İçeriğe geç
Pythagorasçı Yaşam Üzerine

Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine

32. Bölüm

32.214Cesarete gelince, şimdiye kadar anlatılanların çoğu onunla da yakından ilgilidir: Timykha'nın [şaşılacak işleri], Pythagoras'ın [baklalarla ilgili] koyduğu kurallardan birini çiğnemektense ölmeyi seçenlerin davranışı ve bu türden başka uygulamalar böyledir. Pythagoras'ın kendisinin yiğitçe başardığı işler de öyledir: her yere tek başına yolculuk etti ve kendini sayısız zahmete ve tehlikeye attı; vatanını bırakıp yabancı ülkelerde yaşamayı seçti; tiranlıkları yıktı, karışıklık içindeki yönetimlere düzen verdi; şehirleri kölelikten kurtarıp özgürlüğe kavuşturdu; kanunsuzluğa son verdi, küstahlığı yıktı, küstahların ve tiranca davrananların burnunu kırdı. Adil ve yumuşak huylu olanlara kendini nazik bir rehber olarak sundu; vahşi ve küstah adamları ise yanından uzaklaştırdı ve onlara hüküm bildirmeyi reddetti. Birincilerle canla başla birlikte mücadele etti, ötekilere bütün gücüyle karşı koydu.

32.214

Περὶ δὲ ἀνδρείας πολλὰ μὲν ἤδη καὶ τῶν εἰρημένων οἰκείως καὶ πρὸς αὐτὴν ἔχει, οἷον τὰ περὶ Τιμύχαν [θαυμαστὰ ἔργα] καὶ τὰ τῶν ἑλομένων ἀποθανεῖν πρὸ τοῦ τι παραβῆναι τῶν ὁρισθέντων ὑπὸ Πυθαγόρου [περὶ κυάμων] καὶ ἄλλα τὰ τῶν τοιούτων ἐπιτηδευμάτων ἐχόμενα, ὅσα τε Πυθαγόρας αὐτὸς ἐπετέλεσε γενναίως, ἀποδημῶν πανταχοῦ μόνος καὶ πρὸς πόνους καὶ κινδύνους ἀμηχάνους ὅσους παραβαλλόμενος, ἑλόμενος δὲ καὶ τὴν πατρίδα ἀπολιπεῖν καὶ ἐπὶ τῆς ἀλλοδαπῆς διατρίβων, τυραννίδας δὲ καταλύων καὶ πολιτείας συγκεχυμένας διατάττων, ἐλευθερίαν τε ἀπὸ δουλείας ταῖς πόλεσι παραδιδοὺς καὶ τὴν παρανομίαν παύων ὕβριν τε καταλύων καὶ τοὺς ὑβριστὰς καὶ τυραννικοὺς κολούων, καὶ τοῖς μὲν δικαίοις καὶ ἡμέροις πρᾶον ἑαυτὸν παρέχων καθηγεμόνα, τοὺς δὲ ἀγρίους ἄνδρας καὶ ὑβριστὰς ἀπελαύνων τῆς συνουσίας καὶ μὴ θεμιστεύειν τούτοις ἀπαγορεύων, καὶ τοῖς μὲν συναγωνιζόμενος προθύμως, τοῖς δὲ παντὶ σθένει ἐνιστάμενος.

32.215Bunlara dair pek çok kanıt sayılabilir; Pythagoras bu işlerde pek çok kez başarıya ulaşmıştır. Ama hepsinin en büyüğü, Phalaris'in karşısında, kimsenin karşı koyamayacağı bir açık sözlülükle söyledikleri ve yaptıklarıdır. Tiranların en zalimi Phalaris onu elinde tutarken, yanına bilge bir adam geldi: soyca Hyperboreioslu, adı Abaris. Bu adam yalnız Pythagoras'la görüşmek için gelmişti. Ona son derece kutsal konularda sorular sordu: tanrı heykelleri, en dindarca ibadet, tanrıların hem gökteki hem de yeryüzünde dönüp dolaşan şeylere dair takdiri hakkında; bunun gibi daha pek çok şeyi öğrenmek istedi. Pythagoras da kendine yaraşır biçimde, tanrısal bir coşkuyla, tam bir hakikat ve ikna gücüyle öyle cevap verdi ki dinleyenleri kendine çekti. O zaman Phalaris, Pythagoras'ı öven Abaris'e karşı öfkeyle tutuştu, Pythagoras'ın kendisine de kudurdu; hatta tanrılara karşı korkunç küfürler savurmaya, ancak onun ağzına yakışacak sözler söylemeye cüret etti.

