İçeriğe geç
Kyros'un Eğitimi

Ksenophon · Kyros'un Eğitimi

4. Kitap

4.1.11. Bölüm

Kyros orada ordusuyla bir süre bekleyip biri dışarı çıkarsa dövüşmeye hazır olduklarını gösterdi. Kimse karşılarına çıkmayınca uygun gördüğü kadar geri çekilip ordugâh kurdu. Nöbetçileri yerleştirip gözcüleri önden gönderdikten sonra ortaya çıkıp kendi askerlerini topladı ve şöyle dedi:

4.1.1

μείνας δὲ ὁ Κῦρος μέτριον χρόνον αὐτοῦ σὺν τῷ στρατεύματι καὶ δηλώσας ὅτι ἕτοιμοί εἰσι μάχεσθαι εἴ τις ἐξέρχοιτο, ὡς οὐδεὶς ἀντεξῄει, ἀπήγαγεν ὅσον ἐδόκει καλῶς ἔχειν καὶ ἐστρατοπεδεύσατο. φυλακὰς δὲ καταστησάμενος καὶ σκοποὺς προπέμψας, στὰς εἰς τὸ μέσον συνεκάλεσε τοὺς ἑαυτοῦ στρατιώτας καὶ ἔλεξε τοιάδε.

4.1.2"Persler, önce ben tanrıları elimden geldiğince övüyorum, sanırım siz de hepiniz öyle yapıyorsunuz; çünkü hem zafer kazandık hem kurtulduk. Bunlar için elimizdeki şeylerden tanrılara şükran sunuları sunmalıyız. Ben şimdiden hepinizi birlikte övüyorum; çünkü bu iş hepinizin elinde güzelce tamamlandı. Her birinizin neye layık olduğunu ise, öğrenmem gerekenlerden öğrendiğimde, o zaman her birinize hakkını hem sözle hem işle vermeye çalışacağım."

4.1.2

ἄνδρες Πέρσαι, πρῶτον μὲν τοὺς θεοὺς ἐγὼ ἐπαινῶ ὅσον δύναμαι, καὶ ὑμεῖς δὲ πάντες, οἶμαι· νίκης τε γὰρ τετυχήκαμεν καὶ σωτηρίας. τούτων μὲν οὖν χρὴ χαριστήρια ὧν ἂν ἔχωμεν τοῖς θεοῖς ἀποτελεῖν. ἐγὼ δὲ σύμπαντας μὲν ὑμᾶς ἤδη ἐπαινῶ· τὸ γὰρ γεγενημένον ἔργον σύμπασιν ὑμῖν καλῶς ἀποτετέλεσται· ὧν δʼ ἕκαστος ἄξιος, ἐπειδὰν παρʼ ὧν προσήκει πύθωμαι, τότε τὴν ἀξίαν ἑκάστῳ καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ πειράσομαι ἀποδιδόναι.

4.1.3"Ama bana en yakın olan yüzbaşı Khrysantas'ı başkalarından sormama gerek yok; nasıl davrandığını kendim biliyorum. Başka bakımlardan sanırım hepinizin yaptığını yaptı. Ama ben onu adıyla çağırıp geri çekilme emri verdiğimde, kılıcını bir düşmana vurmak için kaldırmış olduğu halde bana hemen itaat etti; yapmak üzere olduğu şeyi bırakıp emredileni yaptı. Hem kendisi geri çekildi hem öbürlerine çok çabuk emir iletti. Öyle ki düşman bizim geri çekildiğimizi fark edip yaylarını germeden ve mızraklarını fırlatmadan önce birliğini ok menzilinin dışına çıkarmıştı. Böylece itaat ettiği için hem kendisi zarar görmedi hem adamlarını zarar görmeden çıkardı."

4.1.3

τὸν δʼ ἐμοῦ ἐγγύτατα ταξίαρχον Χρυσάνταν οὐδὲν ἄλλων δέομαι πυνθάνεσθαι, ἀλλʼ αὐτὸς οἶδα οἷος ἦν· τὰ μὲν γὰρ ἄλλα ὅσαπερ οἶμαι καὶ πάντες ὑμεῖς ἐποιεῖτε· ἐπεὶ δʼ ἐγὼ παρηγγύησα ἐπανάγειν καλέσας αὐτὸν ὀνομαστί, ἀνατεταμένος οὗτος τὴν μάχαιραν ὡς παίσων πολέμιον ὑπήκουσέ τε ἐμοὶ εὐθὺς ἀφείς τε ὃ ἔμελλε ποιεῖν τὸ κελευόμενον ἔπραττεν· αὐτός τε γὰρ ἐπανῆγε καὶ τοῖς ἄλλοις μάλα ἐπισπερχῶς παρηγγύα· ὥστʼ ἔφθασεν ἔξω βελῶν τὴν τάξιν ποιήσας πρὶν τοὺς πολεμίους κατανοῆσαι ὅτι ἀνεχωροῦμεν καὶ τόξα ἐντείνασθαι καὶ τὰ παλτὰ ἐπαφεῖναι· ὥστε αὐτός τε ἀβλαβὴς καὶ τοὺς αὑτοῦ ἄνδρας ἀβλαβεῖς διὰ τὸ πείθεσθαι παρέχεται.

4.1.4"Başkalarının da yaralandığını görüyorum; ne zaman yaralandıklarını inceledikten sonra onlar hakkındaki kanaatimi açıklayacağım. Khrysantas'ı ise savaş işlerinde çalışkan, aklı başında, emir almaya da emir vermeye de yetenekli biri olarak şimdiden bir binlik komutanlığıyla onurlandırıyorum. Tanrı başka bir iyilik de verdiğinde onu o zaman da unutmayacağım."

4.1.4

ἄλλους δʼ, ἔφη, ὁρῶ τετρωμένους, περὶ ὧν ἐγὼ σκεψάμενος ἐν ὁποίῳ χρόνῳ ἐτρώθησαν, τότε τὴν γνώμην περὶ αὐτῶν ἀποφανοῦμαι. Χρυσάνταν δὲ ὡς καὶ ἐργάτην τῶν ἐν πολέμῳ καὶ φρόνιμον καὶ ἄρχεσθαι ἱκανὸν καὶ ἄρχειν χιλιαρχίᾳ μὲν ἤδη τιμῶ· ὅταν δὲ καὶ ἄλλο τι ἀγαθὸν ὁ θεὸς δῷ, οὐδὲ τότε ἐπιλήσομαι αὐτοῦ.

4.1.5"Hepinize de bir şey hatırlatmak istiyorum: bu savaşta şimdi gördüklerinizi aklınızdan hiç çıkarmayın. Ki kendi içinizde hep şunu değerlendirebilesiniz: canları aretē mi daha çok kurtarır, kaçış mı? Dövüşmek isteyenler mi daha kolay kurtulur, istemeyenler mi? Kazanmak nasıl bir haz verir? Bunları şimdi, hem tecrübesini edinmiş olarak hem de iş daha yeni olup bitmişken, en iyi biçimde değerlendirebilirsiniz."

4.1.5

καὶ πάντας δὲ βούλομαι ὑμᾶς, ἔφη, ὑπομνῆσαι· ἃ γὰρ νῦν εἴδετε ἐν τῇ μάχῃ τῇδε, ταῦτα ἐνθυμούμενοι μήποτε παύεσθε, ἵνα παρʼ ὑμῖν αὐτοῖς αἰεὶ κρίνητε πότερον ἡ ἀρετὴ μᾶλλον ἢ ἡ φυγὴ σῴζει τὰς ψυχὰς καὶ πότερον οἱ μάχεσθαι ἐθέλοντες ῥᾷον ἀπαλλάττουσιν ἢ οἱ οὐκ ἐθέλοντες, καὶ ποίαν τινὰ ἡδονὴν τὸ νικᾶν παρέχει· ταῦτα γὰρ νῦν ἄριστʼ ἂν κρίναιτε πεῖράν τε αὐτῶν ἔχοντες καὶ ἄρτι γεγενημένου τοῦ πράγματος.

4.1.6"Bunları hep düşünürseniz daha iyi olursunuz. Şimdi tanrıların sevdiği, iyi ve itidalli adamlar olarak yemeğinizi yiyin, tanrılara sunu içkisi dökün, zafer ilahisini başlatın, bir yandan da verilecek emirlere hazır olun."

4.1.6

καὶ ταῦτα μέν, ἔφη, ἀεὶ διανοούμενοι βελτίους ἂν εἴητε· νῦν δὲ ὡς θεοφιλεῖς καὶ ἀγαθοὶ καὶ σώφρονες ἄνδρες δειπνοποιεῖσθε καὶ σπονδὰς τοῖς θεοῖς ποιεῖσθε καὶ παιᾶνα ἐξάρχεσθε καὶ ἅμα τὸ παραγγελλόμενον προνοεῖτε.

4.1.7Bunu söyleyip atına bindi, Kyaksares'in yanına gitti; beklenebileceği gibi onunla birlikte sevindi, oradaki durumu gördü, bir ihtiyacı olup olmadığını sordu, sonra kendi ordusuna döndü. Kyros'un adamları da yemeklerini yiyip gerektiği gibi nöbetçileri yerleştirdikten sonra uyudular.

4.1.7

εἰπὼν δὲ ταῦτα ἀναβὰς ἐπὶ τὸν ἵππον ἤλασε καὶ πρὸς Κυαξάρην ἐλθὼν καὶ συνησθεὶς ἐκείνῳ κοινῇ ὡς εἰκὸς καὶ ἰδὼν τἀκεῖ καὶ ἐρόμενος εἴ τι δέοιτο, ἀπήλαυνεν εἰς τὸ αὑτοῦ στράτευμα. καὶ οἱ μὲν δὴ ἀμφὶ Κῦρον δειπνοποιησάμενοι καὶ φυλακὰς καταστησάμενοι ὡς ἔδει ἐκοιμήθησαν.

4.1.8Asurlular ise komutanları ve onunla birlikte en iyi adamlarının hemen hepsi öldüğü için hep birden yılgınlığa düşmüştü; birçoğu da gece ordugâhtan kaçıyordu. Kroisos ve öbür müttefikleri de bunu görünce yılgınlığa düştüler. Her şey zordu; ama hepsini en çok yılgınlığa düşüren, ordunun önderi olan halkın yüreğinin bozulmuş olmasıydı. Böylece ordugâhı bırakıp gece çekip gittiler.

4.1.8

οἱ δὲ Ἀσσύριοι, ἅτε καὶ τεθνηκότος τοῦ ἄρχοντος καὶ σχεδὸν σὺν αὐτῷ τῶν βελτίστων, ἠθύμουν μὲν πάντες, πολλοὶ δὲ καὶ ἀπεδίδρασκον αὐτῶν τῆς νυκτὸς ἐκ τοῦ στρατοπέδου. ὁρῶντες δὲ ταῦτα ὅ τε Κροῖσος καὶ οἱ ἄλλοι σύμμαχοι αὐτῶν ἠθύμουν· πάντα μὲν γὰρ ἦν χαλεπά· ἀθυμίαν δὲ πλείστην παρεῖχε πᾶσιν ὅτι τὸ ἡγούμενον τῆς στρατιᾶς φῦλον διέφθαρτο τὰς γνώμας. οὕτω δὴ ἐκλείπουσι τὸ στρατόπεδον καὶ ἀπέρχονται τῆς νυκτός.

4.1.9Gün ağarıp düşman ordugâhının boş olduğu görülünce Kyros hemen önce Persleri karşıya geçirdi. Düşman geride pek çok koyun, pek çok sığır, pek çok iyi şeyle dolu pek çok araba bırakmıştı. Bundan sonra Kyaksares'in yanındaki bütün Medler de geçti ve öğle yemeğini orada yediler.

4.1.9

ὡς δʼ ἡμέρα ἐγένετο καὶ ἔρημον ἀνδρῶν ἐφάνη τὸ τῶν πολεμίων στρατόπεδον, εὐθὺς διαβιβάζει ὁ Κῦρος τοὺς Πέρσας πρώτους· κατελέλειπτο δὲ ὑπὸ τῶν πολεμίων πολλὰ μὲν πρόβατα, πολλοὶ δὲ βόες, πολλαὶ δὲ ἅμαξαι πολλῶν ἀγαθῶν μεσταί· ἐκ δὲ τούτου διέβαινον ἤδη καὶ οἱ ἀμφὶ Κυαξάρην Μῆδοι πάντες καὶ ἠριστοποιοῦντο ἐνταῦθα.

4.1.10Yemekten sonra Kyros kendi yüzbaşılarını topladı ve şöyle dedi: "Dostlar, bana öyle geliyor ki tanrılar onları bize verirken ne iyi şeyleri, ne çok iyi şeyi elimizden kaçırıyoruz. Düşmanın bizden kaçtığını kendiniz görüyorsunuz. İstihkâmda oldukları halde onu bırakıp kaçanların, bizi düzlükte gördüklerinde yerlerinde duracaklarını kim düşünebilir? Bizi tanımadıkları halde karşımızda duramayanlar, şimdi yenildikten ve bizden pek çok kötülük gördükten sonra nasıl dayanabilirler? En iyileri ölmüşken onlardan daha kötü olanlar bizimle dövüşmeyi nasıl isterler?"

4.1.10

ἐπεὶ δὲ ἠρίστησαν, συνεκάλεσεν ὁ Κῦρος τοὺς αὑτοῦ ταξιάρχους καὶ ἔλεξε τοιάδε. οἷά μοι δοκοῦμεν καὶ ὅσα ἀγαθά, ὦ ἄνδρες, ἀφεῖναι, θεῶν ἡμῖν αὐτὰ διδόντων. νῦν γὰρ ὅτι οἱ πολέμιοι ἡμᾶς ἀποδεδράκασιν αὐτοὶ ὁρᾶτε· οἵτινες δὲ ἐν ἐρύματι ὄντες ἐκλιπόντες τοῦτο φεύγουσι, πῶς ἄν τις τούτους οἴοιτʼ ἂν μεῖναι ἰδόντας ἡμᾶς ἐν τῷ ἰσοπέδῳ; οἵτινες δὲ ἡμῶν ἄπειροι ὄντες οὐχ ὑπέμειναν, πῶς νῦν γʼ ἂν ὑπομείνειαν, ἐπεὶ ἥττηνταί τε καὶ πολλὰ κακὰ ὑφʼ ἡμῶν πεπόνθασιν; ὧν δὲ οἱ βέλτιστοι ἀπολώλασι, πῶς οἱ πονηρότεροι ἐκείνων μάχεσθαι ἂν ἡμῖν ἐθέλοιεν;

4.1.11Biri "Bu iyi şeyler bu kadar açıkça ortadayken neden bir an önce peşlerine düşmüyoruz?" dedi. Kyros da şöyle dedi: "Çünkü daha fazla ata ihtiyacımız var. Düşmanın en güçlüleri, ki ya ele geçirilmeleri ya da öldürülmeleri en çok yerinde olacak olanlar bunlardır, atlara biniyorlar. Biz tanrıların yardımıyla onları bozguna uğratmaya yeteriz, ama kovalayıp yakalamaya yetmeyiz."

4.1.11

καί τις εἶπε· τί οὖν οὐ διώκομεν ὡς τάχιστα, καταδήλων γε οὕτω τῶν ἀγαθῶν ὄντων; καὶ ὃς εἶπεν· ὅτι ἵππων προσδεόμεθα· οἱ μὲν γὰρ κράτιστοι τῶν πολεμίων, οὓς μάλιστα καιρὸς ἦν ἢ λαβεῖν ἢ κατακανεῖν, οὗτοι ἐφʼ ἵππων ὀχοῦνται· οὓς ἡμεῖς τρέπεσθαι μὲν σὺν τοῖς θεοῖς ἱκανοί, διώκοντες δὲ αἱρεῖν οὐχ ἱκανοί.

4.1.12"Öyleyse neden gidip Kyaksares'e bunu söylemiyorsun?" dediler. Kyros da "Hepiniz benimle gelin," dedi, "ki bunun hepimizin görüşü olduğunu bilsin." Bunun üzerine hepsi onunla gitti ve istedikleri şey hakkında uygun gördükleri sözleri söylediler.

4.1.12

τί οὖν, ἔφασαν, οὐκ ἐλθὼν Κυαξάρῃ λέγεις ταῦτα; καὶ ὃς εἶπε· συνέπεσθε τοίνυν μοι πάντες, ὡς εἰδῇ ὅτι πᾶσιν ἡμῖν ταῦτα δοκεῖ. ἐκ τούτου εἵποντό τε πάντες καὶ ἔλεγον οἷα ἐπιτήδεια ἐδόκουν εἶναι ὑπὲρ ὧν ἐδέοντο.

4.1.13Kyaksares ise bir yandan sözü onların açmasına adeta biraz kıskandı; bir yandan da belki yeniden tehlikeye girmemeyi doğru buldu. Çünkü kendisi sevinç ve keyif içindeydi, öbür Medlerin de çoğunun aynı şeyi yaptığını görüyordu. Neyse ki şöyle dedi:

4.1.13

καὶ ὁ Κυαξάρης ἅμα μὲν ὅτι ἐκεῖνοι ἦρχον τοῦ λόγου, ὥσπερ ὑπεφθόνει· ἅμα δʼ ἴσως καλῶς ἔχειν ἐδόκει αὐτῷ μὴ πάλιν κινδυνεύειν· καὶ γὰρ αὐτός τε περὶ εὐθυμίαν ἐτύγχανεν ὢν καὶ τῶν ἄλλων Μήδων ἑώρα πολλοὺς τὸ αὐτὸ ποιοῦντας· εἶπε δʼ οὖν ὧδε.

4.1.14"Kyros, siz Perslerin, hiçbir haz karşısında doymak bilmez bir hâle düşmemeye insanların içinde en güzel biçimde özen gösterdiğinizi hem görerek hem duyarak biliyorum. Ama bence en büyük haz karşısında kendine hâkim olmak her şeyden çok fayda sağlar. Peki insanlara, şimdi başımıza gelen talihten daha büyük hazzı ne verir?"

4.1.14

ἀλλʼ, ὦ Κῦρε, ὅτι μὲν κάλλιστα ἀνθρώπων μελετᾶτε ὑμεῖς οἱ Πέρσαι μηδὲ πρὸς μίαν ἡδονὴν ἀπλήστως διακεῖσθαι καὶ ὁρῶν καὶ ἀκούων οἶδα· ἐμοὶ δὲ δοκεῖ τῆς μεγίστης ἡδονῆς πολὺ μάλιστα συμφέρειν ἐγκρατῆ εἶναι. μείζω δὲ ἡδονὴν τί παρέχει ἀνθρώποις εὐτυχίας ἣ νῦν ἡμῖν παραγεγένηται;

4.1.15"Madem talih bize güldü, onu itidalle korursak, belki tehlikesizce mesut bir hâlde yaşlanabiliriz. Ama onu doymak bilmeden kullanıp birbiri ardına başka talihlerin peşine düşmeye kalkarsak, dikkat edin de denizdeki birçok kişinin başına geldiği söylenen şey bizim de başımıza gelmesin: talihleri yaver gittiği için yolculuğa son vermek istemeyip yok olmuşlar. Birçokları da bir zafer kazandıktan sonra başka bir zafer peşine düşüp öncekini de yitirmişler."

4.1.15

ἢν μὲν τοίνυν, ἐπεὶ εὐτυχοῦμεν, σωφρόνως διαφυλάττωμεν αὐτήν, ἴσως δυναίμεθʼ ἂν ἀκινδύνως εὐδαιμονοῦντες γηρᾶν· εἰ δʼ ἀπλήστως χρώμενοι ταύτῃ ἄλλην καὶ ἄλλην πειρασόμεθα διώκειν, ὁρᾶτε μὴ πάθωμεν ἅπερ πολλοὺς μὲν λέγουσιν ἐν θαλάττῃ πεπονθέναι, διὰ τὸ εὐτυχεῖν οὐκ ἐθέλοντας παύσασθαι πλέοντας ἀπολέσθαι· πολλοὺς δὲ νίκης τυχόντας ἑτέρας ἐφιεμένους καὶ τὴν πρόσθεν ἀποβαλεῖν.

4.1.16"Düşman bizden daha az olduğu için kaçıyor olsaydı, belki daha az olanları kovalamak da güvenli olurdu. Ama şimdi, hepimiz birlikte dövüşüp onların kaçta kaçını yendiğimizi bir düşün; geri kalanlar hiç dövüşmedi. Onları dövüşmeye zorlamazsak, hem bizi hem kendilerini tanımadıkları için, bilgisizlik ve gevşeklik yüzünden çekip gidecekler. Ama giderken de kalırken olduğundan hiç daha az tehlikede olmadıklarını anlarlarsa, dikkat edelim de onları istemeseler bile yiğit olmaya zorlamayalım."

4.1.16

καὶ γὰρ εἰ μὲν οἱ πολέμιοι ἥττους ὄντες ἡμῶν ἔφευγον, ἴσως ἂν καὶ διώκειν τοὺς ἥττους ἀσφαλῶς εἶχε. νῦν δὲ κατανόησον πόστῳ μέρει αὐτῶν πάντες μαχεσάμενοι νενικήκαμεν· οἱ δʼ ἄλλοι ἄμαχοί εἰσιν· οὓς εἰ μὲν μὴ ἀναγκάσομεν μάχεσθαι, ἀγνοοῦντες καὶ ἡμᾶς καὶ ἑαυτοὺς διʼ ἀμαθίαν καὶ μαλακίαν ἀπίασιν· εἰ δὲ γνώσονται ὅτι ἀπιόντες οὐδὲν ἧττον κινδυνεύουσιν ἢ μένοντες, ὅπως μὴ ἀναγκάσομεν αὐτούς, κἂν μὴ βούλωνται, ἀγαθοὺς γενέσθαι.

4.1.17"Çünkü bil ki sen onların karılarını ve çocuklarını ele geçirmeyi, onların bunları kurtarmayı arzuladığından daha çok arzulamıyorsun. Düşün ki yaban domuzları da görülünce, çok sayıda olsalar bile, yavrularıyla birlikte kaçarlar. Ama biri yavrularından birini avlarsa, tek başına olsa bile artık kaçmaz, onu yakalamaya çalışanın üstüne atılır."

4.1.17

ἴσθι γὰρ ὅτι οὐ σὺ μᾶλλον τὰς ἐκείνων γυναῖκας καὶ παῖδας λαβεῖν ἐπιθυμεῖς ἢ ἐκεῖνοι σῶσαι. ἐννόει δʼ ὅτι καὶ αἱ σύες ἐπειδὰν ὀφθῶσι, φεύγουσι, κἂν πολλαὶ ὦσι, σὺν τοῖς τέκνοις· ἐπειδὰν δέ τις αὐτῶν θηρᾷ τι τῶν τέκνων, οὐκέτι φεύγει οὐδʼ ἢν μία τύχῃ οὖσα, ἀλλʼ ἵεται ἐπὶ τὸν λαμβάνειν πειρώμενον.

4.1.18"Şimdi kendilerini bir istihkâma kapatarak onlardan kaçıyla dövüşmek istiyorsak o kadarını ayırıp seçmemize imkân verdiler. Ama geniş bir alanda üzerlerine gidersek ve ayrılıp kimi şimdi olduğu gibi karşıdan, kimi yandan, kimi de arkadan bize karşı koymayı öğrenirlerse, dikkat et de her birimize birçok el ve göz gerekmesin. Üstelik," dedi, "Medleri şimdi neşe içinde görürken onları yerlerinden kaldırıp tehlikeye girmeye zorlamak da istemem."

4.1.18

καὶ νῦν μὲν κατακλείσαντες ἑαυτοὺς εἰς ἔρυμα παρέσχον ἡμῖν ταμιεύεσθαι ὥσθʼ ὁπόσοις ἐβουλόμεθα αὐτῶν μάχεσθαι· εἰ δʼ ἐν εὐρυχωρίᾳ πρόσιμεν αὐτοῖς καὶ μαθήσονται χωρὶς γενόμενοι οἱ μὲν κατὰ πρόσωπον ἡμῖν ὥσπερ καὶ νῦν ἐναντιοῦσθαι, οἱ δʼ ἐκ πλαγίου, οἱ δὲ καὶ ὄπισθεν, ὅρα μὴ πολλῶν ἑκάστῳ ἡμῶν χειρῶν δεήσει καὶ ὀφθαλμῶν. προσέτι δʼ οὐδʼ ἂν ἐθέλοιμʼ, ἔφη, ἐγὼ νῦν, ὁρῶν Μήδους εὐθυμουμένους, ἐξαναστήσας ἀναγκάζειν κινδυνεύσοντας ἰέναι. 1

4.1.19Kyros sözü alıp şöyle dedi: "Sen kimseyi zorlama; yalnız benimle gelmek isteyenleri bana ver. Belki sana da, şu dostlarından her birine de, hepinizin sevineceği şeyler getirerek döneriz. Düşmanın büyük kalabalığını kovalamayacağız bile; zaten nasıl yetişebiliriz ki? Ama ordudan kopmuş ya da geride kalmış bir kısmını yakalarsak onları sana getiririz."

