İçeriğe geç
Pythagorasçı Yaşam Üzerine

Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine

35. Bölüm

35.248Bu adamlara savaş açan ve onlara karşı ayaklananlar da oldu. Suikastın Pythagoras orada yokken düzenlendiği konusunda herkes birleşir; ama onun o sıradaki yolculuğu konusunda ayrılırlar: kimileri Pythagoras'ın Suroslu Pherekydes'in yanına, kimileri Metapontion'a gittiğini söyler. Suikastın sebepleri olarak birkaç şey anlatılır; bunlardan biri, Kylon taraftarları denen adamlardan kaynaklanmıştır ve şöyle olmuştur. Krotonlu Kylon soyca, şöhretçe ve servetçe vatandaşların önde geleniydi; ama öte yandan huysuz, zorba, kargaşacı ve tiranca bir karakteri vardı. Pythagorasçı hayata katılmak için büyük bir istek göstermiş ve artık yaşlanmış olan Pythagoras'ın kendisine başvurmuş, ama daha önce sözü edilen sebeplerden dolayı geri çevrilmişti.

35.248

Ἦσαν δέ τινες οἱ προσεπολέμουν τοῖς ἀνδράσι τούτοις καὶ ἐπανέστησαν αὐτοῖς. ὅτι μὲν οὖν ἀπόντος Πυθαγόρου ἐγένετο ἡ ἐπιβουλή, πάντες συνομολογοῦσι, διαφέρονται δὲ περὶ τῆς τότε ἀποδημίας, οἲ μὲν πρὸς Φερεκύδην τὸν Σύριον, οἳ δὲ εἰς Μεταπόντιον λέγοντες ἀποδεδημηκέναι τὸν Πυθαγόραν. αἱ δὲ αἰτίαι τῆς ἐπιβουλῆς πλείονες λέγονται, μία μὲν ὑπὸ τῶν Κυλωνείων λεγομένων ἀνδρῶν τοιάδε γενομένη. Κύλων ἀνὴρ Κροτωνιάτης, γένει μὲν καὶ δόξῃ καὶ πλούτῳ πρωτεύων τῶν πολιτῶν, ἄλλως δὲ χαλεπός τις καὶ βίαιος καὶ θορυβώδης καὶ τυραννικὸς τὸ ἦθος, πᾶσαν προθυμίαν παρασχόμενος πρὸς τὸ κοινωνῆσαι τοῦ Πυθαγορείου βίου καὶ προσελθὼν πρὸς αὐτὸν τὸν Πυθαγόραν ἤδη πρεσβύτην ὄντα, ἀπεδοκιμάσθη διὰ τὰς προειρημένας αἰτίας.

35.249Bu olunca hem kendisi hem dostları Pythagoras'a ve arkadaşlarına karşı şiddetli bir savaş başlattılar. Kylon'un ve onun safında yer alanların hırsı öyle şiddetli ve ölçüsüz oldu ki son Pythagorasçılara kadar sürdü. Pythagoras bu sebeple Metapontion'a gitti ve hayatını orada tamamladığı söylenir. Kylon taraftarları denenler ise Pythagorasçılarla çatışmayı sürdürdüler ve her türlü düşmanlığı gösterdiler. Yine de bir süre Pythagorasçıların soyluluğu ve erdemi ile şehirlerin isteği üstün geldi; şehirler yönetim işlerinin onlar tarafından düzenlenmesini istiyordu. Sonunda bu adamlara öyle bir tuzak kurdular ki, Pythagorasçılar Kroton'da Milon'un evinde toplanıp siyasi işler hakkında görüşürken evi ateşe verip içindekileri yaktılar; yalnız ikisi, Arkhippos ile Lysis kurtuldu. Bunlar en genç ve en güçlü oldukları için bir yolunu bulup dışarı fırladılar.

35.249

γενομένου δὲ τούτου πόλεμον ἰσχυρὸν ἤρατο καὶ αὐτὸς καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ πρὸς αὐτόν τε τὸν Πυθαγόραν καὶ τοὺς ἑταίρους, καὶ οὕτω σφοδρά τις ἐγένετο καὶ ἄκρατος ἡ φιλοτιμία αὐτοῦ τε τοῦ Κύλωνος καὶ τῶν μετ’ ἐκείνου τεταγμένων, ὥστε διατεῖναι μέχρι τῶν τελευταίων Πυθαγορείων. ὁ μὲν οὖν Πυθαγόρας διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν ἀπῆλθεν εἰς τὸ Μεταπόντιον, κἀκεῖ λέγεται καταστρέψαι τὸν βίον· οἱ δὲ Κυλώνειοι λεγόμενοι διετέλουν πρὸς Πυθαγορείους στασιάζοντες καὶ πᾶσαν ἐνδεικνύμενοι δυσμένειαν. ἀλλ’ ὅμως ἐπεκράτει μέχρι τινὸς ἡ τῶν Πυθαγορείων καλοκαγαθία καὶ ἡ τῶν πόλεων αὐτῶν βούλησις, ὥστε ὑπ’ ἐκείνων οἰκονομεῖσθαι βούλεσθαι τὰ περὶ τὰς πολιτείας. τέλος δὲ εἰς τοσοῦτον ἐπεβούλευσαν τοῖς ἀνδράσιν ὥστε ἐν τῇ Μίλωνος οἰκίᾳ ἐν Κρότωνι συνεδρευόντων τῶν Πυθαγορείων καὶ βουλευομένων περὶ πολιτικῶν πραγμάτων ὑφάψαντες τὴν οἰκίαν κατέκαυσαν τοὺς ἄνδρας πλὴν δυεῖν, Ἀρχίππου τε καὶ Λύσιδος· οὗτοι δὲ νεώτατοι ὄντες καὶ εὐρωστότατοι διεξεπαίσαντο ἔξω πως.