32.215

πολλὰ μὲν οὖν τούτων ἔχοι τις ἂν λέγειν τεκμήρια καὶ πολλάκις αὐτῷ κατορθωθέντα, μέγιστα δὲ πάντων ἐστὶ τὰ πρὸς Φάλαριν αὐτῷ μετὰ παρρησίας ἀνυποστάτου ῥηθέντα τε καὶ πραχθέντα. ὅτε γὰρ ὑπὸ Φαλάριδος τοῦ ὠμοτάτου τῶν τυράννων κατείχετο, καὶ συνέμιξεν αὐτῷ σοφὸς ἀνήρ, Ὑπερβόρειος τὸ γένος, Ἄβαρις τοὔνομα, αὐτοῦ τούτου ἕνεκα ἀφικόμενος τοῦ συμβαλεῖν αὐτῷ, λόγους τε ἠρώτησε καὶ μάλα ἱερούς, περὶ ἀγαλμάτων καὶ τῆς ὁσιωτάτης θεραπείας καὶ τῆς τῶν θεῶν προνοίας, τῶν τε κατ’ οὐρανὸν ὄντων καὶ τῶν περὶ τὴν γῆν ἐπιστρεφομένων, ἄλλα τε πολλὰ τοιαῦτα ἐπύθετο, ὁ δὲ Πυθαγόρας, οἷος ἦν, ἐνθέως σφόδρα καὶ μετ’ ἀληθείας πάσης ἀπεκρίνατο καὶ πειθοῦς, ὥστε προσαγαγέσθαι τοὺς ἀκούοντας, τότε ὁ Φάλαρις ἀνεφλέχθη μὲν ὑπὸ ὀργῆς πρὸς τὸν ἐπαινοῦντα Πυθαγόραν Ἄβαριν, ἠγρίαινε δὲ καὶ πρὸς αὐτὸν Πυθαγόραν, ἐτόλμα δὲ πρὸς τοὺς θεοὺς αὐτοὺς βλασφημίας δεινὰς προφέρειν καὶ τοιαύτας οἵας ἂν ἐκεῖνος εἶπεν.

32.216Abaris buna karşı Pythagoras'a minnetini bildirdi; ardından ondan her şeyin gökten asılı olduğunu ve başka birçok şeyle birlikte kutsal törenlerin etkisiyle yönetildiğini öğrendi. Bunları öğreten Pythagoras'ı bir büyücü saymak şöyle dursun, ona bir tanrıya duyulur gibi olağanüstü bir hayranlık duyuyordu. Phalaris ise buna karşılık kehaneti de tapınaklarda göz önünde yapılan törenleri de inkâr etti.

32.216

ὁ δ’ Ἄβαρις πρὸς ταῦτα ὡμολόγει μὲν χάριν Πυθαγόρᾳ, μετὰ δὲ τοῦτο ἐμάνθανε παρ’ αὐτοῦ περὶ τοῦ οὐρανόθεν ἠρτῆσθαι καὶ οἰκονομεῖσθαι πάντα ἀπ’ ἄλλων τε πλειόνων καὶ ἀπὸ τῆς ἐνεργείας τῶν ἱερῶν, πολλοῦ τε ἔδει γόητα νομίζειν Πυθαγόραν τὸν ταῦτα παιδεύοντα, ὅς γε αὐτὸν καὶ ἐθαύμαζεν ὡς ἂν θεὸν ὑπερφυῶς. πρὸς ταῦτα Φάλαρις ἀνῄρει μὲν μαντείας, ἀνῄρει δὲ καὶ τὰ ἐν τοῖς ἱεροῖς δρώμενα περιφανῶς.

32.217Abaris sözü bunlardan herkesin açıkça gördüğü şeylere getirdi. Çaresiz kalınan durumlardan, yani dayanılmaz savaşlardan, iyileşmez hastalıklardan, ürünlerin yok olmasından, salgınların yayılmasından ya da bunun gibi son derece ağır ve çaresiz başka felaketlerden kurtuluşu sağlayan bazı daimōnca ve tanrısal iyiliklerin ortaya çıktığını göstererek, her türlü insani umudu ve gücü aşan bir tanrısal takdir bulunduğuna onu ikna etmeye çalıştı. Phalaris buna karşı da utanmazlık ve küstahlıkta direndi. Bunun üzerine Pythagoras, Phalaris'in kendisine ölüm tuzağı kurduğundan şüphelense de onun eliyle ölmesinin mukadder olmadığını bildiği için, yetkin birinin rahatlığıyla söze girişti. Abaris'e dönerek, göklerden havaya ve yeryüzüne bir geçişin tabiatça var olduğunu söyledi;

