Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine
6. Bölüm
6.28xBütün bunları kendi kendine düşünüp siyasi uğraşlardan kaçarak —bazılarının dediğine göre de o zamanki Samosluların terbiyeye kayıtsızlığından uzaklaşmak için— İtalya'ya gitti; öğrenmeye yatkın daha çok insanı barındıran bu ülkeyi kendine yurt saydı.
ταῦτα πάντα παρ’ αὑτῷ διανοηθεὶς καὶ φεύγων τὰς πολιτικὰς ἀσχολίας, ὡς δ’ ἔνιοι λέγουσι, τὴν περὶ παιδείαν ὀλιγωρίαν τῶν τότε τὴν Σάμον οἰκούντων παραιτούμενος, ἀπῆρεν εἰς τὴν Ἰταλίαν, πατρίδα ἡγησάμενος τὴν πλειόνων εὖ ἐχόντων πρὸς τὸ μανθάνειν οἰστικῶς ἔχουσαν χώραν.
6.29İlk olarak çok ünlü bir şehir olan Kroton'da birçok kişiyi teşvik edip kendine bağlı bir topluluk edindi; anlatıldığına göre bunlar altı yüz kişiydi. Onun tarafından yalnız aktardığı felsefeye yöneltilmekle kalmadılar, buyurduğu gibi "ortak yaşayanlar" denen kimseler de oldular.
καὶ ἐν πρώτῃ Κρότωνι ἐπισημοτάτῃ πόλει προτρεψάμενος πολλοὺς ἔσχε ζηλωτάς, [ὥστε ἱστορεῖται ἑξακοσίους αὐτὸν ἀνθρώπους ἐσχηκέναι,] οὐ μόνον ὑπ’ αὐτοῦ κεκινημένους εἰς τὴν φιλοσοφίαν ἧς μετεδίδου, ἀλλὰ καὶ τὸ λεγόμενον κοινοβίους, καθὼς προσέταξε, γενομένους.
6.30Bunlar felsefeyle uğraşanlardı; çoğunluk ise yalnız dinleyiciydi, bunlara "akusmatikoi" derler. Söylendiğine göre bu adam İtalya'ya ayak basar basmaz yaptığı ilk ve herkese açık tek bir konuşmada iki binden fazla kişi sözlerine kapıldı; öyle güçlü biçimde etkilendiler ki artık evlerine dönmediler. Çocukları ve kadınlarıyla birlikte devasa bir ortak dinleme yeri kurdular ve herkesin Büyük Yunanistan dediği yeri şehirleştirdiler. Ondan kanunlar ve buyruklar aldılar, bunları tanrısal öğütler gibi tuttular ve onların dışında hiçbir şey yapmadılar. Bütün öğrenci topluluğuyla birlikte uyum içinde yaşadılar; çevredekiler onları övüyor, mutlu sayıyordu. Daha önce söylendiği gibi mal varlıklarını ortak kıldılar ve bundan sonra Pythagoras'ı iyi ve insanları çok seven bir daimōn olarak tanrılarla bir sayar oldular. Kimileri onu Pythios, kimileri Hyperboreoslardan gelen Apollon, kimileri Paian, kimileri ayda oturan daimōnlardan biri, kimileri de Olympos tanrılarından bir başkası diye anıyordu. Ölümlü hayata yarar sağlamak ve onu düzeltmek için o zamanki insanlara insan biçiminde göründüğünü, ölümlü tabiata saadetin ve felsefenin kurtarıcı kıvılcımını bağışlamak için geldiğini söylüyorlardı; tanrılardan bundan daha büyük bir armağan ne gelmiştir ne de gelecektir. Bu yüzden atasözü bugün bile en saygıdeğer kişiye "Samoslu uzun saçlı" der.