35.250Bu olay olduktan sonra şehirler başlarına gelen felaketi hiç umursamayınca Pythagorasçılar yönetimle ilgilenmeyi bıraktılar. Bunun iki sebebi vardı: biri şehirlerin umursamazlığıydı, çünkü böyle ve bu kadar büyük bir felakete hiç aldırmamışlardı; öteki de önder olmaya en yatkın adamların yitirilmesiydi. Kurtulan iki kişi de Tarantoluydu; bunlardan Arkhippos Taranto'ya çekildi; Lysis ise bu umursamazlıktan nefret ederek Yunanistan'a gitti ve Peloponnesos'taki Akhaia'da yaşadı; sonra kendisine büyük ilgi gösterilince Thebai'ye yerleşti. Orada Epameinondas onun öğrencisi oldu ve Lysis'e babası diye hitap etti. Lysis hayatını da orada tamamladı. Pythagorasçıların geri kalanı ise Rhegion'da toplanıp orada birlikte yaşadılar.

35.250

γενομένου δὲ τούτου καὶ λόγον οὐδένα ποιησαμένων τῶν πόλεων περὶ τοῦ συμβάντος πάθους ἐπαύσαντο τῆς ἐπιμελείας οἱ Πυθαγόρειοι. συνέβη δὲ τοῦτο δι’ ἀμφοτέρας τὰς αἰτίας, διά τε τὴν ὀλιγωρίαν τῶν πόλεων, τοῦ τοιούτου γὰρ καὶ τηλικούτου γενομένου πάθους οὐδεμίαν ἐπιστροφὴν ἐποιήσαντο, διά τε τὴν ἀπώλειαν τῶν ἡγεμονικωτάτων ἀνδρῶν. τῶν δὲ δύο τῶν περισωθέντων, ἀμφοτέρων Ταραντίνων ὄντων, ὁ μὲν Ἄρχιππος ἀνεχώρησεν εἰς Τάραντα, ὁ δὲ Λῦσις μισήσας τὴν ὀλιγωρίαν ἀπῆρεν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐν Ἀχαΐᾳ διέτρίβε τῇ Πελοποννησιακῇ, ἔπειτα εἰς Θήβας μετῳκίσατο σπουδῆς τινὸς γενομένης, οὗπερ ἐγένετο Ἐπαμεινώνδας ἀκροατὴς καὶ πατέρα τὸν Λῦσιν ἐκάλεσεν. ὧδε καὶ τὸν βίον κατέστρεψεν. οἱ δὲ λοιποὶ τῶν Πυθαγορείων ἀθροισθέντες εἰς τὸ Ῥήγιον ἐκεῖ διέτριβον μετ’ ἀλλήλων.

35.251Zaman ilerleyip yönetimler kötüye gidince Tarantolu Arkhippos dışında hepsi İtalya'dan ayrıldı. *** Bunların en değerlileri Phliuslu Phanton, Ekhekrates, Polymnastos ve Diokles ile Trakya'daki [Khalkislilerden] Khalkisli Ksenophilos'tu. Okul sönmeye yüz tuttuğu hâlde, soylu bir biçimde yok olup gidinceye dek baştaki ahlaklarını ve derslerini korudular. Aristoksenos bunları böyle anlatır. Nikomakhos ise başka konularda onunla birleşir, ama bu suikastın Pythagoras'ın yolculuğu sırasında olduğunu söyler.

35.251

προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου καὶ τῶν πολιτευμάτων ἐπὶ τὸ χεῖρον προβαινόντων ἀπέστησαν τῆς Ἰταλίας πλὴν Ἀρχίππου τοῦ Ταραντίνου. *** ἦσαν δὲ οἱ σπουδαιότατοι Φάντων τε καὶ Ἐχεκράτης καὶ Πολύμναστος καὶ Διοκλῆς Φλιάσιοι, Ξενόφιλος δὲ Χαλκιδεὺς τῶν ἀπὸ Θρᾴκης [Χαλκιδέων]. ἐφύλαξαν μὲν οὖν τὰ ἐξ ἀρχῆς ἤθη καὶ τὰ μαθήματα, καίτοι ἐκλειπούσης τῆς αἱρέσεως, ἕως εὐγενῶς ἠφανίσθησαν. ταῦτα μὲν οὖν Ἀριστόξενος διηγεῖται· Νικόμαχος δὲ τὰ μὲν ἄλλα συνομολογεῖ τούτοις, παρὰ δὲ τὴν ἀποδημίαν Πυθαγόρου φησὶ γεγονέναι τὴν ἐπιβουλὴν ταύτην.

35.252Anlattığına göre Pythagoras, hocası Suroslu Pherekydes'in yanına Delos'a gitmişti; Pherekydes'in anlatıldığı üzere bit hastalığına yakalanmasından dolayı ona bakmak ve öldüğünde gömmek için. İşte o zaman, onların geri çevirdiği ve adlarını teşhir ettiği kimseler onlara saldırmış ve hepsini her yerde yakmışlar; bu yüzden kendileri de İtalyalı Yunanlılar tarafından taşlanmış ve gömülmeden atılmışlar. O zaman epistēmē de onu bilenlerle birlikte yok olup gitti, çünkü o güne dek göğüslerinde dile getirilmeden saklanmıştı. Dışarıdakilerin hafızasında yalnız anlaşılması güç ve açıklanmamış şeyler kaldı; ancak o sırada yolculukta bulunan bazı kimselerin kurtardığı birkaç şey, çok sönük ve güçlükle ele geçen birkaç kıvılcım müstesna.