32.217

ὁ δ’ Ἄβαρις μετῆγε τὸν λόγον ἀπὸ τούτων ἐπὶ τὰ πᾶσι φαινόμενα ἐναργῶς, καὶ ἀπὸ τῶν ἐν ἀμηχάνοις, ἤτοι πολέμοις ἀτλήτοις ἢ νόσοις ἀνιάτοις ἢ καρπῶν φθοραῖς ἢ λοιμῶν φοραῖς ἢ ἄλλοις τισὶ τοιούτοις παγχαλέποις καὶ ἀνηκέστοις, παραγιγνομένων δαιμονίων τινῶν καὶ θείων εὐεργετημάτων ἐπειρᾶτο συμπείθειν ὡς ἔστι θεία πρόνοια πᾶσαν ἐλπίδα ἀνθρωπίνην καὶ δύναμιν ὑπεραίρουσα. ὁ δὲ Φάλαρις καὶ πρὸς ταῦτα ἠναισχύντει τε καὶ ἀπεθρασύνετο. αὖθις οὖν ὁ Πυθαγόρας, ὑποπτεύων μὲν ὅτι Φάλαρις αὐτῷ ῥάπτοι θάνατον, ὅμως δὲ εἰδὼς ὡς οὐκ εἴη Φαλάριδι μόρσιμος, ἐξουσιαστικῶς ἐπεχείρει λέγειν. ἀπιδὼν γὰρ πρὸς τὸν Ἄβαριν ἔφη ὅτι οὐρανόθεν ἡ διάβασις εἴς τε τὰ ἀέρια καὶ τὰ ἐπίγεια φέρεσθαι πέφυκε,

32.218ayrıca her şeyin göğe bağlı olarak birbirini izlediğini herkesin anlayacağı biçimde anlattı; psykhēdeki özgür irade gücünü tartışmaya yer bırakmadan ispat etti; ilerleyerek logosun ve nousun yetkin etkinliğini yeterince açıkladı. Sonra açık yüreklilikle, tiranlık, talihin sağladığı bütün üstünlükler, haksızlık ve bütün insani açgözlülük hakkında bunların hiçbir değeri olmadığını kesin bir dille öğretti. Ardından en iyi hayata dair tanrısal bir öğüt verdi ve onu en kötü hayatla hevesle karşılaştırdı. Psykhēyi, onun güçlerini ve hâllerini, bunların nasıl olduğunu son derece açık biçimde ortaya koydu; hepsinden güzeli, tanrıların kötülüklerin sebebi olmadığını, hastalıkların ve bedenin bütün dertlerinin nefsine düşkünlüğün tohumları olduğunu gösterdi. Mitlerde kötü anlatılan şeyler konusunda hikâyecileri ve şairleri çürüttü. Phalaris'i çürütmelerle uyardı; göğün gücünün ne türden ve ne büyüklükte olduğunu işlerle gösterdi; kanuna göre verilen cezanın yerinde olduğuna dair pek çok kanıt sundu; insanların öteki canlılardan farkını açıkça gösterdi; içteki söz ile dışa çıkan söz hakkında bilimsel bir açıklama yaptı; nous ve ondan inen bilgi hakkında eksiksiz bir ispat verdi; bunlara bağlı başka pek çok ahlaki öğretiyi de anlattı.

32.218

καὶ ἔτι περὶ τῆς πρὸς τὸν οὐρανὸν ἀκολουθίας πάντων διεξῆλθε γνωριμώτατα τοῖς πᾶσι, περί τε τῆς ἐν τῇ ψυχῇ αὐτεξουσίου δυνάμεως ἀναμφισβητήτως ἀπέδειξε, καὶ προϊὼν περὶ τῆς τοῦ λόγου καὶ τοῦ νοῦ τελείας ἐνεργείας ἐπεξῆλθεν ἱκανῶς, κᾆθ’ οὕτω μετὰ παρρησίας περὶ τυραννίδος τε καὶ τῶν κατὰ τύχην πλεονεκτημάτων πάντων ἀδικίας τε καὶ τῆς ἀνθρωπίνης πλεονεξίας ὅλης στερεῶς ἀνεδίδαξεν, ὅτι οὐδενός ἐστι ταῦτα ἄξια· μετὰ δὲ ταῦτα θείαν παραίνεσιν ἐποιήσατο περὶ τοῦ ἀρίστου βίου καὶ πρὸς τὸν κάκιστον ἀντιπαραβολὴν αὐτοῦ προθύμως ἀντιπαρέτεινε, περὶ ψυχῆς τε καὶ τῶν δυνάμεων αὐτῆς καὶ τῶν παθῶν, ὅπως ἔχει ταῦτα, σαφέστατα ἀπεκάλυψε, καὶ τὸ κάλλιστον πάντων ἐπέδειξεν, ὅτι οἱ θεοὶ τῶν κακῶν εἰσὶν ἀναίτιοι καὶ ὅτι νόσοι καὶ ὅσα πάθη σώματος ἀκολασίας ἐστὶ σπέρματα· περί τε τῶν κακῶς λεγομένων ἐν τοῖς μύθοις διήλεγξε τοὺς λογοποιούς τε καὶ ποιητάς· τόν τε Φάλαριν μετ’ ἐλέγχων ἐνουθέτει, καὶ τὴν τοῦ οὐρανοῦ δύναμιν, ὁποία τίς ἐστι καὶ ὅση, δι’ ἔργων ἐπεδείκνυε, περί τε τῆς κατὰ νόμον κολάσεως, ὡς εἰκότως γίνεται, τεκμήρια πολλὰ παρέθετο, περί τε τῆς διαφορᾶς ἀνθρώπων πρὸς τὰ ἄλλα ζῷα παρέδειξε περιφανῶς, περί τε τοῦ ἐνδιαθέτου λόγου καὶ τοῦ ἔξω προϊόντος ἐπιστημονικῶς διεξῆλθε, περί τε νοῦ καὶ τῆς ἀπ’ αὐτοῦ κατιούσης γνώσεως ἀπέδειξε τελείως, ἠθικά τε ἄλλα πολλὰ ἐχόμενα τούτων δόγματα.