καὶ οὗτοι μὲν ἦσαν οἱ φιλοσοφοῦντες, οἱ δὲ πολλοὶ ἀκροαταί, οὓς ἀκουσματικοὺς καλοῦσιν. *** ἐν μιᾷ μόνον ἀκροάσει, ὡς φασίν, ἣν πρωτίστην καὶ πάνδημον μόνον ἐπιβὰς τῆς Ἰταλίας ὁ ἄνθρωπος ἐποιήσατο, πλέονες ἢ δισχίλιοι τοῖς λόγοις ἐνεσχέθησαν αἱρεθέντες αὐτοὶ κατὰ κράτος οὕτως ὥστε οὐκέτι οἴκαδε ἀπέστησαν, ἀλλὰ ὁμοῦ παισὶ καὶ γυναιξὶν ὁμακοεῖόν τι παμμέγεθες ἱδρυσάμενοι καὶ πολίσαντες αὐτοῖς τὴν πρὸς πάντων ἐπικληθεῖσαν μεγάλην Ἑλλάδα, νόμους τε παρ’ αὐτοῦ δεξάμενοι καὶ προστάγματα ὡσανεὶ θείας ὑποθήκας, ὧν ἐκτὸς οὐδὲν ἔπραττον, παρέμειναν ὁμονοοῦντες ὅλῳ τῷ τῶν ὁμιλητῶν ἀθροίσματι, εὐφημούμενοι καὶ παρὰ τῶν πέριξ μακαριζόμενοι, τάς τε οὐσίας κοινὰς ἔθεντο, ὡς προελέχθη, καὶ μετὰ τῶν θεῶν τὸν Πυθαγόραν λοιπὸν κατηρίθμουν ὡς ἀγαθόν τινα δαίμονα καὶ φιλανθρωπότατον. οἳ μὲν τὸν Πύθιον, οἳ δὲ τὸν ἐξ Ὑπερβορέων Ἀπόλλωνα, οἳ δὲ τὸν Παιᾶνα, οἳ δὲ τῶν τὴν σελήνην κατοικούντων δαιμόνων ἓνα, ἄλλοι δὲ ἄλλον τῶν Ὀλυμπίων θεῶν ἐφήμιζον, εἰς ὠφέλειαν καὶ ἐπανόρθωσιν τοῦ θνητοῦ βίου λέγοντες ἐν ἀνθρωπίνῃ μορφῇ φανῆναι τοῖς τότε, ἵνα τὸ τῆς εὐδαιμονίας τε καὶ φιλοσοφίας σωτήριον ἔναυσμα χαρίσηται τῇ θνητῇ φύσει, οὗ μεῖζον ἀγαθὸν οὔτε ἦλθεν οὔτε ἥξει ποτὲ δωρηθὲν ἐκ θεῶν [διὰ τούτου τοῦ Πυθαγόρου]. διόπερ ἔτι καὶ νῦν ἡ παροιμία τὸν ἐκ Σάμου κομήτην ἐπὶ τῷ σεμνοτάτῳ διακηρύττει.
6.31Aristoteles de Pythagorasçı felsefe üzerine yazdıklarında, bu adamların en gizli öğretileri arasında şöyle bir ayrımı sakladıklarını anlatır: Logos sahibi canlının bir türü tanrı, bir türü insan, bir türü de Pythagoras gibisidir. Onu böyle saymakta çok haklıydılar. Çünkü tanrılar, daimōnlar, kahramanlar ve evren hakkında; kürelerin ve yıldızların her türlü hareketi, örtülmeleri, geri kalmaları ve düzensizlikleri, dış merkezli daireleri ve episikılları hakkında; evrendeki her şey, yani gök, yer ve aradaki görünür ve gizli tabiatlar hakkında, görünen ya da düşünceyle kavranan hiçbir şeyle hiçbir surette çatışmayan, varlıklara uygun doğru bir kavrayış onun sayesinde girdi. Matematik bilimleri, seyir ve epistēmēye dair her şey de Yunanlara onun sayesinde yerleşti. Bunlar gerçekten psykhēnin gözünü açan, öbür uğraşların nousta yol açtığı körlüğü arındıran ve bütünün gerçek ilkelerini ve sebeplerini görebilmeyi sağlayan şeylerdir.
