Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine
33. Bölüm
33.229Dostluğu herkese karşı herkesten açık biçimde öğreten Pythagoras'tır: tanrıların insanlara dostluğunu dindarlık ve bilgiye dayalı ibadet yoluyla; öğretilerin birbirine, genel olarak da psykhēnin bedene, akıl yürüten kısmın akıl dışı kısmın türlerine dostluğunu felsefe ve ona bağlı teori yoluyla; insanların birbirine dostluğunu, vatandaşlar arasında sağlıklı bir kanuna bağlılık, farklı soylardan olanlar arasında doğru bir tabiat bilgisi, kocanın karısına, çocuklarına, kardeşlerine ve yakınlarına karşı ise bozulmamış bir ortaklık yoluyla; kısacası herkesin herkese, hatta bazı akılsız hayvanlara dostluğunu adalet, tabii bağ ve ortaklık yoluyla öğretti. Kendi başına ölümlü olan bedende ise, içinde gizlenmiş zıt güçlerin barışmasını ve uzlaşmasını, kozmosun unsurlarındaki uyumlu bolluğu taklit ederek, sağlık, sağlığa götüren yaşama düzeni ve itidal yoluyla sağladı.
Φιλίαν δὲ διαφανέστατα πάντων πρὸς ἅπαντας Πυθαγόρας παρέδωκε, θεῶν μὲν πρὸς ἀνθρώπους δι’ εὐσεβείας καὶ ἐπιστημονικῆς θεραπείας, δογμάτων δὲ πρὸς ἄλληλα καὶ καθόλου ψυχῆς πρὸς σῶμα λογιστικοῦ τε πρὸς τὰ τοῦ ἀλόγου εἴδη διὰ φιλοσοφίας καὶ τῆς κατ’ αὐτὴν θεωρίας, ἀνθρώπων δὲ πρὸς ἀλλήλους, πολιτῶν μὲν διὰ νομιμότητος ὑγιοῦς, ἑτεροφύλων δὲ διὰ φυσιολογίας ὀρθῆς, ἀνδρὸς δὲ πρὸς γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀδελφοὺς καὶ οἰκείους διὰ κοινωνίας ἀδιαστρόφου, συλλήβδην δὲ πάντων πρὸς ἅπαντας καὶ προσέτι τῶν ἀλόγων ζῴων τινὰ διὰ δικαιοσύνης καὶ φυσικῆς ἐπιπλοκῆς καὶ κοινότητος, σώματος δὲ καθ’ ἑαυτὸ θνητοῦ τῶν ἐγκεκρυμμένων αὐτῷ ἐναντίων δυνάμεων εἰρήνευσίν τε καὶ συμβιβασμὸν δι’ ὑγείας καὶ τῆς εἰς ταύτην διαίτης καὶ σωφροσύνης, κατὰ μίμησιν τῆς ἐν τοῖς κοσμικοῖς στοιχείοις εὐετηρίας.
33.230Bütün bunlarda, hepsini kapsayan tek ve aynı dostluk adının mucidi ve kanun koyucusu, herkesin kabul ettiği gibi, Pythagoras olmuştur. Kendisine uyanlara öyle şaşılacak bir dostluk öğretti ki çoğu insan bugün bile birbirine pek yürekten bağlı olanlar için "Pythagorasçılardan" der. Bu konuda da Pythagoras'ın verdiği terbiyeyi ve öğrencilerine verdiği öğütleri aktarmak gerekir. Bu adamlar gerçek dostluktan rekabeti ve çekişmeyi çıkarıp atmayı öğütlerlerdi; mümkünse her dostluktan, değilse en azından babaya karşı olandan ve genel olarak yaşlılara karşı olandan; aynı şekilde iyilik görülen kimselere karşı olandan da. Çünkü öfke ya da bu türden başka bir hâl araya girip de böyleleriyle yarışmak ya da çekişmek, mevcut dostluğu korumaz.