4.1.19

καὶ ὁ Κῦρος ὑπολαβὼν εἶπεν· ἀλλὰ σύγε μηδένα ἀναγκάσῃς, ἀλλὰ τοὺς ἐθέλοντάς μοι ἕπεσθαι δός· καὶ ἴσως ἂν σοὶ καὶ τῶν σῶν φίλων τούτων ἥκοιμεν ἑκάστῳ ἄγοντες ἐφʼ οἷς ἅπαντες εὐθυμήσεσθε. τὸ μὲν γὰρ πλῆθος ἡμεῖς γε τῶν πολεμίων οὐδὲ διωξόμεθα· πῶς γὰρ ἂν καὶ καταλάβοιμεν; ἢν δέ τι ἢ ἀπεσχισμένον τοῦ στρατεύματος λάβωμεν ἤ τι ὑπολειπόμενον, ἥξομεν πρὸς σὲ ἄγοντες.

4.1.20"Şunu da düşün: sen rica edince biz de sana iyilik olsun diye uzun bir yol geldik. Senin de bize karşılık olarak iyilik etmen adil olur; ki eve elimizde bir şeyle dönelim, hepimiz senin hazinene bakıp durmayalım."

4.1.20

ἐννόει δʼ, ἔφη, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ἐπεὶ σὺ ἐδέου, ἤλθομεν σοὶ χαριζόμενοι μακρὰν ὁδόν· καὶ σὺ οὖν ἡμῖν δίκαιος εἶ ἀντιχαρίζεσθαι, ἵνα καὶ ἔχοντές τι οἴκαδʼ ἀφικώμεθα καὶ μὴ εἰς τὸν σὸν θησαυρὸν πάντες ὁρῶμεν.

4.1.21Bunun üzerine Kyaksares şöyle dedi: "Gerçekten biri isteyerek seninle gelirse, ben de sana minnettar olurum." "Öyleyse," dedi Kyros, "benimle şu güvenilir adamlarından birini gönder; senin vereceğin talimatı söylesin." "Al da git," dedi Kyaksares, "şunlardan hangisini istersen."

4.1.21

ἐνταῦθα δὴ ἔλεξεν ὁ Κυαξάρης· ἀλλʼ εἴ γε μέντοι ἐθέλων τις ἕποιτο, καὶ χάριν ἔγωγέ σοι εἰδείην ἄν. σύμπεμψον τοίνυν μοί τινα, ἔφη, τῶν ἀξιοπίστων τούτων, ὃς ἐρεῖ ἃ ἂν σὺ ἐπιστείλῃς. λαβὼν δὴ ἴθι, ἔφη, ὅντινα ἐθέλεις τουτωνί·

4.1.22Orada bir zamanlar Kyros'un akrabası olduğunu söyleyip ondan öpücük almış olan adam da bulunuyordu. Kyros hemen "Bu bana yeter," dedi. "Öyleyse o seninle gelsin."

4.1.22

ἔνθα δὴ ἔτυχε παρὼν ὁ φήσας ποτὲ συγγενὴς αὐτοῦ εἶναι καὶ φιληθείς. εὐθὺς οὖν ὁ Κῦρος εἶπεν· ἀρκεῖ μοι, ἔφη, οὑτοσί. οὗτος τοίνυν σοι ἑπέσθω.

4.1.23"Sen de söyle," dedi Kyaksares, "kim isterse Kyros'la gitsin." Böylece Kyros adamı alıp çıktı. Dışarı çıkınca Kyros şöyle dedi: "Şimdi bana bakmaktan hoşlandığını söylediğinde doğru söyleyip söylemediğini göstereceksin." "Böyle diyorsan senden ayrılmam," dedi Med. "Peki başkalarını da hevesle çıkaracak mısın?" dedi Kyros. O da yemin edip "Zeus hakkı için," dedi, "senin de bana bakmaktan hoşlanmanı sağlayıncaya kadar."

4.1.23

καὶ λέγε σύ, ἔφη, τὸν ἐθέλοντα ἰέναι μετὰ Κύρου. οὕτω δὴ λαβὼν τὸν ἄνδρα ἐξῄει. ἐπεὶ δʼ ἐξῆλθον, ὁ Κῦρος εἶπε· νῦν δὴ σὺ δηλώσεις εἰ ἀληθῆ ἔλεγες, ὅτε ἔφης ἥδεσθαι θεώμενος ἐμέ. οὔκουν ἀπολείψομαί γέ σου, ἔφη ὁ Μῆδος, εἰ τοῦτο λέγεις. καὶ ὁ Κῦρος εἶπεν· οὐκοῦν καὶ ἄλλους, ἔφη, προθύμως ἐξάξεις; ἐπομόσας οὖν ἐκεῖνος νὴ τὸν Δίʼ, ἔφη, ἔστε γʼ ἂν ποιήσω καὶ σὲ ἐμὲ ἡδέως θεᾶσθαι.

4.1.24O zaman Kyaksares tarafından gönderilen adam başka şeylerle birlikte Medlere hevesle haberi iletti, bir de kendisinin en güzel, en iyi ve en önemlisi tanrılardan gelmiş bir adamdan ayrılmayacağını ekledi.

4.1.24

τότε δὴ καὶ ἐκπεμφθεὶς ὑπὸ τοῦ Κυαξάρου τά τε ἄλλα προθύμως ἀπήγγελλε τοῖς Μήδοις καὶ προσετίθει ὅτι αὐτός γε οὐκ ἀπολείψοιτο ἀνδρὸς καλλίστου καὶ ἀρίστου, καὶ τὸ μέγιστον, ἀπὸ θεῶν γεγονότος.

4.2.12. Bölüm

Kyros bunlarla uğraşırken, adeta tanrının bir işi olarak Hyrkanialılardan haberciler geldi. Hyrkanialılar Asurluların komşusudur, ama kalabalık bir halk değildir; bu yüzden Asurlulara tâbiydiler. O zaman da iyi atlı sayılırlardı, bugün de öyle sayılırlar. Bu yüzden Asurlular onları, Lakedaimonluların Skiritleri kullandığı gibi kullanır, ne zahmetlerde ne tehlikelerde onları hiç esirgemezlerdi. O sırada da bin kadar atlı oldukları için onlara artçılık yapmalarını buyurmuşlardı; arkadan bir tehlike gelirse kendilerinden önce onlar karşılasın diye.

4.2.1

πράττοντος δὲ τοῦ Κύρου ταῦτα θείως πως ἀφικνοῦνται ἀπὸ Ὑρκανίων ἄγγελοι. οἱ δὲ Ὑρκάνιοι ὅμοροι μὲν τῶν Ἀσσυρίων εἰσίν, ἔθνος δʼ οὐ πολύ, διὸ καὶ ὑπήκοοι ἦσαν τῶν Ἀσσυρίων· εὔιπποι δὲ καὶ τότε ἐδόκουν εἶναι καὶ νῦν ἔτι δοκοῦσιν· διὸ καὶ ἐχρῶντο αὐτοῖς οἱ Ἀσσύριοι ὥσπερ καὶ οἱ Λακεδαιμόνιοι τοῖς Σκιρίταις, οὐδὲν φειδόμενοι αὐτῶν οὔτʼ ἐν πόνοις οὔτʼ ἐν κινδύνοις· καὶ δὴ καὶ τότε ὀπισθοφυλακεῖν ἐκέλευον αὐτοὺς ὡς χιλίους ἱππέας ὄντας, ὅπως εἴ τι ὄπισθεν δεινὸν εἴη, ἐκεῖνοι πρὸ αὐτῶν τοῦτʼ ἔχοιεν.

4.2.2Hyrkanialılar en arkadan yürüyecekleri için arabalarını ve hizmetkârlarını da en arkada tutuyorlardı. Çünkü Asya'da yaşayanların çoğu, birlikte yaşadıkları kimselerle birlikte sefere çıkar. O zaman Hyrkanialılar da böyle sefere çıkmışlardı.

4.2.2

οἱ δὲ Ὑρκάνιοι, ἅτε μέλλοντες ὕστατοι πορεύεσθαι, καὶ τὰς ἁμάξας τὰς ἑαυτῶν καὶ τοὺς οἰκέτας ὑστάτους εἶχον. στρατεύονται γὰρ δὴ οἱ κατὰ τὴν Ἀσίαν ἔχοντες οἱ πολλοὶ μεθʼ ὧνπερ καὶ οἰκοῦσι· καὶ τότε δὴ ἐστρατεύοντο οὕτως οἱ Ὑρκάνιοι.

4.2.3Asurlulardan neler çektiklerini düşündüler. Şimdi komutanları ölmüştü, yenilmişlerdi, orduda korku vardı, müttefikleri de yılgınlık içindeydi ve onları bırakıp gidiyordu. Bunları düşününce, Kyros'un adamları birlikte saldırmak isterse, ayrılmanın tam vakti olduğuna karar verdiler. Kyros'a haberciler gönderdiler; çünkü bu savaştan sonra onun adı çok büyümüştü.

4.2.3

ἐννοηθέντες δὲ οἷά τε πάσχουσιν ὑπὸ τῶν Ἀσσυρίων καὶ ὅτι νῦν τεθναίη μὲν ὁ ἄρχων αὐτῶν, ἡττημένοι δʼ εἶεν, φόβος δʼ ἐνείη τῷ στρατεύματι, οἱ δὲ σύμμαχοι αὐτῶν ὡς ἀθύμως ἔχοιεν καὶ ἀπολείποιεν, ταῦτα ἐνθυμουμένοις ἔδοξεν αὐτοῖς νῦν καλὸν εἶναι ἀποστῆναι, εἰ θέλοιεν οἱ ἀμφὶ Κῦρον συνεπιθέσθαι. καὶ πέμπουσιν ἀγγέλους πρὸς Κῦρον· ἀπὸ γὰρ τῆς μάχης τὸ τούτου ὄνομα μέγιστον ηὔξητο.

4.2.4Gönderilenler Kyros'a, Asurlulardan haklı olarak nefret ettiklerini, şimdi onların üzerine gitmek isterse kendilerinin de müttefik olup ona yol göstereceklerini söylediler. Bununla birlikte, onu sefere çıkmaya en çok kışkırtmak isteyerek düşmanın durumunu anlattılar.

4.2.4

οἱ δὲ πεμφθέντες λέγουσι Κύρῳ ὅτι μισοῖέν τε τοὺς Ἀσσυρίους δικαίως, νῦν τʼ, εἰ βούλοιτο ἰέναι ἐπʼ αὐτούς, καὶ σφεῖς σύμμαχοι ὑπάρξοιεν καὶ ἡγήσοιντο· ἅμα δὲ πρὸς τούτοις διηγοῦντο τὰ τῶν πολεμίων ὡς ἔχοι, ἐπαίρειν βουλόμενοι μάλιστα στρατεύεσθαι αὐτόν.

4.2.5Kyros onlara sordu: "Peki, istihkâmlarına varmadan onlara hâlâ yetişebileceğimizi mi düşünüyorsunuz? Çünkü bizden gizlice kaçıp gitmelerini büyük bir talihsizlik sayıyoruz." Bunu onların kendileriyle olabildiğince gurur duymalarını istediği için söylüyordu.

4.2.5

καὶ ὁ Κῦρος ἐπήρετο αὐτούς· καὶ δοκεῖτε ἄν, ἔφη, ἔτι ἡμᾶς καταλαβεῖν αὐτοὺς πρὶν ἐν τοῖς ἐρύμασιν εἶναι; ἡμεῖς μὲν γάρ, ἔφη, μάλα συμφορὰν τοῦτο ἡγούμεθα ὅτι ἔλαθον ἡμᾶς ἀποδράντες. ταῦτα δʼ ἔλεγε βουλόμενος αὐτοὺς ὡς μέγιστον φρονεῖν ἐπὶ σφίσιν.

4.2.6Onlar da hafif donanımla sabah erkenden yola çıkarlarsa yarın bile yetişeceklerini söylediler; çünkü kalabalık ve arabalar yüzünden ağır ağır yürüyorlardı. "Üstelik," dediler, "önceki gece uykusuz kaldıkları için şimdi biraz ilerleyip ordugâh kurdular."

4.2.6

οἱ δὲ ἀπεκρίναντο ὅτι καὶ αὔριον, ἕωθεν εἰ εὔζωνοι πορεύοιντο, καταλήψοιντο· ὑπὸ γὰρ τοῦ ὄχλου καὶ τῶν ἁμαξῶν σχολῇ πορεύεσθαι αὐτούς· καὶ ἅμα, ἔφασαν, τὴν προτέραν νύκτα ἀγρυπνήσαντες νῦν μικρὸν προελθόντες ἐστρατοπέδευνται.

4.2.7Kyros "Söylediklerinizin doğru olduğuna bizi inandıracak bir güvenceniz var mı?" dedi. "Rehineleri," dediler, "hemen bu gece atla gidip getirmeye hazırız. Yalnız sen de bize tanrılar adına güvence ver ve elini uzat; ki senden aldığımız güvencenin aynısını öbürlerine de götürelim."

4.2.7

καὶ ὁ Κῦρος ἔφη· ἔχετε οὖν ὧν λέγετε πιστόν τι ἡμᾶς διδάσκειν ὡς ἀληθεύετε; ὁμήρους γʼ, ἔφασαν, ἐθέλομεν αὐτίκα ἐλάσαντες τῆς νυκτὸς ἀγαγεῖν· μόνον καὶ σὺ ἡμῖν πιστὰ θεῶν πεποίησο καὶ δεξιὰν δός, ἵνα φέρωμεν καὶ τοῖς ἄλλοις τὰ αὐτὰ ἅπερ ἂν αὐτοὶ λάβωμεν παρὰ σοῦ.

4.2.8Bunun üzerine onlara şu güvenceyi verdi: söylediklerini tutarlarsa onlara dost ve güvenilir kimseler gibi davranacak, yanında onlar Perslerden de Medlerden de aşağı tutulmayacaktı. Bugün de hâlâ Hyrkanialıların güven gördüğünü ve, Perslerden ve Medlerden layık görülenler gibi, yüksek görevler aldığını görmek mümkündür.

4.2.8

ἐκ τούτου τὰ πιστὰ δίδωσιν αὐτοῖς ἦ μήν, ἐὰν ἐμπεδώσωσιν ἃ λέγουσιν, ὡς φίλοις καὶ πιστοῖς χρήσεσθαι αὐτοῖς, ὡς μήτε Περσῶν μήτε Μήδων μεῖον ἔχειν παρʼ ἑαυτῷ. καὶ νῦν ἔστιν ἔτι ἰδεῖν Ὑρκανίους καὶ πιστευομένους καὶ ἀρχὰς ἔχοντας, ὥσπερ καὶ Περσῶν καὶ Μήδων οἳ ἂν δοκῶσιν ἄξιοι εἶναι.

4.2.9Yemekten sonra, hava henüz aydınlıkken orduyu çıkardı; Hyrkanialılara da birlikte gitmek için beklemelerini emretti. Persler, beklenebileceği gibi, hepsi çıktı; Tigranes de kendi ordusuyla çıktı.

4.2.9

ἐπεὶ δʼ ἐδείπνησαν, ἐξῆγε τὸ στράτευμα ἔτι φάους ὄντος, καὶ τοὺς Ὑρκανίους περιμένειν ἐκέλευσεν, ἵνα ἅμα ἴοιεν. οἱ μὲν δὴ Πέρσαι, ὥσπερ εἰκός, πάντες ἐξῇσαν, καὶ Τιγράνης ἔχων τὸ αὑτοῦ στράτευμα·

4.2.10Medlerden ise kimi Kyros çocukken onunla çocukluk arkadaşı oldukları için, kimi avlarda birlikte bulunup tavrına hayran kaldıkları için, kimi büyük bir korkuyu üzerlerinden kaldırmış göründüğü için minnet duydukları için çıktı. Kimi de, iyi ve talihli bir adam olarak göründüğü için onun daha da güçlü bir biçimde büyük bir adam olacağı umuduyla çıktı. Kimi, o Medlerin yanında yetişirken birine bir iyilikte bulunmuşsa, ona karşılık vermek istiyordu; çünkü insan sevgisinden ötürü dedesinden pek çok kişiye pek çok iyilik sağlamıştı. Pek çoğu da Hyrkanialıları görüp onların birçok iyi şeye yol göstereceği sözü dolaşınca bir şey kapmak için çıktı.

4.2.10

τῶν δὲ Μήδων ἐξῇσαν οἱ μὲν διὰ τὸ παιδὶ ὄντι Κύρῳ παῖδες ὄντες φίλοι γενέσθαι, οἱ δὲ διὰ τὸ ἐν θήραις συγγενόμενοι ἀγασθῆναι αὐτοῦ τὸν τρόπον, οἱ δὲ διὰ τὸ καὶ χάριν εἰδέναι ὅτι μέγαν αὐτοῖς φόβον ἀπεληλακέναι ἐδόκει, οἱ δὲ καὶ ἐλπίδας ἔχοντες, διὰ τὸ ἄνδρα φαίνεσθαι ἀγαθὸν καὶ εὐτυχῆ, καὶ μέγαν ἔτι ἰσχυρῶς ἔσεσθαι αὐτόν, οἱ δέ, ὅτε ἐτρέφετο ἐν Μήδοις, εἴ τι ἀγαθόν τῳ συνέπραξεν, ἀντιχαρίζεσθαι ἐβούλοντο· πολλοῖς δὲ πολλὰ διὰ φιλανθρωπίαν παρὰ τοῦ πάππου ἀγαθὰ διεπέπρακτο· πολλοὶ δʼ, ἐπεὶ καὶ τοὺς Ὑρκανίους εἶδον καὶ λόγος διῆλθεν ὡς ἡγήσοιντο ἐπὶ πολλὰ ἀγαθά, ἐξῇσαν καὶ τοῦ λαβεῖν τι ἕνεκα.

4.2.11Böylece Medlerden de hemen hepsi çıktı; yalnız Kyaksares'le aynı çadırda kalanlar ve onların emrindekiler kaldı. Öbürlerinin hepsi, zorunluluktan değil isteyerek ve iyilik olsun diye çıktıkları için neşeyle ve gayretle yola koyuldular.

4.2.11

οὕτω δὴ ἐξῆλθον σχεδὸν ἅπαντες καὶ οἱ Μῆδοι πλὴν ὅσοι σὺν Κυαξάρῃ ἔτυχον σκηνοῦντες· οὗτοι δὲ κατέμενον καὶ οἱ τούτων ὑπήκοοι. οἱ δʼ ἄλλοι πάντες φαιδρῶς καὶ προθύμως ἐξωρμῶντο, ἅτε οὐκ ἀνάγκῃ ἀλλʼ ἐθελούσιοι καὶ χάριτος ἕνεκα ἐξιόντες.

4.2.12Dışarı çıkınca önce Medlerin yanına gidip onları övdü ve en çok tanrıların onlara da kendilerine de merhametle yol göstermesini, sonra da kendisinin bu gayretlerinin karşılığını onlara ödeyebilmesini diledi. Sonunda yayaların önden gideceğini söyledi, onların da atlarıyla arkadan gelmesini emretti. Nerede dinlenir ya da yürüyüşe ara verirlerse, bazılarının atlarını kendisine sürmesini buyurdu; ki her an ne gerektiğini bilsinler.

4.2.12

ἐπεὶ δʼ ἔξω ἦσαν, πρῶτον μὲν πρὸς τοὺς Μήδους ἐλθὼν ἐπῄνεσέ τε αὐτοὺς καὶ ἐπηύξατο μάλιστα μὲν θεοὺς αὐτοῖς ἵλεως ἡγεῖσθαι καὶ σφίσιν, ἔπειτα δὲ καὶ αὐτὸς δυνασθῆναι χάριν αὐτοῖς ταύτης τῆς προθυμίας ἀποδοῦναι. τέλος δʼ εἶπεν ὅτι ἡγήσοιντο μὲν αὐτοῖς οἱ πεζοί, ἐκείνους δʼ ἕπεσθαι σὺν τοῖς ἵπποις ἐκέλευσε· καὶ ὅπου ἂν ἀναπαύωνται ἢ ἐπίσχωσι τῆς πορείας, ἐνετείλατο αὐτοῖς πρὸς αὑτὸν παρελαύνειν τινάς, ἵνα εἰδῶσι τὸ ἀεὶ καίριον.

4.2.13Bundan sonra Hyrkanialılara önden gitmelerini emretti. Onlar da sordular: "Ne o? Rehineleri getirinceye kadar beklemeyecek misin, ki sen de bizden güvence almış olarak yola çıkasın?" Onun şöyle cevap verdiği söylenir: "Düşünüyorum da, güvenceler bizim psykhēlerimizde ve ellerimizde. Çünkü öyle hazırlandığımızı düşünüyoruz ki, doğru söylüyorsanız size iyilik etmeye yeteriz; aldatıyorsanız da bizim sizin elinizde olacağımızı değil, tanrılar dilerse sizin bizim elimize düşeceğinizi düşünüyoruz. Bununla birlikte, Hyrkanialılar, madem sizinkilerin en arkadan geldiğini söylüyorsunuz, onları görünce sizinkiler olduğunu bize işaret edin; ki onları esirgeyelim."

4.2.13

ἐκ τούτου ἡγεῖσθαι ἐκέλευε τοὺς Ὑρκανίους. καὶ οἳ ἠρώτων τί δέ; οὐκ ἀναμενεῖς, ἔφασαν, τοὺς ὁμήρους ἕως ἂν ἀγάγωμεν, ἵνα ἔχων καὶ σὺ τὰ πιστὰ παρʼ ἡμῶν πορεύῃ; καὶ τὸν ἀποκρίνασθαι λέγεται· ἐννοῶ γάρ, φάναι, ὅτι ἔχομεν τὰ πιστὰ ἐν ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς καὶ ταῖς ἡμετέραις χερσίν. οὕτω γὰρ δοκοῦμεν περεσκευάσθαι ὡς ἢν μὲν ἀληθεύητε, ἱκανοὶ εἶναι ἡμᾶς εὖ ποιεῖν· ἢν δὲ ἐξαπατᾶτε, οὕτω νομίζομεν ἔχειν ὡς οὐχ ἡμᾶς ἐφʼ ὑμῖν ἔσεσθαι, ἀλλὰ μᾶλλον, ἢν οἱ θεοὶ θέλωσιν, ὑμᾶς ἐφʼ ἡμῖν γενήσεσθαι. καὶ μέντοι, ἔφη, ὦ Ὑρκάνιοι, ἐπείπερ φατὲ ὑστάτους ἕπεσθαι τοὺς ὑμετέρους, ἐπειδὰν ἴδητε αὐτούς, σημήνατε ἡμῖν ὅτι οἱ ὑμέτεροί εἰσιν, ἵνα φειδώμεθα αὐτῶν.

4.2.14Hyrkanialılar bunu duyunca onun emrettiği gibi yol gösterdiler; psykhē'sinin gücüne de hayran kaldılar. Artık ne Asurlulardan ne Lidyalılardan ne de onların müttefiklerinden korkuyorlardı; yalnız Kyros'un, kendilerinin yanında olmasını ya da olmamasını pek küçük bir ağırlık saymasından korkuyorlardı.

4.2.14

ἀκούσαντες δὲ ταῦτα οἱ Ὑρκάνιοι τὴν μὲν ὁδὸν ἡγοῦντο ὥσπερ ἐκέλευε, τὴν δὲ ῥώμην τῆς ψυχῆς ἐθαύμαζον· καὶ οὔτε Ἀσσυρίους οὔτε Λυδοὺς οὔτε τοὺς συμμάχους αὐτῶν ἐφοβοῦντο, ἀλλὰ μὴ παντάπασιν ὁ Κῦρος μικράν τινα αὐτῶν οἴοιτο ῥοπὴν εἶναι καὶ προσόντων καὶ ἀπόντων.

4.2.15Yürürlerken gece bastırınca, Kyros'a ve orduya gökten parlak bir ışık göründüğü söylenir; öyle ki herkesin içi tanrısal olana karşı bir ürperti, düşmana karşı da bir cesaretle doldu. Hafif donanımlı ve hızlı yürüdükleri için doğal olarak uzun bir yol aldılar ve şafak sökerken Hyrkanialıların ordusuna yaklaştılar.

4.2.15

πορευομένων δὲ ἐπεὶ νὺξ ἐπεγένετο, λέγεται φῶς τῷ Κύρῳ καὶ τῷ στρατεύματι ἐκ τοῦ οὐρανοῦ προφανὲς γενέσθαι, ὥστε πᾶσι μὲν φρίκην ἐγγίγνεσθαι πρὸς τὸ θεῖον, θάρρος δὲ πρὸς τοὺς πολεμίους. ὡς δʼ εὔζωνοί τε καὶ ταχὺ ἐπορεύοντο, εἰκότως πολλήν τε ὁδὸν διήνυσαν καὶ ἅμα κνέφᾳ πλησίον γίγνονται τοῦ τῶν Ὑρκανίων στρατεύματος.

4.2.16Haberciler bunu anlayınca Kyros'a bunların kendi adamları olduğunu söylediler; hem en arkada olmalarından hem ateşlerin sayısından tanıdıklarını söylüyorlardı.

4.2.16

ὡς δʼ ἔγνωσαν οἱ ἄγγελοι, καὶ τῷ Κύρῳ λέγουσιν ὅτι οὗτοί εἰσιν οἱ σφέτεροι· τῷ τε γὰρ ὑστάτους εἶναι γιγνώσκειν ἔφασαν καὶ τῷ πλήθει τῶν πυρῶν·

4.2.17Bunun üzerine Kyros habercilerden birini onlara gönderip, dostlarsa bir an önce sağ ellerini kaldırarak karşılamaya gelmelerini söylemesini emretti. Kendi adamlarından birini de onunla birlikte gönderip Hyrkanialılara, onların nasıl yaklaştığını görürlerse kendilerinin de öyle davranacağını söylemesini buyurdu. Böylece habercilerden biri Kyros'un yanında kaldı, öbürü Hyrkanialılara doğru atını sürdü.

