İçeriğe geç
Pythagorasçı Yaşam Üzerine

Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine

34. Bölüm

34.241Pythagoras ve Pythagorasçılar hakkında konu konu, bir düzen içinde bu kadarını anlattığımıza göre, şimdi de yukarıdaki düzene girmeyen, dağınık olarak anlatılagelen hikâyeleri aktaralım. Söylendiğine göre, bu topluluğa katılan Yunanlıların her birine kendi ana dilini kullanmasını öğütlerlerdi; çünkü yabancı bir dil konuşmayı doğru bulmazlardı. Pythagorasçı okula yabancılar da katıldı: Messapiler, Leukanialılar, Peuketiler ve Romalılar. Epikharmos'un babası Thyrsos'un oğlu Metrodoros, babasının öğretisinin büyük kısmını tıbba aktarmıştı. Babasının sözlerini kardeşine açıklarken, Epikharmos'un ve ondan önce de Pythagoras'ın lehçelerin en iyisi olarak Dor lehçesini kabul ettiğini, tıpkı müzikte de Dor makamını en iyi saydıkları gibi, söyler. Ona göre İon ve Aiol lehçeleri kromatik ezgiden pay almıştır, Attika lehçesi ise kromatiğe daha da fazla doymuştur;

34.241

Ἐπεὶ δὲ κατὰ γένη τεταγμένως οὕτω διήλθομεν περὶ Πυθαγόρου τε καὶ τῶν Πυθαγορείων, ἴθι δὴ τὸ μετὰ τοῦτο καὶ τὰς σποράδην ἀφηγήσεις εἰωθυίας λέγεσθαι ποιησώμεθα, ὅσαι οὐχ ὑποπίπτουσιν ὑπὸ τὴν προειρημένην τάξιν. λέγεται τοίνυν ὡς φωνῇ χρῆσθαι τῇ πατρῴᾳ ἑκάστοις παρήγγελλον, ὅσοι τῶν Ἑλλήνων προσῆλθον πρὸς τὴν κοινωνίαν ταύτην· τὸ γὰρ ξενίζειν οὐκ ἐδοκίμαζον. προσῆλθον δὲ καὶ ξένοι τῇ Πυθαγορείῳ αἱρέσει καὶ Μεσσαπίων καὶ Λευκανῶν καὶ Πευκετίων καὶ Ῥωμαίων. Μητρόδωρός τε ὁ Θύρσουτοῦ πατρὸς Ἐπιχάρμου καὶ τῆς ἐκείνου διδασκαλίας τὰ πλείονα πρὸς τὴν ἰατρικὴν μετενέγκας, ἐξηγούμενος τοὺς τοῦ πατρὸς λόγους πρὸς τὸν ἀδελφὸν φησὶ τὸν Ἐπίχαρμον καὶ πρὸ τούτου τὸν Πυθαγόραν τῶν διαλέκτων ἀρίστην λαμβάνειν τὴν Δωρίδα, καθάπερ καὶ τὴν ἁρμονίαν τῆς μουσικῆς. καὶ τὴν μὲν Ἰάδα καὶ τὴν Αἰολίδα μετεσχηκέναι τῆς ἐπὶ χρώματος προσῳδίας, Ἀτθίδα δὲ κατακορέστερον μετεσχηκέναι τοῦ χρώματος,

34.242Dor lehçesi ise ünlü seslerden kurulmuş olduğu için enharmonik bir lehçedir. Dor lehçesinin eskiliğine mit de tanıklık eder: Nereus, Okeanos'un kızı Doris ile evlenmiş ve mite göre ondan elli kızı olmuştur; Akhilleus'un annesi de bunlardan biridir. Metrodoros, bazılarının şöyle dediğini de aktarır: Prometheus'un oğlu Deukalion ile Epimetheus'un kızı Pyrrha'dan Doros doğmuş, ondan Hellen, ondan da Aiolos. Babillilerin kutsal yazılarında ise Hellen'in Zeus'un oğlu olduğunu, ondan da Doros, Ksuthos ve Aiolos'un doğduğunu duyduğunu söyler; Hesiodos da bu anlatıyı izlemiştir. Hangisinin doğru olduğuna gelince, eski şeyler hakkında kesin bilgiyi edinmek ya da öğrenmek sonradan gelenler için kolay değildir;