ἐν πᾶσι δὴ τούτοις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κατὰ σύλληψιν τοῦ τῆς φιλίας ὀνόματος εὑρετὴς καὶ νομοθέτης ὁμολογουμένως Πυθαγόρας ἐγένετο, καὶ οὕτω θαυμαστὴν φιλίαν παρέδωκε τοῖς χρωμένοις ὥστε ἔτι καὶ νῦν τοὺς πολλοὺς λέγειν ἐπὶ τῶν σφοδρότερον εὐνοούντων ἑαυτοῖς ὅτι τῶν Πυθαγορείων εἰσί. δεῖ δὴ καὶ περὶ τούτων τὴν Πυθαγόρου παιδείαν παραθέσθαι καὶ τὰ παραγγέλματα οἷς ἐχρῆτο πρὸς τοὺς αὐτοῦ γνωρίμους. παρεκελεύοντο οὖν οἱ ἄνδρες οὗτοι ἐκ φιλίας ἀληθινῆς ἐξαιρεῖν ἀγῶνά τε καὶ φιλονεικίαν, μάλιστα μὲν ἐκ πάσης, εἰ δυνατόν, εἰ δὲ μή, ἔκ γε τῆς πατρικῆς καὶ καθόλου ἐκ τῆς πρὸς τοὺς πρεσβυτέρους· ὡσαύτως δὲ καὶ ἐκ τῆς πρὸς τοὺς εὐεργέτας· τὸ γὰρ διαγωνίζεσθαι ἢ διαφιλονεικεῖν πρὸς τοὺς τοιούτους ἐμπεσούσης ὀργῆς ἢ ἄλλου τινὸς τοιούτου πάθους οὐ σωτήριον τῆς ὑπαρχούσης φιλίας.
33.231Dostluklarda olabildiğince az sıyrık ve yara açılması gerektiğini söylerlerdi; bu da taraflar boyun eğmeyi ve öfkelerine hâkim olmayı bildikleri takdirde olur. Bunu ikisi de bilmeli, ama daha çok genç olan ve az önce sayılan konumlardan herhangi birinde bulunan bilmelidir. Onların "pedartasis" dedikleri düzeltme ve uyarıların yaşlılardan gençlere çok tatlı bir dille ve büyük bir özenle yapılması, uyaranda da şefkatin ve yakınlığın açıkça görünmesi gerektiğini düşünürlerdi; çünkü uyarı ancak böyle yakışık ve faydalı olur.
ἔφασαν δὲ δεῖν ὡς ἐλαχίστας ἀμυχάς τε καὶ ἑλκώσεις ἐν ταῖς φιλίαις ἐγγίνεσθαι· (τοῦτο δὲ γίνεσθαι,) ἐὰν ἐπιστῶνται εἴκειν καὶ κρατεῖν ὀργῆς, ἀμφότεροι μέν, μᾶλλον μέντοι ὁ νεώτερός τε καὶ τῶν εἰρημένων τάξεων ἔχων ἡνδήποτε. τὰς ἐπανορθώσεις τε καὶ νουθετήσεις, ἃς δὴ πεδαρτάσεις ἐκάλουν ἐκεῖνοι, μετὰ πολλῆς εὐφημίας τε καὶ εὐλαβείας ᾤοντο δεῖν γίνεσθαι παρὰ τῶν πρεσβυτέρων τοῖς νεωτέροις, καὶ πολὺ ἐμφαίνεσθαι ἐν τοῖς νουθετοῦσι τὸ κηδεμονικόν τε καὶ οἰκεῖον· οὕτω γὰρ εὐσχήμονά τε γίνεσθαι καὶ ὠφέλιμον τὴν νουθέτησιν.
33.232Dostluktan güveni ne şakayla ne ciddiyetle asla çıkarmamalı; çünkü dost olduklarını söyleyenlerin ahlakına bir kez yalan karıştı mı, mevcut dostluğu yeniden sağlığına kavuşturmak artık kolay değildir. Dostluktan talihsizlik ya da hayatta başa gelen başka bir güçsüzlük yüzünden ümit kesmemeli; bir dosttan ve dostluktan ümit kesmenin kabul edilebilir tek yolu, büyük ve düzeltilemez bir kötülük yüzünden olanıdır. Tamamen kötü olmayanlara karşı asla isteyerek düşmanlık başlatmamalı; ama başlattıktan sonra, karşıdakinin karakteri değişip makul bir tutuma dönmedikçe savaşta soylu biçimde sebat etmeli. Savaş sözle değil işle yapılmalı; savaş kanuna uygun ve dine aykırı olmamalı, insanın insanla savaşacağı gibi olmalıdır. Hiçbir zaman [elden geldiğince] bir anlaşmazlığın sebebi olmamalı, onun başlangıcından olabildiğince sakınmalıdır.
