunları görünce şaşırdı ve Pantheia'ya sordu: "Karıcığım, yoksa bu silahları bana kendi mücevherlerini bozdurup mu yaptırdın?" "Vallahi hayır," dedi Pantheia, "hiç değilse en değerlisini bozdurmadım; çünkü sen, bana göründüğün gibi başkalarına da görünürsen benim en büyük süsüm olacaksın." Bunu söylerken bir yandan da silahları ona giydiriyordu; belli etmemeye çalışıyordu ama gözyaşları yanaklarından süzülüyordu.

6.4.3

ὁ δὲ ἰδὼν ἐθαύμασέ τε καὶ ἐπήρετο τὴν Πάνθειαν· οὐ δήπου, ὦ γύναι, συγκόψασα τὸν σαυτῆς κόσμον τὰ ὅπλα μοι ἐποιήσω; μὰ Δίʼ, ἔφη ἡ Πάνθεια, οὔκουν τόν γε πλείστου ἄξιον· σὺ γὰρ ἔμοιγε, ἢν καὶ τοῖς ἄλλοις φανῇς οἷόσπερ ἐμοὶ δοκεῖς εἶναι, μέγιστος κόσμος ἔσῃ. ταῦτα δὲ λέγουσα ἅμα ἐνέδυε τὰ ὅπλα, καὶ λανθάνειν μὲν ἐπειρᾶτο, ἐλείβετο δὲ αὐτῇ τὰ δάκρυα κατὰ τῶν παρειῶν.

6.4.4Abradatas daha önce de görülmeye değer biriydi; bu silahları kuşanınca, tabiatı da buna elverdiğinden, son derece güzel ve soylu göründü. Yardımcı arabacının elinden dizginleri alıp artık arabaya binmeye hazırlandı.

6.4.4

ἐπεὶ δὲ καὶ πρόσθεν ὢν ἀξιοθέατος ὁ Ἀβραδάτας ὡπλίσθη τοῖς ὅπλοις τούτοις, ἐφάνη μὲν κάλλιστος καὶ ἐλευθεριώτατος, ἅτε καὶ τῆς φύσεως ὑπαρχούσης· λαβὼν δὲ παρὰ τοῦ ὑφηνιόχου τὰς ἡνίας παρεσκευάζετο ὡς ἀναβησόμενος ἤδη ἐπὶ τὸ ἅρμα.

6.4.5Bu sırada Pantheia orada bulunanların hepsine uzaklaşmalarını söyleyip şöyle dedi: "Abradatas, şimdiye dek kocasını kendi psykhēsinden daha değerli tutan bir kadın olduysa, sanırım benim de onlardan biri olduğumu biliyorsun. O hâlde bunu tek tek anlatmama ne gerek var? Sanırım yaptıklarım sana şimdi söyleyeceğim sözlerden daha inandırıcı gelmiştir."

6.4.5

ἐν δὲ τούτῳ ἡ Πάνθεια ἀποχωρῆσαι κελεύσασα τοὺς παρόντας πάντας ἔλεξεν· ἀλλʼ ὅτι μέν, ὦ Ἀβραδάτα, εἴ τις καὶ ἄλλη πώποτε γυνὴ τὸν ἑαυτῆς ἄνδρα μεῖζον τῆς αὑτῆς ψυχῆς ἐτίμησεν, οἶμαί σε γιγνώσκειν ὅτι καὶ ἐγὼ μία τούτων εἰμί. τί οὖν ἐμὲ δεῖ καθʼ ἓν ἕκαστον λέγειν; τὰ γὰρ ἔργα οἶμαί σοι πιθανώτερα παρεσχῆσθαι τῶν νῦν λεχθέντων λόγων.

6.4.6"Yine de sana karşı duygularım bildiğin gibi olduğu hâlde, benim ve senin sevgin üzerine sana yemin ederim: iyi bir adam olduğunu gösterip ölürsen seninle birlikte toprağa girmeyi, utanç içindeki bir adamla utanç içinde yaşamaya tercih ederim. Ben seni de kendimi de en güzel şeylere layık gördüm."

6.4.6

ὅμως δὲ οὕτως ἔχουσα πρὸς σὲ ὥσπερ σὺ οἶσθα, ἐπομνύω σοι τὴν ἐμὴν καὶ σὴν φιλίαν ἦ μὴν ἐγὼ βούλεσθαι ἂν μετὰ σοῦ ἀνδρὸς ἀγαθοῦ γενομένου κοινῇ γῆν ἐπιέσασθαι μᾶλλον ἢ ζῆν μετʼ αἰσχυνομένου αἰσχυνομένη· οὕτως ἐγὼ καὶ σὲ τῶν καλλίστων καὶ ἐμαυτὴν ἠξίωκα.