34.242

τὴν δὲ Δώριον διάλεκτον ἐναρμόνιον εἶναι, συνεστηκυῖαν ἐκ τῶν φωναέντων γραμμάτων. τῇ δὲ Δωρικῇ διαλέκτῳ μαρτυρεῖν τὴν ἀρχαιότητα καὶ τὸν μῦθον. Νηρέα γὰρ γῆμαι Δωρίδα τὴν Ὠκεανοῦ, τούτῳ δὲ μυθεύεσθαι γενέσθαι τὰς πεντήκοντα θυγαπέρας, ὧν εἶναι καὶ τὴν Ἀχιλλέως μητέρα. λέγειν δέ τινας φησὶ Δευκαλίωνος τοῦ Προμηθέως καὶ Πύρρας τῆς Ἐπιμηθέως γενέσθαι Δῶρον, τοῦ δὲ Ἕλληνα, τοῦ δὲ Αἰόλον. ἐν δὲ τοῖς Βαβυλωνίων ἀκούειν ἱεροῖς Ἕλληνα γεγονέναι Διός, τοῦ δὲ Δῶρον καὶ Σοῦθον καὶ Αἰόλον, αἷς ὑφηγήσεσιν ἀκολουθῆσαι καὶ τὸν Ἡσίοδον. ὁποτέρως μὲν οὖν ἔχει, περὶ τῶν ἀρχαίων οὐκ εὐμαρὲς δέχεσθαι τἀκριβὲς τοῖς νεωτέροις ἢ καταμαθεῖν,

34.243ama iki anlatıdan da ortak olarak şu sonuç çıkar: lehçelerin en eskisi Dor lehçesidir; ondan sonra adını Aiolos'tan alan Aiol lehçesi gelir; üçüncü olarak Ksuthos'un oğlu İon'dan adını alan İon lehçesi; dördüncü olarak Erekhtheus'un kızı Kreusa'dan türeyen Attika lehçesi gelir. Tarihçilerin çoğunun bildirdiğine göre bu lehçe, Trakyalılar zamanından ve Oreithyia'nın kaçırılmasından üç kuşak sonra bu adı almıştır. Şairlerin en eskisi olan Orpheus da Dor lehçesini kullanmıştır.

34.243

ὁμολογούμενον δὲ δι’ ἑκατέρας τῶν ἱστοριῶν συνάγεσθαι τὸ πρεσβυτάτην εἶναι τῶν διαλέκτων τὴν Δωρίδα, μετὰ δὲ ταύτην γενέσθαι τὴν Αἰολίδα, λαβοῦσαν ἀπὸ Αἰόλου τοὔνομα, τρίτην δὲ τὴν Ἰάδα, λεγομένην ἀπὸ Ἴωνος τοῦ Ξούθου, τετάρτην δὲ τὴν Ἀτθίδα, τεθειμένην ἀπὸ Κρεούσης τῆς Ἐρεχθέως, κληθεῖσαν δὲ τρισὶ γενεαῖς ὕστερον τῶν πρότερον κατὰ Θρᾷκας καὶ τὴν Ὀρειθυίας ἁρπαγήν, ὡς οἱ πλείους τῶν ἱστορικῶν ἀποφαίνουσι. κεχρῆσθαι δὲ τῇ Δωρικῇ διαλέκτῳ καὶ τὸν Ὀρφέα, πρεσβύτατον ὄντα τῶν ποιητῶν.

34.244Tıbbın en çok beslenme ve yaşama düzeniyle ilgilenen kolunu benimsediklerini ve bu konuda son derece titiz olduklarını söylerler. Önce içeceklerde, yiyeceklerde ve dinlenmede ölçünün işaretlerini öğrenmeye çalışırlar; sonra yenip içilen şeylerin hazırlanışını ele alıp inceleme ve belirleme işine neredeyse ilk girişenler onlar olmuştur. Pythagorasçılar lapalarla da kendilerinden öncekilerden daha çok uğraşmışlar, ilaç işlerini ise pek doğru bulmamışlardır; ilaçlardan da en çok yaralara karşı olanları kullanmışlardır. Kesip dağlamayı ise hepsinden az benimsemişlerdir. Bazı hastalıklara karşı efsun da kullanırlardı.

34.244

τῆς δὲ ἰατρικῆς μάλιστα φασὶν αὐτοὺς ἀποδέχεσθαι τὸ διαιτητικὸν εἶδος καὶ εἶναι ἀκριβεστάτους ἐν τούτῳ, καὶ πειρᾶσθαι πρῶτον μὲν καταμανθάνειν σημεῖα συμμετρίας ποτῶν τε καὶ σιτίων καὶ ἀναπαύσεως, ἔπειτα περὶ αὐτῆς τῆς κατασκευῆς τῶν προσφερομένων σχεδὸν πρώτους ἐπιχειρῆσαί τι πραγματεύεσθαι καὶ διορίζειν. ἅψασθαι δὲ καὶ καταπλασμάτων ἐπὶ πλεῖον τοὺς Πυθαγορείους τῶν ἔμπροσθεν, τὰ δὲ περὶ τὰς φαρμακείας ἧττον δοκιμάζειν, αὐτῶν δὲ τούτων (τοῖς) πρὸς τὰς ἑλκώσεις μάλιστα χρῆσθαι, τὰ δὲ περὶ τὰς τομάς τε καὶ καύσεις ἥκιστα πάντων ἀποδέχεσθαι. χρῆσθαι δὲ καὶ ταῖς ἐπῳδαῖς πρὸς ἔνια τῶν ἀρρωστημάτων.