ἐκ φιλίας μηδέποτε ἐξαιρεῖν πίστιν μήτε παίζοντας μήτε σπουδάζοντας· οὐ γὰρ ἔτι ῥᾴδιον εἶναι διυγιᾶναι τὴν ὑπάρχουσαν φιλίαν, ὅταν ἅπαξ παρεμπέσῃ τὸ ψεῦδος εἰς τὰ τῶν φασκόντων φίλων εἶναι ἤθη. φιλίαν μὴ ἀπογιγνώσκειν ἀτυχίας ἕνεκα ἢ ἄλλης τινὸς ἀδυναμίας τῶν εἰς τὸν βίον ἐμπιπτουσῶν, ἀλλὰ μόνην εἶναι· δόκιμον ἀπόγνωσιν φίλου τε καὶ φιλίας τὴν γινομένην διὰ κακίαν μεγάλην τε καὶ ἀνεπανόρθωτον. ἔχθραν ἑκόντα μὲν μηδέποτε αἴρεσθαι πρὸς τοὺς μὴ τελέως κακούς, ἀράμενον δὲ μένειν εὐγενῶς ἐν τῷ διαπολεμεῖν, ἂν μὴ μεταπέσῃ τὸ ἦθος τοῦ διαφερομένου καὶ προσγένηται εὐγνωμοσύνη. πολεμεῖν δὲ μὴ λόγῳ, ἀλλὰ τοῖς ἔργοις, νόμιμον δὲ εἶναι καὶ ὅσιον τὸν πόλεμον καὶ ὡς (ἂν) ἄνθρωπος ἀνθρώπῳ πολεμήσειεν. αἴτιον μηδέποτε γίνεσθαι [εἰς δύναμιν] διαφορᾶς, εὐλαβεῖσθαι ταύτης τὴν ἀρχὴν ὡς οἷόν τε μάλιστα.
33.233Gerçek olacak bir dostlukta belirlenmiş ve geleneğe bağlanmış şeylerin olabildiğince çok olması gerektiğini söylerlerdi; bunlar gelişigüzel değil, iyi düşünülerek belirlenmiş ve her biri alışkanlığa yerleşmiş olmalıdır. Böylece hiçbir görüşme özensizce ve gelişigüzel yapılmaz, saygıyla, dikkatle ve doğru bir düzen içinde yapılır; arzu ya da öfke gibi hiçbir hâl de gelişigüzel, kötü ve yanlış biçimde kabarmaz. Kalan hâller ve yatkınlıklar için de aynı şey geçerlidir. Onların yabancılarla dostluklardan öylesine değil, büyük bir ciddiyetle kaçınıp sakındıklarını, kendi aralarındaki dostluğu ise pek çok kuşak boyunca hiç gevşetmeden koruduklarını, Aristoksenos'un Pythagorasçı Hayat Üzerine adlı eserinde Sicilya tiranı Dionysios'tan bizzat dinlediğini söylediği şeylerden çıkarmak mümkündür. Dionysios bu hikâyeyi, tek başına yönetimden düşüp Korinthos'ta okuma yazma öğretirken anlatmıştı.