4.2.17

ἐκ τούτου πέμπει τὸν ἕτερον αὐτῶν πρὸς αὐτούς, προστάξας λέγειν, εἰ φίλοι εἰσίν, ὡς τάχιστα ὑπαντᾶν τὰς δεξιὰς ἀνατείναντας· συμπέμπει δέ τινα καὶ τῶν σὺν ἑαυτῷ καὶ λέγειν ἐκέλευσε τοῖς Ὑρκανίοις ὅτι ὡς ἂν ὁρῶσιν αὐτοὺς προσφερομένους, οὕτω καὶ αὐτοὶ ποιήσουσιν. οὕτω δὴ ὁ μὲν μένει τῶν ἀγγέλων παρὰ τῷ Κύρῳ, ὁ δὲ προσελαύνει πρὸς τοὺς Ὑρκανίους.

4.2.18Kyros, Hyrkanialıların ne yapacağına bakarken orduyu durdurdu. Medlerin önderleri ve Tigranes atlarını yanına sürüp ne yapmaları gerektiğini sordular. O da onlara şöyle dedi: "Bu yakındaki ordu Hyrkanialıların ordusu. Habercilerden biri, yanında bizden biriyle birlikte onlara gitti; dostlarsa hepsinin sağ ellerini kaldırarak karşılamaya gelmesini söyleyecekler. Böyle yaparlarsa, her biriniz bulunduğu yerde onların elini sıkın ve onlara güven verin. Ama silaha sarılır ya da kaçmaya kalkarlarsa, önce bunlardan hiçbirini bırakmamaya çalışmalıyız."

4.2.18

ἐν ᾧ δʼ ἐσκόπει τοὺς Ὑρκανίους ὁ Κῦρος ὅ τι ποιήσουσιν, ἐπέστησε τὸ στράτευμα· παρελαύνουσι δὲ πρὸς αὐτὸν οἱ τῶν Μήδων προεστηκότες καὶ ὁ Τιγράνης καὶ ἐπερωτῶσι τί δεῖ ποιεῖν. ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς ὅτι τοῦτʼ ἔστι τὸ πλησίον Ὑρκανίων στράτευμα καὶ οἴχεται ὁ ἕτερος τῶν ἀγγέλων πρὸς αὐτοὺς καὶ τῶν ἡμετέρων τις σὺν αὐτῷ, ἐροῦντες, εἰ φίλοι εἰσίν, ὑπαντιάζειν τὰς δεξιὰς ἀνατείναντας πάντας. ἢν μὲν οὖν οὕτω ποιῶσι, δεξιοῦσθέ τε αὐτοὺς καθʼ ὃν ἂν ᾖ ἕκαστος καὶ ἅμα θαρρύνετε· ἢν δὲ ὅπλα αἴρωνται ἢ φεύγειν ἐπιχειρῶσι, τούτων, ἔφη, εὐθὺς δεῖ πρώτων πειρᾶσθαι μηδένα λιπεῖν.

4.2.19Kyros böyle emirler verdi. Hyrkanialılar ise habercileri dinleyince sevindiler, atlarına atlayıp söylendiği gibi sağ ellerini uzatarak geldiler. Medler ve Persler de karşılık olarak onların elini sıkıp onlara güven verdiler.

4.2.19

ὁ μὲν τοιαῦτα παρήγγειλεν. οἱ δὲ Ὑρκάνιοι ἀκούσαντες τῶν ἀγγέλων ἥσθησάν τε καὶ ἀναπηδήσαντες ἐπὶ τοὺς ἵππους παρῆσαν τὰς δεξιάς, ὥσπερ εἴρητο, προτείνοντες· οἱ δὲ Μῆδοι καὶ Πέρσαι ἀντεδεξιοῦντό τε αὐτοὺς καὶ ἐθάρρυνον.

4.2.20Bunun üzerine Kyros şöyle dedi: "Hyrkanialılar, biz artık size güveniyoruz; sizin de bize karşı böyle olmanız gerekir. Önce bize şunu söyleyin: düşmanın komuta yeri ve topluca bulunduğu yer buradan ne kadar uzakta?" Onlar da bir parasangdan biraz fazla olduğunu söylediler.

4.2.20

ἐκ τούτου δὴ ὁ Κῦρος λέγει· ἡμεῖς μὲν δή, ὦ Ὑρκάνιοι, ἤδη ὑμῖν πιστεύομεν· καὶ ὑμᾶς δὲ χρὴ πρὸς ἡμᾶς οὕτως ἔχειν. τοῦτο δʼ, ἔφη, πρῶτον ἡμῖν εἴπατε πόσον ἀπέχει ἐνθένδε ἔνθα αἱ ἀρχαί εἰσι τῶν πολεμίων καὶ τὸ ἁθρόον αὐτῶν. οἱ δʼ ἀπεκρίναντο ὅτι ὀλίγῳ πλέον ἢ παρασάγγην.

4.2.21Bunun üzerine Kyros şöyle dedi: "Haydi Persler, Medler, siz de Hyrkanialılar —çünkü artık sizinle de müttefik ve ortak olarak konuşuyorum—, şunu iyi bilmeliyiz: öyle bir durumdayız ki gevşersek başımıza en ağır şeyler gelir; çünkü düşman ne için geldiğimizi biliyor. Ama yüreğimize sağlamlık koyup güç ve thymos dolu olarak düşmanın üzerine gidersek, hemen göreceksiniz: yakalanmış kaçak köleler gibi kimi yalvaracak, kimi kaçacak, kimi bunları bile akıl edemeyecek. Çünkü bizi yenilmiş olarak görecekler; geleceğimizi düşünmeden, savaş düzenine girmeden, dövüşmeye hazırlanmadan yakalanmış olacaklar."

4.2.21

ἐνταῦθα δὴ λέγει ὁ Κῦρος· ἄγετε δή, ἔφη, ὦ ἄνδρες Πέρσαι καὶ Μῆδοι καὶ ὑμεῖς ὦ Ὑρκάνιοι, ἤδη γὰρ καὶ πρὸς ὑμᾶς ὡς πρὸς συμμάχους καὶ κοινωνοὺς διαλέγομαι, εὖ χρὴ εἰδέναι νῦν ὅτι ἐν τοιούτῳ ἐσμὲν ἔνθα δὴ μαλακισάμενοι μὲν πάντων ἂν τῶν χαλεπωτάτων τύχοιμεν· ἴσασι γὰρ οἱ πολέμιοι ἐφʼ ἃ ἥκομεν· ἢν δὲ τὸ καρτερὸν ἐμβαλόμενοι ἴωμεν ῥώμῃ καὶ θυμῷ ἐπὶ τοὺς πολεμίους, αὐτίκα μάλʼ ὄψεσθε ὥσπερ δούλων ἀποδιδρασκόντων ηὑρημένων τοὺς μὲν ἱκετεύοντας αὐτῶν, τοὺς δὲ φεύγοντας, τοὺς δʼ οὐδὲ ταῦτα φρονεῖν δυναμένους. ἡττημένοι τε γὰρ ὄψονται ἡμᾶς καὶ οὔτε οἰόμενοι ἥξειν οὔτε συντεταγμένοι οὔτε μάχεσθαι παρεσκευασμένοι κατειλημμένοι ἔσονται.

4.2.22"Bundan sonra hem yemeğimizi hem gecemizi hem hayatımızı tatlı geçirmek istiyorsak, onlara ne bir şey düşünmeye ne de kendileri için iyi bir şey hazırlamaya zaman bırakmayalım; bizim insan olduğumuzu bile anlamasınlar. Üzerlerine gelen her şeyin hasır kalkan, kılıç, balta ve darbeden ibaret olduğunu sansınlar."

4.2.22

εἰ οὖν ἡδέως βουλόμεθα καὶ δειπνῆσαι καὶ νυκτερεῦσαι καὶ βιοτεύειν τὸ ἀπὸ τοῦδε, μὴ δῶμεν τούτοις σχολὴν μήτε βουλεύσασθαι μήτε παρασκευάσασθαι ἀγαθὸν αὑτοῖς μηδέν, μηδὲ γνῶναι πάμπαν ὅτι ἄνθρωποί ἐσμεν, ἀλλὰ γέρρα καὶ κοπίδας καὶ σαγάρεις ἅπαντα καὶ πληγὰς ἥκειν νομιζόντων.

4.2.23"Siz, Hyrkanialılar, bizim önümüze bir perde gibi gerilerek önden yürüyün; ki sizin silahlarınız görülürken biz olabildiğince uzun süre fark edilmeyelim. Ben düşman ordusunun yanına vardığımda, her biriniz yanımda bir atlı birliği bırakın; ki gerekirse ordugâhın yanında kalarak onları kullanayım."

4.2.23

καὶ ὑμεῖς μέν, ἔφη, ὦ Ὑρκάνιοι, ὑμᾶς αὐτοὺς προπετάσαντες ἡμῶν πορεύεσθε ἔμπροσθεν, ὅπως τῶν ὑμετέρων ὅπλων ὁρωμένων λανθάνωμεν ὅτι πλεῖστον χρόνον. ἐπειδὰν δʼ ἐγὼ πρὸς τῷ στρατεύματι γένωμαι τῶν πολεμίων, παρʼ ἐμοὶ μὲν καταλίπετε ἕκαστοι τάξιν ἱππέων, ὡς, ἄν τι δέῃ, χρῶμαι μένων παρὰ τὸ στρατόπεδον.

4.2.24"Komutanlarınız ve yaşlılarınız, aklınız varsa, topluca ve düzen içinde atlarını sürsünler; ki toplu bir düşmana rastlarlarsa geri püskürtülmesinler. Gençleri ise kovalamaya salın; onlar da öldürsünler. Çünkü şimdi en güvenli şey düşmandan olabildiğince az kişi bırakmaktır."

4.2.24

ὑμῶν δὲ οἱ μὲν ἄρχοντες καὶ οἱ πρεσβύτεροι ἐν τάξει ἁθρόοι ἐλαύνετε, εἰ σωφρονεῖτε, ἵνα μήποτε ἁθρόῳ τινὶ ἐντυχόντες ἀποβιασθῆτε, τοὺς δὲ νεωτέρους ἀφίετε διώκειν· οὗτοι δὲ ⟨κατα⟩καινόντων· τοῦτο γὰρ ἀσφαλέστατον νῦν ὡς ἐλαχίστους τῶν πολεμίων λιπεῖν.

4.2.25"Kazanırsak, birçok galibin talihini tersine çeviren şeyden, yağmaya dalmaktan sakınmak gerekir. Çünkü bunu yapan artık bir savaşçı değil, bir yük taşıyıcıdır; dileyen artık onu köle gibi kullanabilir."

4.2.25

ἢν δὲ νικῶμεν, ἔφη, ὃ πολλοῖς δὴ κρατοῦσι τὴν τύχην ἀνέτρεψε, φυλάξασθαι δεῖ τὸ ἐφʼ ἁρπαγὴν τραπέσθαι· ὡς ὁ τοῦτο ποιῶν οὐκέτʼ ἀνήρ ἐστιν, ἀλλὰ σκευοφόρος· καὶ ἔξεστι τῷ βουλομένῳ χρῆσθαι ἤδη τούτῳ ὡς ἀνδραπόδῳ.

4.2.26"Şunu bilmek gerekir: kazanmaktan daha kârlı bir şey yoktur. Çünkü yenen her şeyi birden kapmıştır: adamları da, kadınları da, malları da, bütün ülkeyi de. Bu yüzden yalnız zaferi nasıl koruyacağımıza bakın; çünkü yenilirse yağmacının kendisi de yakalanır. Kovalarken şunu da unutmayın: hava henüz aydınlıkken yanıma dönün; çünkü karanlık basınca artık kimseyi kabul etmeyeceğiz."

4.2.26

ἐκεῖνο δὲ χρὴ γνῶναι ὅτι οὐδέν ἐστι κερδαλεώτερον τοῦ νικᾶν· ὁ γὰρ κρατῶν ἅμα πάντα συνήρπακε, καὶ τοὺς ἄνδρας καὶ τὰς γυναῖκας καὶ τὰ χρήματα καὶ πᾶσαν τὴν χώραν. πρὸς ταῦτα τοῦτο μόνον ὁρᾶτε ὅπως τὴν νίκην διασῳζώμεθα· ἐὰν γὰρ κρατηθῇ, καὶ αὐτὸς ὁ ἁρπάζων ἔχεται. καὶ τοῦτο ἅμα διώκοντες μέμνησθε, ἥκειν πάλιν ὡς ἐμὲ ἔτι φάους ὄντος· ὡς σκότους γενομένου οὐδένα ἔτι προσδεξόμεθα.

4.2.27Bunu söyleyip her birini kendi birliğine gönderdi; yürürken her birinin aynı şeyleri kendi onbaşılarına bildirmesini emretti. Onbaşılar cephede bulunduğu için işitebiliyorlardı; onbaşıların da her birinin kendi onluğuna bunu iletmesini buyurdu. Bundan sonra Hyrkanialılar önden gidiyordu; Kyros kendisi Perslerle ortada yürüyordu. Atlıları da, beklenebileceği gibi, iki yana dizdi.

4.2.27

ταῦτʼ εἰπὼν ἀπέπεμπεν εἰς τὰς τάξεις ἑκάστους καὶ ἐκέλευεν ἅμα πορευομένους τοῖς αὑτοῦ ἕκαστον δεκαδάρχοις τὰ αὐτὰ σημαίνειν· ἐν μετώπῳ γὰρ ἦσαν οἱ δεκάδαρχοι, ὥστε ἀκούειν· τοὺς δὲ δεκαδάρχους τῇ δεκάδι ἕκαστον κελεύειν παραγγέλλειν. ἐκ τούτου προηγοῦντο μὲν οἱ Ὑρκάνιοι, αὐτὸς δὲ τὸ μέσον ἔχων σὺν τοῖς Πέρσαις ἐπορεύετο· τοὺς δὲ ἱππέας ἑκατέρωθεν, ὥσπερ εἰκός, παρέταξε.

4.2.28Gün ağarınca düşmandan kimi gördüklerine şaşıyor, kimi artık durumu anlıyor, kimi haber veriyor, kimi bağırıyor, kimi atları çözüyor, kimi eşyalarını topluyor, kimi silahları yük hayvanlarının sırtından atıyor, kimi silahlanıyor, kimi atlara atlıyor, kimi gem vuruyor, kimi kadınları arabalara bindiriyor, kimi en değerli şeyleri kurtarmak için alıyor, kimi bu tür şeyleri gömerken yakalanıyor, çoğu da kaçmaya koyuluyordu. Daha başka pek çok ve her türden şey yaptıklarını düşünmek gerekir; yalnız hiçbiri dövüşmüyordu, dövüşmeden yok olup gidiyorlardı.

4.2.28

τῶν δὲ πολεμίων, ἐπεὶ φῶς ἐγένετο, οἱ μὲν ἐθαύμαζον τὰ ὁρώμενα, οἱ δʼ ἐγίγνωσκον ἤδη, οἱ δʼ ἤγγελλον, οἱ δʼ ἐβόων, οἱ δʼ ἔλυον ἵππους, οἱ δὲ συνεσκευάζοντο, οἱ δʼ ἐρρίπτουν τὰ ὅπλα ἀπὸ τῶν ὑποζυγίων, οἱ δʼ ὡπλίζοντο, οἱ δʼ ἀνεπήδων ἐπὶ τοὺς ἵππους, οἱ δʼ ἐχαλίνουν, οἱ δὲ τὰς γυναῖκας ἀνεβίβαζον ἐπὶ τὰ ὀχήματα, οἱ δὲ τὰ πλείστου ἄξια ἐλάμβανον ὡς διασωσόμενοι, οἱ δὲ κατορύττοντες τὰ τοιαῦτα ἡλίσκοντο, οἱ δὲ πλεῖστοι ἐς φυγὴν ὥρμων· οἴεσθαι δὲ δεῖ καὶ ἄλλα πολλά τε καὶ παντοδαπὰ ποιεῖν αὐτούς, πλὴν ἐμάχετο οὐδείς, ἀλλʼ ἀμαχητὶ ἀπώλλυντο.

4.2.29Lidya kralı Kroisos ise yaz olduğu için kadınları kapalı arabalarla geceden önden göndermişti; serinlikte daha kolay yol alsınlar diye. Kendisi de atlılarıyla arkalarından gidiyordu.

4.2.29

Κροῖσος δὲ ὁ Λυδῶν βασιλεύς, ὡς θέρος ἦν, τάς τε γυναῖκας ἐν ταῖς ἁρμαμάξαις προαπεπέμψατο τῆς νυκτός, ὡς ἂν ῥᾷον πορεύοιντο κατὰ ψῦχος, καὶ αὐτὸς ἔχων τοὺς ἱππέας ἐπηκολούθει.

4.2.30Hellespontos kıyısındaki Phrygia'nın hükümdarı olan Phrygialının da aynısını yaptığı söylenir. Kaçanların kendilerine yetiştiğini fark edip olup biteni öğrenince onlar da var güçleriyle kaçtılar.

4.2.30

καὶ τὸν Φρύγα τὰ αὐτὰ ποιῆσαί φασι τὸν τῆς παρʼ Ἑλλήσποντον ἄρχοντα Φρυγίας. ὡς δὲ παρῄσθοντο τῶν φευγόντων καὶ καταλαμβανόντων αὐτούς, πυθόμενοι τὸ γιγνόμενον ἔφευγον δὴ καὶ αὐτοὶ ἀνὰ κράτος.

4.2.31Kapadokya kralını ve Arap kralını ise, henüz yakında oldukları ve zırhsız oldukları halde karşı koydukları için Hyrkanialılar öldürdü. Ölenlerin çoğu Asurlu ve Araptı; çünkü kendi ülkelerinde bulundukları için yolculuğa en gevşek biçimde hazırlanmışlardı.

4.2.31

τὸν δὲ τῶν Καππαδοκῶν βασιλέα καὶ τὸν τῶν Ἀραβίων ἔτι ἐγγὺς ὄντας καὶ ὑποστάντας ἀθωρακίστους κατακαίνουσιν οἱ Ὑρκάνιοι. τὸ δὲ πλεῖστον ἦν τῶν ἀποθανόντων Ἀσσυρίων καὶ Ἀραβίων· ἐν γὰρ τῇ αὑτῶν ὄντες χώρᾳ ἀσυντονώτατα πρὸς τὴν πορείαν εἶχον.

4.2.32Medler ve Hyrkanialılar, yenenlerden beklenebileceği gibi, kovalarken böyle şeyler yapıyorlardı. Kyros ise yanında bırakılan atlılara ordugâhın çevresinde dolaşmalarını, silahla dışarı çıkan birini görürlerse öldürmelerini emretti. Yerinde kalanlara da, düşman askerlerinden atlı, hafif kalkanlı ya da okçu olanların silahlarını bağlayıp getirmelerini, atlarını da çadırların yanında bırakmalarını ilan ettirdi; bunu yapmayanın hemen başı kesilecekti. Atlılar da kılıçlarını hazır tutarak düzen içinde çevreyi sardılar.

4.2.32

οἱ μὲν δὴ Μῆδοι καὶ Ὑρκάνιοι, οἷα δὴ εἰκὸς κρατοῦντας, τοιαῦτα ἐποίουν διώκοντες. ὁ δὲ Κῦρος τοὺς παρʼ ἑαυτῷ ἱππέας καταλειφθέντας περιελαύνειν ἐκέλευε τὸ στρατόπεδον, καὶ εἴ τινας σὺν ὅπλοις ἴδοιεν ἐξιόντας, κατακαίνειν· τοῖς δʼ ὑπομένουσιν ἐκήρυξεν, ὁπόσοι τῶν πολεμίων στρατιωτῶν ἦσαν ἱππεῖς ἢ πελτασταὶ ἢ τοξόται, ἀποφέρειν τὰ ὅπλα συνδεδεμένα, τοὺς δὲ ἵππους ἐπὶ ταῖς σκηναῖς καταλείπειν· ὅστις δὲ ταῦτα μὴ ποιήσοι, αὐτίκα τῆς κεφαλῆς στερήσεσθαι· τὰς δὲ κοπίδας προχείρους ἔχοντες ἐν τάξει περιέστασαν.

4.2.33Silahı olanlar da silahlarını getirip Kyros'un emrettiği bir yere atıyorlardı. Kyros'un görevlendirdikleri de bunları yakıyordu.

4.2.33

οἱ μὲν δὴ τὰ ὅπλα ἔχοντες ἐρρίπτουν, ἀποφέροντες εἰς ἓν χωρίον ὅποι ἐκέλευε· καὶ ταῦτα μὲν οἷς ἐπέταξεν ἔκαιον.

4.2.34Kyros, ne yiyecek ne içecek getirmeden geldiklerini fark etti; bunlar olmadan da ne sefer yapmak ne başka bir şey yapmak mümkündü. Bunun en güzel ve en çabuk nasıl sağlanabileceğini düşünürken, sefere çıkan herkesin çadırla ilgilenecek, askerler içeri girdiklerinde ihtiyaçlarının hazır olmasını sağlayacak birilerine ihtiyacı olduğunu düşündü.

4.2.34

ὁ δὲ Κῦρος ἐνενόησεν ὅτι ἦλθον μὲν οὔτε σῖτα οὔτε ποτὰ ἔχοντες, ἄνευ δὲ τούτων οὔτε στρατεύεσθαι δυνατὸν οὔτʼ ἄλλο ποιεῖν οὐδέν. σκοπῶν δʼ ὅπως ἂν κάλλιστα καὶ τάχιστα ταῦτα γένοιτο, ἐνθυμεῖται ὅτι ἀνάγκη πᾶσι τοῖς στρατευομένοις εἶναί τινα ὅτῳ καὶ σκηνῆς μελήσει καὶ ὅπως τὰ ἐπιτήδεια παρεσκευασμένα τοῖς στρατιώταις εἰσιοῦσιν ἔσται.

4.2.35Bunların da, eşyaları toplamakla uğraştıkları için, şimdi ordugâhta yakalanmış olmalarının herkesten daha olası olduğunu anladı. Bütün kâhyaların gelmesini ilan ettirdi; kâhyası olmayan bir çadır varsa o çadırın en yaşlısının. Söz dinlemeyene her türlü ağır cezayı ilan etti. Onlar da efendilerinin bile itaat ettiğini görünce hemen itaat ettiler.

4.2.35

καὶ τοίνυν ἔγνω ὅτι τούτους εἰκὸς μάλιστα πάντων ἐν τῷ στρατοπέδῳ νῦν κατειλῆφθαι [ἦν] διὰ τὸ ἀμφὶ συσκευασίαν ἔχειν· ἐκήρυξε δὴ παρεῖναι τοὺς ἐπιτρόπους πάντας· εἰ δέ που μὴ εἴη ἐπίτροπος, τὸν πρεσβύτατον ἀπὸ σκηνῆς· τῷ δὲ ἀπειθοῦντι πάντα τὰ χαλεπὰ ἀνεῖπεν. οἱ δὲ ὁρῶντες καὶ τοὺς δεσπότας πειθομένους ταχὺ ἐπείθοντο.

4.2.36Gelince önce, çadırlarında iki aydan fazla yetecek erzak olanların oturmalarını emretti. Bunları görünce bu kez bir aylık erzakı olanlara oturmalarını emretti; bunun üzerine hemen hepsi oturdu.

4.2.36

ἐπεὶ δὲ παρεγένοντο, πρῶτον μὲν ἐκέλευε καθίζεσθαι αὐτῶν ὅσοις ἐστὶ πλέον ἢ δυοῖν μηνοῖν ἐν τῇ σκηνῇ τὰ ἐπιτήδεια. ἐπεὶ δὲ τούτους εἶδεν, αὖθις ἐκέλευσεν ὅσοις μηνὸς ἦν· ἐν τούτῳ σχεδὸν πάντες ἐκαθίζοντο.

4.2.37Bunu öğrenince onlara şöyle dedi: "Haydi bakalım: içinizden kötülükten nefret eden ve bizden yumuşak bir muamele görmek isteyenler, her çadırda efendilerinize ve hizmetkârlarınıza her gün hazırladığınızın iki katı yiyecek ve içecek hazırlanmasına gayretle özen göstersin. Güzel bir ziyafet için gereken öbür her şeyi de hazırlayın; çünkü hangi taraf kazanırsa birazdan gelecek ve bütün ihtiyaçlarının eksiksiz karşılanmasını isteyecek. Şunu iyi bilin ki bu adamları kusursuz biçimde karşılamak sizin yararınızadır."

4.2.37

ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἔμαθεν, εἶπεν ὧδε αὐτοῖς· ἄγετέ νυν, ἔφη, ὦ ἄνδρες, οἵ τινες ὑμῶν τὰ μὲν κακὰ μισεῖτε, μαλακοῦ δέ τινος παρʼ ἡμῶν βούλοισθʼ ἂν τυγχάνειν, ἐπιμελήθητε προθύμως ὅπως διπλάσια ἐν τῇ σκηνῇ ἑκάστῃ σῖτα καὶ ποτὰ παρεσκευασμένα ᾖ ἢ τοῖς δεσπόταις καὶ τοῖς οἰκέταις καθʼ ἡμέραν ἐποιεῖτε· καὶ τἆλλα δὲ πάντα ὁπόσα καλὴν δαῖτα παρέξει ἕτοιμα ποιεῖτε, ὡς αὐτίκα μάλα παρέσονται ὁπότεροι ἂν κρατῶσι, καὶ ἀξιώσουσιν ἔκπλεω ἔχειν πάντα τὰ ἐπιτήδεια. εὖ οὖν ἴστε ὅτι συμφέροι ἂν ὑμῖν ἀμέμπτως δέχεσθαι τοὺς ἄνδρας.