34.245Söylendiğine göre dersleri pazara düşürenleri, psykhēlerini bir hanın kapısı gibi gelen her insana açanları, bu şekilde de alıcı bulamazlarsa kendileri şehirlere akın edip idmanhaneleri ve gençleri toptan bir iş gibi üstlenenleri, paha biçilemez şeyler için ücret alanları reddederlermiş. Pythagoras'ın kendisi de söylediklerinin çoğunu gizlerdi; öyle ki temiz biçimde terbiye görenler onlardan açıkça pay alsın, ötekiler ise, Homeros'un Tantalos hakkında dediği gibi, dinledikleri şeylerin ortasında olup da onlardan hiçbir şey tadamadıkları için acı çeksinler. Sanırım yanlarına gelenlere ücretle ders vermemek hakkında da söz söylerlerdi; ücretle ders verenleri Hermes heykeli yontanlardan ve tezgâh başında çalışan zanaatkârlardan da aşağı görürlerdi. Çünkü onlar, biri bir Hermes heykeli ısmarladığında, biçime uygun bir tahta ararlar; ötekiler ise aretēnin uygulanmasını gelişigüzel her tabiattan ortaya çıkarmaya kalkarlar.

34.245

παραιτήσασθαι δὲ λέγονται τοὺς τὰ μαθήματα καπηλεύοντας καὶ τὰς ψυχὰς ὡς πανδοκείου θύρας ἀνοίγοντας παντὶ τῷ προσιόντι τῶν ἀνθρώπων, ἂν δὲ μηδ’ οὕτως ὠνηταὶ εὑρεθῶσιν, αὐτοὺς ἐπιχεομένους εἰς τὰς πόλεις καὶ συλλήβδην ἐργολαβοῦντας τὰ γυμνάσια καὶ τοὺς νέους καὶ μισθὸν τῶν ἀτιμήτων πράττοντας. αὐτὸν δὲ συνεπικρύπτεσθαι πολὺ τῶν λεγομένων, ὅπως οἱ μὲν καθαρῶς παιδευόμενοι σαφῶς αὐτῶν μεταλαμβάνωσιν, οἳ δ’, ὥσπερ Ὅμηρος φησὶ τὸν Τάνταλον, λυπῶνται παρόντων αὐτῶν ἐν μέσῳ τῶν ἀκουσμάτων μηδὲν ἀπολαύοντες. λέγειν δ’ αὐτοὺς οἶμαι καὶ περὶ τοῦ μὴ μισθοῦ διδάσκειν τοὺς προσιόντας, οὓς καὶ χείρους τῶν ἑρμογλύφων καὶ ἐπιδιφρίων τεχνιτῶν ἀποφαίνουσι· τοὺς μὲν γὰρ ἐκδομένου τινὸς ἑρμῆν ζητεῖν εἰς τὴν διάθεσιν τῆς μορφῆς ξύλον ἐπιτήδειον, τοὺς δὲ προχείρως ἐκ πάσης φύσεως ἐργάζεσθαι τὴν ἀρετῆς ἐπιτήδευσιν.

34.246Felsefeye anne babadan ve çiftçilikten daha çok özen göstermek gerektiğini söylerler; çünkü anne baba ve çiftçiler yaşamamızın sebebidir, filozoflar ve eğiticiler ise doğru yönetimi bulmuş oldukları için iyi yaşamamızın ve phronēsis sahibi olmamızın sebebidir. Pythagoras ne konuşurken ne de yazarken düşüncelerinin rastgele herkes için apaçık olmasını uygun görürdü. Söylendiğine göre yanına gelenlere ilk olarak tam da şunu öğretirdi: nefsine hâkim olamamanın her türünden arınarak dinledikleri sözleri ağız sıkılığı içinde saklamak. Ölçülebilirlik ve ölçülemezliğin tabiatını, bu öğretilere layık olmayanlara ilk açıklayan kişiden öyle tiksindiklerini söylerler ki onu yalnız ortak hayattan ve sofradan sürmekle kalmamışlar, bir zamanlar arkadaşları olan bu adam insanlar arasındaki hayattan göçüp gitmiş gibi onun için bir mezar da yapmışlar.