35.252

ὡς γὰρ Φερεκύδη τὸν Σύριον, διδάσκαλον αὐτοῦ γενόμενον, εἰς Δῆλον ἐπορεύθη, νοσοκομήσων τε αὐτὸν περιπετῆ γενόμενον τῷ ἱστορουμένῳ τῆς φθειριάσεως πάθει καὶ κηδεύσων. τότε δὴ οὖν οἱ ἀπογνωσθέντες ὑπ’ αὐτῶν καὶ στηλιτευθέντες ἐπέθεντο αὐτοῖς καὶ πάντας πανταχῇ ἐνέπρησαν, αὐτοί τε ὑπὸ τῶν Ἰταλιωτῶν κατελεύσθησαν ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐξερρίφησαν ἄταφοι. τότε δὴ οὖν συνεκλιπεῖν συνέβαινε τὴν ἐπιστήμην τοῖς ἐπισταμένοις, ἅτε δὴ ἄρρητον ὑπ’ αὐτῶν ἐν τοῖς στήθεσι διαφυλαχθεῖσαν μέχρι τότε, τὰ δὲ δυσσύνετα μόνα καὶ ἀδιάπτυκτα παρὰ τοῖς ἔξω διαμνημονεύεσθαι συνέβη, πλὴν ὀλίγων πάνυ, ὅσα τινὲς ἐν ἀποδημίαις τότε τυχόντες διέσωσαν ζώπυρα ἄττα πάνυ ἀμυδρὰ καὶ δυσθήρατα.

35.253Çünkü bunlar da yalnız kalınca ve olanlar yüzünden derin bir umutsuzluğa düşünce her biri bir yere dağıldılar ve artık hiçbir insanla söz paylaşmaya hiç katlanamaz oldular; ıssız yerlerde, nereye düştülerse orada yalnız yaşadılar, çoğunlukla kapanıp kaldılar ve her biri her şeye karşılık yalnız kendi kendisiyle olmayı kabullendi. Ama felsefenin adı insanlar arasından tümüyle silinip gitmesin, kendilerine verilmiş bu kadar büyük bir armağanı kökünden yok ettikleri için tanrıların düşmanlığını kazanmasınlar diye özen gösterdiler: kısa ve simgesel bazı notlar derlediler, daha yaşlıların yazılarını ve hatırladıkları şeyleri bir araya topladılar. Her biri bunları öldüğü yerde bıraktı ve oğullarına, kızlarına ya da karılarına bunları evin dışından hiç kimseye vermemelerini tembihledi. Onlar da bunu çok uzun bir süre korudular ve aynı buyruğu kuşaktan kuşağa sonrakilere aktardılar.

35.253

καὶ οὗτοι γὰρ μονωθέντες καὶ ἐπὶ τῷ συμβάντι οὐ μετρίως ἀθυμήσαντες διεσπάρησαν μὲν ἄλλος ἀλλαχῇ, καὶ οὐκέτι κοινωνεῖν ἀνθρώπῳ τινὶ λόγου τὸ παράπαν ὑπέμενον, μονάζοντες δ’ ἐν ταῖς ἐρημίαις, ὅπου ἂν τύχῃ, καὶ κατάκλειστοι τὰ πολλὰ τὴν αὐτὸς ἑαυτοῦ ἕκαστος συνουσίαν ἀντὶ παντὸς ἠσμένιζον. διευλαβούμενοι δὲ μὴ παντελῶς ἐξ ἀνθρώπων ἀπόληται τὸ φιλοσοφίας ὄνομα καὶ θεοῖς αὐτοὶ διὰ τοῦτο ἀπεχθάνωνται, διολέσαντες ἄρδην τὸ τηλικοῦτον αὐτῶν δῶρον, ὑπομνήματά τινα κεφαλαιώδη καὶ συμβολικὰ συνταξάμενοι τά τε τῶν πρεσβυτέρων συγγράμματα καὶ ὧν διεμέμνηντο συναλίσαντες κατέλιπον ἕκαστος οὗπερ ἐτύγχανε τελευτῶν, ἐπισκήψαντες υἱοῖς ἢ θυγατράσιν ἢ γυναιξὶ μηδενὶ δόμεναι τῶν ἐκτὸς τᾶς οἰκίας. αἳ δὲ μέχρι παμπόλλου χρόνου τοῦτο διετήρησαν, ἐκ διαδοχῆς τὴν αὐτὴν ταύτην ἐντολὴν ἐπιστέλλουσαι τοῖς ἐπιγόνοις.

35.254Apollonios da aynı konularda yer yer farklı şeyler söylediğinden ve bunlarda söylenmemiş pek çok şeyi eklediğinden, gelin onun Pythagorasçılara karşı düzenlenen suikast hakkındaki anlatısını da aktaralım. Anlattığına göre Pythagoras'ın peşini daha çocukluktan itibaren başkalarının kıskançlığı bırakmadı. İnsanlar, Pythagoras kendisine gelen herkesle sohbet ettiği sürece ondan hoşnuttular; ama yalnız öğrencileriyle görüşmeye başlayınca hor görüldüklerini hissettiler. Dışarıdan gelmiş birinin kendilerinden üstün olmasına razı oluyorlardı; ama yerli olup daha çok pay aldığı görülenlere içerliyorlar ve bu topluluğun kendilerine karşı kurulduğunu sanıyorlardı. Üstelik gençler itibar ve servet bakımından önde gelenlerin çocukları olduğundan, yaşları ilerledikçe yalnız kendi özel hayatlarında öne çıkmakla kalmadılar, şehrin ortak yönetimini de ellerine aldılar. Büyük bir dernek kurmuşlardı, sayıları üç yüzü aşıyordu; ama kendi âdetleri ve uygulamalarıyla yönetilmeyen şehrin küçük bir parçasıydılar.