4.2.38Onlar bunu duyunca emredilenleri büyük bir gayretle yerine getirmeye koyuldular. Kyros da yüzbaşılarını toplayıp şöyle dedi: "Dostlar, biliyoruz ki şimdi burada olmayan müttefiklerimizden önce öğle yemeğine oturup en özenle hazırlanmış yiyecekleri ve içecekleri tüketmek elimizde. Ama bana öyle geliyor ki bu yemek bize, müttefiklerimizi gözettiğimizin görülmesinden daha fazla fayda sağlamaz; bu ziyafet de bizi, müttefiklerimizi gayretli kılabilmemiz kadar güçlendirmez."

4.2.38

οἱ μὲν δὴ ταῦτʼ ἀκούσαντες πολλῇ σπουδῇ τὰ παρηγγελμένα ἔπραττον· ὁ δὲ συγκαλέσας τοὺς ταξιάρχους ἔλεξε τοιάδε· ἄνδρες φίλοι, γιγνώσκομεν ὅτι νῦν ἔξεστιν ἡμῖν προτέροις τῶν ἀπόντων συμμάχων ἀρίστου τυχεῖν καὶ τοῖς μάλιστα ἐσπουδασμένοις σίτοις καὶ ποτοῖς χρῆσθαι· ἀλλʼ οὔ μοι δοκεῖ τοῦτʼ ἂν τὸ ἄριστον πλέον ὠφελῆσαι ἡμᾶς ἢ τὸ τῶν συμμάχων ἐπιμελεῖς φανῆναι, οὐδʼ ἂν αὕτη ἡ εὐωχία ἰσχυροτέρους τοσοῦτον ποιῆσαι ὅσον εἰ δυναίμεθα τοὺς συμμάχους προθύμους ποιεῖσθαι.

4.2.39"Şimdi düşmanlarımızı kovalayıp öldüren, karşı koyan olursa dövüşen bu adamları öyle umursamıyormuş gibi görünürsek ki onların ne durumda olduğunu öğrenmeden yemeğimizi yemiş olalım, dikkat edelim de hem çirkin görünmeyelim hem de müttefiklerimizden yoksun kalıp güçsüz düşmeyelim. Tehlikeye atılan ve zahmet çekenlerin içeri girdiklerinde erzaklarını bulmalarını sağlamak, bence, bizi midemizi hemen doyurmaktan daha çok sevindirecek bir şölendir."

4.2.39

εἰ δὲ τῶν νυνὶ διωκόντων καὶ κατακαινόντων τοὺς ἡμετέρους πολεμίους καὶ μαχομένων, εἴ τις ἐναντιοῦται, τούτων δόξομεν οὕτως ἀμελεῖν ὥστε καὶ πρὶν εἰδέναι πῶς πράττουσιν ἠριστηκότες φαίνεσθαι, ὅπως μὴ αἰσχροὶ μὲν φανούμεθα, ἀσθενεῖς δʼ ἐσόμεθα συμμάχων ἀποροῦντες. τὸ δὲ τῶν κινδυνευόντων καὶ πονούντων ἐπιμεληθῆναι ὅπως εἰσιόντες τὰ ἐπιτήδεια ἕξουσιν, αὕτη ἂν ἡμᾶς ἡ θοίνη πλείω εὐφράνειεν, ὡς ἐγώ φημι, ἢ τὸ παραχρῆμα τῇ γαστρὶ χαρίσασθαι.

4.2.40"Şunu da düşünün: onlardan utanmamız gerekmeseydi bile, şimdi doymak da sarhoş olmak da bize henüz yakışmaz. Çünkü istediklerimizi henüz başarmış değiliz; her şey tam şimdi özen istiyor. Ordugâhta kendimizden kat kat fazla düşman var, hem de bağlı değiller. Onlara karşı hem kendimizi korumamız hem de onları gözetim altında tutmamız gerekiyor; ki bize erzakımızı hazırlayacak kimseler de olsun. Bir de atlılarımız burada değil; nerede olduklarını düşünüp kaygılanıyoruz, gelseler bile yanımızda kalıp kalmayacaklarını da."

4.2.40

ἐννοήσατε δʼ, ἔφη, ὡς εἰ μηδʼ ἐκείνους αἰσχυντέον ἦν, οὐδʼ ὣς ἡμῖν νῦν προσῆκεν οὔτε πλησμονῆς πω οὔτε μέθης· οὐ γάρ πω διαπέπρακται ἡμῖν ἃ βουλόμεθα, ἀλλʼ αὐτὰ πάντα νῦν ἀκμάζει ἐπιμελείας δεόμενα. ἔχομεν γὰρ ἐν τῷ στρατοπέδῳ πολεμίους πολλαπλασίους ἡμῶν αὐτῶν, καὶ τούτους λελυμένους· οὓς καὶ φυλάττεσθαι ἔτι προσήκει καὶ φυλάττειν, ὅπως ὦσι καὶ οἱ ποιήσοντες ἡμῖν τὰ ἐπιτήδεια· ἔτι δʼ οἱ ἱππεῖς ἡμῖν ἄπεισι, φροντίδα παρέχοντες ποῦ εἰσι· κἂν ἔλθωσιν, εἰ παραμενοῦσιν.

4.2.41"Bu yüzden, dostlar, bence şimdi ne uykuyla ne de akılsızlıkla dolmamıza en elverişli olduğunu düşündüğümüz türden yiyecek ve içecek almalıyız."

4.2.41

ὥστʼ, ὦ ἄνδρες, νῦν μοι δοκεῖ τοιοῦτον σῖτον ἡμᾶς προσφέρεσθαι δεῖν καὶ τοιοῦτον ποτὸν ὁποῖον ἄν τις οἴεται μάλιστα σύμφορον εἶναι πρὸς τὸ μήτε ὕπνου μήτε ἀφροσύνης ἐμπίμπλασθαι.

4.2.42"Bundan başka ordugâhta çok mal var. Bunlar, birlikte ele geçirdiklerimizle ortak olduğu halde, istediğimiz kadarını kendimize ayırabileceğimizi biliyorum. Ama almanın, onlara adil görünüp bununla onların bizi şimdi olduğundan daha çok sevmesini satın almaktan daha kârlı olduğunu düşünmüyorum."

4.2.42

ἔτι δὲ καὶ χρήματα πολλά ἐστιν ἐν τῷ στρατοπέδῳ, ὧν οὐκ ἀγνοῶ ὅτι δυνατὸν ἡμῖν κοινῶν ὄντων τοῖς συγκατειληφόσι νοσφίσασθαι ὁπόσα ἂν βουλώμεθα· ἀλλʼ οὔ μοι δοκεῖ τὸ λαβεῖν κερδαλεώτερον εἶναι τοῦ δικαίους φαινομένους ἐκείνοις τούτῳ πρίασθαι ἔτι μᾶλλον αὐτοὺς ἢ νῦν ἀσπάζεσθαι ἡμᾶς.

4.2.43"Bana öyle geliyor ki, geldiklerinde malları paylaştırma işini de Medlere, Hyrkanialılara ve Tigranes'e bırakmalıyız. Bize daha az pay ayırırlarsa bunu kazanç saymalıyız; çünkü kazanç sağladıkları için yanımızda daha seve seve kalacaklar."

4.2.43

δοκεῖ δέ μοι, ἔφη, καὶ τὸ νεῖμαι τὰ χρήματα, ἐπειδὰν ἔλθωσι, Μήδοις καὶ Ὑρκανίοις καὶ Τιγράνῃ ἐπιτρέψαι· καὶ ἤν τι μεῖον ἡμῖν δάσωνται, κέρδος ἡγεῖσθαι· διὰ γὰρ τὰ κέρδη ἥδιον ἡμῖν παραμενοῦσι.

4.2.44"Şimdi fazlasını almak bize kısa ömürlü bir zenginlik sağlar. Ama bunları gözden çıkarıp zenginliğin kaynağı olan şeyleri edinmek, bence, bize ve bütün yakınlarımıza daha sürekli bir bolluk sağlayabilir."

4.2.44

τὸ μὲν γὰρ νῦν πλεονεκτῆσαι ὀλιγοχρόνιον ἂν τὸν πλοῦτον ἡμῖν παράσχοι· τὸ δὲ ταῦτα προεμένους ἐκεῖνα κτήσασθαι ὅθεν ὁ πλοῦτος φύεται, τοῦτο, ὡς ἐγὼ δοκῶ, ἀεναώτερον ἡμῖν δύναιτʼ ἂν τὸν ὄλβον καὶ πᾶσι τοῖς ἡμετέροις παρέχειν.

4.2.45"Sanırım yurtta da midemize ve yersiz kazançlara hâkim olmayı bunun için çalışıyoruz; ki gerektiğinde onları faydalı biçimde kullanabilelim. Terbiyemizi şimdiki durumdan daha büyük bir durumda nerede gösterebiliriz, ben göremiyorum." Kyros böyle konuştu.

4.2.45

οἶμαι δʼ, ἔφη, καὶ οἴκοι ἡμᾶς τούτου ἕνεκα ἀσκεῖν καὶ γαστρὸς κρείττους εἶναι καὶ κερδέων ἀκαίρων, ἵνʼ, εἴ ποτε δέοι, δυναίμεθα αὐτοῖς συμφόρως χρῆσθαι· ποῦ δʼ ἂν ἐν μείζοσι τῶν νῦν παρόντων ἐπιδειξαίμεθʼ ἂν τὴν παιδείαν ἐγὼ μὲν οὐχ ὁρῶ. ὁ μὲν οὕτως εἶπε.

4.2.46Eşitlerden Pers Hystaspas da onu destekleyerek şöyle dedi: "Kyros, avda belki çok az değeri olan bir hayvanı ele geçirmek için çoğu zaman aç kalmaya dayanırken, bütün bir bolluğu avlamaya çalışırken, kötü insanlara hükmeden ama iyilere boyun eğen şeylerin bizim olmasına engel olursak, bu tuhaf olurdu; bize yakışır bir şey yaptığımızı da düşünmeyiz."

4.2.46

συνεῖπε δʼ αὐτῷ Ὑστάσπας ἀνὴρ Πέρσης τῶν ὁμοτίμων ὧδε· δεινὸν γάρ τἂν εἴη, ὦ Κῦρε, εἰ ἐν θήρᾳ μὲν πολλάκις ἄσιτοι καρτεροῦμεν, ὅπως θηρίον τι ὑποχείριον ποιησώμεθα καὶ μάλα μικροῦ ἴσως ἄξιον· ὄλβον δὲ ὅλον πειρώμενοι θηρᾶν εἰ ἐμποδών τι ποιησαίμεθα γενέσθαι ἡμῖν ἃ τῶν μὲν κακῶν ἀνθρώπων ἄρχει, τοῖς δʼ ἀγαθοῖς πείθεται, οὐκ ἂν πρέποντα ἡμῖν δοκοῦμεν ποιεῖν.

4.2.47Hystaspas böyle konuştu; öbürlerinin hepsi de buna katıldı. Kyros da şöyle dedi: "Haydi bakalım, madem bu konuda aynı görüşteyiz, her biriniz kendi takımınızdan en gayretli beş adamı gönderin. Bunlar dolaşıp erzakı hazırlayanları görürlerse övsünler; ihmal edenleri görürlerse efendilerden daha acımasızca cezalandırsınlar." Onlar da böyle yaptılar.

4.2.47

ὁ μὲν οὖν Ὑστάσπας οὕτως εἶπεν· οἱ δʼ ἄλλοι πάντες ταῦτα συνῄνουν. ὁ δὲ Κῦρος εἶπεν· ἄγε δή, ἔφη, ἐπειδὴ ὁμονοοῦμεν ταῦτα, πέμψατε ἀπὸ λόχου ἕκαστος πέντε ἄνδρας τῶν σπουδαιοτάτων· οὗτοι δὲ περιιόντες, οὓς μὲν ἂν ὁρῶσι πορσύνοντας τὰ ἐπιτήδεια, ἐπαινούντων· οὓς δʼ ἂν ἀμελοῦντας, κολαζόντων ἀφειδέστερον ἢ ὡς δεσπόται. οὗτοι μὲν δὴ ταῦτα ἐποίουν.

4.3.13. Bölüm

Medlerden bazıları artık geliyordu: kimi önden yola çıkmış arabaları yakalayıp çevirmiş, ordunun ihtiyaç duyduğu şeylerle dolu olarak sürüp getiriyordu; kimi de en seçkin kadınları, kimi meşru eşleri, kimi de güzellikleri yüzünden yanlarında götürülen cariyeleri taşıyan kapalı arabaları ele geçirip getiriyordu.

4.3.1

τῶν δὲ Μήδων τινὲς ἤδη, οἱ μὲν ἁμάξας προωρμημένας καταλαβόντες καὶ ἀποστρέψαντες προσήλαυνον μεστὰς ὧν δεῖται στρατιά, οἱ δὲ καὶ ἁρμαμάξας γυναικῶν τῶν βελτίστων τῶν μὲν γνησίων, τῶν δὲ καὶ παλλακίδων διὰ τὸ κάλλος συμπεριαγομένων, ταύτας εἰληφότες προσῆγον.

4.3.2Çünkü Asya'da sefere çıkanların hepsi bugün de en değerli şeylerini yanlarına alarak sefere çıkar. En sevdikleri yanlarında olursa daha iyi dövüşeceklerini söylerler; çünkü onları gönülden korumak zorunda kalırlarmış. Belki öyledir; belki de bunu hazlarına uymak için yapıyorlar.

4.3.2

πάντες γὰρ ἔτι καὶ νῦν οἱ κατὰ τὴν Ἀσίαν στρατευόμενοι ἔχοντες τὰ πλείστου ἄξια στρατεύονται, λέγοντες ὅτι μᾶλλον μάχοιντʼ ἂν εἰ τὰ φίλτατα παρείη· τούτοις γάρ φασιν ἀνάγκην εἶναι προθύμως ἀλέξειν. ἴσως μὲν οὖν οὕτως ἔχει, ἴσως δὲ καὶ ποιοῦσιν αὐτὰ τῇ ἡδονῇ χαριζόμενοι.

4.3.3Kyros, Medlerin ve Hyrkanialıların yaptıklarına bakarken adeta hem kendini hem yanındakileri kınıyordu: öbürleri bu sırada kendilerinden daha atılgan görünüyor ve bir şeyler kazanıyorlardı, kendileri ise daha işsiz bir yerde bekliyorlardı. Gerçekten de getirdiklerini Kyros'a teslim edip gösterenler yeniden atlarını sürüp öbürlerinin peşine düşüyorlardı; komutanlarının kendilerine bunu buyurduğunu söylüyorlardı. Kyros buna içerlediği halde bunları yine de yerine yerleştiriyordu. Sonra yüzbaşıları yeniden topladı ve kararlaştırılacakları hepsinin duyabileceği bir yerde durup şöyle dedi:

4.3.3

ὁ δὲ Κῦρος θεωρῶν τὰ τῶν Μήδων ἔργα καὶ Ὑρκανίων ὥσπερ κατεμέμφετο καὶ αὑτὸν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, εἰ οἱ ἄλλοι τοῦτον τὸν χρόνον ἀκμάζειν τε μᾶλλον ἑαυτῶν ἐδόκουν καὶ προσκτᾶσθαί τι, αὐτοὶ δὲ ἐν ἀργοτέρᾳ χώρᾳ ὑπομένειν. καὶ γὰρ δὴ οἱ ἀπάγοντες καὶ ἀποδεικνύντες Κύρῳ ἃ ἦγον πάλιν ἀπήλαυνον, μεταδιώκοντες τοὺς ἄλλους· ταῦτα γὰρ σφίσιν ἔφασαν προστετάχθαι ποιεῖν ὑπὸ τῶν ἀρχόντων. δακνόμενος δὴ ὁ Κῦρος ἐπὶ τούτοις ταῦτα μὲν ὅμως κατεχώριζε· συνεκάλει δὲ πάλιν τοὺς ταξιάρχους, καὶ στὰς ὅπου ἔμελλον πάντες ἀκούσεσθαι τὰ βουλευόμενα λέγει τάδε.

4.3.4"Dostlar, şimdi önümüzde beliren şeyleri elde tutarsak, bütün Perslere büyük iyilikler, işi başaran biz olduğumuz için de en büyüğü haklı olarak bize düşer; sanırım bunu hepimiz biliyoruz. Ama bunları kendi başımıza edinmeye gücümüz yetmezken nasıl bunlara sahip olabiliriz, Perslerin kendine ait bir atlı gücü olmadıkça bunu artık göremiyorum."

4.3.4

ὅτι μέν, ὦ ἄνδρες φίλοι, εἰ κατάσχοιμεν τὰ νῦν προφαινόμενα, μεγάλα μὲν ἂν ἅπασι Πέρσαις ἀγαθὰ γένοιτο, μέγιστα δʼ ἂν εἰκότως ἡμῖν διʼ ὧν πράττεται, πάντες οἶμαι γιγνώσκομεν· ὅπως δʼ ἂν αὐτῶν ἡμεῖς κύριοι γιγνοίμεθα, μὴ αὐτάρκεις ὄντες κτήσασθαι αὐτά, εἰ μὴ ἔσται οἰκεῖον ἱππικὸν Πέρσαις τοῦτο ἐγὼ οὐκέτι ὁρῶ.

4.3.5"Şöyle düşünün: biz Perslerin, göğüs göğüse gidince düşmanı bozguna uğratabileceğimizi düşündüğümüz silahları var. Peki bozguna uğrattıktan sonra, atsız olduğumuz halde hangi atlıları, okçuları ya da hafif kalkanlıları kaçarlarken yakalayabilir ya da öldürebiliriz? Hangi okçular, cirit atıcılar ya da atlılar bize yaklaşıp zarar vermekten korkar? Bizden bir kötülük görme tehlikesinin, yerde biten ağaçlardan göreceklerinden daha fazla olmadığını çok iyi biliyorlar."

4.3.5

ἐννοεῖτε γὰρ δή, ἔφη· ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Πέρσαι ὅπλα οἷς δοκοῦμεν ⟨ἂν⟩ τρέπεσθαι τοὺς πολεμίους ὁμόσε ἰόντες· καὶ δὴ τρεπόμενοι ποίους ἢ ἱππέας ἢ τοξότας ἢ πελταστὰς ἄνευ ἵππων ὄντες δυναίμεθʼ ἂν φεύγοντας ἢ λαβεῖν ἢ κατακανεῖν; τίνες δʼ ἂν φοβοῖντο ἡμᾶς προσιόντες κακοῦν ἢ τοξόται ἢ ἀκοντισταὶ ἢ ἱππεῖς, εὖ εἰδότες ὅτι οὐδεὶς αὐτοῖς κίνδυνος ὑφʼ ἡμῶν κακόν τι παθεῖν μᾶλλον ἢ ὑπὸ τῶν πεφυκότων δένδρων;

4.3.6"Durum böyleyse, şimdi yanımızdaki atlıların ele geçen her şeyi bizim olduğu kadar kendilerinin de, belki de Zeus hakkı için bizden çok kendilerinin saydıkları açık değil mi?"

4.3.6

εἰ δʼ οὕτω ταῦτʼ ἔχει, οὐκ εὔδηλον ὅτι οἱ νῦν παρόντες ἡμῖν ἱππεῖς νομίζουσι πάντα τὰ ὑποχείρια γιγνόμενα ἑαυτῶν εἶναι οὐχ ἧττον ἢ ἡμέτερα, ἴσως δὲ νὴ Δία καὶ μᾶλλον;

4.3.7"Şimdi durum zorunlu olarak böyledir. Ama onlarınkinden aşağı olmayan bir atlı gücü edinirsek, şimdi onlarla birlikte yaptıklarımızı düşmana onlarsız da yapabileceğimiz hepimiz için apaçık değil mi? O zaman onlar da bize karşı daha ölçülü düşünürler. Çünkü kendi kendimize yetersek, yanımızda kalmak mı gitmek mi istedikleri bizi daha az ilgilendirir."

4.3.7

νῦν μὲν οὖν οὕτω ταῦτʼ ἔχει κατʼ ἀνάγκην. εἰ δʼ ἡμεῖς ἱππικὸν κτησαίμεθα μὴ χεῖρον τούτων, οὐ πᾶσιν ἡμῖν καταφανὲς ὅτι τούς τʼ ἂν πολεμίους δυναίμεθα καὶ ἄνευ τούτων ποιεῖν ὅσαπερ νῦν σὺν τούτοις, τούτους τε ἔχοιμεν ἂν τότε μετριώτερον πρὸς ἡμᾶς φρονοῦντας; ὁπότε γὰρ παρεῖναι ἢ ἀπεῖναι βούλοιντο, ἧττον ἂν ἡμῖν μέλοι, εἰ αὐτοὶ ἄνευ τούτων ἀρκοῖμεν ἡμῖν αὐτοῖς.

4.3.8"Peki. Perslerin kendine ait bir atlı gücü olmasının her şeyi değiştireceğine kimsenin itiraz edeceğini sanmam. Ama belki şunu düşünüyorsunuz: bu nasıl olacak? Öyleyse bakalım: bir atlı gücü kurmak istersek elimizde ne var, neyimiz eksik?"

4.3.8

εἶεν· ταῦτα μὲν δὴ οἶμαι οὐδεὶς ἂν ἀντιγνωμονήσειε, μὴ οὐχὶ τὸ πᾶν διαφέρειν Περσῶν γενέσθαι οἰκεῖον ἱππικόν· ἀλλʼ ἐκεῖνο ἴσως ἐννοεῖτε, πῶς ἂν τοῦτο γένοιτο. ἆρʼ οὖν σκεψώμεθα, εἰ βουλοίμεθα καθιστάναι ἱππικόν, τί ἡμῖν ὑπάρχει καὶ τίνος ἐνδεῖ;

4.3.9"Kampta ele geçirilmiş bir sürü at var; onları yönetecek gemler ve atlar için gereken öbür takımlar da elimizde. Bir atlının kullanması gereken şeyler de var: bedeni koruyan zırhlar, hem fırlatıp hem elde tutup kullanabileceğimiz kargılar."

4.3.9

οὐκοῦν ἵπποι μὲν οὗτοι πολλοὶ ἐν τῷ στρατοπέδῳ κατειλημμένοι καὶ χαλινοὶ οἷς πείθονται καὶ τἆλλα ὅσα δεῖ ἵπποις ἔχουσι χρῆσθαι. ἀλλὰ μὴν καὶ οἷς γε δεῖ ἄνδρα ἱππέα χρῆσθαι ἔχομεν, θώρακας μὲν ἐρύματα τῶν σωμάτων, παλτὰ δὲ οἷς καὶ μεθιέντες καὶ ἔχοντες χρῴμεθʼ ἄν.

4.3.10"Geriye ne kalıyor? Adam gerektiği açık. Ama en çok elimizde olan da bu; çünkü hiçbir şey bize kendimiz kadar ait değildir. Belki biri, at binmeyi bilmiyoruz diyecek. Zeus hakkı için, bugün bilenlerin hiçbiri de öğrenmeden önce bilmiyordu. Ama biri, onlar çocukken öğrendiler diyebilir."

4.3.10

τί δὴ τὸ λοιπόν; δῆλον ὅτι ἀνδρῶν δεῖ. οὐκοῦν τοῦτο μάλιστα ἔχομεν· οὐδὲν γὰρ οὕτως ἡμέτερόν ἐστιν ὡς ἡμεῖς ἡμῖν αὐτοῖς. ἀλλʼ ἐρεῖ τις ἴσως ὅτι οὐκ ἐπιστάμεθα. μὰ Δίʼ οὐδὲ γὰρ τούτων τῶν ἐπισταμένων νῦν πρὶν μαθεῖν οὐδεὶς ἠπίστατο. ἀλλʼ εἴποι ἄν τις ὅτι παῖδες ὄντες ἐμάνθανον.

4.3.11"Peki söylenenleri ve gösterilenleri öğrenmeye çocuklar mı daha yatkındır, yetişkin adamlar mı? Öğrendiklerini bedenleriyle uygulamaya kim daha yeterlidir, çocuklar mı, adamlar mı?"

4.3.11

καὶ πότερα παῖδές εἰσι φρονιμώτεροι ὥστε μαθεῖν τὰ φραζόμενα καὶ δεικνύμενα ἢ ἄνδρες; πότεροι δὲ ἃ ἂν μάθωσιν ἱκανώτεροι τῷ σώματι ἐκπονεῖν, οἱ παῖδες ἢ οἱ ἄνδρες;

4.3.12"Üstelik öğrenmek için ne çocukların ne de öbür adamların sahip olduğu kadar boş vaktimiz var. Çocuklar gibi okçuluğu öğrenmemiz gerekmiyor, onu zaten biliyoruz; cirit atmayı da öğrenmemiz gerekmiyor, onu da biliyoruz. Öbür adamların kimini çiftçilik, kimini zanaati, kimini de başka ev işleri meşgul eder; bizim içinse sefere çıkmak yalnız boş vaktimizin işi değil, bir zorunluluk."