ἐν τῇ μελλούσῃ ἀληθινῇ ἔσεσθαι φιλίᾳ ὡς πλεῖστα δεῖν ἔφασαν εἶναι τὰ ὡρισμένα καὶ νενομισμένα, καλῶς δὲ ταῦτ’ εἶναι κεκριμένα καὶ μὴ εἰκῆ, καὶ δῆτα καὶ εἰς ἔθος ἕκαστον κατακεχωρισμένα δεῖν εἶναι, ὅπως μήτε ὁμιλία μηδεμία ὀλιγώρως τε καὶ εἰκῆ γίνηται, ἀλλὰ μετ’ αἰδοῦς τε καὶ συννοίας καὶ τάξεως ὀρθῆς, μήτε πάθος ἐγείρηται μηδὲν εἰκῆ καὶ φαύλως καὶ ἡμαρτημένως, οἷον ἐπιθυμία ἢ ὀργή. ὁ αὐτὸς δὲ λόγος καὶ κατὰ τῶν λειπομένων παθῶν τε καὶ διαθέσεων. ἀλλὰ μὴν τεκμήραιτο ἄν τις καὶ περὶ τοῦ μὴ παρέργως αὐτοὺς τὰς ἀλλοτρίας ἐκκλίνειν φιλίας, ἀλλὰ καὶ πάνυ σπουδαίως περικάμπτειν αὐτὰς καὶ φυλάττεσθαι, καὶ περὶ τοῦδε μέχρι πολλῶν γενεῶν τὸ φιλικὸν πρὸς ἀλλήλους ἀνένδοτον διατετηρηκέναι, ἔκ τε ὧν Ἀριστόξενος ἐν τῷ περὶ Πυθαγορικοῦ βίου αὐτὸς διακηκοέναι φησὶ Διονυσίου τοῦ Σικελίας τυράννου, ὅτε ἐκπεσὼν τῆς μοναρχίας γράμματα ἐν Κορίνθῳ ἐδίδασκε.
33.234Aristoksenos şöyle der: "O adamlar acınmaktan, gözyaşından ve bu türden her şeyden olabildiğince uzak dururlardı; dalkavukluk, yalvarma, yakarma ve bu türden her şey için de aynısı geçerlidir. Tiranlıktan düşüp Korinthos'a gelen Dionysios, Pythagorasçı Phintias ile Damon'un başından geçenleri bize sık sık anlatırdı. Bu hikâye bir ölüm kefaletiyle ilgiliydi. Kefaletin nasıl olduğu şöyleydi: Dionysios, çevresinde vakit geçirenlerden bazılarının Pythagorasçılardan sık sık söz ettiğini anlattı. Onları yerden yere vurur, alay eder, palavracı diye adlandırırlar ve birisi onları ciddi bir korkuyla karşı karşıya bırakırsa o ağırbaşlılıklarının, o yapmacık sadakatlerinin ve o kayıtsızlıklarının hemen silinip gideceğini söylerlermiş.
φησὶ γὰρ οὕτως ὁ Ἀριστόξενος. οἴκτων δὲ καὶ δακρύων καὶ πάντων τῶν τοιούτων εἴργεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐκείνους ὡς ἐνδέχεται μάλιστα· ὁ αὐτὸς δὲ λόγος καὶ περὶ θωπείας καὶ δεήσεως καὶ λιτανείας καὶ πάντων τῶν τοιούτων. Διονύσιος οὖν ὁ ἐκπεσὼν τῆς τυραννίδος καὶ ἀφικόμενος εἰς Κόρινθον πολλάκις ἡμῖν διηγεῖτο περὶ τῶν κατὰ Φιντίαν τε καὶ Δάμωνα τοὺς Πυθαγορείους. ἦν δὲ ταῦτα τὰ περὶ τὴν τοῦ θανάτου γενομένην ἐγγύην. ὁ δὲ τρόπος τῆς ἐγγυήσεως τοιόσδε τις ἦν. (εἶναί) τινας ἔφη τῶν περὶ αὐτὸν διατριβόντων οἳ πολλάκις ἐποιοῦντο μνείαν τῶν Πυθαγορείων, διασύροντες καὶ διαμωκώμενοι καὶ ἀλαζόνας ἀποκαλοῦντες αὐτοὺς καὶ λέγοντες ὅτι ἐκκοπείη ἂν αὐτῶν ἡ τε σεμνότης αὕτη καὶ ἡ προσποίητος πίστις καὶ ἡ ἀπάθεια, εἴ τις περιστήσειεν εἰς φόβον ἀξιόχρεων.