35.254

ἐπεὶ δὲ καὶ Ἀπολλώνιος περὶ τῶν αὐτῶν ἔστιν ὅπου διαφωνεῖ, πολλὰ δὲ καὶ προστίθησι τῶν μὴ εἰρημένων παρὰ τούτοις, φέρε δὴ καὶ τὴν τούτου παραθώμεθα διήγησιν περὶ τῆς εἰς τοὺς Πυθαγορείους ἐπιβουλῆς. λέγει τοίνυν ὡς ἐκείνῳ παρηκολούθει μὲν εὐθὺς ἐκ παίδων ὁ φθόνος παρὰ τῶν ἄλλων. οἱ γὰρ ἄνθρωποι, μέχρι μὲν διελέγετο πᾶσι τοῖς προσιοῦσι Πυθαγόρας, ἡδέως εἶχον, ἐπεὶ δὲ μόνοις ἐνετύγχανε τοῖς μαθηταῖς, ἠλαττοῦτο. καὶ τοῦ μὲν ἔξωθεν ἥκοντος συνεχώρουν ἡττᾶσθαι, τοῖς δ’ ἐγχωρίοις πλεῖον φέρεσθαι δοκοῦσιν ἤχθοντο, καὶ καθ’ αὑτῶν ὑπελάμβανον γίνεσθαι τὴν σύνοδον. ἔπειτα καὶ τῶν νεανίσκων ὄντων ἐκ τῶν ἐν τοῖς ἀξιώμασι καὶ ταῖς οὐσίαις προεχόντων, συνέβαινε προαγούσης τῆς ἡλικίας μὴ μόνον αὐτοὺς ἐν τοῖς ἰδίοις βίοις πρωτεύειν, ἀλλὰ τὸ κοινῇ τὴν πόλιν οἰκονομεῖν, μεγάλην μὲν ἑταιρείαν συναγηοχόσιν, ἦσαν (γὰρ) ὑπὲρ τριακοσίους, μικρὸν δὲ μέρος τῆς πόλεως οὖσι, τῆς οὐκ ἐν τοῖς αὐτοῖς ἔθεσιν οὐδ’ ἐπιτηδεύμασιν ἐκείνοις πολιτευομένης.

35.255Bununla birlikte, mevcut topraklara sahip oldukları ve Pythagoras şehirde bulunduğu sürece, şehrin kuruluşundan beri süregelen düzen, hoşnutsuzlukla da olsa ve bir değişiklik fırsatı kollasa da, ayakta kaldı. Ama Sybaris'i ele geçirip Pythagoras da gidince ve savaşla kazanılan toprağın çoğunluğun istediği gibi bölüştürülmemesine karar verilince, içten içe kaynayan nefret patladı ve halk onlara karşı ayaklandı. Anlaşmazlığın önderleri, akrabalık ve yakınlık bakımından Pythagorasçılara en yakın olanlardı. Sebebi şuydu: yapılan şeylerin çoğu, ötekilerden ayrı tutulmaktan ibaret olduğu ölçüde, sıradan insanları olduğu gibi onları da üzüyordu; ama en önemli konularda aşağılanmanın yalnız kendilerine yöneldiğini düşünüyorlardı. Örneğin hiçbir Pythagorasçı Pythagoras'ı adıyla anmazdı: o yaşarken ondan söz etmek istediklerinde ona "tanrısal" derler, ölünce de "o adam" derlerdi; tıpkı Homeros'un, Odysseus'u anan Eumaios'a söylettiği gibi: "Onun adını, ey yabancı, burada olmasa da anmaya utanırım; çünkü beni çok severdi, bana pek çok özen gösterirdi."

35.255

οὐ μὴν ἀλλὰ μέχρι μὲν οὖν τὴν ὑπάρχουσαν χώραν ἐκέκτηντο καὶ Πυθαγόρας ἐπεδήμει, διέμενεν ἡ μετὰ τὸν συνοικισμὸν κεχρονισμένη κατάστασις, δυσαρεστουμένη καὶ ζητοῦσα καιρὸν εὕρασθαι μεταβολῆς. ἐπεὶ δὲ Σύβαριν ἐχειρώσαντο, κἀκεῖνος ἀπῆλθε, καὶ τὴν δορίκτητον διῳκήσαντο μὴ κατακληρουχηθῆναι κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τῶν πολλῶν, ἐξερράγη τὸ σιωπώμενον μῖσος, καὶ διέστη πρὸς αὐτοὺς τὸ πλῆθος. ἡγεμόνες δὲ ἐγένοντο τῆς διαφορᾶς οἱ ταῖς συγγενείαις (καὶ) ταῖς οἰκειότησιν ἐγγύτατα καθεστηκότες τῶν Πυθαγορείων. αἴτιον δ’ ἦν (ὅτι) τὰ μὲν πολλὰ αὐτοὺς ἐλύπει τῶν πραττομένων, ὥσπερ καὶ τοὺς τυχόντας, ἐφ’ ὅσον ἰδιασμὸν εἶχε παρὰ τοὺς ἄλλους, ἐν δὲ τοῖς μεγίστοις καθ’ αὑτῶν μόνον ἐνόμιζον εἶναι τὴν ἀτιμίαν. ἐπὶ μὲν γὰρ τῷ μηδένα τῶν Πυθαγορείων ὀνομάζειν Πυθαγόραν, ἀλλὰ ζῶντα μέν, ὁπότε βούλοιντο δηλῶσαι, καλεῖν αὐτὸν θεῖον, ἐπεὶ δὲ ἐτελεύτησεν, ἐκεῖνον τὸν ἄνδρα, καθάπερ Ὅμηρος ἀποφαίνει τὸν Εὔμαιον ὑπὲρ Ὀδυσσέως μεμνημένον, τὸν μὲν ἐγών, ὦ ξεῖνε, καὶ οὐ παρεόντ’ ὀνομάζειν αἰδέομαι· πέρι γάρ μ’ ἐφίλει καὶ ἐκήδετο λίην·