4.3.12

ἀλλὰ μὴν σχολή γε ἡμῖν μανθάνειν ὅση οὔτε παισὶν οὔτε ἄλλοις ἀνδράσιν· οὔτε γὰρ τοξεύειν ἡμῖν μαθητέον ὥσπερ τοῖς παισί· προεπιστάμεθα γὰρ τοῦτο· οὔτε μὴν ἀκοντίζειν· ἐπιστάμεθα γὰρ καὶ τοῦτο· ἀλλʼ οὐδὲ μὴν ὥσπερ τοῖς ἄλλοις ἀνδράσι τοῖς μὲν γεωργίαι ἀσχολίαν παρέχουσι, τοῖς δὲ τέχναι, τοῖς δὲ ἄλλα οἰκεῖα· ἡμῖν δὲ στρατεύεσθαι οὐ μόνον σχολὴ ἀλλὰ καὶ ἀνάγκη.

4.3.13"Hem bu iş, savaşa ait başka birçok şey gibi zor ama faydalı da değil. Yolda at sırtında gitmek, iki ayakla yürümekten daha hoş değil mi? Acele bir durumda, gerekirse bir dosta çabucak yetişmek, bir adamı ya da bir hayvanı kovalamak gerekirse onu çabucak yakalamak hoş değil mi? Hangi silahı taşımak gerekiyorsa onu da atın taşıması ne büyük kolaylık! Çünkü bir şeyi elde tutmakla sırtta taşımak aynı şey değil."

4.3.13

ἀλλὰ μὴν οὐχ ὥσπερ ἄλλα πολλὰ τῶν πολεμικῶν χαλεπὰ μέν, χρήσιμα δέ· ἱππικὴ δὲ οὐκ ἐν ὁδῷ μὲν ἡδίων ἢ αὐτοῖν τοῖν ποδοῖν πορεύεσθαι; ἐν δὲ σπουδῇ οὐχ ἡδὺ ταχὺ μὲν φίλῳ παραγενέσθαι, εἰ δέοι, ταχὺ δέ, εἴτε ἄνδρα εἴτε θῆρα δέοι διώκεσθαι, καταλαβεῖν; ἐκεῖνο δὲ οὐχὶ εὐπετές, τὸ ὅ τι ἂν δέῃ ὅπλον φέρειν τὸν ἵππον τοῦτο συμφέρειν; οὔκουν ταὐτό γʼ ἐστὶν ἔχειν τε καὶ φέρειν.

4.3.14"En çok korkulabilecek şey belki şudur: bu işte ustalaşmadan önce at üstünde tehlikeye girmemiz gerekirse, artık ne yaya oluruz ne de henüz yeterli birer atlı. Ama bunun da çaresi var: istediğimiz yerde hemen yaya olarak savaşabiliriz. Çünkü at binmeyi öğrenirken yaya savaşına dair bildiklerimizden hiçbirini unutacak değiliz."

4.3.14

ὅ γε μὴν μάλιστʼ ἄν τις φοβηθείη, μὴ εἰ δεήσει ἐφʼ ἵππου κινδυνεύειν ἡμᾶς πρότερον πρὶν ἀκριβοῦν τὸ ἔργον τοῦτο, κἄπειτα μήτε πεζοὶ ἔτι ὦμεν μήτε πω ἱππεῖς ἱκανοί, ἀλλʼ οὐδὲ τοῦτο ἀμήχανον· ὅπου γὰρ ἂν βουλώμεθα, ἐξέσται ἡμῖν πεζοῖς εὐθὺς μάχεσθαι· οὐδὲν γὰρ τῶν πεζικῶν ἀπομαθησόμεθα ἱππεύειν μανθάνοντες.

4.3.15Kyros böyle konuştu. Khrysantas da onu destekleyerek şöyle dedi: "Ben at binmeyi öyle çok öğrenmek istiyorum ki atlı olursam kanatlı bir insan olacağımı düşünüyorum."

4.3.15

Κῦρος μὲν οὕτως εἶπε· Χρυσάντας δὲ συναγορεύων αὐτῷ ὧδε ἔλεξεν. ἀλλʼ ἐγὼ μέν, ἔφη, οὕτως ἐπιθυμῶ ἱππεύειν μαθεῖν ὡς νομίζω, ἢν ἱππεὺς γένωμαι, ἄνθρωπος πτηνὸς ἔσεσθαι.

4.3.16"Şimdi, biriyle aynı yerden koşmaya başlayıp onu ancak bir baş farkla geçebilirsem halime şükrediyorum; yanımdan koşan bir hayvan görünce de iyice uzaklaşmadan ona cirit ya da ok atacak kadar yetişebilirsem yine şükrediyorum. Atlı olursam, göz alabildiğince uzaktaki bir adamı yere serebileceğim; hayvanları kovalarken kimine yetişip elimle vurabileceğim, kimine de duruyormuş gibi cirit atabileceğim. [Çünkü ikisi de hızlı olsa bile birbirlerine yakın oldukları sürece duruyormuş gibidirler.]"

4.3.16

νῦν μὲν γὰρ ἔγωγε ἀγαπῶ ἤν γʼ ἐξ ἴσου τῳ θεῖν ὁρμηθεὶς ἀνθρώπων μόνον τῇ κεφαλῇ πρόσχω, κἂν θηρίον παραθέον ἰδὼν δυνασθῶ διατεινάμενος φθάσαι ὥστε ἀκοντίσαι ἢ τοξεῦσαι πρὶν πάνυ πρόσω αὐτὸ γενέσθαι. ἢν δʼ ἱππεὺς γένωμαι, δυνήσομαι μὲν ἄνδρα ἐξ ὄψεως μήκους καθαιρεῖν· δυνήσομαι δὲ θηρία διώκων τὰ μὲν ἐκ χειρὸς παίειν καταλαμβάνων, τὰ δὲ ἀκοντίζειν ὥσπερ ἑστηκότα· [καὶ γὰρ ἐὰν ἀμφότερα ταχέα ᾖ, ὅμως δὲ πλησίον γίγνηται ἀλλήλων, ὥσπερ τὰ ἑστηκότα ἐστίν.]

4.3.17"Canlılar arasında en çok imrendiğim," dedi, "hippokentaurlardır; tabii gerçekten var olduysalar. Bir insanın phronēsis'iyle önceden tasarlıyor, elleriyle gerekeni yapıyor, atın hızına ve gücüne sahip oluyorlardı; böylece kaçanı yakalıyor, direneni deviriyorlardı. Ben de atlı olunca bütün bunları kendimde toplamış olmuyor muyum?"

4.3.17

ὧν δὲ δὴ μάλιστα δοκῶ ζῴων, ἔφη, ἐζηλωκέναι ἱπποκενταύρους, εἰ ἐγένοντο ὥστε προβουλεύεσθαι μὲν ἀνθρώπου φρονήσει, ταῖς δὲ χερσὶ τὸ δέον παλαμᾶσθαι, ἵππου δὲ τάχος ἔχειν καὶ ἰσχύν, ὥστε τὸ μὲν φεῦγον αἱρεῖν, τὸ δʼ ὑπομένον ἀνατρέπειν, οὔκουν πάντα κἀγὼ ταῦτα ἱππεὺς γενόμενος συγκομίζομαι πρὸς ἐμαυτόν;

4.3.18"Her şeyi insan muhakemesiyle önceden düşünebileceğim, ellerimle silah taşıyacağım, atla kovalayacağım, karşımdakini atın hamlesiyle devireceğim; ama hippokentaurlar gibi ata yapışık doğup ona bağlı kalmayacağım."

4.3.18

προνοεῖν μέν γε ἕξω πάντα τῇ ἀνθρωπίνῃ γνώμῃ, ταῖς δὲ χερσὶν ὁπλοφορήσω, διώξομαι δὲ τῷ ἵππῳ, τὸν δʼ ἐναντίον ἀνατρέψω τῇ τοῦ ἵππου ῥύμῃ, ἀλλʼ οὐ συμπεφυκὼς δεδήσομαι ὥσπερ οἱ ἱπποκένταυροι·

4.3.19"Bu da yapışık doğmaktan elbette daha iyidir. Bence hippokentaurlar, insanların bulduğu birçok iyi şeyi nasıl kullanacaklarını da, atlara tabiatça hoş gelen birçok şeyin tadını nasıl çıkaracaklarını da bilemiyorlardı."

4.3.19

οὐκοῦν τοῦτό γε κρεῖττον ἢ συμπεφυκέναι. τοὺς μὲν γὰρ ἱπποκενταύρους οἶμαι ἔγωγε πολλοῖς μὲν ἀπορεῖν τῶν ἀνθρώποις ηὑρημένων ἀγαθῶν ὅπως δεῖ χρῆσθαι, πολλῶν δὲ τῶν ἵπποις πεφυκότων ἡδέων πῶς [αὐτῶν] χρὴ ἀπολαύειν.

4.3.20"Ben ise at binmeyi öğrenirsem, atın üstündeyken hippokentaurun işini elbette göreceğim; inince de öbür insanlar gibi yemek yiyecek, giyinecek, uyuyacağım. Yani ayrılıp yeniden birleşebilen bir hippokentaurdan başka neyim ki?"

4.3.20

ἐγὼ δὲ ἢν ἱππεύειν μάθω, ὅταν μὲν ἐπὶ τοῦ ἵππου γένωμαι, τὰ τοῦ ἱπποκενταύρου δήπου διαπράξομαι· ὅταν δὲ καταβῶ, δειπνήσω καὶ ἀμφιέσομαι καὶ καθευδήσω ὥσπερ οἱ ἄλλοι ἄνθρωποι· ὥστε τί ἄλλο ἢ διαιρετὸς ἱπποκένταυρος καὶ πάλιν σύνθετος γίγνομαι;

4.3.21"Üstelik," dedi, "şu bakımdan da hippokentaurdan üstün olacağım: o iki gözle görür, iki kulakla duyardı; bense dört gözle kestirecek, dört kulakla duyacağım. Çünkü atın da birçok şeyi gözleriyle önceden görüp insana belli ettiği, birçok şeyi de kulaklarıyla önceden duyup haber verdiği söylenir. Beni," dedi, "at binmeye can atanların arasına yaz." Öbürlerinin hepsi de, "Zeus hakkı için, bizi de," dediler.

4.3.21

ἔτι δʼ, ἔφη, καὶ τοῖσδε πλεονεκτήσω τοῦ ἱπποκενταύρου· ὁ μὲν γὰρ δυοῖν ὀφθαλμοῖν ἑώρα τε καὶ δυοῖν ὤτοιν ἤκουεν· ἐγὼ δὲ τέτταρσι μὲν ὀφθαλμοῖς τεκμαροῦμαι, τέτταρσι δὲ ὠσὶν αἰσθήσομαι· πολλὰ γάρ φασι καὶ ἵππον ἀνθρώπῳ τοῖς ὀφθαλμοῖς προορῶντα δηλοῦν, πολλὰ δὲ τοῖς ὠσὶν προακούοντα σημαίνειν. ἐμὲ μὲν οὖν, ἔφη, γράφε τῶν ἱππεύειν ὑπερεπιθυμούντων. νὴ τὸν Δίʼ, ἔφασαν οἱ ἄλλοι πάντες, καὶ ἡμᾶς γε.

4.3.22Bunun üzerine Kyros şöyle dedi: "Peki, madem bu konuda böyle tam bir kanaatteyiz, kendimize bir kanun koysak nasıl olur? Kendilerine at sağladığım kişilerden biri, ister uzun ister kısa bir yol gitmesi gereksin, yaya yürürken görülürse bu ayıp sayılsın. Böylece insanlar bizi büsbütün hippokentaur sansınlar."

4.3.22

ἐκ τούτου δὴ ὁ Κῦρος λέγει· τί οὖν, ἔφη, ἐπεὶ σφόδρα ἡμῖν δοκεῖ ταῦτα, εἰ καὶ νόμον ἡμῖν αὐτοῖς ποιησαίμεθα αἰσχρὸν εἶναι, οἷς ἂν ἵππους ἐγὼ πορίσω, ἤν τις φανῇ πεζῇ ἡμῶν πορευόμενος, ἤν τε πολλὴν ἤν τε ὀλίγην ὁδὸν δέῃ διελθεῖν; ἵνα καὶ παντάπασιν ἱπποκενταύρους ἡμᾶς οἴωνται οἱ ἄνθρωποι εἶναι.

4.3.23O böyle sordu, hepsi de kabul etti. Bu yüzden Persler o zamandan beri bugün de böyle yaparlar; Perslerin iyi ve soylu adamlarından hiçbiri isteyerek hiçbir yerde yaya giderken görülmez. Onlar bu konuşmalarla meşguldüler.

4.3.23

ὁ μὲν οὕτως ἐπήρετο, οἱ δὲ πάντες συνῄνεσαν· ὥστʼ ἔτι καὶ νῦν ἐξ ἐκείνου χρῶνται Πέρσαι οὕτω, καὶ οὐδεὶς ἂν τῶν καλῶν κἀγαθῶν ἑκὼν ὀφθείη Περσῶν οὐδαμῇ πεζὸς ἰών. οἱ μὲν δὴ ἐν τούτοις τοῖς λόγοις ἦσαν.

4.4.14. Bölüm

Öğleden sonra Med ve Hyrkanialı atlılar, esir aldıkları atları ve adamları sürerek geldiler; silahlarını teslim edenleri öldürmemişlerdi.

4.4.1

ἡνίκα δʼ ἦν ἔξω μέσου ἡμέρας, προσήλαυνον μὲν οἱ Μῆδοι ἱππεῖς καὶ Ὑρκάνιοι, ἵππους τε ἄγοντες αἰχμαλώτους καὶ ἄνδρας· ὅσοι γὰρ τὰ ὅπλα παρεδίδοσαν, οὐ κατέκαινον·

4.4.2Gelince Kyros önce hepsinin sağ salim olup olmadığını sordu; evet deyince de ne yaptıklarını sordu. Onlar da neler yaptıklarını anlattılar ve her birini ne kadar yiğitçe yaptıklarını büyük laflarla övündüler.

4.4.2

ἐπεὶ δὲ προσήλασαν, πρῶτον μὲν αὐτῶν ἐπυνθάνετο ὁ Κῦρος εἰ σῶοι οἱ πάντες εἶεν αὐτῷ· ἐπεὶ δὲ τοῦτʼ ἔφασαν, ἐκ τούτου ἠρώτα τί ἔπραξαν. οἱ δὲ διηγοῦντο ἅ τʼ ἐποίησαν καὶ ὡς ἀνδρείως ἕκαστα .

4.4.3O da söylemek istedikleri her şeyi zevkle sonuna kadar dinledi; sonra onları şöyle övdü: "Gerçekten iyi adamlar olduğunuz belli; çünkü eskisinden daha iri, daha güzel, daha heybetli görünüyorsunuz."

4.4.3

. ἐμεγαληγόρουν. ὁ δὲ διήκουέ τε ἡδέως πάντων ἃ ἐβούλοντο λέγειν· ἔπειτα δὲ καὶ ἐπῄνεσεν αὐτοὺς οὕτως· ἀλλὰ καὶ δῆλοί τοι, ἔφη, ἐστὲ ὅτι ἄνδρες ἀγαθοὶ ἐγένεσθε· καὶ γὰρ μείζους φαίνεσθε καὶ καλλίους καὶ γοργότεροι ἢ πρόσθεν ἰδεῖν.

4.4.4Sonra ne kadar yol aldıklarını ve ülkede insan yaşayıp yaşamadığını sordu. Onlar epey yol aldıklarını, ülkenin baştan başa meskûn olduğunu, koyun, keçi, sığır, at, buğday ve her türlü nimetle dolu olduğunu söylediler.

4.4.4

ἐκ δὲ τούτου ἐπυνθάνετο ἤδη αὐτῶν καὶ ὁπόσην ὁδὸν διήλασαν καὶ εἰ οἰκοῖτο ἡ χώρα. οἱ δʼ ἔλεγον ὅτι καὶ πολλὴν διελάσειαν καὶ πᾶσα οἰκοῖτο καὶ μεστὴ εἴη καὶ οἰῶν καὶ αἰγῶν καὶ βοῶν καὶ ἵππων καὶ σίτου καὶ πάντων ἀγαθῶν.

4.4.5"Öyleyse iki şeye dikkat etmemiz gerekir," dedi: "bunlara sahip olanlardan güçlü olmaya ve onların yerlerinde kalmasına. Çünkü insanların yaşadığı bir ülke çok değerli bir maldır; insansız kalınca nimetlerden de yoksun kalır."

4.4.5

δυοῖν ἄν, ἔφη, ἐπιμελητέον ἡμῖν εἴη, ὅπως τε κρείττους ἐσόμεθα τῶν ταῦτα ἐχόντων καὶ ὅπως αὐτοὶ μενοῦσιν· οἰκουμένη μὲν γὰρ χώρα πολλοῦ ἄξιον κτῆμα· ἐρήμη δʼ ἀνθρώπων οὖσα ἐρήμη καὶ τῶν ἀγαθῶν γίγνεται.

4.4.6"Karşı koyanları öldürdüğünüzü biliyorum," dedi; "doğru yaptınız, çünkü zaferi en çok koruyan budur. Teslim olanları ise esir getirdiniz. Bunları serbest bırakırsak, bence bu da işimize yarayacak bir şey olur."

4.4.6

τοὺς μὲν οὖν ἀμυνομένους, ἔφη, οἶδα ὅτι κατεκάνετε, ὀρθῶς ποιοῦντες· τοῦτο γὰρ μάλιστα σῴζει τὴν νίκην· τοὺς δὲ παραδιδόντας αἰχμαλώτους ἠγάγετε· οὓς εἰ ἀφείημεν, τοῦτʼ αὖ σύμφορον ἄν, ὡς ἐγώ φημι, ποιήσαιμεν·

4.4.7"Önce, şimdi onlardan sakınmamız da, onları gözetlememiz de, onlar için ekmek yapmamız da gerekmez; çünkü onları açlıktan öldürecek değiliz ya. Sonra, bunları bırakırsak daha çok esirden yararlanırız."

4.4.7

πρῶτον μὲν γὰρ νῦν οὐκ ἂν φυλάττεσθαι οὐδὲ φυλάττειν ἡμᾶς τούτους δέοι, οὐδʼ αὖ σιτοποιεῖν τούτοις· οὐ γὰρ λιμῷ γε δήπου κατακανοῦμεν αὐτούς· ἔπειτα δὲ τούτους ἀφέντες πλείοσιν αἰχμαλώτοις χρησόμεθα.

4.4.8"Çünkü ülkeye hâkim olursak, orada yaşayanların hepsi bizim esirimiz olur; üstelik bunları sağ ve serbest görünce öbürleri de yerlerinde kalır, savaşmaktansa söz dinlemeyi seçerler. Ben böyle düşünüyorum; başka biri daha iyi bir yol görüyorsa söylesin." Onlar da dinleyince bunu yapmaya razı oldular.

4.4.8

ἢν γὰρ κρατῶμεν τῆς χώρας, πάντες ἡμῖν οἱ ἐν αὐτῇ οἰκοῦντες αἰχμάλωτοι ἔσονται· μᾶλλον δὲ τούτους ζῶντας ἰδόντες καὶ ἀφεθέντας μενοῦσιν οἱ ἄλλοι καὶ πείθεσθαι αἱρήσονται μᾶλλον ἢ μάχεσθαι. ἐγὼ μὲν οὖν οὕτω γιγνώσκω· εἰ δʼ ἄλλο τις ὁρᾷ ἄμεινον, λεγέτω. οἱ δὲ ἀκούσαντες συνῄνουν ταῦτα ποιεῖν.

4.4.9Bunun üzerine Kyros esirleri çağırıp şöyle dedi:

4.4.9

οὕτω δὴ ὁ Κῦρος καλέσας τοὺς αἰχμαλώτους λέγει τοιάδε·

4.4.10"Adamlar, şimdi söz dinlediğiniz için canınızı kurtardınız; bundan sonra da böyle yaparsanız başınıza hiçbir yeni şey gelmeyecek, yalnız size eskisi gibi aynı kişi hükmetmeyecek. Aynı evlerde oturacak, aynı toprağı işleyecek, aynı karılarınızla yaşayacak, çocuklarınıza şimdiki gibi yine siz söz geçireceksiniz. Ama ne bize ne de başka birine karşı savaşacaksınız."

4.4.10

ἄνδρες, ἔφη, νῦν τε ὅτι ἐπείθεσθε τὰς ψυχὰς περιεποιήσασθε, τοῦ τε λοιποῦ, ἢν οὕτω ποιῆτε, οὐδʼ ὁτιοῦν καινὸν ἔσται ὑμῖν ἀλλʼ ἢ οὐχ ὁ αὐτὸς ἄρξει ὑμῶν ὅσπερ καὶ πρότερον· οἰκήσετε δὲ τὰς αὐτὰς οἰκίας καὶ χώραν τὴν αὐτὴν ἐργάσεσθε καὶ γυναιξὶ ταῖς αὐταῖς συνοικήσετε καὶ παίδων τῶν ὑμετέρων ἄρξετε ὥσπερ νῦν· ἡμῖν μέντοι οὐ μαχεῖσθε οὐδὲ ἄλλῳ οὐδενί·

4.4.11"Biri size haksızlık ederse sizin için biz savaşacağız. Kimse size sefere çıkın diye buyruk bile veremesin diye silahlarınızı bize getirin. Getirenler için barış olacak, söylediklerimiz de hilesizce yerine gelecek. Savaş silahlarını teslim etmeyenlerin üzerine ise hemen sefere çıkacağız."

4.4.11

ἡνίκα δʼ ἄν τις ὑμᾶς ἀδικῇ, ἡμεῖς ὑπὲρ ὑμῶν μαχούμεθα. ὅπως δὲ μηδʼ ἐπαγγέλλῃ μηδεὶς ὑμῖν στρατεύειν, τὰ ὅπλα πρὸς ἡμᾶς κομίσατε· καὶ τοῖς μὲν κομίζουσιν ἔσται εἰρήνη καὶ ἃ λέγομεν ἀδόλως· ὁπόσοι δʼ ἂν τὰ πολεμικὰ μὴ ἀποφέρωσιν ὅπλα, ἐπὶ τούτους ἡμεῖς καὶ δὴ στρατευσόμεθα.

4.4.12"İçinizden biri bize dostça gelir, bir iş görür, bir şey öğretirse, onu köle gibi değil, iyilikseverimiz ve dostumuz olarak el üstünde tutacağız. Bunu," dedi, "hem siz bilin hem de öbürlerine haber verin."

4.4.12

ἐὰν δέ τις ὑμῶν καὶ ἰὼν ὡς ἡμᾶς εὐνοϊκῶς καὶ πράττων τι καὶ διδάσκων φαίνηται, τοῦτον ἡμεῖς ὡς εὐεργέτην καὶ φίλον, οὐχ ὡς δοῦλον περιέψομεν. ταῦτʼ οὖν, ἔφη, αὐτοί τε ἴστε καὶ τοῖς ἄλλοις διαγγέλλετε.

4.4.13"Siz bunu isterken bazıları söz dinlemezse," dedi, "bizi onların üzerine götürün; ki onlar size değil, siz onlara hükmedesiniz." O böyle konuştu; onlar da yerlere eğilip selam verdiler ve bunu yapacaklarına söz verdiler.

4.4.13

ἢν δʼ ἄρα, ἔφη, ὑμῶν βουλομένων ταῦτα μὴ πείθωνταί τινες, ἐπὶ τούτους ἡμᾶς ἄγετε, ὅπως ὑμεῖς ἐκείνων, μὴ ἐκεῖνοι ὑμῶν ἄρχωσιν. ὁ μὲν δὴ ταῦτʼ εἶπεν· οἱ δὲ προσεκύνουν τε καὶ ὑπισχνοῦντο ταῦτα ποιήσειν.

4.5.15. Bölüm

Onlar gidince Kyros şöyle dedi: "Medler ve Ermeniler, hepimiz için yemek vakti geldi. Elimizden geldiğince size erzak hazırlandı. Gidin, pişirilen ekmeğin yarısını bize gönderin; ikimize de yetecek kadar pişirildi. Katık da içecek de göndermeyin; kendi yanımızda yetecek kadar hazır."

4.5.1

ἐπεὶ δʼ ἐκεῖνοι ᾤχοντο, ὁ Κῦρος εἶπεν· ὥρα δή, ὦ Μῆδοι καὶ Ἀρμένιοι, δειπνεῖν πᾶσιν ἡμῖν· παρεσκεύασται δὲ ὑμῖν τὰ ἐπιτήδεια ὡς ἡμεῖς βέλτιστα ἐδυνάμεθα. ἀλλʼ ἴτε καὶ ἡμῖν πέμπετε τοῦ πεποιημένου σίτου τὸν ἥμισυν· ἱκανὸς δὲ ἀμφοτέροις πεποίηται· ὄψον δὲ μὴ πέμπετε μηδὲ πιεῖν· ἱκανὰ γὰρ ἔχομεν παρʼ ἡμῖν αὐτοῖς παρεσκευασμένα.

4.5.2"Siz de Hyrkanialılar," dedi, "onları çadırlara götürün: komutanları en büyük çadırlara —hangileri olduğunu siz bilirsiniz—, öbürlerini de en uygun görünen biçimde yerleştirin. Siz de nerede hoşunuza giderse orada yemek yiyin; çünkü çadırlarınız sağlam, hiçbir şeyine dokunulmadı. Burada size de bunlara olduğu gibi hazırlık yapıldı."

