Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine
31. Bölüm
31.187Bunlar üzerine söylediklerimizi itidal üzerine söyleyeceklerimiz izliyor: Onu nasıl uyguladığı ve kendisine uyanlara nasıl aktardığı. Bu konudaki genel öğütleri daha önce anlattık; bunlarda ölçüsüz olan her şeyin ateşle ve demirle kesilip atılması kural olarak konmuştu. Şunlar da aynı türdendir: Bütün canlılardan ve ayrıca düşünme gücünün parlaklığını ve saflığını engelleyen bazı azdırıcı yiyeceklerden uzak durmak; şölenlerde tatlı ve pahalı yemekleri sofraya koyup, yalnız arzuları terbiye etmek için konmuş bu yemekleri kölelere göndermek; özgür kadınlardan hiçbirinin altın takmaması, yalnız hetairaların takması.
Ἓπεται δὲ τῷ περὶ τούτων λόγῳ ὁ περὶ σωφροσύνης, ὣς τε αὐτὴν ἐπετήδευσε καὶ παρέδωκε τοῖς χρωμένοις. εἴρηται μὲν οὖν ἤδη τὰ κοινὰ παραγγέλματα περὶ αὐτῆς, ἐν οἷς πυρὶ καὶ σιδήρῳ τὰ ἀσύμμετρα πάντα ἀποκόπτειν διώρισται. τοῦ δὲ αὐτοῦ εἴδους ἐστὶν ἀποχὴ ἐμψύχων ἁπάντων καὶ προσέτι βρωμάτων τινῶν ἀκολάστων (ταῖς εὐαυγείαις τοῦ λογισμοῦ καὶ ταῖς εἰλικρινείαις ἐμποδιζόντων), καὶ τὸ παρατίθεσθαι μὲν ἐν ταῖς ἑστιάσεσι τὰ ἡδέα καὶ πολυτελῆ ἐδέσματα, ἀποπέμπεσθαι δὲ αὐτὰ τοῖς οἰκέταις ἕνεκα τοῦ κολάσαι μόνον τὰς ἐπιθυμίας παρατιθέμενα, καὶ τὸ χρυσὸν ἐλευθέραν μηδεμίαν φορεῖν, μόνας δὲ τὰς ἑταίρας.
31.188Ayrıca dili tutmaya alıştıran ağız sıkılığı ve tam sessizlik; en zor kavranan nazarî konuların gergin ve soluk almadan yeniden ele alınması ve incelenmesi; aynı sebeplerle şarap içmemek, az yemek ve az uyumak; şöhrete, zenginliğe ve benzerlerine karşı yapmacıksız bir direniş; büyüklere içten bir saygı, yaşıtlara sahte olmayan bir eşitlik ve sevecenlik, gençlere hasetten uzak bir gözetim ve teşvik; bunlar ve bunlara benzer her şey aynı aretēnin altında sayılacaktır.
ἔτι δὲ ἐχεμυθία τε καὶ παντελὴς σιωπὴ πρὸς τὸ γλώσσης κρατεῖν συνασκοῦσα, ἥ τε σύντονος καὶ ἀδιάπνευστος περὶ τὰ δυσληπτότατα τῶν θεωρημάτων ἀνάληψίς τε καὶ ἐξέτασις, διὰ τὰ αὐτὰ δὲ καὶ ἀνοινία καὶ ὀλιγοσιτία καὶ ὀλιγουπνία, δόξης τε καὶ πλούτου καὶ τῶν ὁμοίων ἀνεπιτήδευτος κατεξανάστασις, καὶ αἰδὼς μὲν ἀνυπόκριτος πρὸς τοὺς προήκοντας, πρὸς δὲ τοὺς ὁμήλικας ἄπλαστος ὁμοιότης καὶ φιλοφροσύνη, συνεπίστασις δὲ καὶ παρόρμησις πρὸς τοὺς νεωτέρους φθόνου χωρίς, καὶ πάντα ὅσα τοιαῦτα, εἰς τὴν αὐτὴν ἀρετὴν ταχθήσεται.
31.189Hippobotos'un ve Neanthes'in Pythagorasçılardan Myllias ile Timykha hakkında anlattıklarından da o adamların itidalini ve Pythagoras'ın onu nasıl aktardığını öğrenmek mümkündür. Söylediklerine göre tiran Dionysios, her yolu denediği hâlde onlardan hiçbirinin dostluğunu kazanamıyordu; çünkü onun tek başına ve kanunsuz yönetiminden sakınıyor, ondan uzak duruyorlardı. Bunun üzerine Dion'un kardeşi Syrakusalı Eurymenes komutasında otuz kişilik bir birliği bu adamların üstüne gönderdi; birlik, onların mevsimi gelince Taras'tan Metapontion'a yaptıkları göç sırasında pusu kuracaktı. Çünkü mevsim değişikliklerine uyar, bunun için elverişli yerler seçerlerdi.