35.256Aynı şekilde yataktan güneş doğduktan sonra kalkmazlar, üzerinde tanrı tasviri bulunan bir yüzük takmazlardı; güneşi doğarken selamlayıp ona dua etmeyi gözetirler, yüzüğü ise bir cenaze törenine ya da temiz olmayan bir yere götürmekten sakınarak parmaklarına takmazlardı. Aynı şekilde hiçbir şeyi önceden düşünmeden ve hesabını vermeden yapmazlardı: sabah ne yapacaklarını tasarlar, gece de ne yaptıklarını hesaplarlardı; böylece hem kendilerini gözden geçirir hem de hafızalarını çalıştırırlardı. Benzer şekilde, okuldaki arkadaşlardan biri bir yerde buluşmayı söylemişse, gece gündüz demeden o gelinceye kadar orada beklerlerdi; Pythagorasçılar bununla da söylenen sözü hatırlamaya ve hiçbir şeyi gelişigüzel söylememeye alışırlardı.

35.256

ὁμοιοτρόπως δὲ μηδ’ ἐκ τῆς κλίνης ἀνισταμένοις ὕστερον ἢ τὸν ἥλιον ἀνίσχειν, μηδὲ δακτύλιον ἔχοντα θεοῦ σημεῖον φορεῖν, ἀλλὰ τὸν μὲν παρατηρεῖν ὅπως ἀνιόντα προσεύξωνται, τὸν δὲ μὴ περιτίθεσθαι, φυλαττομένους μὴ προσενέγκωσι πρὸς ἐκφορὰν ἤ τινα τόπον οὐ καθαρόν· ὁμοίως δὲ μηδ’ ἀπροβούλευτον μηδ’ ἀνυπεύθυνον μηδὲν ποιεῖν, ἀλλὰ πρωὶ μὲν προχειρίζεσθαι τί πρακτέον, εἰς δὲ τὴν νύκτα ἀναλογίζεσθαι τί διῳκήκασιν, ἅμα τῷ σκοπεῖσθαι καὶ τὴν μνήμην γυμναζομένους· παραπλησίως δ’, εἴ τις τῶν κοινωνούντων τῆς διατριβῆς ἀπαντῆσαι κελεύσειεν εἴς τινα τόπον, ἐν ἐκείνῳ περιμένειν ἕως ἔλθοι, δι’ἡμέρας καὶ νυκτός, πάλιν ἐν τούτῳ τῶν Πυθαγορείων συνεθιζόντων μεμνῆσθαι τὸ ῥηθὲν καὶ μηδὲν εἰκῆ λέγειν.

35.257Ölüm anına kadar uyulacak bir buyruk bulunsun diye Pythagoras son anda küfürlü söz söylememeyi, tıpkı denize açılırken olduğu gibi, Adriyatik'i yararak geçerken ettikleri hayırlı sözlerle uğur dilemeyi öğütlerdi. Daha önce de söylediğim gibi, bu türden şeyler, birlikte terbiye görenlerin kendi aralarında ayrı durduklarını gördükleri ölçüde herkesi ortaklaşa üzüyordu. Ama yalnız Pythagorasçılarla tokalaşmaları, anne babaları dışında başka hiçbir yakınlarıyla tokalaşmamaları, mallarını birbirleriyle ortak kullanıp akrabalarından ise esirgemeleri, akrabaların daha da zoruna ve ağrına gidiyordu. Ayrılığı bunlar başlatınca geri kalanlar da hemen [düşmanlığa] katıldılar. Binler Meclisi'nin üyelerinden Hippasos, Diodoros ve Theages, herkesin yönetim makamlarına ve halk meclisine katılmasını, yöneticilerin herkes arasından kurayla seçilenlerin önünde hesap vermesini savundular. Pythagorasçılardan Alkimakhos, Deinarkhos, Meton ve Demokedes buna karşı çıkıp atalardan kalma yönetimin yıkılmasını engellemeye çalıştılarsa da halkın tarafını tutanlar galip geldi.