4.5.2

καὶ ὑμεῖς δέ, ὦ Ὑρκάνιοι, ἔφη, διάγετε αὐτοὺς ἐπὶ τὰς σκηνάς, τοὺς μὲν ἄρχοντας ἐπὶ τὰς μεγίστας, γιγνώσκετε δέ, τοὺς δʼ ἄλλους ὡς ἂν δοκῇ κάλλιστα ἔχειν· καὶ αὐτοὶ δὲ δειπνεῖτε ὅπουπερ ἥδιστον ὑμῖν· σῶαι μὲν γὰρ ὑμῖν καὶ ἀκέραιοι αἱ σκηναί· παρεσκεύασται δὲ καὶ ⟨ὑμῖν⟩ ἐνθάδε ὥσπερ καὶ τούτοις.

4.5.3"İkiniz de şunu bilin: dışarıda sizin için nöbeti biz tutacağız; çadırların içine siz göz kulak olun ve silahlarınızı iyi yerleştirin. Çünkü çadırlardakiler henüz dostumuz değil."

4.5.3

καὶ τοῦτο δὲ ἴστε ἀμφότεροι ὅτι τὰ μὲν ἔξω ὑμῖν ἡμεῖς νυκτοφυλακήσομεν, τὰ δʼ ἐν ταῖς σκηναῖς αὐτοὶ ὁρᾶτε καὶ τὰ ὅπλα εὖ τίθεσθε· οἱ γὰρ ἐν ταῖς σκηναῖς οὔπω φίλοι ἡμῖν.

4.5.4Medler ve Tigranes'in adamları yıkandılar, hazır bekleyen giysileri giyip yemeğe oturdular; atlarının da yemi vardı. Perslere de ekmeklerin yarısını gönderdiler. Katık da şarap da göndermediler; Kyros'un adamlarının bunlardan hâlâ bol bol olduğunu sanıyorlardı. Kyros ise katık derken açlığı, içecek derken de yanlarından akan ırmağı kastetmişti.

4.5.4

οἱ μὲν δὴ Μῆδοι καὶ οἱ ἀμφὶ Τιγράνην ἐλοῦντο, καί, ἦν γὰρ παρεσκευασμένα, [καὶ] ἱμάτια μεταλαβόντες ἐδείπνουν, καὶ οἱ ἵπποι αὐτοῖς εἶχον τὰ ἐπιτήδεια· καὶ τοῖς Πέρσαις δὲ ἔπεμπον τῶν ἄρτων τοὺς ἡμίσεις. ὄψον δὲ οὐκ ἔπεμπον οὐδʼ οἶνον, οἰόμενοι ἔχειν τοὺς ἀμφὶ Κῦρον ἔτι ἄφθονα ταῦτα. ὁ δὲ Κῦρος [ταῦτα] ἔλεγεν ὄψον μὲν τὸν λιμόν, πιεῖν δʼ ἀπὸ τοῦ παραρρέοντος ποταμοῦ.

4.5.5Kyros Perslere yemek yedirdikten sonra hava kararınca birçoğunu beşerli, onarlı gruplar halinde dağıttı ve ordugâhın çevresinde gizlenip beklemelerini buyurdu. Böylece hem dışarıdan biri yaklaşırsa bir nöbet olacağını, hem de biri mal götürüp kaçmaya kalkarsa yakalanacağını düşünüyordu. Öyle de oldu: birçoğu kaçmaya kalkıştı, birçoğu da yakalandı.

4.5.5

ὁ μὲν οὖν Κῦρος δειπνίσας τοὺς Πέρσας, ἐπεὶ συνεσκότασε, κατὰ πεμπάδας καὶ κατὰ δεκάδας πολλοὺς αὐτῶν διέπεμψε καὶ ἐκέλευσε κύκλῳ τοῦ στρατοπέδου κρυπτεύειν, νομίζων ἅμα μὲν φυλακὴν ἔσεσθαι, ἄν τις ἔξωθεν προσίῃ, ἅμα δέ, ἄν τις ἔξω φέρων χρήματα ἀποδιδράσκῃ, ἁλώσεσθαι αὐτόν· καὶ ἐγένετο οὕτω· πολλοὶ μὲν γὰρ ἀπεδίδρασκον, πολλοὶ δὲ ἑάλωσαν.

4.5.6Kyros malları yakalayanların almasına izin verdi, adamları ise boğazlamalarını buyurdu. Öyle ki bundan sonra istesen de gece yol alan birini kolay kolay bulamazdın.

4.5.6

ὁ δὲ Κῦρος τὰ μὲν χρήματα τοὺς λαβόντας εἴα ἔχειν, τοὺς δὲ ἀνθρώπους ἀποσφάξαι ἐκέλευσεν· ὥστε τοῦ λοιποῦ οὐδὲ βουλόμενος ἂν ηὗρες ῥᾳδίως τὸν νύκτωρ πορευόμενον.

4.5.7Persler vakitlerini böyle geçiriyordu. Medler ise içiyor, ziyafet çekiyor, kaval çalıyor, her türlü neşeye doyuyorlardı; çünkü bu türden şeyler de bol bol ele geçmişti, uyanık kalanlar yapacak iş bulmakta zorlanmıyordu.

4.5.7

οἱ μὲν δὴ Πέρσαι οὕτω διῆγον· οἱ δὲ Μῆδοι καὶ ἔπινον καὶ εὐωχοῦντο καὶ ηὐλοῦντο καὶ πάσης εὐθυμίας ἐνεπίμπλαντο· πολλὰ γὰρ καὶ τὰ τοιαῦτα ἥλω, ὥστε μὴ ἀπορεῖν ἔργου τοὺς ἐγρηγορότας.

4.5.8Medlerin kralı Kyaksares ise Kyros'un çıktığı gece, bir zaferi kutlarcasına çadırını paylaştığı kişilerle birlikte sarhoş oluyordu. Büyük bir gürültü duyduğu için birkaçı dışında öbür Medlerin de ordugâhta olduğunu sanıyordu. Oysa efendileri gittiği için Medlerin uşakları başıboş içip gürültü ediyorlardı; hele Asur ordusundan şarap ve daha birçok şey de ele geçirmişlerdi.

4.5.8

ὁ δὲ Κυαξάρης ὁ τῶν Μήδων βασιλεὺς τὴν μὲν νύκτα ἐν ᾗ ἐξῆλθεν ὁ Κῦρος αὐτός τε ἐμεθύσκετο μεθʼ ὧνπερ ἐσκήνου ὡς ἐπʼ εὐτυχίᾳ, καὶ τοὺς ἄλλους δὲ Μήδους ᾤετο παρεῖναι ἐν τῷ στρατοπέδῳ πλὴν ὀλίγων, ἀκούων θόρυβον πολύν· οἱ γὰρ οἰκέται τῶν Μήδων, ἅτε τῶν δεσποτῶν ἀπεληλυθότων, ἀνειμένως ἔπινον καὶ ἐθορύβουν, ἄλλως τε καὶ ἐκ τοῦ Ἀσσυρίου στρατεύματος καὶ οἶνον καὶ ἄλλα πολλὰ εἰληφότες.

4.5.9Gün ağarınca, kendisiyle yemek yiyenler dışında kapısına kimse gelmedi. Ordugâhın Medlerden ve atlılardan boşaldığını duydu, dışarı çıkınca da durumun öyle olduğunu gördü. İşte o zaman hem Kyros'a hem de kendisini yalnız bırakıp gittikleri için Medlere öfkeden köpürdü. Söylendiğine göre acımasız ve anlayışsız bir adamdı; hemen yanındakilerden birine kendi atlılarını alıp en kısa zamanda Kyros'un ordusuna gitmesini ve şunları söylemesini buyurdu:

4.5.9

ἐπεὶ δὲ ἡμέρα ἐγένετο, καὶ ἐπὶ θύρας οὐδεὶς ἧκε πλὴν οἵπερ καὶ συνεδείπνουν, καὶ τὸ στρατόπεδον ἤκουε κενὸν εἶναι τῶν Μήδων καὶ τῶν ἱππέων, καὶ ἑώρα, ἐπειδὴ ἐξῆλθεν, οὕτως ἔχοντα, ἐνταῦθα δὴ ἐβριμοῦτό τε τῷ Κύρῳ καὶ τοῖς Μήδοις τῷ καταλιπόντας αὐτὸν ἔρημον οἴχεσθαι, καὶ εὐθύς, ὥσπερ λέγεται ὠμὸς εἶναι καὶ ἀγνώμων, τῶν παρόντων κελεύει τινὰ λαβόντα τοὺς ἑαυτοῦ ἱππέας πορεύεσθαι ὡς τάχιστα ἐπὶ τὸ ἀμφὶ Κῦρον στράτευμα καὶ λέγειν τάδε.

4.5.10"Kyros, senin bile benim hakkımda böyle düşüncesizce bir karar vermeyeceğini sanırdım; Kyros böyle düşünse bile siz Medlerin beni böyle yalnız bırakmaya razı olmayacağınızı sanırdım. Şimdi Kyros isterse o da, istemezse hiç değilse siz hemen buraya gelin."

4.5.10

ὤιμην μὲν ἔγωγε, οὐδʼ ἂν σέ, ὦ Κῦρε, περὶ ἐμοῦ οὕτως ἀπρονοήτως βουλεῦσαι, εἰ δὲ Κῦρος οὕτω γιγνώσκοι, οὐκ ἂν ὑμᾶς, ὦ Μῆδοι, ἐθελῆσαι οὕτως ἔρημον ἐμὲ καταλιπεῖν. καὶ νῦν, ἂν μὲν Κῦρος βούληται, εἰ δὲ μή, ὑμεῖς γε τὴν ταχίστην πάρεστε.

4.5.11Buyruğu buydu. Gitmekle görevlendirilen adam, "Efendim," dedi, "onları nasıl bulacağım?" "Peki Kyros'la yanındakiler," dedi Kyaksares, "üzerine gittikleri kimseleri nasıl buldular?" "Zeus hakkı için," dedi adam, "duyduğuma göre düşmandan ayrılan bazı Hyrkanialılar buraya gelmiş, ona yol göstermek üzere onunla gitmişler."

4.5.11

ταῦτα δὴ ἐπέστειλεν. ὁ δὲ ταττόμενος πορεύεσθαι ἔφη· καὶ πῶς, ὦ δέσποτα, ἐγὼ εὑρήσω ἐκείνους; πῶς δὲ Κῦρος, ἔφη, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἐφʼ οὓς ἐπορεύοντο; ὅτι νὴ Δίʼ, ἔφη, ἀκούω ἀφεστηκότας τῶν πολεμίων Ὑρκανίους τινὰς καὶ ἐλθόντας δεῦρο οἴχεσθαι ἡγουμένους αὐτῷ.

4.5.12Kyaksares bunu duyunca, kendisine bunu bile söylemediği için Kyros'a daha da çok öfkelendi. Onu askersiz bırakmak için Medleri çağırmaya daha büyük bir hırsla adam gönderdi; Medleri öncekinden de sert tehditlerle geri çağırıyor, gönderdiği adamı da bu haberi sert bir dille iletmezse tehdit ediyordu.

4.5.12

ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ Κυαξάρης πολὺ μᾶλλον ἔτι τῷ Κύρῳ ὠργίζετο τῷ μηδʼ εἰπεῖν αὐτῷ ταῦτα, καὶ πολλῇ σπουδῇ μᾶλλον ἔπεμπεν ἐπὶ τοὺς Μήδους, ὡς ψιλώσων αὐτόν, καὶ ἰσχυρότερον ἔτι ἢ πρόσθεν τοῖς Μήδοις ἀπειλῶν ἀπεκάλει, καὶ τῷ πεμπομένῳ δὲ ἠπείλει, εἰ μὴ ἰσχυρῶς ταῦτα ἀπαγγέλλοι.

4.5.13Gönderilen adam, yüz kadar atlısını alıp yola çıktı; o zaman kendisinin de Kyros'la birlikte gitmemiş olmasına üzülüyordu. Yolda bir patikaya sapıp ayrıldılar ve yollarını kaybettiler; geri çekilen bazı Asurlulara rastlayıp onları yol göstermeye zorlayana kadar dost orduya varamadılar. Sonunda ateşleri görüp gece yarısı sularında vardılar.

4.5.13

ὁ μὲν δὴ πεμπόμενος ἐπορεύετο ἔχων τοὺς ἑαυτοῦ ἱππέας ὡς ἑκατόν, ἀνιώμενος ὅτι οὐ καὶ αὐτὸς τότε ἐπορεύθη μετὰ τοῦ Κύρου. ἐν δὲ τῇ ὁδῷ πορευόμενοι διασχισθέντες τρίβῳ τινὶ ἐπλανῶντο, καὶ οὐ πρόσθεν ἀφίκοντο ἐπὶ τὸ φίλιον στράτευμα πρὶν ἐντυχόντες ἀποχωροῦσί τισι τῶν Ἀσσυρίων ἠνάγκασαν αὐτοὺς ἡγεῖσθαι· καὶ οὕτως ἀφικνοῦνται τὰ πυρὰ κατιδόντες ἀμφὶ μέσας πως νύκτας.

4.5.14Ordugâha yaklaşınca nöbetçiler, Kyros'un buyurduğu gibi onları gün doğmadan içeri almadılar. Gün ağarırken Kyros önce magları çağırdı ve böyle nimetler için tanrılara âdet olan payı seçip ayırmalarını buyurdu.

4.5.14

ἐπεὶ δὲ ἐγένοντο πρὸς τῷ στρατοπέδῳ, οἱ φύλακες, ὥσπερ εἰρημένον ἦν ὑπὸ Κύρου, οὐκ εἰσέφρηκαν αὐτοὺς πρὸ ἡμέρας. ἐπεὶ δὲ ἡμέρα ὑπέφαινε, πρῶτον μὲν τοὺς μάγους καλέσας ὁ Κῦρος τὰ τοῖς θεοῖς νομιζόμενα ἐπὶ τοῖς τοιούτοις ἀγαθοῖς ἐξαιρεῖσθαι ἐκέλευε.

4.5.15Onlar bununla uğraşırken o da eşitleri toplayıp şöyle dedi: "Dostlar, tanrı bize birçok güzel şey gösteriyor; ama biz Persler şu anda bunlara hâkim olmak için çok azız. Kazandıklarımızı korumazsak yeniden başkalarının olur; elimize geçenlerin başında kendimizden bekçiler bırakırsak, bu sefer hiçbir gücümüz kalmadığı hemen ortaya çıkar."

4.5.15

καὶ οἱ μὲν ἀμφὶ ταῦτα εἶχον· ὁ δὲ συγκαλέσας τοὺς ὁμοτίμους εἶπεν· ἄνδρες, ὁ μὲν θεὸς προφαίνει πολλὰ κἀγαθά· ἡμεῖς δὲ οἱ Πέρσαι ἐν τῷ παρόντι ὀλίγοι ἐσμὲν ὡς ἐγκρατεῖς εἶναι αὐτῶν. εἴτε γὰρ ὁπόσα ἂν προσεργασώμεθα, μὴ φυλάξομεν, πάλιν ταῦτα ἀλλότρια ἔσται· εἴτε καταλείψομέν τινας ἡμῶν αὐτῶν φύλακας ἐπὶ τοῖς ἐφʼ ἡμῖν γιγνομένοις, αὐτίκα οὐδεμίαν ἰσχὺν ἔχοντες ἀναφανούμεθα.

4.5.16"Bu yüzden bence içinizden biri hemen Perslerin ülkesine gitsin, söylediklerimi anlatsın; Persler Asya'ya hükmetmek ve onun ürününü toplamak istiyorlarsa en kısa zamanda bir ordu göndermelerini istesin."

4.5.16

δοκεῖ οὖν μοι ὡς τάχιστα ἰέναι τινὰ ὑμῶν εἰς Πέρσας καὶ διδάσκειν ἅπερ ἐγὼ λέγω, καὶ κελεύειν ὡς τάχιστα ἐπιπέμπειν στράτευμα, εἴπερ ἐπιθυμοῦσι Πέρσαι τὴν ἀρχὴν τῆς Ἀσίας αὐτοῖς καὶ τὴν κάρπωσιν γενέσθαι.

4.5.17"Sen git," dedi, "en yaşlımız sensin. Git, bunları söyle; gönderecekleri askerler yanıma gelince yiyeceklerini benim düşüneceğimi de söyle. Elimizde olanları kendin görüyorsun; bunlardan hiçbirini gizleme. Bunlardan Perslere ne göndersem güzel ve âdete uygun olur, tanrılara ait olanı babama, devlete ait olanı yöneticilere sor. Yaptıklarımızı görecek gözcüler, sorduklarımızı anlatacak kişiler de göndersinler. Sen," dedi, "hazırlan ve bölüğünü refakatçi olarak yanına al."

4.5.17

ἴθι μὲν οὖν σύ, ἔφη, ὁ πρεσβύτατος, καὶ ἰὼν ταῦτα λέγε, καὶ ὅτι οὓς ἂν πέμπωσι στρατιώτας, ἐπειδὰν ἔλθωσι παρʼ ἐμέ, ἐμοὶ μελήσει περὶ τροφῆς αὐτοῖς. ἃ δʼ ἔχομεν ἡμεῖς, ὁρᾷς μὲν αὐτός, κρύπτε δὲ τούτων μηδέν, ὅ τι δὲ τούτων ἐγὼ πέμπων εἰς Πέρσας καλῶς καὶ νομίμως ποιοίην ἂν τὰ μὲν πρὸς τοὺς θεοὺς τὸν πατέρα ἐρώτα, τὰ δὲ πρὸς τὸ κοινὸν τὰς ἀρχάς. πεμψάντων δὲ καὶ ὀπτῆρας ὧν πράττομεν καὶ φραστῆρας ὧν ἐρωτῶμεν. καὶ σὺ μέν, ἔφη, συσκευάζου καὶ τὸν λόχον προπομπὸν ἄγε.

4.5.18Sonra Medleri de çağırdı; tam o sırada Kyaksares'in ulağı geldi ve herkesin önünde onun Kyros'a olan öfkesini, Medlere savurduğu tehditleri anlattı. Sonunda da Kyros kalmak istese bile Medlerin geri dönmesini buyurduğunu söyledi.

4.5.18

ἐκ τούτου δὲ καὶ τοὺς Μήδους ἐκάλει, καὶ ἅμα ὁ παρὰ τοῦ Κυαξάρου ἄγγελος παρίσταται, καὶ ἐν πᾶσι τήν τε πρὸς Κῦρον ὀργὴν καὶ τὰς πρὸς Μήδους ἀπειλὰς αὐτοῦ ἔλεγε· καὶ τέλος εἶπεν ὅτι ἀπιέναι Μήδους κελεύει, καὶ εἰ Κῦρος μένειν βούλεται.

4.5.19Medler ulağı dinleyince sustular: bir yandan çağıran birine nasıl karşı gelebileceklerini bilemiyor, bir yandan da tehdit eden birine boyun eğip dönmekten korkuyorlardı; hele onun ne kadar acımasız olduğunu biliyorlardı.

4.5.19

οἱ μὲν οὖν Μῆδοι ἀκούσαντες τοῦ ἀγγέλου ἐσίγησαν, ἀποροῦντες μὲν πῶς χρὴ καλοῦντος ἀπειθεῖν, φοβούμενοι δὲ πῶς χρὴ ἀπειλοῦντι ὑπακοῦσαι, ἄλλως τε καὶ εἰδότες τὴν ὠμότητα αὐτοῦ.

4.5.20Kyros ise şöyle dedi: "Ulak, Medler; Kyaksares o sırada birçok düşman görüp bizim ne yaptığımızı da bilmediği için hem bizim için hem de kendisi için kaygılanıyorsa hiç şaşmıyorum. Ama düşmanın birçoğunun öldüğünü, hepsinin de kovulduğunu öğrenince, önce korkusu geçecek, sonra dostları onun düşmanlarını yok ederken asıl yalnız kalmadığını anlayacak."

4.5.20

ὁ δὲ Κῦρος εἶπεν· ἀλλʼ ἐγώ, ὦ ἄγγελέ τε καὶ Μῆδοι, οὐδέν, ἔφη, θαυμάζω εἰ Κυαξάρης, πολλοὺς μὲν πολεμίους τότʼ ἰδών, ἡμᾶς δὲ οὐκ εἰδὼς ὅ τι πράττομεν, ὀκνεῖ περί τε ἡμῶν καὶ περὶ αὑτοῦ· ἐπειδὰν δὲ αἴσθηται πολλοὺς μὲν τῶν πολεμίων ἀπολωλότας, πάντας δὲ ἀπεληλαμένους, πρῶτον μὲν παύσεται φοβούμενος, ἔπειτα γνώσεται, ὅτι οὐ νῦν ἔρημος γίγνεται, ἡνίκα οἱ φίλοι αὐτοῦ τοὺς ἐκείνου ἐχθροὺς ἀπολλύουσιν.

4.5.21"Hem ona iyilik ederken, üstelik bunu kendi kafamıza göre de yapmamışken, nasıl kınanmayı hak ederiz? Ben onu ikna ettim, sizi alıp çıkmama izin verdi. Siz de sefere can attığınız için çıkıp çıkamayacağınızı sorup buraya gelmediniz; içinizden isteyenin çıkmasını o buyurduğu için geldiniz. Bu öfke de, iyi biliyorum, kazandığımız nimetlerle yatışacak, korkusu geçince o da geçip gidecek."

4.5.21

ἀλλὰ μὴν μέμψεώς γε πῶς ἐσμὲν ἄξιοι, εὖ τε ποιοῦντες ἐκεῖνον καὶ οὐδὲ ταῦτα αὐτοματίσαντες; ἀλλʼ ἐγὼ μὲν ἐκεῖνον ἔπεισα ἐᾶσαί με λαβόντα ὑμᾶς ἐξελθεῖν· ὑμεῖς δὲ οὐχ ὡς ἐπιθυμοῦντες τῆς ἐξόδου ἠρωτήσατε εἰ ἐξίοιτε καὶ νῦν δεῦρο ἥκετε, ἀλλʼ ὑπʼ ἐκείνου κελευσθέντες ἐξιέναι ὅτῳ ὑμῶν μὴ ἀχθομένῳ εἴη. καὶ ἡ ὀργὴ οὖν αὕτη σάφʼ οἶδα ὑπό τε τῶν ἀγαθῶν πεπανθήσεται καὶ σὺν τῷ φόβῳ λήγοντι ἄπεισι.

4.5.22"Şimdi," dedi, "ulak, sen dinlen, çünkü yoruldun. Biz Persler de, düşmanın ya savaşmak ya da teslim olmak üzere gelmesini beklediğimize göre, olabildiğince güzel bir düzende dizilelim; böyle görünürsek istediğimize daha çabuk varmamız beklenir. Sen de," dedi, "Hyrkanialıların komutanı, askerlerinin başındakilere onları silahlandırmalarını buyur ve burada bekle."

4.5.22

νῦν μὲν οὖν, ἔφη, σύ τε, ὦ ἄγγελε, ἀνάπαυσαι, ἐπεὶ καὶ πεπόνηκας, ἡμεῖς τε, ὦ Πέρσαι, ἐπεὶ προσδεχόμεθα πολεμίους ἤτοι μαχουμένους γε ἢ πεισομένους παρέσεσθαι, ταχθῶμεν ὡς κάλλιστα· οὕτω γὰρ ὁρωμένους εἰκὸς πλέον προανύτειν ὧν χρῄζομεν. σὺ δʼ, ἔφη, ὁ τῶν Ὑρκανίων ἄρχων, ὑπόμεινον προστάξας τοῖς ἡγεμόσι τῶν σῶν στρατιωτῶν ἐξοπλίζειν αὐτούς.

4.5.23Hyrkanialı bunu yapıp yanına gelince Kyros şöyle dedi: "Hyrkanialı, yalnız dostluk göstererek yanımda bulunmakla kalmayıp akıllı bir adam olduğunu da gösterdiğine seviniyorum. Şimdi çıkarımızın aynı olduğu açık: Asurlular benim düşmanım, sana ise şimdi benden de büyük düşmandırlar."

4.5.23

ἐπεὶ δὲ ταῦτα ποιήσας ὁ Ὑρκάνιος προσῆλθε, λέγει ὁ Κῦρος· ἐγὼ δέ, ἔφη, ὦ Ὑρκάνιε, ἥδομαι αἰσθανόμενος ὅτι οὐ μόνον φιλίαν ἐπιδεικνύμενος πάρει, ἀλλὰ καὶ ξύνεσιν φαίνῃ μοι ἔχειν. καὶ νῦν ὅτι συμφέρει ἡμῖν ταὐτὰ δῆλον· ἐμοί τε γὰρ πολέμιοι Ἀσσύριοι, σοί τε νῦν ἔτι ἐχθίονές εἰσιν ἢ ἐμοί·

4.5.24"Bu yüzden ikimiz de, şimdiki müttefiklerimizden hiçbiri bizden ayrılmasın, elimizden gelirse başkalarını da kazanalım diye düşünmeliyiz. Medin atlıları geri çağırdığını duydun; onlar giderse yalnız biz yayalar kalırız."

4.5.24

οὕτως οὖν ἡμῖν ἀμφοτέροις βουλευτέον ὅπως τῶν μὲν νῦν παρόντων μηδεὶς ἀποστατήσει ἡμῖν συμμάχων, ἄλλους δέ, ἂν δυνώμεθα, προσληψόμεθα. τοῦ δὲ Μήδου ἤκουες ἀποκαλοῦντος τοὺς ἱππέας· εἰ δʼ οὗτοι ἀπίασιν, ἡμεῖς μόνοι οἱ πεζοὶ μενοῦμεν.