33.235Bazıları buna itiraz edip bir tartışma çıkınca, Phintias ve arkadaşına karşı şöyle bir oyun kurulmuş. Dionysios'un anlattığına göre, Phintias'ı yanına çağırmış ve onu suçlayanlardan birinin karşısında, birtakım kimselerle birlikte kendisine suikast hazırlarken yakalandığını söylemiş; orada bulunanlar da buna tanıklık etmişler ve Dionysios öfkesini son derece inandırıcı biçimde göstermiş. Phintias bu söze şaşırmış. Dionysios açıkça bu işin titizlikle soruşturulduğunu ve ölmesi gerektiğini söyleyince Phintias, madem böyle olmasına karar verilmiş, hiç değilse hem kendi işlerini hem de Damon'un işlerini yoluna koyabilmesi için günün geri kalanının kendisine verilmesini istediğini söylemiş. Çünkü bu adamlar birlikte yaşar ve her şeyi ortak kullanırlarmış; Phintias daha yaşlı olduğu için ev işlerinin çoğunu o üstlenmiş. Bunun için serbest bırakılmasını istemiş ve kefil olarak [Damon'u] göstermiş.
ἀντιλεγόντων δέ τινων καὶ γινομένης φιλονεικίας συνταχθῆναι ἐπὶ τοὺς περὶ Φιντίαν δρᾶμα τοιόνδε· μεταπεμψάμενος ὁ Διονύσιος ἔφη τὸν Φιντίαν ἐναντίον τέ τινα τῶν κατηγόρων αὐτοῦ εἰπεῖν ὅτι φανερὸς γέγονε μετά τινων ἐπιβουλεύων αὐτῷ, καὶ τοῦτο μαρτυρεῖσθαί τε ὑπὸ τῶν παρόντων ἐκείνων καὶ τὴν ἀγανάκτησιν πιθανῶς πάνυ γενέσθαι. τὸν δὲ Φιντίαν θαυμάζειν τὸν λόγον. ὡς δὲ αὐτὸς διαρρήδην εἰπεῖν ὅτι ἐξήτασται ταῦτα ἀκριβῶς καὶ δεῖ αὐτὸν ἀποθνήσκειν, εἰπεῖν τὸν Φιντίαν ὅτι, εἰ οὕτως αὐτῷ δέδοκται ταῦτα γενέσθαι, ἀξιῶσαί γε αὐτῷ δοθῆναι τὸ λοιπὸν τῆς ἡμέρας, ὅπως οἰκονομήσηται τά τε καθ’ αὑτὸν καὶ τὰ κατὰ τὸν Δάμωνα· συνέζων γὰρ οἱ ἄνδρες οὗτοι καὶ ἐκοινώνουν ἁπάντων, πρεσβύτερος δ’ ὢν ὁ Φιντίας τὰ πολλὰ τῶν περὶ οἰκονομίαν ἦν εἰς αὐτὸν ἀνειληφώς. ἠξίωσεν οὖν ἐπὶ ταῦτα ἀφεθῆναι, ἐγγυητὴν καταστήσας [τὸν Δάμωνα].
33.236Dionysios, şaşırdığını ve birinin ölüme kefil olmaya katlanıp katlanmayacağını sorduğunu anlattı. Phintias evet deyince Damon çağrılmış; olanları dinledikten sonra kefil olacağını ve Phintias dönene kadar orada kalacağını söylemiş. Dionysios bunun üzerine hemen şaşkına döndüğünü, işin başında sınamayı ortaya atan kişilerin ise Damon'la, yüzüstü bırakılacak diye alay ettiklerini ve ona "geyiğin yerine konmuş" diye takıldıklarını anlattı. Ama güneş batmak üzereyken Phintias ölmeye gelmiş; buna herkes şaşırıp kalmış ve teslim olmuş. Dionysios'un anlattığına göre, kendisi de adamları kucaklayıp öpmüş ve kendisini dostluklarına üçüncü kişi olarak kabul etmelerini istemiş; ama o ne kadar ısrar ettiyse de onlar buna hiçbir şekilde razı olmamışlar."