35.257

ὅπως δ’ ἄχρι τῆς τελευτῆς εἴη τι προστεταγμένον, κατὰ τὸν ὕστατον καιρὸν παρήγγελλε μὴ βλασφημεῖν, ἀλλ’ὥσπερ ὥσπερ ἐν ταῖς ἀναγωγαῖς οἰωνίζεσθαι μετὰ τῆς εὐφημίας ἥνπερ ἐποιοῦντο διωθουμένους τὸν Ἀδρίαν. τὰ μὲν τοιαῦτα, καθάπερ προεῖπον, ἐπὶ τοσοῦτον ἐλύπει κοινῶς ἅπαντας ἐφ’ ὅσον ἑώρων ἰδιάζοντας ἐν αὐτοῖς τοὺς συμπεπαιδευμένους. ἐπὶ δὲ τῷ μόνοις τοῖς Πυθαγορείοις τὴν δεξιὰν ἐμβάλλειν, ἑτέρῳ δὲ μηδενὶ τῶν οἰκείων πλὴν τῶν γονέων, καὶ τῷ τὰς οὐσίας ἀλλήλων μὲν παρέχειν κοινάς, πρὸς ἐκείνους δὲ ἐξηλλοτριωμένας, χαλεπώτερον καὶ βαρύτερον ἔφερον οἱ συγγενεῖς. ἀρχόντων δὲ τούτων τῆς διαστάσεως ἑτοίμως οἱ λοιποὶ προσέπιπτον [εἰς τὴν ἔχθραν]. καὶ λεγόντων ἐξ αὐτῶν τῶν χιλίων Ἱππάσου καὶ Διοδώρου καὶ Θεάγους ὑπὲρ τοῦ πάντας κοινωνεῖν τῶν ἀρχῶν καὶ τῆς ἐκκλησίας καὶ διδόναι τὰς εὐθύνας τοὺς ἄρχοντας ἐν τοῖς ἐκ πάντων λαχοῦσιν, ἐναντιουμένων δὲ τῶν Πυθαγορείων Ἀλκιμάχου καὶ Δεινάρχου καὶ Μέτωνος καὶ Δημοκήδους καὶ διακωλυόντων τὴν πάτριον πολιτείαν μὴ καταλύειν, ἐκράτησαν οἱ τῷ πλήθει συνηγοροῦντες.

35.258Bundan sonra halk toplanınca, hatiplerden Kylon ile Ninon konuşmaları aralarında bölüşüp Pythagorasçıları suçladılar. Bunlardan biri varlıklılardan, öteki halk tabakasındandı. * * Kylon bu tür sözleri uzun uzun söyledikten sonra öteki hatip, Ninon, söz aldı. Pythagorasçıların sır tutulan öğretilerini incelemiş gibi davranıyordu; ama onları en çok kötüleyecek şeyleri uydurup yazmıştı. Bir kitabı kâtibe verip okumasını istedi.

35.258

μετὰ δὲ ταῦτα συνελθόντων τῶν πολλῶν διελόμενοι τὰς δημηγορίας κατηγόρουν τῶν αὐτῶν ἐκ τῶν ῥητόρων Κύλων καὶ Νίνων. ἦν δ’ ὃ μὲν ἐκ τῶν εὐπόρων, ὃ δὲ ἐκ τῶν δημοτικῶν. * * τοιούτων δὴ λόγων μακροτέρων δὲ παρὰ τοῦ Κύλωνος ῥηθέντων, ἐπῆγεν ἅτερος, προσποιούμενος μὲν ἐξητακέναι τὰ τῶν Πυθαγορείων ἀπόρρητα, πεπλακὼς δὲ καὶ γεγραφὼς ἐξ ὧν μάλιστα αὐτοὺς ἤμελλε διαβαλεῖν, καὶ δοὺς τῷ γραμματεῖ βιβλίον ἐκέλευσεν ἀναγιγνώσκειν.

35.259Kitabın başlığı "Kutsal Söz"dü; yazılanların içeriği de şöyleydi: Dostlara tanrılara saygı gösterir gibi saygı göstermeli, ötekileri ise yabani hayvanlar gibi boyunduruk altına almalı. Öğrencilerin de Pythagoras'ı anarken aynı düşünceyi vezinle dile getirdikleri yazılıydı: "Arkadaşlarını mutlu tanrılarla bir tutardı, ötekileri ise ne hesaba katardı ne sayıya." Homeros'u en çok "halkların çobanı" dediği yerlerde övermiş;

35.259

ἦν δ’ αὐτῷ ἐπιγραφὴ μὲν λόγος ἱερός, ὁ δὲ τύπος τοιοῦτος τῶν γεγραμμένων. τοὺς φίλους ὥσπερ τοὺς θεοὺς σέβεσθαι, τοὺς δ’ ἄλλους ὥσπερ τὰ θηρία χειροῦσθαι. τὴν αὐτὴν ταύτην γνώμην ὑπὲρ Πυθαγόρου μεμνημένους ἐν μέτρῳ τοὺς μαθητὰς λέγειν· τοὺς μὲν ἑταίρους ἦγεν ἴσους μακάρεσσι θεοῖσι, τοὺς δ’ ἄλλους ἡγεῖτ’ οὔτ’ ἐν λόγῳ οὔτ’ ἐν ἀριθμῷ. τὸν Ὅμηρον μάλιστ’ ἐπαινεῖν ἐν οἷς εἴρηκε ποιμένα λαῶν·

35.260çünkü oligarşi taraftarı olduğundan, bu sözün çoğunluğun sürü hayvanı olduğunu gösterdiğini düşünürmüş. Baklalara karşı savaş açarmış, çünkü bunlar [kuranın ve] rastgele kişileri yönetim görevlerine getirmenin aracı olmuştur. Tiranlığa heveslenmeye çağırır, bir gün boğa olmanın bütün ömür öküz olmaktan daha iyi olduğunu söylermiş. Başkalarının âdetlerini över, ama kendi koydukları kuralları uygulamayı buyururmuş. Kısacası Ninon onların felsefesini çoğunluğa karşı bir komplo olarak gösteriyor, dinleyenleri, onlar öğüt verirken seslerine bile katlanmamaya çağırıyordu. Şunu düşünmelerini istiyordu: o adamlar Binler Meclisi'ni önerilerini onaylamaya ikna etseydi, halk mecliste hiç toplanmamış olurdu. Bu yüzden, onların gücü yüzünden başkalarını dinlemekten alıkonmuş olanların onların konuşmasına izin vermesi yakışmazdı. Tam tersine, oyları el kaldırarak ya da çakıl taşıyla verdikleri zaman, Pythagorasçıların reddettiği o sağ eli onlara karşı düşman tutmalıydılar. Tetraeis Irmağı kıyısında üç yüz bin kişiyi yenmiş olanların, şehrin tam içinde onların binde biri kadar bir topluluğun eline düşmüş görünmesini utanç verici saymalıydılar.