4.5.25"Bu yüzden sen ve ben öyle davranmalıyız ki atlıları geri çağıran bu adamın kendisi de yanımızda kalmak istesin. Sen ona bir çadır bul, her ihtiyacı karşılanarak en rahat edeceği yerde ağırla; ben de ona, gitmekten daha çok hoşuna gidecek bir iş vermeye çalışacağım. Onunla konuş da, bu işler iyi giderse bütün dostlar için ne kadar nimet umulduğunu anlat. Bunu yapınca yine yanıma gel."

4.5.25

οὕτως οὖν δεῖ ποιεῖν ἐμὲ καὶ σὲ ὅπως ὁ ἀποκαλῶν οὗτος καὶ αὐτὸς μένειν παρʼ ἡμῖν βουλήσεται. σὺ μὲν οὖν εὑρὼν σκηνὴν δὸς αὐτῷ ὅπου κάλλιστα διάξει πάντα τὰ δέοντα ἔχων· ἐγὼ δʼ αὖ πειράσομαι αὐτῷ ἔργον τι προστάξαι ὅπερ αὐτὸς ἥδιον πράξει ἢ ἄπεισι· καὶ διαλέγου δὲ αὐτῷ ὁπόσα ἐλπὶς γενέσθαι ἀγαθὰ πᾶσι τοῖς φίλοις, ἂν ταῦτʼ εὖ γένηται· ποιήσας μέντοι ταῦτα ἧκε πάλιν παρʼ ἐμέ.

4.5.26Hyrkanialı, Medi bir çadıra götürmek için ayrıldı. Perslerin ülkesine gidecek olan da hazırlığını yapıp geldi. Kyros ona, Perslere daha önce anlatılan şeyleri söylemesini, Kyaksares'e de mektubu vermesini buyurdu. "Yazdıklarımı sana da okumak istiyorum," dedi, "ki bunları bilesin ve sana bu konuda bir şey sorarsa aynı şeyi söyleyesin." Mektupta şunlar yazıyordu:

4.5.26

ὁ μὲν δὴ Ὑρκάνιος τὸν Μῆδον ᾤχετο ἄγων ἐπὶ σκηνήν· ὁ δʼ εἰς Πέρσας ἰὼν παρῆν συνεσκευασμένος· ὁ δὲ Κῦρος αὐτῷ ἐπέστελλε πρὸς μὲν Πέρσας λέγειν ἃ καὶ πρόσθεν ἐν τῷ λόγῳ δεδήλωται, Κυαξάρῃ δὲ ἀποδοῦναι τὰ γράμματα. ἀναγνῶναι δέ σοι καὶ τὰ ἐπιστελλόμενα, ἔφη, βούλομαι, ἵνα εἰδὼς αὐτὰ ὁμολογῇς, ἄν τί σε πρὸς ταῦτα ἐρωτᾷ. ἐνῆν δὲ ἐν τῇ ἐπιστολῇ τάδε.

4.5.27"Kyros'tan Kyaksares'e selam. Biz seni yalnız bırakmadık; çünkü kimse düşmanlarını yendiği zaman dostsuz kalmaz. Senden uzaklaşmakla seni tehlikeye attığımızı da düşünmüyoruz; tersine, ne kadar uzaklaşırsak sana o kadar çok güvenlik sağladığımız kanaatindeyiz."

4.5.27

Κῦρος Κυαξάρῃ χαίρειν. ἡμεῖς σε οὔτε ἔρημον κατελίπομεν· οὐδεὶς γάρ, ὅταν ἐχθρῶν κρατῇ, τότε φίλων ἔρημος γίγνεται· οὐδὲ μὴν ἀποχωροῦντές γέ σε οἰόμεθα ἐν κινδύνῳ καθιστάναι· ἀλλὰ ὅσῳ πλέον ἀπέχομεν, τοσούτῳ πλέονά σοι τὴν ἀσφάλειαν ποιεῖν νομίζομεν·

4.5.28"Çünkü dostlarına en çok güvenliği sağlayanlar, onların en yakınında oturanlar değildir; düşmanları en uzağa sürenler dostlarını daha çok tehlikeden uzak tutar."

4.5.28

οὐ γὰρ οἱ ἐγγύτατα τῶν φίλων καθήμενοι μάλιστα τοῖς φίλοις τὴν ἀσφάλειαν παρέχουσιν, ἀλλʼ οἱ τοὺς ἐχθροὺς μήκιστον ἀπελαύνοντες μᾶλλον τοὺς φίλους ἐν ἀκινδύνῳ καθιστᾶσι.

4.5.29"Bir düşün: ben sana nasıl davrandım, sen bana nasıl davrandın; sonra da beni kına. Ben sana müttefik getirdim; senin ikna ettiğin kadarını değil, getirebildiğim kadar çoğunu. Sen ise ben dost topraktayken ikna edebileceğim kadarını bana verdin; şimdi düşman topraktayken yalnız isteyeni değil, hepsini geri çağırıyorsun."

4.5.29

σκέψαι δὲ οἵῳ ὄντι μοι περὶ σὲ οἷος ὢν περὶ ἐμὲ ἔπειτά μοι μέμφῃ. ἐγὼ μέν γέ σοι ἤγαγον συμμάχους, οὐχ ὅσους σὺ ἔπεισας, ἀλλʼ ὁπόσους ἐγὼ πλείστους ἐδυνάμην· σὺ δέ μοι ἔδωκας μὲν ἐν τῇ φιλίᾳ ὄντι ὅσους πεῖσαι δυνασθείην· νῦν δʼ ἐν τῇ πολεμίᾳ ὄντος οὐ τὸν θέλοντα ἀλλὰ πάντας ἀποκαλεῖς.

4.5.30"Bu yüzden o zaman ikinize de minnet borçlu olduğumu düşünüyordum; şimdi ise sen beni, seni unutmaya ve bütün minnetimi ardımdan gelenlere ödemeye çalışmaya zorluyorsun."

4.5.30

τοιγαροῦν τότε μὲν ᾠόμην ἀμφοτέροις ὑμῖν χάριν ὀφείλειν· νῦν δὲ σύ με ἀναγκάζεις σοῦ μὲν ἐπιλαθέσθαι, τοῖς δὲ ἀκολουθήσασι πειρᾶσθαι πᾶσαν τὴν χάριν ἀποδιδόναι.

4.5.31"Yine de ben sana benzeyemem. Şimdi de ordu istemek için Perslere adam gönderirken, yanıma gelecek olanların hepsinin, biz dönmeden önce onlara bir ihtiyacın olursa senin emrinde olmasını, onların istediği gibi değil, senin istediğin gibi kullanılmasını yazıyorum."

4.5.31

οὐ μέντοι ἔγωγε σοὶ ὅμοιος δύναμαι γενέσθαι, ἀλλὰ καὶ νῦν πέμπων ἐπὶ στράτευμα εἰς Πέρσας ἐπιστέλλω, ὁπόσοι ἂν ἴωσιν ὡς ἐμέ, ἤν τι σὺ αὐτῶν δέῃ πρὶν ἡμᾶς ἐλθεῖν, σοὶ ὑπάρχειν, οὐχ ὅπως ἂν θέλωσιν, ἀλλʼ ὅπως ἂν σὺ βούλῃ χρῆσθαι αὐτοῖς.

4.5.32"Senden genç olsam da sana bir öğüt vereyim: verdiğini geri alma; yoksa sana minnet yerine düşmanlık borçlu kalırlar. Birinin yanına çabuk gelmesini istediğinde onu tehditle çağırtma; yalnız kaldığını söylerken bir yandan da birçok kişiyi tehdit etme; yoksa onlara seni umursamamayı öğretirsin."

4.5.32

συμβουλεύω δέ σοι καίπερ νεώτερος ὢν μὴ ἀφαιρεῖσθαι ἃ ἂν δῷς, ἵνα μή σοι ἀντὶ χαρίτων ἔχθραι ὀφείλωνται, μηδʼ ὅταν τινὰ βούλῃ πρὸς σὲ ταχὺ ἐλθεῖν, ἀπειλοῦντα μεταπέμπεσθαι, μηδὲ φάσκοντα ἔρημον εἶναι ἅμα πολλοῖς ἀπειλεῖν, ἵνα μὴ διδάσκῃς αὐτοὺς σοῦ μὴ φροντίζειν.

4.5.33"Biz de, yapıldığında hem senin hem bizim ortak iyiliğimize olacağını düşündüğümüz işleri bitirir bitirmez yanına gelmeye çalışacağız. Sağlıcakla kal."

4.5.33

ἡμεῖς δὲ πειρασόμεθα παρεῖναι, ὅταν τάχιστα διαπραξώμεθα ἃ σοί τʼ ἂν καὶ ἡμῖν νομίζομεν πραχθέντα κοινὰ γενέσθαι ἀγαθά. ἔρρωσο.

4.5.34"Bunu ona ver; sana bu konuda ne sorarsa yazılana uygun cevap ver. Persler hakkında sana buyurduklarım da burada yazıldığı gibidir." Ona böyle dedi, mektubu verip yolcu etti; çabuk varmanın ne kadar işe yarayacağını bildiği kadar acele etmesini de ayrıca tembih etti.

4.5.34

ταύτην αὐτῷ ἀπόδος καὶ ὅ τι ἄν σε τούτων ἐρωτᾷ, ᾗ γέγραπται σύμφαθι. καὶ γὰρ ἐγὼ ἐπιστέλλω σοι περὶ Περσῶν ᾗπερ γέγραπται. τούτῳ μὲν οὕτως εἶπε, καὶ δοὺς τὴν ἐπιστολὴν ἀπέπεμπε, προσεντειλάμενος οὕτω σπεύδειν ὥσπερ οἶδεν ὅτι συμφέρει ταχὺ παρεῖναι.

4.5.35Sonra Medlerin, Hyrkanialıların ve Tigranes'in adamlarının hepsinin artık silahlanmış olduğunu gördü; Persler de silahlanmıştı. Komşu halktan bazıları da artık atlarını getiriyor, silahlarını teslim ediyordu.

4.5.35

ἐκ τούτου δὲ ἑώρα μὲν ἐξωπλισμένους ἤδη πάντας καὶ τοὺς Μήδους καὶ τοὺς Ὑρκανίους καὶ τοὺς ἀμφὶ Τιγράνην· καὶ οἱ Πέρσαι δὲ ἐξωπλισμένοι ἦσαν· ἤδη δέ τινες τῶν προσχώρων καὶ ἵππους ἀπῆγον καὶ ὅπλα ἀπέφερον.

4.5.36Kyros kargıları, öncekilerin bıraktığı yere atmalarını buyurdu; bu işle görevli olanlar da kendilerine gerekmeyenleri yakıyordu. Atları getirenlere de kendilerine bir işaret verilene kadar bekleyip atları korumalarını buyurdu. Sonra atlıların ve Hyrkanialıların komutanlarını çağırıp şöyle dedi:

4.5.36

ὁ δὲ τὰ μὲν παλτὰ ὅπουπερ τοὺς πρόσθεν καταβάλλειν ἐκέλευσε, καὶ ἔκαιον οἷς τοῦτο ἔργον ἦν ὁπόσων μὴ αὐτοὶ ἐδέοντο· τοὺς δʼ ἵππους ἐκέλευε φυλάττειν μένοντας τοὺς ἀγαγόντας ἕως ἄν τι σημανθῇ αὐτοῖς· τοὺς δὲ ἄρχοντας τῶν ἱππέων καὶ Ὑρκανίων καλέσας τοιάδε ἔλεξεν.

4.5.37"Dostlar ve müttefikler, sizi sık sık topladığıma şaşmayın; şimdiki durum bizim için yeni olduğundan pek çok şey henüz düzene girmedi. Düzene girmemiş şeyler de yerini bulana kadar ister istemez hep sıkıntı çıkarır."

4.5.37

ἄνδρες φίλοι τε καὶ σύμμαχοι, μὴ θαυμάζετε ὅτι πολλάκις ὑμᾶς συγκαλῶ· καινὰ γὰρ ἡμῖν ὄντα τὰ παρόντα πολλὰ αὐτῶν ἐστιν ἀσύντακτα· ἃ δʼ ἂν ἀσύντακτα ᾖ, ἀνάγκη ταῦτα ἀεὶ πράγματα παρέχειν, ἕως ἂν χώραν λάβῃ.

4.5.38"Şimdi elimizde esir alınmış bir sürü mal var, başlarında da adamlar. Ama ne biz bunlardan hangisinin hangimize ait olduğunu biliyoruz, ne de bu adamlar efendilerinin kim olduğunu; bu yüzden aralarında gerekeni yerine getiren pek kimseyi göremezsiniz, hemen hepsi ne yapacağını bilmiyor."

4.5.38

καὶ νῦν ἔστι μὲν ἡμῖν πολλὰ τὰ αἰχμάλωτα χρήματα, καὶ ἄνδρες ἐπʼ αὐτοῖς· διὰ δὲ τὸ μήτε ἡμᾶς εἰδέναι ποῖα τούτων ἑκάστου ἐστὶν ἡμῶν, μήτε τούτους εἰδέναι ὅστις ἑκάστῳ αὑτῶν δεσπότης, περαίνοντας μὲν δὴ τὰ δέοντα οὐ πάνυ ἔστιν ὁρᾶν αὐτῶν πολλούς, ἀποροῦντας δὲ ὅ τι χρὴ ποιεῖν σχεδὸν πάντας.

4.5.39"Böyle kalmasın diye bunları paylaştırın. Biri yeterince yiyeceği, içeceği, hizmet edecek adamları, yatağı, giysisi ve bir asker çadırını güzelce donatan öbür şeyleri olan bir çadır aldıysa, orada başka bir şeye gerek yok; yalnız alan kişi bunlara kendi malı gibi bakması gerektiğini bilsin. Bir eksiği olan çadıra yerleşenlerin eksiğini ise siz bakıp tamamlayın. Artan da çok şey olacak, biliyorum."

4.5.39

ὡς οὖν μὴ οὕτως ἔχῃ, διορίσατε αὐτά· καὶ ὅστις μὲν ἔλαβε σκηνὴν ἔχουσαν ἱκανὰ καὶ σῖτα καὶ ποτὰ καὶ τοὺς ὑπηρετήσοντας καὶ στρωμνὴν καὶ ἐσθῆτα καὶ τἆλλα οἷς οἰκεῖται σκηνὴ καλῶς στρατιωτική, ἐνταῦθα μὲν οὐδὲν ἄλλο δεῖ προσγενέσθαι ἢ τὸν λαβόντα εἰδέναι ὅτι τούτων ὡς οἰκείων ἐπιμέλεσθαι δεῖ· ὅστις δʼ εἰς ἐνδεόμενά του κατεσκήνωσε, τούτοις ὑμεῖς σκεψάμενοι τὸ ἐλλεῖπον ἐκπληρώσατε, πολλὰ δὲ καὶ τὰ περιττὰ οἶδʼ ὅτι ἔσται·

4.5.40"Çünkü düşmanın elindeki her şey bizim sayımıza göre fazlaydı. Yanıma Asur kralının ve öbür hükümdarların hazinedarları da geldi; yanlarında damgalı altın olduğunu söylediler, bazı vergilerden söz ediyorlardı."

4.5.40

πλείω γὰρ ἅπαντα ἢ κατὰ τὸ ἡμέτερον πλῆθος εἶχον οἱ πολέμιοι. ἦλθον δὲ πρὸς ἐμὲ καὶ χρημάτων ταμίαι, οἵ τε τοῦ Ἀσσυρίων βασιλέως καὶ ἄλλων δυναστῶν, οἳ ἔλεγον ὅτι χρυσίον εἴη παρὰ σφίσιν ἐπίσημον, δασμούς τινας λέγοντες.

4.5.41"Bunların hepsini de oturduğunuz yere getirmelerini ilan ettirin; buyruğu yerine getirmeyene de korku salın. Siz de bunu alıp atlıya iki, yayaya bir pay dağıtın; böylece bir şeye daha ihtiyacınız olursa satın alacak paranız olur."

4.5.41

καὶ ταῦτα οὖν κηρύττετε πάντα ἀποφέρειν πρὸς ὑμᾶς ὅπου ἂν καθέζησθε· καὶ φόβον ἐπιτίθεσθε τῷ μὴ ποιοῦντι τὸ παραγγελλόμενον· ὑμεῖς δὲ διάδοτε λαβόντες ἱππεῖ μὲν τὸ διπλοῦν, πεζῷ δὲ τὸ ἁπλοῦν, ἵνα ἔχητε, ἤν τινος προσδέησθε, καὶ ὅτου ὠνήσεσθε.

4.5.42"Ordugâhtaki çarşıya da," dedi, "hemen ilan edilsin: kimse kimseye haksızlık etmesin; satıcılar her biri satacak neyi varsa satsın, bunları elden çıkarınca da başka mal getirsin; ki ordugâhımız iyi geçinsin."

4.5.42

τὴν δʼ ἀγορὰν τὴν οὖσαν ἐν τῷ στρατοπέδῳ κηρυξάτω μὲν ἤδη, ἔφη, μὴ ἀδικεῖν μηδένα, πωλεῖν δὲ τοὺς καπήλους ὅ τι ἔχει ἕκαστος πράσιμον, καὶ ταῦτα διαθεμένους ἄλλα ἄγειν, ὅπως ⟨εὖ⟩ οἰκῆται ἡμῖν τὸ στρατόπεδον.

4.5.43Bunu hemen ilan ettiler. Medler ve Hyrkanialılar ise şöyle dediler: "Biz bunları sen ve adamların olmadan nasıl paylaştırırız?"

4.5.43

ταῦτα μὲν ἐκήρυττον εὐθύς. οἱ δὲ Μῆδοι καὶ Ὑρκάνιοι εἶπον ὧδε· καὶ πῶς ἄν, ἔφασαν, ἡμεῖς ἄνευ σοῦ καὶ τῶν σῶν διανέμοιμεν ταῦτα;

4.5.44Kyros bu söze şöyle karşılık verdi: "Adamlar, siz gerçekten şöyle mi düşünüyorsunuz: ne yapılması gerekirse gereksin, her işin başında hepimiz bulunmak zorundayız; ne ben sizin yerinize gereken bir şeyi yapmaya yetebilirim, ne de siz bizim yerimize? Daha çok uğraşıp daha az iş görmenin bundan başka bir yolu olabilir mi?"

4.5.44

ὁ δʼ αὖ Κῦρος πρὸς τοῦτον τὸν λόγον ὧδε προσηνέχθη· ἦ γὰρ οὕτως, ἔφη, ὦ ἄνδρες, γιγνώσκετε ὡς ὅ τι ἂν δέῃ πραχθῆναι, ἐπὶ πᾶσι πάντας ἡμᾶς δεήσει παρεῖναι, καὶ οὔτε ἐγὼ ἀρκέσω πράττων τι πρὸ ὑμῶν ὅ τι ἂν δέῃ, οὔτε ὑμεῖς πρὸ ἡμῶν; καὶ πῶς ἂν ἄλλως πλείω μὲν πράγματα ἔχοιμεν, μείω δὲ διαπραττοίμεθα ἢ οὕτως;

4.5.45"Bakın," dedi, "biz bunları sizin için korduk, siz de iyi koruduğumuza güveniyorsunuz; şimdi de siz paylaştırın, biz de iyi paylaştırdığınıza güvenelim."

4.5.45

ἀλλʼ ὁρᾶτε, ἔφη· ἡμεῖς μὲν γὰρ διεφυλάξαμέν τε ὑμῖν τάδε, καὶ ὑμεῖς ἡμῖν πιστεύετε καλῶς διαπεφυλάχθαι· ὑμεῖς δʼ αὖ διανείματε, καὶ ἡμεῖς πιστεύσομεν ὑμῖν καλῶς διανενεμηκέναι.

4.5.46"Biz de herkesin yararına olacak başka bir iş görmeye çalışacağız. Görüyorsunuz ya," dedi, "şimdi elimizde ne kadar at var, başkaları da getiriliyor. Bunları binicisiz bırakırsak bize hiçbir faydaları olmaz, bakımları da başımıza dert olur; üzerlerine atlı koyarsak hem dertten kurtuluruz hem de kendimize güç katarız."

4.5.46

καὶ ἄλλο δέ τι αὖ ἡμεῖς πειρασόμεθα κοινὸν ἀγαθὸν πράττειν. ὁρᾶτε γὰρ δή, ἔφη, νυνὶ πρῶτον ἵπποι ὅσοι ἡμῖν πάρεισιν, οἱ δὲ προσάγονται· τούτους οὖν εἰ μὲν ἐάσομεν ἀναμβάτους, ὠφελήσουσι μὲν οὐδὲν ἡμᾶς, πράγματα δὲ παρέξουσιν ἐπιμέλεσθαι· ἢν δὲ ἱππέας ἐπʼ αὐτοὺς καταστήσωμεν, ἅμα πραγμάτων τε ἀπαλλαξόμεθα καὶ ἰσχὺν ἡμῖν αὐτοῖς προσθησόμεθα.

4.5.47"Bunları verebileceğiniz, gerekirse bizimle olduğundan daha gönüllü tehlikeye gireceğiniz başka adamlarınız varsa onlara verin. Ama yanınızda savaşacak yoldaş olarak en çok bizi istiyorsanız, bunları bize verin."

4.5.47

εἰ μὲν οὖν ἄλλους ἔχετε οἷστισιν ἂν δοίητε αὐτούς, μεθʼ ὧν ἂν καὶ κινδυνεύοιτε ἥδιον, εἴ τι δέοι, ἢ μεθʼ ἡμῶν, ἐκείνοις δίδοτε· εἰ μέντοι ἡμᾶς βούλεσθε παραστάτας μάλιστα ἔχειν ἡμῖν αὐτοὺς δότε.

4.5.48"Çünkü az önce biz olmadan at sürüp tehlikeye atıldığınızda, başınıza bir şey gelecek diye bizi çok korkuttunuz; sizin bulunduğunuz yerde bulunmadığımız için de bizi çok utandırdınız."

4.5.48

καὶ γὰρ νῦν ὅτε ἄνευ ἡμῶν προσελάσαντες ἐκινδυνεύετε, πολὺν μὲν φόβον ἡμῖν παρείχετε μή τι πάθητε, μάλα δὲ αἰσχύνεσθαι ἡμᾶς ἐποιήσατε ὅτι οὐ παρῆμεν ὅπουπερ ὑμεῖς·

4.5.49"Atları alırsak sizin peşinizden geliriz. At üstünde sizinle birlikte savaşarak daha faydalı olacağımızı düşünürsek, gayretten hiçbir şey eksik etmeyiz; yaya olarak daha yerinde yardım edeceğimizi düşünürsek, inmek işten bile değil, hemen yaya olarak yanınızda oluruz. Atları da teslim edeceğimiz birilerini buluruz."

4.5.49

ἢν δὲ λάβωμεν τοὺς ἵππους, ἑψόμεθα ὑμῖν. κἂν μὲν δοκῶμεν ὠφελεῖν πλέον ἀπʼ αὐτῶν συναγωνιζόμενοι, οὕτω προθυμίας οὐδὲν ἐλλείψομεν· ἢν δὲ πεζοὶ γενόμενοι δοκῶμεν καιριωτέρως ἂν παρεῖναι, τό τε καταβῆναι ἐν μέσῳ καὶ εὐθὺς πεζοὶ ὑμῖν παρεσόμεθα· τοὺς δʼ ἵππους μηχανησόμεθα οἷς ἂν παραδοίημεν.

4.5.50O böyle konuştu; onlar da şöyle cevap verdiler: "Kyros, ne bu atlara bindirebileceğimiz adamlarımız var, ne de olsaydı, sen bunu isterken başka bir yolu seçerdik. Şimdi," dediler, "bunları al ve sana en iyi görünen şekilde kullan."

4.5.50

ὁ μὲν οὕτως ἔλεξεν· οἱ δὲ ἀπεκρίναντο· ἀλλʼ ἡμεῖς μέν, ὦ Κῦρε, οὔτʼ ἄνδρας ἔχομεν οὓς ἀναβιβάσαιμεν ἂν ἐπὶ τούτους τοὺς ἵππους, οὔτʼ εἰ εἴχομεν, σοῦ ταῦτα βουλομένου ἄλλο ἂν ἀντὶ τούτων ᾑρούμεθα. καὶ νῦν, ἔφασαν, τούτους λαβὼν ποίει ὅπως ἄριστόν σοι δοκεῖ εἶναι.

4.5.51"Kabul ediyorum," dedi; "hayırlı olsun: biz atlı olalım, siz de ortak malı paylaştırın. Önce," dedi, "tanrılar için magların söylediği payı ayırın; sonra Kyaksares için de ona en çok hoş geleceğini düşündüğünüz şeyleri seçin."

4.5.51

ἀλλὰ δέχομαί τε, ἔφη, καὶ ἀγαθῇ τύχῃ ἡμεῖς τε ἱππεῖς γενοίμεθα καὶ ὑμεῖς διέλοιτε τὰ κοινά. πρῶτον μὲν οὖν τοῖς θεοῖς, ἔφη, ἐξαιρεῖτε ὅ τι ἂν οἱ μάγοι ἐξηγῶνται· ἔπειτα δὲ καὶ Κυαξάρῃ ἐκλέξασθε ὁποῖʼ ἂν οἴεσθε αὐτῷ μάλιστα χαρίζεσθαι.

4.5.52Onlar gülerek kadınların seçilmesi gerektiğini söylediler. "Öyleyse kadınları seçin," dedi, "uygun gördüğünüz başka şeyleri de. Ona ayırdıktan sonra, Hyrkanialılar, kendi isteğiyle peşimden gelen bu adamların hepsini elinizden geldiğince hiçbir şikâyetleri kalmayacak şekilde hoşnut edin."