6.4.7"Bence Kyros'a da büyük bir minnet borcumuz var: esir düşüp ona ayrıldığımda beni ne bir köle gibi sahiplenmeyi ne de özgür bir kadın olarak onursuz bir sıfatla yanında tutmayı uygun gördü; beni bir kardeşinin karısı gibi kabul edip senin için korudu."

6.4.7

καὶ Κύρῳ δὲ μεγάλην τινὰ δοκῶ ἡμᾶς χάριν ὀφείλειν, ὅτι με αἰχμάλωτον γενομένην καὶ ἐξαιρεθεῖσαν αὑτῷ οὔτε ὡς δούλην ἠξίωσε κεκτῆσθαι οὔτε ὡς ἐλευθέραν ἐν ἀτίμῳ ὀνόματι, διεφύλαξε δὲ σοὶ ὥσπερ ἀδελφοῦ γυναῖκα λαβών.

6.4.8"Üstelik beni koruyan Araspas ondan ayrılınca, sana haber göndermeme izin verirse, Araspas'tan çok daha güvenilir ve çok daha iyi bir adam olarak senin ona geleceğine söz verdim."

6.4.8

πρὸς δὲ καὶ ὅτε Ἀράσπας ἀπέστη αὐτοῦ ὁ ἐμὲ φυλάττων, ὑπεσχόμην αὐτῷ, εἴ με ἐάσειε πρὸς σὲ πέμψαι, ἥξειν αὐτῷ σὲ πολὺ Ἀράσπου ἄνδρα καὶ πιστότερον καὶ ἀμείνονα.

6.4.9Pantheia bunları söyledi. Abradatas onun sözlerine hayran kalıp başına dokundu ve gözlerini göğe kaldırarak dua etti: "Ey yüce Zeus, Pantheia'ya layık bir koca, bizi onurlandıran Kyros'a da layık bir dost olarak görünmemi nasip et!" Bunu söyleyince arabanın sürücü yerinin kapısından arabaya bindi.

6.4.9

ἡ μὲν ταῦτα εἶπεν· ὁ δὲ Ἀβραδάτας ἀγασθεὶς τοῖς λόγοις καὶ θιγὼν αὐτῆς τῆς κεφαλῆς ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπηύξατο· ἀλλʼ, ὦ Ζεῦ μέγιστε, δός μοι φανῆναι ἀξίῳ μὲν Πανθείας ἀνδρί, ἀξίῳ δὲ Κύρου φίλῳ τοῦ ἡμᾶς τιμήσαντος. ταῦτʼ εἰπὼν κατὰ τὰς θύρας τοῦ ἁρματείου δίφρου ἀνέβαινεν ἐπὶ τὸ ἅρμα.

6.4.10O binince yardımcı arabacı sürücü yerinin kapısını kapattı. Pantheia onu artık başka türlü kucaklayamayacağı için arabanın korkuluğunu öptü. Araba ilerlemeye başladı; Pantheia da Abradatas'a belli etmeden ardından gidiyordu. Sonunda Abradatas dönüp onu gördü ve şöyle dedi:

6.4.10

ἐπεὶ δὲ ἀναβάντος αὐτοῦ κατέκλεισε τὸν δίφρον ὁ ὑφηνίοχος, οὐκ ἔχουσα ἡ Πάνθεια πῶς ἂν ἔτι ἄλλως ἀσπάσαιτο αὐτόν, κατεφίλησε τὸν δίφρον· καὶ τῷ μὲν προῄει ἤδη τὸ ἅρμα, ἡ δὲ λαθοῦσα αὐτὸν συνεφείπετο, ἕως ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν αὐτὴν Ἀβραδάτας εἶπε·

6.4.11"Yüreğini ferah tut, Pantheia; hoşça kal, artık geri dön." Bunun üzerine hadımlar ve hizmetçi kadınlar onu alıp kapalı arabaya götürdüler, yatırıp üzerini çadır örtüsüyle örttüler. İnsanlar ise, Abradatas da arabası da güzel bir manzara olduğu hâlde, Pantheia gidene kadar ona bakamamışlardı.