ἔφη οὖν ὁ Διονύσιος θαυμάσαι τε καὶ ἐρωτῆσαι εἰ ἔστιν ὁ ἄνθρωπος οὗτος ὅστις ὑπομενεῖ θανάτου γενέσθαι ἐγγυητῆς. φήσαντος δὲ τοῦ Φιντίου μετάπεμπτον γενέσθαι τὸν Δάμωνα, καὶ διακούσαντα τὰ συμβεβηκότα φάσκειν ἐγγυήσεσθαί τε καὶ μενεῖν αὐτοῦ, ἕως ἂν ἐπανέλθῃ ὁ Φιντίας. αὐτὸς μὲν οὖν ἐπὶ τούτοις εὐθὺς ἐκπλαγῆναι ἔφη, ἐκείνους δὲ τοὺς ἐξ ἀρχῆς εἰσαγαγόντας τὴν διάπειραν τὸν Δάμωνα χλευάζειν ὡς ἐγκαταλειφθησόμενον καὶ σκώπτοντας ἔλαφον ἀντιδεδόσθαι λέγειν. ὄντος δ’ οὖν ἤδη τοῦ ἡλίου περὶ δυσμὰς ἥκειν τὸν Φιντίαν ἀποθανούμενον, ἐφ’ ᾧ πάντας ἐκπλαγῆναί τε καὶ δουλωθῆναι· αὐτὸς δ’ οὖν, ἔφη, περιβαλών τε καὶ φιλήσας τοὺς ἄνδρας ἀξιῶσαι τρίτον αὑτόν εἰς τὴν φιλίαν παραδέξασθαι, τοὺς δὲ μηδενὶ τρόπῳ, καίτοι λιπαροῦντος αὐτοῦ, συγκαθεῖναι εἰς τὸ τοιοῦτον.
33.237Aristoksenos bunları bizzat Dionysios'tan duymuş olarak anlatır. Pythagorasçıların birbirlerini tanımadıkları hâlde, hiç görmedikleri kimseler için, aynı öğretilere katıldıklarına dair bir işaret buldukları zaman dostça işler yapmaya çalıştıkları da anlatılır. Bu tür işler sayesinde, erdemli insanların dünyanın en uzak köşelerinde yaşasalar bile daha tanışıp konuşmadan birbirlerinin dostu oldukları sözü de inanılmaz görünmez. Anlattıklarına göre Pythagorasçılardan biri uzun ve ıssız bir yolda yürürken bir hana inmiş, yorgunluktan ve başka türlü sebeplerden uzun ve ağır bir hastalığa yakalanmış, öyle ki yanındaki erzak tükenmiş.
καὶ ταῦτα μὲν Ἀριστόξενος ὡς παρ’ αὐτοῦ Διονυσίου πυθόμενος φησί. λέγεται δὲ ὡς καὶ ἀγνοοῦντες ἀλλήλους οἱ Πυθαγορικοὶ ἐπειρῶντο φιλικὰ ἔργα διαπράττεσθαι ὑπὲρ τῶν εἰς ὄψιν μηδέποτε ἀφιγμένων, ἡνίκα τεκμήριόν τι λάβοιεν τοῦ μετέχειν τῶν αὐτῶν λόγων, ὥστ’ ἐκ τῶν τοιῶνδε ἔργων μηδ’ ἐκεῖνον τὸν λόγον ἀπιστεῖσθαι, ὡς ἄρ’ οἱ σπουδαῖοι ἄνδρες καὶ προσωτάτω γῆς οἰκοῦντες φίλοι εἰσὶν ἀλλήλοις, πρὶν ἢ γνώριμοί τε καὶ προσήγοροι γενέσθαι. καταχθῆναι γοῦν φασὶ τῶν Πυθαγορικῶν τινὰ μακρὰν καὶ ἐρήμην ὁδὸν βαδίζοντα εἴς τι πανδοκεῖον, ὑπὸ κόπου δὲ καὶ ἄλλης παντοδαπῆς αἰτίας εἰς νόσον μακράν τε καὶ βαρεῖαν ἐμπεσεῖν, ὡστ’ ἐπιλιπεῖν αὐτὸν τὰ ἐπιτήδεια.