32.219Hayatta işe yarayan şeyler hakkında son derece faydalı bir öğretim yaptı, bunlarla uyumlu öğütleri pek yerinde biçimde bir araya getirdi, yapılmaması gerekenlere dair yasaklar sundu. En önemlisi, kadere göre olanlarla nousa göre yapılanları birbirinden ayırdı [mukadder olanlarla kadere göre olanları da]; daimōnlar ve psykhēnin ölümsüzlüğü hakkında pek çok bilgece söz söyledi. Bunları anlatmanın yeri başkadır; şu söyleyeceklerimiz ise cesarete ilişkin uygulamalara pek yakışır.

32.219

περὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ χρηστῶν ὠφελιμώτατα ἐπαίδευσε, παραινέσεις τε συμφώνους τούτοις συνήρμοσεν ἐπιεικέστατα, ἀπαγορεύσεις τε ὧν οὐ χρὴ ποιεῖν παρέθετο· καὶ τὸ μέγιστον, τῶν καθ’ εἱμαρμένην καὶ κατὰ νοῦν δρωμένων τὴν διάκρισιν ἐποιήσατο [καὶ τῶν κατὰ πεπρωμένην καὶ καθ’ εἱμαρμένην], περὶ δαιμόνων τε πολλὰ καὶ σοφὰ διελέχθη καὶ περὶ ψυχῆς ἀθανασίας. ταῦτα μὲν οὖν ἄλλος ἂν εἴη τόπος λέγειν· ἐκεῖνα δὲ καὶ μάλα τοῖς περὶ ἀνδρείας ἐπιτηδεύμασι προσήκει.

32.220Korkunç tehlikelerin tam ortasına düşmüşken sarsılmaz bir yargıyla felsefe yaptığı görülüyor, talihe karşı her bakımdan saf bağlamış ve direnerek kendini savunuyorduysa; tehlikeleri getirenin kendisine karşı da yetkiyle ve açık sözlülükle konuştuğu apaçıksa, korkunç sanılan şeyleri hiçbir değeri yokmuş gibi küçümsüyordu demektir. Ölüm beklenirken, insan için ne kadar mümkünse, onu tamamen önemsemiyor ve o anki beklentiye aldırmıyorduysa, ölüm karşısında bütünüyle korkusuz olduğu açıktır. Ama bunlardan da yiğitçe bir iş başardı: tiranlığın yıkılmasını sağladı, insanların başına onulmaz felaketler getirmek üzere olan tiranı durdurdu ve Sicilya'yı en zalim tiranlıktan kurtardı.

32.220

εἰ γὰρ ἐν αὐτοῖς μέσος ἐμβεβηκὼς τοῖς δεινοῖς σταθερᾷ τῇ γνώμῃ φιλοσοφῶν ἐφαίνετο, παντάπασι παρατεταγμένως καὶ καρτερούντως ἠμύνετο τὴν τύχην, καὶ εἰ πρὸς αὐτὸν τὸν ἐπάγοντα τοὺς κινδύνους ἐξουσίᾳ καὶ παρρησίᾳ χρώμενος ἔνδηλος ἦν, πάντως που καταφρονητικῶς εἶχε τῶν νομιζομένων εἶναι δεινῶν ὡς οὐδενὸς ἀξίων ὄντων. καὶ εἰ τοῦ θανάτου προσδοκωμένου, ὅσα γε δὴ τὰ ἀνθρώπινα, ὠλιγώρει τούτου παντάπασι καὶ οὐκ ἦν πρὸς τῇ παρούσῃ τότε προσδοκίᾳ, δῆλον δήπουθεν ὡς εἰλικρινῶς ἀδεὴς ἦν πρὸς θάνατον. καὶ τούτων δὲ ἔτι γενναιότερον διεπράξατο, τὴν κατάλυσιν τῆς τυρανίδος ἀπεργασάμενος καὶ κατασχὼν μὲν τὸν τύραννον μέλλοντα ἀνηκέστους συμφορὰς ἐπάγειν τοῖς ἀνθρώποις, ἐλευθερώσας δὲ τῆς ὠμοτάτης τυραννίδος Σικελίαν.