4.5.52

καὶ οἳ γελάσαντες εἶπον ὅτι γυναῖκας ἐξαιρετέον εἴη. γυναῖκάς τε τοίνυν ἐξαιρεῖτε, ἔφη, καὶ ἄλλο ὅ τι ἂν δοκῇ ὑμῖν. ἐπειδὰν δʼ ἐκείνῳ ἐξέλητε, τοὺς ἐμοί, ὦ Ὑρκάνιοι, ἐθελουσίους τούτους ἐπισπομένους πάντας ἀμέμπτους ποιεῖτε εἰς δύναμιν.

4.5.53"Siz de Medler, ilk müttefikimiz olan bu adamlara saygı gösterin; ki bize dost olmakla iyi bir karar verdiklerini düşünsünler. Her şeyden Kyaksares'in yanından gelen adama ve yanındakilere de pay verin; benim de böyle düşündüğümü söyleyerek onu yanımızda kalmaya çağırın; ki her şeyi daha iyi bilerek Kyaksares'e durumu olduğu gibi anlatsın."

4.5.53

ὑμεῖς δʼ αὖ, ὦ Μῆδοι, τοὺς πρώτους συμμάχους γενομένους τιμᾶτε τούτους, ὅπως εὖ βεβουλεῦσθαι ἡγήσωνται ἡμῖν φίλοι γενόμενοι. νείματε δὲ πάντων τὸ μέρος καὶ τῷ παρὰ Κυαξάρου ἥκοντι αὐτῷ τε καὶ τοῖς μετʼ αὐτοῦ· καὶ συνδιαμένειν δὲ παρακαλεῖτε, ὡς ἐμοὶ τοῦτο συνδοκοῦν, ἵνα καὶ Κυαξάρῃ μᾶλλον εἰδὼς περὶ ἑκάστου ἀπαγγείλῃ τὰ ὄντα.

4.5.54"Benimle olan Perslere," dedi, "siz iyice donandıktan sonra ne artarsa o yeter. Çünkü biz," dedi, "hiç de bolluk içinde değil, köylüce yetiştik; öyle ki üstümüze gösterişli bir şey giydirilse belki bize gülersiniz. Zaten," dedi, "atlara bindiğimizde, hatta sanırım yere düştüğümüzde de size epey gülecek malzeme vereceğimizi biliyorum."

4.5.54

Πέρσαις δʼ, ἔφη, τοῖς μετʼ ἐμοῦ, ὅσα ἂν περιττὰ γένηται ὑμῶν καλῶς κατεσκευασμένων, ταῦτα ἀρκέσει· καὶ γάρ, ἔφη, μάλα πως ἡμεῖς οὐκ ἐν χλιδῇ τεθράμμεθα ἀλλὰ χωριτικῶς, ὥστε ἴσως ἂν ἡμῶν καταγελάσαιτε, εἴ τι σεμνὸν ἡμῖν περιτεθείη, ὥσπερ, ἔφη, οἶδʼ ὅτι πολὺν ὑμῖν γέλωτα παρέξομεν καὶ ἐπὶ τῶν ἵππων καθήμενοι, οἶμαι δʼ, ἔφη, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς καταπίπτοντες.

4.5.55Bunun üzerine onlar, atlılık işine bol bol gülerek paylaştırmaya gittiler. Kyros ise takım komutanlarını çağırıp atları, at takımlarını ve seyisleri teslim almalarını, sayıp her takıma eşit pay düşecek şekilde kurayla paylaşmalarını buyurdu.

4.5.55

ἐκ τούτου οἱ μὲν ᾖσαν ἐπὶ τὴν διαίρεσιν, μάλα ἐπὶ τῷ ἱππικῷ γελῶντες· ὁ δὲ τοὺς ταξιάρχους καλέσας ἐκέλευσε τοὺς ἵππους λαμβάνειν καὶ τὰ τῶν ἵππων σκεύη καὶ τοὺς ἱπποκόμους, καὶ ἀριθμήσαντας ⟨δια⟩λαβεῖν κληρωσαμένους εἰς τάξιν ἴσους ἑκάστοις.

4.5.56Kyros bir de şunu ilan ettirdi: Asur, Suriye ya da Arap ordusunda Medlerden, Perslerden, Baktrialılardan, Karyalılardan, Kilikyalılardan, Yunanlılardan ya da başka bir yerden zorla getirilmiş köle bir adam varsa ortaya çıksın.

4.5.56

αὖθις δὲ ὁ Κῦρος ἀνειπεῖν ἐκέλευσεν, εἴ τις εἴη ἐν τῷ Ἀσσυρίων ἢ Σύρων ἢ Ἀραβίων στρατεύματι ἀνὴρ δοῦλος ἢ Μήδων ἢ Περσῶν ἢ Βακτρίων ἢ Καρῶν ἢ Κιλίκων ἢ Ἑλλήνων ἢ ἄλλοθέν ποθεν βεβιασμένος, ἐκφαίνεσθαι.

4.5.57Tellalı duyunca birçoğu sevinerek öne çıktı. Kyros içlerinden görünüşçe en iyilerini seçti ve onlara artık özgür olduklarını, ama kendilerine verilecek silahları taşımaları gerekeceğini söyledi; yiyeceklerini de kendisinin düşüneceğini söyledi.

4.5.57

οἱ δὲ ἀκούσαντες τοῦ κήρυκος ἄσμενοι πολλοὶ προυφάνησαν· ὁ δʼ ἐκλεξάμενος αὐτῶν τοὺς τὰ εἴδη βελτίστους ἔλεγεν ὅτι ἐλευθέρους αὐτοὺς ὄντας δεήσει ὅπλα ὑποφέρειν ἃ ἂν αὐτοῖς διδῶσι· τὰ δʼ ἐπιτήδεια ὅπως ἂν ἔχωσιν ἔφη αὑτῷ μελήσειν.

4.5.58Hemen onları takım komutanlarına götürüp tanıştırdı. Bunlara, atlıların peşinden gidebilsinler diye hasır kalkanlar ve yalın kılıçlar verilmesini, erzaklarını da yanındaki Perslerinki gibi almalarını buyurdu. Perslerin kendileri ise zırhlarını ve mızraklarını taşıyarak hep at üstünde gidecekti; kendisi de böyle yaparak örnek oldu. Eşitlerden her biri de yayaların başına kendi yerine eşitlerden başka birini komutan olarak koyacaktı.

4.5.58

καὶ εὐθὺς ἄγων πρὸς τοὺς ταξιάρχους συνέστησεν αὐτούς, καὶ ἐκέλευσε τά τε γέρρα καὶ τὰς ψιλὰς μαχαίρας τούτοις δοῦναι, ὅπως ἔχοντες σὺν τοῖς ἵπποις ἕπωνται, καὶ τὰ ἐπιτήδεια τούτοις ὥσπερ καὶ τοῖς μετʼ αὐτοῦ Πέρσαις λαμβάνειν, αὐτοὺς δὲ τοὺς θώρακας καὶ τὰ ξυστὰ ἔχοντας ἀεὶ ἐπὶ τῶν ἵππων ὀχεῖσθαι, καὶ αὐτὸς οὕτω ποιῶν κατῆρχεν, ἐπὶ δὲ τοὺς πεζοὺς τῶν ὁμοτίμων ἀνθʼ αὑτοῦ ἕκαστον καθιστάναι ἄλλον ἄρχοντα τῶν ὁμοτίμων.

4.6.16. Bölüm

Onlar bununla uğraşırken Gobryas adında yaşlı bir Asurlu, maiyetindeki atlılarla birlikte at üstünde çıkageldi; hepsinin atlı silahları vardı. Silahları teslim almakla görevli olanlar, öbürleri gibi yakmak için mızraklarını teslim etmelerini istediler. Gobryas ise önce Kyros'u görmek istediğini söyledi. Görevliler de öbür atlılarını orada bırakıp Gobryas'ı Kyros'a götürdüler.

4.6.1

οἱ μὲν δὴ ἀμφὶ ταῦτα εἶχον. Γωβρύας δʼ ἐν τούτῳ παρῆν Ἀσσύριος πρεσβύτης ἀνὴρ ἐφʼ ἵππου σὺν ἱππικῇ θεραπείᾳ· εἶχον δὲ πάντες τὰ ἐφίππων ὅπλα. καὶ οἱ μὲν ἐπὶ τῷ τὰ ὅπλα παραλαμβάνειν τεταγμένοι ἐκέλευον παραδιδόναι τὰ ξυστά, ὅπως κατακαίοιεν ὥσπερ τἆλλα. ὁ δὲ Γωβρύας εἶπεν ὅτι Κῦρον πρῶτον βούλοιτο ἰδεῖν· καὶ οἱ ὑπηρέται τοὺς μὲν ἄλλους ἱππέας αὐτοῦ κατέλιπον, τὸν δὲ Γωβρύαν ἄγουσι πρὸς τὸν Κῦρον.

4.6.2Gobryas Kyros'u görünce şöyle dedi: "Efendim, ben soyca Asurluyum. Sağlam bir kalem var, geniş bir ülkeyi yönetiyorum. Bin kadar atlım var; bunları Asur kralının hizmetine verirdim, onun en yakın dostuydum. Ama o iyi bir adamdı ve sizin elinizde öldü; şimdi de bana en düşman olan oğlu tahta geçti. Bu yüzden sana geldim; yalvararak ayaklarına kapanıyorum, kendimi sana köle ve müttefik olarak veriyorum, senden de öcümü almanı istiyorum. Seni elimden geldiğince oğlum yerine koyuyorum; çünkü erkek evladım kalmadı."

4.6.2

ὁ δʼ ὡς εἶδε τὸν Κῦρον, ἔλεξεν ὧδε· ὦ δέσποτα, ἐγώ εἰμι τὸ μὲν γένος Ἀσσύριος· ἔχω δὲ καὶ τεῖχος ἰσχυρὸν καὶ χώρας ἐπάρχω πολλῆς· καὶ ἵππον ἔχω εἰς χιλίαν, ἣν τῷ τῶν Ἀσσυρίων βασιλεῖ παρειχόμην καὶ φίλος ἦν ἐκείνῳ ὡς μάλιστα· ἐπεὶ δὲ ἐκεῖνος τέθνηκεν ὑφʼ ὑμῶν ἀνὴρ ἀγαθὸς ὤν, ὁ δὲ παῖς ἐκείνου τὴν ἀρχὴν ἔχει ἔχθιστος ὢν ἐμοί, ἥκω πρὸς σὲ καὶ ἱκέτης προσπίπτω καὶ δίδωμί σοι ἐμαυτὸν δοῦλον καὶ σύμμαχον, σὲ δὲ τιμωρὸν αἰτοῦμαι ἐμοὶ γενέσθαι· καὶ παῖδα οὕτως ὡς δυνατόν σε ποιοῦμαι· ἄπαις δʼ εἰμὶ ἀρρένων παίδων.

4.6.3"Biricik oğlum vardı, efendim; güzel ve iyi bir delikanlıydı. Beni seviyor, bir oğlun babasını mesut etmek için göstereceği saygıyı bana gösteriyordu. Şimdiki kralın babası, o zamanki kral, kızını oğluma verecekmiş gibi onu yanına çağırdı; ben de oğlumu kralın kızıyla evlenmiş göreceğim diye gururlanarak onu gönderdim. Şimdiki kral onu ava çağırdı; kendisinin ondan çok daha iyi bir binici olduğunu sandığından, ona bütün gücüyle avlanmasına izin verdi. Oğlum da bir dostla avlanır gibi onunla avlandı. Bir ayı görününce ikisi de peşine düştü. Şimdiki hükümdar cirit attı ve ıskaladı —keşke ıskalamasaydı!—; oğlum ise, hiç gereği yokken, atıp ayıyı yere serdi."

4.6.3

ὃς γὰρ ἦν μοι μόνος καὶ καλὸς κἀγαθός, ὦ δέσποτα, καὶ ἐμὲ φιλῶν καὶ τιμῶν ὥσπερ ἂν εὐδαίμονα πατέρα παῖς τιμῶν τιθείη, τοῦτον ὁ νῦν βασιλεὺς οὗτος καλέσαντος τοῦ τότε βασιλέως, πατρὸς δὲ τοῦ νῦν, ὡς δώσοντος τὴν θυγατέρα τῷ ἐμῷ παιδί, ἐγὼ μὲν ἀπεπεμψάμην μέγα φρονῶν ὅτι δῆθεν τῆς βασιλέως θυγατρὸς ὀψοίμην τὸν ἐμὸν υἱὸν γαμέτην· ὁ δὲ νῦν βασιλεὺς εἰς θήραν αὐτὸν παρακαλέσας καὶ ἀνεὶς αὐτῷ θηρᾶν ἀνὰ κράτος, ὡς πολὺ κρείττων αὐτοῦ ἱππεὺς ἡγούμενος εἶναι, ὁ μὲν ὡς φίλῳ συνεθήρα, φανείσης δʼ ἄρκτου διώκοντες ἀμφότεροι, ὁ μὲν νῦν ἄρχων οὗτος ἀκοντίσας ἥμαρτεν, ὡς μήποτε ὤφελεν, ὁ δʼ ἐμὸς παῖς βαλών, οὐδὲν δέον, καταβάλλει τὴν ἄρκτον.

4.6.4"O zaman bu adam canı sıkıldığı halde kıskançlığını karanlıkta sakladı. Ama bir başka sefer bir aslan çıkınca o yine ıskaladı —sanırım buna şaşılacak bir şey yok—, oğlum ise yine isabet ettirip aslanı öldürdü ve 'Arka arkaya iki kez atıp ikisinde de hayvanı devirmedim mi?' dedi. İşte o zaman o dinsiz adam kıskançlığını artık tutamadı: yanındakilerden birinin elinden bir mızrak kapıp biricik sevgili oğlumun göğsüne sapladı ve canını aldı."

4.6.4

καὶ τότε μὲν δὴ ἀνιαθεὶς ἄρʼ οὗτος κατέσχεν ὑπὸ σκότου τὸν φθόνον· ὡς δὲ πάλιν λέοντος παρατυχόντος ὁ μὲν αὖ ἥμαρτεν, οὐδὲν οἶμαι θαυμαστὸν παθών, ὁ δʼ αὖ ἐμὸς παῖς αὖθις τυχὼν κατειργάσατό τε τὸν λέοντα καὶ εἶπεν· ἆρα βέβληκα δὶς ἐφεξῆς καὶ καταβέβληκα θῆρα ἑκατεράκις, ἐν τούτῳ δὴ οὐκέτι κατίσχει ὁ ἀνόσιος τὸν φθόνον, ἀλλʼ αἰχμὴν παρά τινος τῶν ἑπομένων ἁρπάσας, παίσας εἰς τὰ στέρνα τὸν μόνον μοι καὶ φίλον παῖδα ἀφείλετο τὴν ψυχήν.

4.6.5"Ben zavallı da damat yerine bir ceset aldım; bu yaşımda, sakalı yeni terleyen o en iyi, o biricik oğlumu gömdüm. Onu öldüren ise bir düşmanı yok etmiş gibi davrandı; ne bir kez olsun pişmanlık gösterdi ne de o kötü işine karşılık toprağın altındakini bir saygıya layık gördü. Babası ise bana acıdı, felaketime benimle birlikte üzüldüğü de belliydi."

4.6.5

κἀγὼ μὲν ὁ τάλας νεκρὸν ἀντὶ νυμφίου ἐκομισάμην καὶ ἔθαψα τηλικοῦτος ὢν ἄρτι γενειάσκοντα τὸν ἄριστον παῖδα τὸν ἀγαπητόν· ὁ δὲ κατακανὼν ὥσπερ ἐχθρὸν ἀπολέσας οὔτε μεταμελόμενος πώποτε φανερὸς ἐγένετο οὔτε ἀντὶ τοῦ κακοῦ ἔργου τιμῆς τινος ἠξίωσε τὸν κατὰ γῆς. ὅ γε μὴν πατὴρ αὐτοῦ καὶ συνῴκτισέ με καὶ δῆλος ἦν συναχθόμενός μοι τῇ συμφορᾷ.

4.6.6"Eğer o yaşasaydı, onun zararına sana asla gelmezdim; çünkü ondan çok dostluk gördüm, ben de ona hizmet ettim. Ama madem hükümdarlık oğlumun katiline geçti, ben ona asla iyi gözle bakamam; o da beni asla dost saymaz, bunu iyi biliyorum. Çünkü ona karşı ne hissettiğimi, eskiden ne kadar neşeli yaşarken şimdi ne halde olduğumu biliyor: yapayalnız kaldım, yaşlılığımı yas içinde geçiriyorum."

4.6.6

ἐγὼ οὖν, εἰ μὲν ἔζη ἐκεῖνος, οὐκ ἄν ποτε ἦλθον πρὸς σὲ ἐπὶ τῷ ἐκείνου κακῷ· πολλὰ γὰρ φιλικὰ ἔπαθον ὑπʼ ἐκείνου καὶ ὑπηρέτησα ἐκείνῳ· ἐπεὶ δʼ εἰς τὸν τοῦ ἐμοῦ παιδὸς φονέα ἡ ἀρχὴ περιήκει, οὐκ ἄν ποτε τούτῳ ἐγὼ δυναίμην εὔνους γενέσθαι, οὐδὲ οὗτος ἐμὲ εὖ οἶδʼ ὅτι φίλον ἄν ποτε ἡγήσαιτο. οἶδε γὰρ ὡς ἐγὼ πρὸς αὐτὸν ἔχω καὶ ὡς πρόσθεν φαιδρῶς βιοτεύων νυνὶ διάκειμαι, ἔρημος ὢν καὶ διὰ πένθους τὸ γῆρας διάγων.

4.6.7"Sen beni kabul edersen ve sevgili oğlumun öcünü seninle birlikte alabileceğime dair bir umut bulursam, yeniden gençleşmiş gibi olurum; ne yaşarken artık utanç duyarım, ne de ölürken üzüntüyle ölürüm."

4.6.7

εἰ οὖν σύ με δέχῃ καὶ ἐλπίδα τινὰ λάβοιμι τῷ φίλῳ παιδὶ τιμωρίας ἄν τινος μετὰ σοῦ τυχεῖν, καὶ ἀνηβῆσαι ἂν πάλιν δοκῶ μοι καὶ οὔτε ζῶν ἂν ἔτι αἰσχυνοίμην οὔτε ἀποθνῄσκων ἀνιώμενος ἂν τελευτᾶν δοκῶ.

4.6.8O böyle dedi. Kyros da şöyle cevap verdi: "Gobryas, bize söylediklerini gerçekten düşündüğün anlaşılırsa, seni sığınan biri olarak kabul ediyorum ve tanrıların yardımıyla oğlunun öcünü alacağıma söz veriyorum. Ama söyle bana," dedi, "bunları senin için yaparsak, kalelerini, ülkeni, silahlarını ve eskiden sahip olduğun gücü elinde bırakırsak, sen bunlara karşılık bize ne hizmette bulunacaksın?"

4.6.8

ὁ μὲν οὕτως εἶπε· Κῦρος δʼ ἀπεκρίνατο· ἀλλʼ ἤνπερ, ὦ Γωβρύα, καὶ φρονῶν φαίνῃ ὅσαπερ λέγεις πρὸς ἡμᾶς, δέχομαί τε ἱκέτην σε καὶ τιμώρησίν σοι τοῦ παιδὸς σὺν θεοῖς ὑπισχνοῦμαι. λέξον δέ μοι, ἔφη, ἐάν σοι ταῦτα ποιῶμεν καὶ τὰ τείχη σε ἔχειν ἐῶμεν καὶ τὴν χώραν καὶ τὰ ὅπλα καὶ τὴν δύναμιν ἥνπερ πρόσθεν εἶχες, σὺ ἡμῖν τί ἀντὶ τούτων ὑπηρετήσεις;

4.6.9O da şöyle dedi: "Geldiğinde kalelerimi sana ev olarak açacağım; ülkemin ona ödediğim vergisini sana ödeyeceğim; nereye sefere çıkarsan ülkemin bütün gücüyle seninle birlikte sefere çıkacağım. Bir de," dedi, "evlilik çağına gelmiş sevgili bir kızım var; onu önceleri şimdiki krala eş olsun diye büyüttüğümü sanıyordum. Ama şimdi kızım ağlayıp sızlayarak onu kardeşinin katiline vermemem için bana çok yalvardı; ben de aynı kanaatteyim. Bu kız hakkında da, benim sana karşı gösterdiğim iyi niyetle karar vermeyi sana bırakıyorum."

4.6.9

ὁ δὲ εἶπε· τὰ μὲν τείχη, ὅταν ἔλθῃς, οἶκόν σοι παρέξω· δασμὸν δὲ τῆς χώρας ὅνπερ ἔφερον ἐκείνῳ σοὶ ἀποίσω, καὶ ὅποι ἂν στρατεύῃ συστρατεύσομαι τὴν ἐκ τῆς χώρας δύναμιν ἔχων. ἔστι δέ μοι, ἔφη, καὶ θυγάτηρ παρθένος ἀγαπητὴ γάμου ἤδη ὡραία, ἣν ἐγὼ πρόσθεν μὲν ᾤμην τῷ νῦν βασιλεύοντι γυναῖκα τρέφειν· νῦν δὲ αὐτή τέ με ἡ θυγάτηρ πολλὰ γοωμένη ἱκέτευσε μὴ δοῦναι αὐτὴν τῷ τοῦ ἀδελφοῦ φονεῖ, ἐγώ τε ὡσαύτως γιγνώσκω. νῦν δέ σοι δίδωμι βουλεύσασθαι καὶ περὶ ταύτης οὕτως ὥσπερ ἂν καὶ ἐγὼ βουλεύων περὶ σοῦ φαίνωμαι.

4.6.10Bunun üzerine Kyros şöyle dedi: "Bu sözlerin doğru olması şartıyla sana sağ elimi veriyor, seninkini alıyorum; tanrılar bize tanık olsun." Bu yapılınca Gobryas'a silahlarını alıp gitmesini buyurdu ve yanına gelmek için ne kadar yol olduğunu sordu. O da, "Yarın sabah erkenden yola çıkarsan, ertesi gün bizde konaklarsın," dedi.

4.6.10

οὕτω δὴ ὁ Κῦρος εἶπεν· ἐπὶ τούτοις, ἔφη, ἐγὼ ἀληθευομένοις δίδωμί σοι τὴν ἐμὴν καὶ λαμβάνω τὴν σὴν δεξιάν· θεοὶ δʼ ἡμῖν μάρτυρες ἔστων. ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἐπράχθη, ἀπιέναι τε κελεύει τὸν Γωβρύαν ἔχοντα τὰ ὅπλα καὶ ἐπήρετο πόση τις ὁδὸς ὡς αὐτὸν εἴη, ὡς ἥξων. ὁ δʼ ἔλεγεν· ἢν αὔριον ἴῃς πρῴ, τῇ ἑτέρᾳ ἂν αὐλίζοιο παρʼ ἡμῖν.

4.6.11Böylece Gobryas bir kılavuz bırakıp gitti. Medler de geldiler. Magların tanrılar için ayırmalarını söylediklerini maglara vermişlerdi. Kyros için en güzel çadırı, Asya'da yaşamış en güzel kadın olduğu söylenen Susalı kadını ve en iyi iki çalgıcı kızı seçmişlerdi; ikinci olarak Kyaksares için ondan sonra gelenleri ayırmışlardı. Kendileri için de ihtiyaç duydukları başka şeyleri tamamlamışlardı, ki hiçbir eksikleri olmadan sefere devam etsinler; çünkü her şey boldu.

4.6.11

οὕτω δὴ οὗτος μὲν ᾤχετο ἡγεμόνα καταλιπών. οἱ δὲ Μῆδοι παρῆσαν, ἃ μὲν οἱ μάγοι ἔφρασαν τοῖς θεοῖς ἐξελεῖν, ἀποδόντες τοῖς μάγοις, Κύρῳ δʼ ἐξῃρηκότες τὴν καλλίστην σκηνὴν καὶ τὴν Σουσίδα γυναῖκα, ἣ καλλίστη δὴ λέγεται ἐν τῇ Ἀσίᾳ γυνὴ γενέσθαι, καὶ μουσουργοὺς δὲ δύο τὰς κρατίστας, δεύτερον δὲ Κυαξάρῃ τὰ δεύτερα, τοιαῦτα δὲ ἄλλα ὧν ἐδέοντο ἑαυτοῖς ἐκπληρώσαντες, ὡς μηδενὸς ἐνδεόμενοι στρατεύωνται· πάντα γὰρ ἦν πολλά.

4.6.12Hyrkanialılar da ihtiyaç duyduklarını aldılar; Kyaksares'in yanından gelen ulağa da eşit pay verdiler. Artan çadırların hepsini de Perslere kalsın diye Kyros'a teslim ettiler. Parayı ise hepsi toplanınca dağıtacaklarını söylediler; dağıttılar da.

4.6.12

προσέλαβον δὲ καὶ Ὑρκάνιοι ὧν ἐδέοντο· ἰσόμοιρον δὲ ἐποίησαν καὶ τὸν παρὰ Κυαξάρου ἄγγελον· τὰς δὲ περιττὰς σκηνὰς ὅσαι ἦσαν Κύρῳ παρέδοσαν, ὡς τοῖς Πέρσαις γένοιντο. τὸ δὲ νόμισμα ἔφασαν, ἐπειδὰν ἅπαν συλλεχθῇ, διαδώσειν· καὶ διέδωκαν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…