34.246

προνοεῖν δὲ δεῖν μᾶλλον λέγουσι φιλοσοφίας ἢ γονέων καὶ γεωργίας· τοὺς μὲν γὰρ γονέας καὶ τοὺς γεωργοὺς αἰτίους εἶναι τοῦ ζῆν ἡμᾶς, τοὺς δὲ φιλοσόφους καὶ παιδευτὰς τοῦ εὖ ζῆν καὶ φρονῆσαι, τὴν ὀρθὴν οἰκονομίαν εὑρόντας. οὔτε δὲ λέγειν οὔτε συγγράφειν οὕτως ἠξίου ὡς πᾶσι τοῖς ἐπίτυχοῦσι κατάδηλα εἶναι τὰ νοήματα, ἀλλ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο πρῶτον διδάξαι λέγεται Πυθαγόρας τοὺς αὐτῷ προσφοιτῶντας, ὅπως ἀκρασίας ἁπάσης καθαρεύοντες ἐν ἐχερρημοσύνῃ φυλάττωσιν οὓς ἂν ἀκροάσωνται λόγους. τὸν γοῦν πρῶτον ἐκφήναντα τὴν τῆς συμμετρίας καὶ ἀσυμμετρίας φύσιν τοῖς ἀναξίοις μετέχειν τῶν λόγων οὕτως φασὶν ἀποστυγηθῆναι ὡς μὴ μόνον ἐκ τῆς κοινῆς συνουσίας καὶ διαίτης ἐξορισθῆναι, ἀλλὰ καὶ τάφον αὐτοῦ κατασκευασθῆναι, ὡς δῆτα ἀποιχομένου ἐκ τοῦ μετ’ ἀνθρώπων βίου τοῦ ποτὲ ἑταίρου γενομένου.

34.247Bazıları, Pythagoras'ın öğretilerini dışarı yayanlara tanrısal gücün de öfkelendiğini söyler: "yirmi köşeli" denen şeklin, yani beş düzgün cisimden biri olan on iki yüzlünün küre içine çizilerek nasıl kurulduğunu açıklayan kişi, dine saygısızlık ettiği için denizde boğulup ölmüş. Bazıları da bu akıbete uğrayanın ölçülemezliği ve oransızlığı ifşa eden kişi olduğunu söylemiştir. Pythagorasçıların bütün yaşayış tarzı kendine özgü ve simgeseldi; bazı bilmecelere ve muammalara benzerdi [en azından özdeyişleri bakımından], çünkü üslubu eskiciydi. Nitekim tanrısal ve Pythia'dan çıkmış gerçek kehanetler de onlara üstünkörü danışanlara izlenmesi ve yorumlanması zor şeyler gibi görünür. Dağınık olarak anlatılan şeylerden de Pythagoras ve Pythagorasçılar hakkında bu kadar kanıt sunulabilir.

34.247

οἳ δὲ φασὶ καὶ τὸ δαιμόνιον νεμεσῆσαι τοῖς ἐξώφορα τὰ Πυθαγόρου ποιησαμένοις· φθαρῆναι γὰρ ὡς ἀσεβήσαντα ἐν θαλάσσῃ τὸν δηλώσαντα τὴν τοῦ εἰκοσαγώνου σύστασιν, τοῦτο δ’ ἣν δωδεκάεδρον, ἐν τῶν πέντε λεγομένων στερεῶν σχημάτων, εἰς σφαῖραν ἐκτείνεσθαι. ἔνιοι δὲ τὸν περὶ τῆς ἀλογίας καὶ τῆς ἀσυμμετρίας ἐξειπόντα τοῦτο παθεῖν ἔλεξαν. ἰδιότροπός γε μὴν καὶ συμβολικὴ ἦν ἡ σύμπασα Πυθαγόρειος ἀγωγὴ αἰνίγμασί τισι καὶ γρίφοις [ἔκ γε τῶν ἀποφθεγμάτων ἐοικυῖα διὰ τὸ ἀρχαίζειν τῷ χαρακτῆρι, καθάπερ καὶ τὰ θεῖα τῷ ὄντι καὶ πυθόχρηστα λόγια δυσπαρακολούθητά πως καὶ δυσερμήνευτα φαίνεται τοῖς ἐκ παρέργου χρηστηριαζομένοις. τοσαῦτα ἄν τις καὶ ἀπὸ τῶν σποράδην λεγομένων τεκμήρια ἂν παράθοιτο περὶ Πυθαγόρου τε καὶ τῶν Πυθαγορείων.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…