32.221Bunları başaranın kendisi olduğuna Apollon'un kehanetleri de tanıklık eder: bu kehanetler Phalaris'in iktidarının, yönetilenler daha güçlü ve daha uyumlu hâle gelip birbirleriyle birleştiklerinde yıkılacağını bildiriyordu; Pythagoras'ın bulunduğu o dönemde, onun yol göstermesi ve terbiyesi sayesinde yönetilenler de böyle olmuştu. Bundan da büyük bir kanıt zamandır: Phalaris'in Pythagoras ile Abaris'i ölüm tehlikesine soktuğu gün, kendisi de ona suikast düzenleyenler tarafından boğazlandı. Epimenides'in başına gelen de aynı şeye kanıt olsun.

32.221

ὅτι δὲ αὐτὸς ἦν ὁ ταῦτα κατορθώσας, τεκμήριον μὲν καὶ ἀπὸ τῶν χρησμῶν τοῦ Ἀπόλλωνος, τότε τὴν κατάλυσιν διασημαινόντων τῷ Φαλάριδι γενήσεσθαι τῆς ἀρχῆς, ὅτε κρείττονες καὶ ὁμονοητικώτεροι γένοιντο καὶ συνιστάμενοι μετ’ ἀλλήλων οἱ ἀρχόμενοι, οἷοι καὶ τότε ἐγένοντο Πυθαγόρου παρόντος διὰ τὰς ὑφηγήσεις αὐτοῦ καὶ παιδεύσεις. τούτου δ’ἔτι μεῖζον τεκμήριον ἦν ἀπὸ τοῦ χρόνου· ἐπὶ γὰρ τῆς αὐτῆς ἡμέρας Πυθαγόρᾳ τε καὶ Ἀβάριδι Φάλαρις ἐπῆγε κίνδυνον περὶ θανάτου καὶ αὐτὸς ὑπὸ τῶν ἐπιβουλευόντων ἀπεσφάγη. καὶ τὸ κατ’ Ἐπιμενίδην δὲ τῶν αὐτῶν τούτων ἔστω τεκμήριον.

32.222Pythagoras'ın öğrencisi Epimenides, bazı kimseler tarafından öldürülmek üzereyken Erinyeleri ve öç alıcı tanrıları yardıma çağırarak kendisine suikast düzenleyenlerin hepsinin birbirini boğazlamasını nasıl sağladıysa, Pythagoras da öyle, Herakles'in adaletine ve cesaretine uygun olarak insanların yardımına koşmuş, insanlara karşı küstahlık ve haksızlık edeni insanların yararına cezalandırmış ve onu doğrudan Apollon'un kehanetleri aracılığıyla ölüme teslim etmiştir; çünkü daha doğuşundan beri tabiatça bu kehanetlere bağlıydı. Onun cesaretinin bu şaşılacak başarısını bu kadarıyla anmayı yeterli bulduk.

32.222

ὥσπερ γὰρ Ἐπιμενίδης ὁ Πυθαγόρου μαθητής, μέλλων ὑπό τινων ἀναιρεῖσθαι, ἐπειδὴ τὰς ἐρινύας ἐπεκαλέσατο καὶ τοὺς τιμωροὺς θεούς, ἐποίησε τοὺς ἐπιβουλεύοντας πάντας ἄρδην περὶ ἑαυτοῖς ἀποσφαγῆναι, οὕτω δήπου καὶ Πυθαγόρας, ἐπαμύνων τοῖς ἀνθρώποις κατὰ τὴν τοῦ Ἡρακλέους δίκην καὶ ἀνδρείαν, τὸν ἐξυβρίζοντα καὶ πλημμελοῦντα εἰς τοὺς ἀνθρώπους ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἀνθρώπων ἐκόλασε καὶ θανάτῳ παρέδωκε δι’ αὐτῶν τῶν χρησμῶν τοῦ Ἀπόλλωνος, οἷς ἦν αὐτοφυῶς συνηρτημένος ἀπὸ τῆς ἐξ ἀρχῆς γενέσεως. τοῦτο μὲν οὖν τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ τῆς ἀνδρείας κατόρθωμα ἄχρι τοσούτου μνήμης ἠξιώκαμεν.

32.223Cesaretinin başka bir kanıtı olarak da kanuna uygun kanaatin korunmasını gösterelim. Bu sayede o kendisi de tek başına, kendine doğru görünen şeyleri ve doğru logosun buyurduklarını yapar, ne haz ne zahmet ne de başka bir hâl ya da tehlike yüzünden bunlardan dönerdi; arkadaşları da onun koyduğu kurallardan birini çiğnemektense ölmeyi seçerlerdi. Her çeşit talihin sınavından geçerken aynı karakteri bozulmadan korurlar, sayısız felakete uğradıkları hâlde onlar yüzünden asla yollarından dönmezlerdi. Aralarında hiç kesilmeyen bir teşvik vardı: her zaman kanunun yanında yer almak ve kanunsuzlukla savaşmak, rahat düşkünlüğünü önleyip uzaklaştırmak ve doğuştan itibaren itidalli ve yiğit bir hayata alışmak.