33.238Hancı ise, ister adama acıdığından ister onu beğendiğinden, ne hizmetten ne de masraftan kaçınarak her şeyi sağlamış. Hastalık ağır basınca adam ölmek üzereyken bir yazı levhasına bir işaret çizmiş ve hancıya şunu tembih etmiş: başına bir şey gelirse levhayı yolun kenarına asmalı ve gelip geçenlerden birinin işareti tanıyıp tanımadığına bakmalıymış. Tanıyan kişinin, hancının kendisi için yaptığı masrafları ödeyeceğini ve kendi adına ona minnetini ödeyeceğini söylemiş. Hancı adam öldükten sonra onu gömmüş, cesedine özen göstermiş; ama ne masraflarını geri alacağını ne de levhayı tanıyacak birinden bir iyilik göreceğini ummuş. Yine de bu tembihe şaşırıp kaldığından denemiş ve levhayı her seferinde ortaya koymuş. Uzun zaman sonra Pythagorasçılardan biri oradan geçerken durmuş, işareti koyanın kim olduğunu anlamış, olanları soruşturmuş ve hancıya harcadığından çok daha fazla para ödemiş.
τὸν μέντοι πανδοκέα, εἴτε οἴκτῳ τοῦ ἀνθρώπου εἴτε καὶ ἀποδοχῇ, πάντα παρασχέσθαι, μήτε ὑπουργίας τινὸς φεισάμενον μήτε δαπάνης μηδεμιᾶς. ἐπειδὴ δὲ κρείττων ἦν ἡ νόσος, τὸν μὲν ἀποθνήσκειν ἑλόμενον γράψαι τι σύμβολον ἐν πίνακι καὶ ἐπιστεῖλαι, ὅπως, ἄν τι πάθῃ, κριμνὰς τὴν δέλτον παρὰ τὴν ὁδὸν ἐπισκοπῇ εἴ τις τῶν παριόντων ἀναγνωριεῖ τὸ σύμβολον· τοῦτον γὰρ ἔφη αὐτῷ ἀποδώσειν τὰ ἀναλώματα ἅπερ εἰς αὐτὸν ἐποιήσατο, καὶ χάριν ἐκτίσειν ὑπὲρ ἑαυτοῦ. τὸν δὲ πανδοκέα μετὰ τὴν τελευτὴν θάψαι τε καὶ ἐπιμεληθῆναι τοῦ σώματος αὐτοῦ, μὴ μέντοι γε ἐλπίδας ἔχειν τοῦ κομίσασθαι τὰ δαπανήματα, μήτι γε καὶ πρὸς εὖ παθεῖν πρός τινος τῶν ἀναγνωριούντων τὴν δέλτον. ὅμως μέντοι διαπειρᾶσθαι ἐκπεπληγμένον τὰς ἐντολάς, ἐκτιθέναι τε ἑκάστοτε εἰς τὸ μέσον τὸν πίνακα. χρόνῳ δὲ πολλῷ ὕστερον τῶν Πυθαγορικῶν τινὰ παριόντα ἐπιστῆναί τε καὶ μαθεῖν τὸν θέντα τὸ σύμβολον, ἐξετάσαι τε τὸ συμβὰν καὶ τῷ πανδοκεῖ πολλῷ πλέον ἀργύριον ἐκτῖσαι τῶν δεδαπανημένων.
33.239Tarantolu Kleinias'ın da, Pythagoras'ın öğretilerine bağlı Kyreneli Proros'un bütün varlığını kaybetmek tehlikesinde olduğunu öğrenince para toplayıp Kyrene'ye gittiğini ve Proros'un işlerini düzelttiğini anlatırlar; bunu yaparken yalnız kendi varlığının azalmasını umursamamakla kalmamış, deniz yolculuğunun tehlikesinden de çekinmemiş. Aynı şekilde Poseidonialı Thestor'un da, Parolu Thymaridas'ın Pythagorasçılardan olduğunu yalnız kulaktan dolma bilirken, Thymaridas büyük bir servetten yoksulluğa düşünce, epey para toplayıp Paros'a gittiğini ve onun varlığını ona geri kazandırdığını söylerler.