6.4.11

θάρρει, Πάνθεια, καὶ χαῖρε καὶ ἄπιθι ἤδη. ἐκ τούτου δὴ οἱ εὐνοῦχοι καὶ αἱ θεράπαιναι λαβοῦσαι ἀπῆγον αὐτὴν εἰς τὴν ἁρμάμαξαν καὶ κατακλίναντες κατεκάλυψαν τῇ σκηνῇ. οἱ δὲ ἄνθρωποι, καλοῦ ὄντος τοῦ θεάματος τοῦ τε Ἀβραδάτου καὶ τοῦ ἅρματος, οὐ πρόσθεν ἐδύναντο θεάσασθαι αὐτὸν πρὶν ἡ Πάνθεια ἀπῆλθεν.

6.4.12Kyros'un kurbanları olumlu çıkıp ordu da onun emrettiği gibi dizilince, Kyros birbiri ardınca gözetleme yerleri tutarak komutanları toplantıya çağırdı ve şöyle dedi:

6.4.12

ὡς δʼ ἐκεκαλλιερήκει μὲν ὁ Κῦρος, ἡ δὲ στρατιὰ παρετέτακτο αὐτῷ ὥσπερ παρήγγειλε, κατέχων σκοπὰς ἄλλας πρὸ ἄλλων συνεκάλεσε τοὺς ἡγεμόνας καὶ ἔλεξεν ὧδε.

6.4.13"Dostlar ve müttefikler, tanrılar kurbanlarda bize, önceki zaferi verdikleri zamanki işaretlerin aynısını gösteriyor. Ben de size, hatırlarsanız mücadeleye çok daha yürekli gideceğinizi düşündüğüm şeyleri hatırlatmak istiyorum."

6.4.13

ἄνδρες φίλοι καὶ σύμμαχοι, τὰ μὲν ἱερὰ οἱ θεοὶ ἡμῖν φαίνουσιν οἷάπερ ὅτε τὴν πρόσθεν νίκην ἔδοσαν· ὑμᾶς δʼ ἐγὼ βούλομαι ἀναμνῆσαι ὧν μοι δοκεῖτε μεμνημένοι πολὺ ἂν εὐθυμότεροι εἰς τὸν ἀγῶνα ἰέναι.

6.4.14"Siz savaş işlerinde düşmandan çok daha fazla çalıştınız; onlardan çok daha uzun süredir birlikte yetişip birlikte düzen aldınız ve birlikte zafer kazandınız. Düşmanların çoğu ise birlikte yenildi. İki taraftan da henüz savaşmamış olanlara gelince, düşmanın tarafındakiler yanlarındakilerin hain olduğunu biliyor; bizim tarafımızdaki sizler ise müttefiklerine yardım etmeye istekli adamlarla birlikte savaşacağınızı biliyorsunuz."

6.4.14

ἠσκήκατε μὲν γὰρ τὰ εἰς τὸν πόλεμον πολὺ μᾶλλον τῶν πολεμίων, συντέτραφθε δὲ καὶ συντέταχθε ἐν τῷ αὐτῷ πολὺ πλείω ἤδη χρόνον ἢ οἱ πολέμιοι καὶ συννενικήκατε μετʼ ἀλλήλων· τῶν δὲ πολεμίων οἱ πολλοὶ συνήττηνται μεθʼ αὑτῶν, οἱ δὲ ἀμάχητοι ἑκατέρων οἱ μὲν τῶν πολεμίων ἴσασιν ὅτι προδότας τοὺς παραστάτας ἔχουσιν, ὑμεῖς δὲ οἱ μεθʼ ἡμῶν ἴστε ὅτι μετὰ θελόντων τοῖς συμμάχοις ἀρήγειν μαχεῖσθε.

6.4.15"Birbirine güvenenlerin yerlerinden ayrılmadan tek yürek savaşması beklenir; birbirine güvenmeyenler ise ister istemez her biri en çabuk nasıl kaçıp kurtulacağını düşünür."

6.4.15

εἰκὸς δὲ τοὺς μὲν πιστεύοντας ἀλλήλοις ὁμόνως μάχεσθαι μένοντας, τοὺς δὲ ἀπιστοῦντας ἀναγκαῖον βουλεύεσθαι πῶς ἂν ἕκαστοι τάχιστα ἐκποδὼν γένοιντο.

6.4.16"Haydi dostlar, düşmanın üzerine yürüyelim. Elimizde düşmanın korumasız arabalarına karşı zırhlı arabalar, aynı şekilde korumasız atlılara ve atlara karşı da zırhlı atlılar ve atlar var; göğüs göğüse savaşacağız."