32.223

ἄλλο δὲ τεκμήριον αὐτῆς ποιησώμεθα τὴν σωτηρίαν τῆς ἐννόμου δόξης, δι’ ἣν αὐτός τε μόνος τὰ δοκοῦντα ἑαυτῷ ἔπραττε καὶ τὰ ὑπὸ τοῦ ὀρθοῦ λόγου ὑπαγορευόμενα, μήτε ὑπὸ ἡδονῆς μήτε ὑπὸ πόνου μήτε ὑπ’ ἄλλου τινὸς πάθους ἢ κινδύνου μεθιστάμενος ἀπ’ αὐτῶν, οἵ τε ἑταῖροι αὐτοῦ πρὸ τοῦ τι παραβῆναι τῶν ὁρισθέντων ὑπ’ αὐτοῦ ᾑροῦντο ἀποθανεῖν, ἐν παντοδαπαῖς τε τύχαις ἐξεταζόμενοι τὸ αὐτὸ ἦθος ἀδιάφθορον διεφύλαττον, ἐν μυρίαις τε συμφοραῖς γενόμενοι οὐδέποτε ὑπ’αὐτῶν μετετράπησαν. ἦν δὲ καὶ ἀδιάλειπτος παρ’ αὐτοῖς παράκλησις τὸ νόμῳ βοηθεῖν ἀεὶ καὶ ἀνομίᾳ πολεμεῖν, καὶ πρὸς τὸ εἴργειν καὶ ἀπωθεῖσθαι τὴν τρυφὴν καὶ συνεθίζεσθαι ἀπὸ γενετῆς σώφρονι καὶ ἀνδρικῷ βίῳ.

32.224Psykhēnin hâllerine karşı bestelenmiş bazı ezgileri vardı: karamsarlığa ve iç sızısına karşı son derece şifalı olarak tasarlanmış ezgiler, öte yandan öfkeye ve thymosa karşı başka ezgiler. Bunlarla bu hâlleri ölçülü bir düzeye kadar germek ve gevşetmek suretiyle cesarete uygun hâle getirirlerdi. Yiğitliğe en büyük dayanak da şu inançtı: insanın başına gelen hiçbir şey akıllı insanlar için beklenmedik olmamalı, kendi ellerinde olmayan her şeyi beklemelidirler.

32.224

ἦν δέ τινα μέλη παρ’ αὐτοῖς πρὸς τὰ ψυχῆς πάθη πεποιημένα, πρός τε ἀθυμίας καὶ δηγμοὺς, ἃ δὴ βοηθητικώτατα ἐπινενόητο, καὶ πάλιν αὖ ἕτερα πρός τε τὰς ὀργὰς καὶ πρὸς τοὺς θυμούς, δι’ ὧν ἐπιτείνοντες αὐτὰ καὶ ἀνιέντες ἄχρι τοῦ μετρίου σύμμετρα πρὸς ἀνδρείαν ἀπειργάζοντο. ἦν δὲ καὶ τοῦτο μέγιστον εἰς γενναιότητα ἕρμα, τὸ πεπεῖσθαι ὡς οὐδὲν δεῖ τῶν ἀνθρωπίνων συμπτωμάτων ἀπροσδόκητον εἶναι παρὰ τοῖς νοῦν ἔχουσιν, ἀλλὰ πάντα προσδοκᾶν ὧν μὴ τυγχάνουσιν αὐτοὶ κύριοι ὄντες.

32.225Bununla birlikte, eğer öfke, keder ya da bu türden başka bir hâl başlarına gelirse, ortadan çekilirler ve her biri kendi başına kalarak o hâli yiğitçe sindirmeye ve tedavi etmeye çalışırdı. Derslere ve uygulamalara gösterdikleri emek de yiğitçeydi; herkeste doğuştan bulunan nefsine hâkim olamamayı ve açgözlülüğü sınamaları, ateşle ve demirle aman vermeden yürütülen, ne zahmetten ne de herhangi bir katlanmadan kaçınan son derece çeşitli cezaları ve dizginlemeleri de öyle. Bir yandan bütün canlıları ve ayrıca bazı yiyecekleri yemekten yiğitçe uzak durmayı uygularlar; bir yandan aklın aydınlığını ve onu engelleyen şeylerden arınmayı gözetirlerdi. Bir yandan da dili tutmaya yönelik suskunluk ve tam bir sessizlik, yıllarca birlikte uygulanarak cesaretlerini eğitirdi; kavranması en zor teorik konuların gergin ve soluksuz incelenip tekrar tekrar ele alınması da öyle.