ἱστορεῖ δὲ καὶ Ἀριστοτέλης ἐν τοῖς περὶ τῆς Πυθαγορικῆς φιλοσοφίας, διαίρεσίν τινα τοιάνδε ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν ἐν τοῖς πάνυ ἀπορρήτοις διαφυλάττεσθαι· τοῦ λογικοῦ ζῴου τὸ μέν ἐστι θεός, τὸ δὲ ἄνθρωπος, τὸ δὲ οἷον Πυθαγόρας. καὶ πάνυ εὐλόγως τοιοῦτον αὐτὸν ὑπελάμβανον, δι’ ὃν περὶ θεῶν μὲν καὶ δαιμόνων καὶ ἡρώων καὶ κόσμου, σφαιρῶν τε καὶ ἀστέρων κινήσεως παντοίας, ἐπιπροσθήσεών τε καὶ ὑπολείψεων καὶ ἀνωμαλιῶν, ἐκκεντροτήτων τε καὶ ἐπικύκλων, καὶ τῶν ἐν κόσμῳ πάντων, οὐρανοῦ καὶ γῆς καὶ τῶν μεταξὺ φύσεων ἐκδήλων τε καὶ ἀποκρύφων, ὀρθή τις καὶ ἐοικυῖα τοῖς οὖσι παρεισῆλθεν ἔννοια, μηδενὶ τῶν φαινομένων ἢ δι’ ἐπινοίας λαμβανσμένων μηδαμῶς ἀντιπαίουσα, μαθήματα δὲ καὶ θεωρία καὶ τὰ ἐπιστημονικὰ πάντα, ὅσα περ ὀμματοποιὰ τῆς ψυχῆς ὡς ἀληθῶς καὶ καθαρτικὰ τῆς ὑπὸ τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων τοῦ νοῦ τυφλώσεως, πρὸς τὸ κατιδεῖν δυνηθῆναι τὰς ὄντως τῶν ὅλων ἀρχὰς καὶ αἰτίας ἐνῳκίσθη τοῖς Ἕλλησιν.
6.32En iyi yönetim biçimi, halkın birliği, "dostların malı ortaktır" ilkesi, tanrılara tapınma ve ölmüşlere saygı, kanun koyma ve terbiye, ağzı sıkılık, öbür canlıları esirgeme, kendine hâkim olma, itidal, zekâ keskinliği, tanrısallık ve öbür iyilikler —tek bir sözle toparlamak gerekirse bütün bunlar— öğrenmeyi sevenlere onun sayesinde sevilmeye ve uğrunda çaba harcanmaya değer göründü. İşte az önce saydığım bütün bu sebeplerle Pythagoras'a o kadar olağanüstü hayranlık duymaları yerindeydi.
πολιτεία δὲ ἡ βελτίστη καὶ ὁμοδημία καὶ κοινὰ τὰ φίλων καὶ θρησκεία θεῶν καὶ ὁσιότης πρὸς κατοιχομένους, νομοθεσία τε καὶ παιδεία καὶ ἐχεμυθία καὶ φειδὼ τῶν ἄλλων ζῴων καὶ ἐγκράτεια καὶ σωφροσύνη καὶ ἀγχίνοια καὶ θειότης καὶ τὰ ἄλλα ἀγαθά, ὡς ἑνὶ ὀνόματι περιλαβεῖν, ταῦτα πάντα τοῖς φιλομαθοῦσιν ἀξιέραστα καὶ περισπούδαστα δι’ αὐτὸν ἐφάνη. εἰκότως δὴ οὖν διὰ πάντα ταῦτα, ὃ δὴ νῦν ἔλεγον, οὕτως ὑπερφυῶς ἐθαύμαζον τὸν Πυθαγόραν.