35.260

ἐμφανίζειν γὰρ βοσκήματα τοὺς πολλοὺς ὄντας, ὀλιγαρχικὸν ὄντα. τοῖς κυάμοις πολεμεῖν ὡς ἀρχηγοῖς γεγονόσι [τοῦ κλήρου καὶ] τοῦ καθιστάναι τοὺς τυχόντας ἐπὶ τὰς ἐπιμελείας. τυραννίδος ὀρέγεσθαι παρακαλοῦντας κρεῖττον εἶναι φάσκειν γενέσθαι μίαν ἡμέραν ταῦρον ἢ πάντα τὸν αἰῶνα βοῦν. ἐπαινεῖν τὰ τῶν ἄλλων νόμιμα, κελεύειν δὲ χρῆσθαι τοῖς ὑφ’ αὐτῶν ἐγνωσμένοις. καθάπαξ τὴν φιλοσοφίαν αὐτῶν συνωμοσίαν ἀπέφαινε κατὰ τῶν πολλῶν καὶ παρεκάλει μηδὲ τὴν φωνὴν ἀνέχεσθαι συμβουλευόντων, ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθαι διότι τὸ παράπαν οὐδ’ ἂν συνῆλθον εἰς τὴν ἐκκλησίαν, εἰ τοὺς χιλίους ἔπεισαν ἐκεῖνοι κυρῶσαι τὴν συμβουλήν. ὥστε τοῖς κατὰ τὴν ἐκείνων δύναμιν κεκωλυμένοις τῶν ἄλλων ἀκούειν οὐ προσήκειν ἐᾶν αὐτοὺς λέγειν, ἀλλὰ τὴν δεξιὰν τὴν ὑπ’ αὐτῶν ἀποδεδοκιμασμένην πολεμίαν ἐκείνοις ἔχειν, ὅταν τὰς γνώμας χειροτονῶσιν ἢ τὴν ψῆφον λάβωσιν, αἰσχρὸν εἶναι νομίζοντας, τοὺς τριάκοντα μυριάδων περὶ τὸν Τετράεντα ποταμὸν περιγενομένους ὑπὸ τοῦ χιλιοστοῦ μέρους ἐκείνων ἐν αὐτῇ τῇ πόλει φανῆναι κατεστασιασμένους.

35.261Kısacası Ninon bu iftirayla dinleyenleri öyle vahşileştirdi ki birkaç gün sonra, Pythagorasçılar Pythion'un yanındaki bir evde Musalara kurban sunarken, halk kalabalık hâlinde koşup onlara saldırmaya hazırlandı. Pythagorasçılar bunu önceden sezdiler; kimileri bir hana kaçtı, Demokedes ise delikanlılarla birlikte Plataiai'ye çekildi. Ötekiler kanunları kaldırıp halk kararlarıyla yönetmeye başladılar. Bu kararlarda Demokedes'i gençleri tiranlık için örgütlemekle suçlayarak onu öldürene üç talant vereceklerini ilan ettiler. Bir çarpışma çıktı, Theages bu tehlikeyi göğüsleyip Demokedes'i alt etti; şehir de üç talantı ona ödedi.

35.261

τὸ δ’ ὅλον οὕτω τῇ διαβολῇ τοὺς ἀκούοντας ἐξηγρίωσεν, ὥστε μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, μουσεῖα θυόντων αὐτῶν ἐν οἰκίᾳ παρὰ τὸ Πύθιον, ἀθρόοι συνδραμόντες οἷοί τ’ ἦσαν τὴν ἐπίθεσιν ἐπ’ αὐτοὺς ποιήσασθαι. οἳ δὲ προαισθόμενοι οἳ μὲν εἰς πανδοκεῖον ἔφυγον, Δημοκήδης δὲ μετὰ τῶν ἐφήβων εἰς Πλατέας ἀπεχώρησεν. οἳ δὲ καταλύσαντες τοὺς νόμους ἐχρῶντο ψηφίσμασιν, ἐν οἷς αἰτιασάμενοι τὸν Δημοκήδην συνεστακέναι τοὺς νεωτέρους ἐπὶ τυραννίδι, τρία τάλαντα ἐκήρυξαν δώσειν, ἐάν τις αὐτὸν ἀνέλῃ, καὶ γενομένης μάχης, κρατήσαντος αὐτοῦ τὸν κίνδυνον ὑπὸ Θεάγους, ἐκείνῳ τὰ τρία τάλαντα παρὰ τῆς πόλεως ἐμέρισαν.

35.262Şehirde ve kırsalda pek çok kötülük yaşanırken sürgünler yargılanmak üzere ortaya çıkarıldı ve hakemlik Tarantolulara, Metapontionlulara ve Kauloniatlara, yani üç şehre bırakıldı. Kararı vermek için gönderilenler, Krotonluların kayıtlarında yazılı olduğuna göre, rüşvet alarak suçluların sürgün edilmesine karar verdiler. Davayı kazananlar, mevcut düzenden hoşnut olmayan herkesi de sürdüler ve dine aykırı davranılmaması, çocukların anne babalarından koparılmaması gerektiğini söyleyerek onların bütün ailelerini de birlikte sürgüne gönderdiler. Borçları sildiler ve toprağı yeniden paylaştırdılar.