32.225

οὐ μὴν ἀλλ’ εἴ ποτε συμβαίη αὐτοῖς ἢ ὀργὴ ἢ λύπη ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων, ἐκποδὼν ἀπηλλάττοντο καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος γενόμενος ἐπειρᾶτο καταπέττειν τε καὶ ἰατρεύειν τὸ πάθος ἀνδρικῶς. ἦν δὲ γεννικὸν αὐτῶν καὶ τὸ περὶ τὰ μαθήματα καὶ ἐπιτηδεύματα ἐπίπονον καὶ αἱ τῆς ἐμφύτου πᾶσιν ἀκρασίας τε καὶ πλεονεξίας βάσανοι ποικιλώταταί τε κολάσεις καὶ ἀνακοπαὶ πυρὶ καὶ σιδήρῳ συντελούμεναι ἀπαραιτήτως καὶ οὔτε πόνων οὔτε καρτερίας οὐδεμιᾶς φειδόμεναι. τοῦτο μὲν γὰρ ἀποχὴ ἐμψύχων ἁπάντων καὶ προσέτι βρωμάτων τινῶν ἠσκεῖτο γενναίως, τοῦτο δὲ εὐαύγειαι τοῦ λογισμοῦ καὶ εἰλικρίνειαι τῶν ἐμποδιζόντων ἐπετηδεύοντο, τοῦτο δὲ ἐχεμυθία τε καὶ παντελὴς σιωπὴ πρὸς τὸ γλώσσης κρατεῖν συνασκοῦσα ἐπὶ ἔτη πολλὰ τὴν ἀνδρείαν αὐτῶν ἐγύμναζεν, ἥ τε σύντονος καὶ ἀδιάπνευστος περὶ τὰ δυσληπτότατα τῶν θεωρημάτων ἐξέτασίς τε καὶ ἀνάληψις·

32.226Aynı amaçla şaraptan uzak durmak, az yemek, az uyumak, şöhreti, zenginliği ve benzerlerini yapmacıksız biçimde küçümsemek: bütün bunlar onları cesarete götürüyordu. O adamların acınmaktan, gözyaşından ve bu türden her şeyden uzak durduklarını söylerler. Yalvarmaktan, el etek öpmekten ve bu türden köleye yaraşır her dalkavukluktan da, korkakça ve alçaltıcı olduğu için kaçınırlardı. Aynı ahlak biçimine şunu da katmak gerekir: hepsi, bu öğretinin en temel ve en kuşatıcı hükümlerini daima kendi aralarında sır olarak saklar, yabancılara karşı titiz bir ağız sıkılığıyla dışarı sızdırmaz, tanrıların gizemleri gibi yazıya dökmeden hafızada ardıllarına aktarırlardı.

32.226

διὰ ταὐτὰ δὲ ἀνοινία καὶ ὀλιγοσιτία καὶ ὀλιγοϋπνία, δόξης τε καὶ πλούτου καὶ τῶν ὁμοίων ἀνεπιτήδευτος περιφρόνησις, καὶ ταῦτα πάντα εἰς ἀνδρείαν αὐτοῖς συνέτεινεν. οἴκτων δὲ καὶ δακρύων καὶ πάντων τῶν τοιούτων εἴργεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐκείνους φασίν. ἀπείχοντο δὲ καὶ δεήσεων καὶ ἱκετειῶν καὶ πάσης τῆς τοιαύτης ἀνελευθέρου θωπείας ὡς ἀνάνδρου καὶ ταπεινῆς οὔσης. τῆς δὲ αὐτῆς ἰδέας τῶν ἠθῶν θετέον καὶ ὅτι τὰ κυριώτατα καὶ συνεκτικώτατα τῶν ἐν αὐτῇ δογμάτων ἀπόρρητα ἐν ἑαυτοῖς διεφύλαττον ἅπαντες ἀεί, μετὰ ἀκριβοῦς ἐχεμυθίας πρὸς τοὺς ἐξωτερικοὺς ἀνέκφορα διατηροῦντες ἀγράφως ἐν μνήμῃ τοῖς διαδόχοις ἅπερ μυστήρια θεῶν μεταπαραδιδόντες.

32.227Bu yüzden söze değer hiçbir şey uzun süre dışarı çıkmadı; bu öğretiler yalnız duvarların içinde öğretilip öğreniliyor ve biliniyordu. Dışarıdan gelenlerin, deyim yerindeyse kutsala yabancı olanların yanında, bir şey söylemek gerekirse, adamlar birbirlerine simgelerle ima ederlerdi. Bugün dilden dile dolaşan sözler bunların izidir; örneğin "Ateşi bıçakla karıştırma" ve bunun gibi simgeler. Bunlar çıplak ifadeleriyle kocakarı öğütlerine benzer; ama açıldıklarında, onlardan pay alanlara şaşılacak ve saygın bir fayda sağlarlar.