Κλεινίαν γε μὴν τὸν Ταραντῖνον φασί, πυθόμενον ὡς Πρῶρος ὁ Κυρηναῖος, τῶν Πυθαγόρου λόγων ζηλωτὴς ὤν, κινδυνεύοι περὶ πάσης τῆς οὐσίας, συλλεξάμενον χρήματα πλεῦσαι ἐπὶ Κυρήνης καὶ ἐπανορθώσασθαι τὰ Πρώρου πράγματα, μὴ μόνον τοῦ μειῶσαι τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν ὀλιγωρήσαντα, ἀλλὰ μηδὲ τὸν διὰ τοῦ πλοῦ κίνδυνον περιστάντα. τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ Θέστορα τὸν Ποσειδωνιάτην ἀκοῇ μόνον ἱστοροῦντα ὅτι Θυμαρίδης εἴη Πάριος τῶν Πυθαγορείων, ἡνίκα συνέπεσεν εἰς ἀπορίαν αὐτὸν καταστῆναι ἐκ πολλῆς περιουσίας, πλεῦσαι φασὶν εἰς τὴν Πάρον, ἀργύριον συχνὸν συλλεξάμενον, καὶ ἀνακτήσασθαι αὐτῷ τὰ ὑπάρξαντα.
33.240Bunlar da dostluğun güzel ve yakışır kanıtlarıdır; ama onların tanrısal iyiliklerin ortaklığı, nousun birliği ve tanrısal psykhē hakkında belirledikleri şeyler bunlardan çok daha şaşılacak şeylerdi. Birbirlerine sık sık, içlerindeki tanrıyı parçalamamalarını öğütlerlerdi. Demek ki onların sözle ve fiille gösterdikleri bütün dostluk çabası, bir tür tanrıyla karışmaya, tanrıyla birleşmeye, nousun ve tanrısal psykhēnin ortaklığına yönelmişti. Bundan daha iyi bir şey ne sözde söylenmiş ne de uygulamada yapılmış olarak bulunabilir; sanırım dostluğun bütün iyilikleri de bunun içinde yer alır. Bu yüzden biz de Pythagorasçı dostluğun bütün üstünlüklerini bu ana başlıkta toplayarak onun hakkında daha fazla söylemeyi burada bırakıyoruz.
καλὰ μὲν οὖν καὶ ταῦτα πρέποντα τῆς φιλίας τεκμήρια· πολὺ δὲ τούτων θαυμασιώτερα ἦν τὰ περὶ τῆς κοινωνίας τῶν θείων ἀγαθῶν καὶ τὰ περὶ τῆς τοῦ νοῦ ὁμονοίας καὶ τὰ περὶ τῆς θείας ψυχῆς παρ’ αὐτοῖς ἀφορισθέντα. παρήγγελλον γὰρ θαμὰ ἀλλήλοις μὴ διασπᾶν τὸν ἐν ἑαυτοῖς θεόν. οὐκοῦν εἰς θεοκρασίαν τινὰ καὶ τὴν πρὸς τὸν θεὸν ἕνωσιν καὶ τὴν τοῦ νοῦ κοινωνίαν καὶ τὴν τῆς θείας ψυχῆς ἀπέβλεπεν αὐτοῖς ἡ πᾶσα τῆς φιλίας σπουδὴ δι’ ἔργων ἔργων τε καὶ λόγων. τούτου δὲ οὐκ ἂν ἔχοι τις εὑρεῖν ἄλλο βέλτιον οὔτε ἐν λόγοις λεγόμενον οὔτε ἐν ἐπιτηδεύμασι πραττόμενον· οἶμαι δ’ ὅτι καὶ πάντα τῆς φιλίας ἀγαθὰ ἐν αὐτῷ περιέχεται. διόπερ καὶ ἡμεῖς ὥσπερ ἐν κεφαλαίῳ τούτῳ τὰ πάντα περιλαβόντες τῆς Πυθαγορικῆς φιλίας πλεονεκτήματα παυόμεθα τοῦ πλείω περὶ αὐτῆς λέγειν.