6.4.16

ἴωμεν δή, ὦ ἄνδρες, ἐπὶ τοὺς πολεμίους, ἅρματα μὲν ἔχοντες ὡπλισμένα πρὸς ἄοπλα τὰ τῶν πολεμίων, ὡς δʼ αὔτως καὶ ἱππέας καὶ ἵππους ὡπλισμένους πρὸς ἀόπλους, ὡς ἐκ χειρὸς μάχεσθαι.

6.4.17"Piyadelerin çoğu, daha önce de savaştığınız adamlar. Mısırlıların ise silahlanmaları da dizilişleri de aynı ölçüde kötü: kalkanları bir şey yapmalarına ve görmelerine engel olacak kadar büyük; yüz sıra derinlikte dizildikleri için de, pek azı dışında birbirlerini savaşmaktan alıkoyacakları belli."

6.4.17

πεζοῖς δὲ τοῖς μὲν ἄλλοις οἷς καὶ πρόσθεν μαχεῖσθε, Αἰγύπτιοι δὲ ὁμοίως μὲν ὡπλισμένοι εἰσίν, ὁμοίως δὲ τεταγμένοι· τάς τε γὰρ ἀσπίδας μείζους ἔχουσιν ἢ ὡς ποιεῖν τι καὶ ὁρᾶν, τεταγμένοι τε εἰς ἑκατὸν δῆλον ὅτι κωλύσουσιν ἀλλήλους μάχεσθαι πλὴν πάνυ ὀλίγων.

6.4.18"İterek bizi yerimizden sökeceklerine güveniyorlarsa, önce atlara ve atların gücüyle üzerlerine sürülen demire dayanmaları gerekecek. İçlerinden biri dayansa bile, aynı anda hem atlılarla hem piyade saflarıyla hem de kulelerle nasıl savaşabilecek? Çünkü kulelerdekiler bize yardım edecek, düşmanı da vurarak savaşacakları yerde ne yapacaklarını bilemez hâle getirecekler."

6.4.18

εἰ δὲ ὠθοῦντες ἐξώσειν πιστεύουσιν, ἵπποις αὐτοὺς πρῶτον δεήσει ἀντέχειν καὶ σιδήρῳ ὑφʼ ἵππων ἰσχυριζομένῳ· ἢν δέ τις αὐτῶν καὶ ὑπομείνῃ, πῶς ἅμα δυνήσεται ἱππομαχεῖν τε καὶ φαλαγγομαχεῖν καὶ πυργομαχεῖν; καὶ γὰρ οἱ ἀπὸ τῶν πύργων ἡμῖν μὲν ἐπαρήξουσι, τοὺς δὲ πολεμίους παίοντες ἀμηχανεῖν ἀντὶ τοῦ μάχεσθαι ποιήσουσιν.

6.4.19"Hâlâ bir şeye ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız bana söyleyin; tanrıların yardımıyla hiçbir şeyden yoksun kalmayacağız. Bir şey söylemek isteyen varsa söylesin; yoksa kurbanların başına gidip kurban sunduğumuz tanrılara dua ettikten sonra birliklerinize gidin."

6.4.19

εἰ δέ τινος ἔτι ἐνδεῖσθαι δοκεῖτε, πρὸς ἐμὲ λέγετε· σὺν γὰρ θεοῖς οὐδενὸς ἀπορήσομεν. καὶ εἰ μέν τις εἰπεῖν τι βούλεται, λεξάτω· εἰ δὲ μή, ἐλθόντες πρὸς τὰ ἱερὰ καὶ προσευξάμενοι οἷς ἐθύσαμεν θεοῖς ἴτε ἐπὶ τὰς τάξεις·

6.4.20"Her biriniz, benim size hatırlattıklarımı kendi adamlarına hatırlatsın; herkes duruşuyla, yüzüyle ve sözleriyle korkusuz görünerek emrindekilere komutanlığa layık olduğunu göstersin."

6.4.20

καὶ ἕκαστος ὑμῶν ὑπομιμνῃσκέτω τοὺς μεθʼ αὑτοῦ ἅπερ ἐγὼ ὑμᾶς, καὶ ἐπιδεικνύτω τις τοῖς ἀρχομένοις ἑαυτὸν ἄξιον ἀρχῆς, ἄφοβον δεικνὺς καὶ σχῆμα καὶ πρόσωπον καὶ λόγους.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…