32.227

διόπερ οὐδὲν ἐξεφοίτησε τῶν γε λόγου ἀξίων μέχρι πολλοῦ, διδασκόμενα δὲ καὶ μανθανόμενα ἐντὸς τοίχων μόνον ἐγνωρίζετο. ἐπὶ δὲ τῶν θυραίων καὶ ὡς εἰπεῖν βεβήλων, εἰ καί ποτε τύχοι, διὰ συμβόλων ἀλλήλοις οἱ ἄνδρες ᾐνίττοντο, ὧν ἴχνος ἐστὶ νῦν ὧν περιφέρονται τὰ θρυλούμενα, οἷον πῦρ μαχαίρῃ μὴ σκάλευε, καὶ τὰ τοιαῦτα σύμβολα, ἅπερ ψιλῇ μὲν τῇ φράσει γραώδεσιν ὑποθήκαις ἔοικε, διαπτυσσόμενα δὲ θαυμαστήν τινα καὶ σεμνὴν ὠφέλειαν παρέχεται τοῖς μεταλαβοῦσι.

32.228Cesarete dair öğütlerin hepsinden büyüğü, en temel hedefi önüne koymaktır: bebeklikten beri tutsak olan nousu bunca hapisten ve bağdan kurtarıp özgürleştirmek. Çünkü o olmadan insan hiçbir sağlam ve doğru şeyi öğrenemez, hangi hissi kullanırsa kullansın hiçbir şeyi göremez. Onlara göre "her şeyi nous görür, her şeyi nous işitir; geri kalanlar sağır ve kördür." İkincisi, nous arındırılıp matematik ayinleriyle türlü biçimlerde hazırlandıktan sonra, ona faydalı ve tanrısal bir şey yerleştirmek ve aktarmak için var gücüyle çalışmaktır; öyle ki ne bedensel şeylerden ayrılırken korkuya kapılsın, ne bedensiz şeylere yöneltildiğinde onların göz kamaştıran parıltısı yüzünden gözlerini kaçırsın, ne de psykhēyi bedene çiviyle mıhlayıp saplayan hâllere dönüp baksın; kısacası oluşa sürükleyen ve aşağı çeken bütün hâllere karşı boyun eğmez olsun. Bütün bunlarla yapılan idman ve yükseliş, en yetkin cesaretin uygulanmasıydı. Pythagoras ve Pythagorasçı adamlar hakkında cesarete dair bu kadar kanıt da yeterli olsun.

32.228

μέγιστον δὲ πάντων πρὸς ἀνδρείαν παράγγελμά ἐστι τὸ σκοπὸν προθέσθαι τὸν κυριώτατον, ῥύσασθαι καὶ ἐλευθερῶσαι τῶν τοσούτων εἱργμῶν καὶ συνδέσμων τὸν κατεχόμενον ἐκ βρεφῶν νοῦν, οὗ χωρὶς ὑγιὲς οὐδὲν ἄν τις οὐδὲ ἀληθὲς τὸ παράπαν ἐκμάθοι οὐδ’ ἂν κατίδοι δι’ ἧστινος οὖν ἐνεργῶν αἰσθήσεως. νοῦς γὰρ κατ’ αὐτοὺς πάνθ’ ὁρῇ καὶ πάντ’ ἀκούει, τἄλλα δὲ κωφὰ καὶ τυφλά. δεύτερον δὲ τὸ ὑπερσπουδάζειν διακαθαρθέντι λοιπὸν αὐτῷ καὶ ποικίλως ἐπιτηδειωθέντι διὰ τῶν μαθηματικῶν ὀργιασμῶν, τὸ τηνικάδε τῶν ὀνησιφόρων τι καὶ θείων ἐντιθέναι καὶ μεταδιδόναι, ὡς μήτε τῶν σωματικῶν ἀφιστάμενον ἀποδειλιᾶν, μήτε πρὸς τὰ ἀσώματα προσαγόμενον ὑπὸ τῆς λαμπροτάτης αὐτῶν μαρμαρυγῆς ἀποστρέφεσθαι τὰ ὄμματα, μήτε τῶν προσηλούντων τῷ σώματι τὴν ψυχὴν παθημάτων καὶ προσπερονώντων ἐπιστρέφεσθαι, ὅλως δὲ ἀδάμαστον εἶναι πρὸς πάντα γενεσιουργὰ καὶ καταγωγὰ παθήματα. ἡ γὰρ διὰ τούτων πάντων γυμνασία καὶ ἄνοδος τῆς τελειοτάτης ἀνδρείας ἦν ἐπιτήδευσις. τοσαῦτα καὶ περὶ τῆς ἀνδρείας ἡμῖν τεκμήρια κείσθω περὶ Πυθαγόρου τε καὶ τῶν Πυγαθορείων ἀνδρῶν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…