35.262

πολλῶν δὲ κακῶν κατὰ τὴν πόλιν καὶ τὴν χώραν ὄντων, εἰς κρίσιν προβληθέντων τῶν φυγάδων καὶ τρισὶ πόλεσι τῆς ἐπιτροπῆς παραδοθείσης, Ταραντίνοις, Μεταποντίνοις, Καυλωνιάταις, ἔδοξε τοῖς πεμφθεῖσιν ἐπὶ τὴν γνώμην ἀργύριον λαβοῦσιν, ὡς ἐν τοῖς τῶν Κροτωνιατῶν ὑπομνήμασιν ἀναγέγραπται, φεύγειν τοὺς αἰτίους. προσεξέβαλον δὲ τῇ κρίσει κρατῆσαντες ἅπαντας τοὺς τοῖς καθεστῶσι δυσχεραίνοντας καὶ συνεφυγάδευσαν τὴν γενεάν, οὐ φάσκοντες δεῖν ἀσεβεῖν οὐδὲ τοὺς παῖδας ἀπὸ τῶν γονέων διασπᾶν. καὶ τά τε χρέα ἀπέκοψαν καὶ τὴν γῆν ἀνάδαστον ἐποίησαν.

35.263Aradan uzun yıllar geçip Deinarkhos ve arkadaşları başka bir çarpışmada can verince, isyancıların en önde geleni olan Litates de ölünce, halkın içine bir acıma ve pişmanlık düştü; sürgünlerden geriye kalanları geri getirmek istediler. Akhaia'dan elçiler getirterek onların aracılığıyla sürgünlerle uzlaştılar ve yeminleri Delphoi'ye adadılar.

35.263

ἐπιγενομένων δὲ πολλῶν ἐτῶν καὶ τῶν περὶ τὸν Δείναρχον ἐν ἑτέρῳ κινδύνῳ τελευτησάντων, ἀποθανόντος καὶ Λιτάτους, ὅσπερ ἦν ἡγεμονικώτατος τῶν στασιασάντων, ἔλεός τις καὶ μετάνοια· ἐνέπεσε, καὶ τοὺς περιλειπομένους αὐτῶν ἠβουλήθησαν κατάγειν. μεταπεμπόμενοι δὲ πρεσβευτὰς ἐξ Ἀχαΐας δι’ ἐκείνων πρὸς τοὺς ἐκπεπτωκότας διελύθησαν καὶ τοὺς ὅρκους εἰς Δελφοὺς ἀνέθηκαν.

35.264Geri dönen Pythagorasçılar, yaşlılar hariç, altmış kadardı. Bunlardan bazıları tıbba yönelmiş, hastaları beslenme düzeniyle tedavi ederek bu yöntemin öncüleri olmuşlardı. Kurtulanlar halk arasında son derece itibar görüyordu. Kanunsuzluk yapanlara "Ninon zamanındaki gibi değil artık bu işler" denildiği o dönemde —bu atasözünün o zaman ortaya çıktığını söylerler—, Thurioililer ülkeye saldırınca bunlar da yardıma koştular ve birlikte tehlikeyi göğüsleyerek can verdiler. Şehir öylesine tersine döndü ki, bu adamlar hakkında yaptığı övgüler bir yana, resmî kurbanı Musalar tapınağında sunarlarsa bayramın Musaları daha çok hoşnut edeceğine inandı; çünkü o tapınağı daha önce bu adamların sözüne uyarak kurmuşlar ve tanrıçaları orada onurlandırmışlardı. Pythagorasçılara yapılan saldırı hakkında bu kadarı yeterli olsun.

35.264

ἦσαν δὲ τῶν Πυθαγορικῶν καὶ περὶ ἑξήκοντα τὸν ἀριθμὸν οἱ κατελθόντες ἄνευ τῶν πρεσβυπέρων, ἐν οἷς ἐπὶ τὴν ἰατρικήν τινες κατενεχθέντες καὶ διαίτῃ τοὺς ἀρρώστους ὄντας θεραπεύοντες ἡγεμόνες κατέστησαν τῆς εἰρημένης μεθόδου. συνέβη δὲ καὶ τοὺς σωθέντας, διαφερόντως παρὰ τοῖς πολλοῖς εὐδοκιμοῦντας, κατὰ τὸν καιρὸν ἐν ᾧ λεγομένου πρὸς τοὺς παρανομοῦντας οὐ τάδε ἐστὶν ἐπὶ Νίνωνος γενέσθαι φασὶ ταύτην τὴν παροιμίαν, κατὰ τοῦτον ἐμβαλόντων τῶν Θουρίων κατὰ χώραν ἐκβοηθήσαντας καὶ μετ’ ἀλλήλων κινδυνεύσαντας ἀποθανεῖν, τὴν δὲ πόλιν οὕτως εἰς τοὐναντίον μεταπεσεῖν, ὥστε χωρὶς τῶν ἐπαίνων ὧν ἐποιοῦντο περὶ τῶν ἀνδρῶν, ὑπολαβεῖν μᾶλλον ταῖς μούσαις κεχαρισμένην ἔσεσθαι τὴν ἑορτήν, (εἰ) κατὰ τὸ μουσεῖον τὴν δημοσίαν ποιοῖντο θυσίαν, (ὃ) κατ’ αὐτοὺς ἐκείνους πρότερον ἱδρυσάμενοι τὰς θεὰς ἐτίμων. περὶ μὲν οὖν τῆς κατὰ τῶν Πυθαγορείων γενομένης ἐπιθέσεως τοσαῦτα εἰρήσθω.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…