καὶ ἐξ ὧν δ’Ἱππόβοτος καὶ Νεάνθης περὶ Μυλλίου καὶ Τιμύχας τῶν Πυθαγορείων ἱστοροῦσι, μαθεῖν ἔνεστι τὴν ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν σωφροσύνην καὶ ὅπως αὐτὴν Πυθαγόρας παρέδωκε. τὸν γὰρ Διονύσιον τὸν τύραννον φασίν, ὡς πάντα ποιῶν οὐδενὸς αὐτῶν ἐπετύγχανε τῆς φιλίας, φυλαττομένων καὶ περιισταμένων τὸ μοναρχικὸν αὐτοῦ καὶ παράνομον, λόχον τινὰ τριάκοντα ἀνδρῶν, ἡγουμένου Εὐρυμένους Συρακουσίου, Δίωνος ἀδελφοῦ, ἐπιπέμψαι τοῖς ἀνδράσι, λοχήσοντα τὴν μετάβασιν αὐτῶν τὴν ἀπὸ Τάραντος εἰς Μεταπόντιον εἰωθυῖαν κατὰ καιρὸν γίνεσθαι· ἡρμόζοντο γὰρ πρὸς τὰς τῶν ὡρῶν μεταβολὰς καὶ τόπους εἰς τὰ τοιάδε ἐπελέγοντο ἐπιτηδείους.
31.190Eurymenes, Taras topraklarında, yolculuklarının ister istemez içinden geçtiği Phanai denen sarp vadili yerde adamlarını gizleyip pusu kurdu. Adamlar hiçbir şeyin farkında olmadan öğleye doğru oraya varınca askerler eşkıya gibi bağırarak üzerlerine saldırdı. Onlar hem baskının ansızın gelmesinden hem de saldıranların kalabalığından sarsıldılar; kendileri hepsi hepsi on kişi kadardı. Silahsız oldukları için türlü türlü silahlanmış adamlarla dövüşürlerse yakalanacaklarını düşünerek ihtiyatla, koşup kaçarak canlarını kurtarmaya karar verdiler. Bunu aretēye aykırı da saymadılar; çünkü cesaretin, doğru logosun söylediği ölçüde nelerden kaçılması ve nelere katlanılması gerektiğinin epistēmēsi olduğunu biliyorlardı.
ἐν δὴ Φάναις, χωρίῳ τῆς Τάραντος φαραγγώδει, καθ’ ὃ συνέβαινεν αὐτοῖς ἀναγκαίως τὴν ὁδοιπορίαν γενέσθαι, ἐλόχα κατακρύψας τὸ πλῆθος ὁ Εὐρυμένης. ἐπειδὴ δὲ οὐδὲν προϊδόμενοι ἀφίκοντο οἱ ἄνδρες περὶ μέσον ἡμέρας εἰς τὸν τόπον, λῃστρικῶς αὐτοῖς ἐπαλαλάξαντες ἐπέθεντο οἱ στρατιῶται· οἳ δὲ ἐκταραχθέντες μετ’ εὐλαβείας ἅμα τε τὸ αἰφνίδιον καὶ αὐτὸ τὸ πλῆθος, ἦσαν γὰρ αὐτοὶ σύμπαντες δέκα που τὸν ἀριθμόν, καὶ ὅτι ἄνοπλοι πρὸς ποικίλως ὡπλισμένους διαγωνισάμενοι ἔμελλον ἁλίσκεσθαι, δρόμῳ καὶ φυγῇ διασῴζειν αὐτοὺς διέγνωσαν, οὐδὲ τοῦτο ἀλλότριον ἀρετῆς τιθέμενοι· τὴν γὰρ ἀνδρείαν ᾔδεισαν φευκτέων τε καὶ ὑπομενετέων ἐπιστήμην, ὡς ἂν ὁ ὀρθὸς ὑπαγορεύῃ λόγος.
31.191Bunu neredeyse başarmışlardı da; çünkü silahlarının ağırlığı altında ezilen Eurymenes'in adamları kovalamakta geri kalıyordu. Ama kaçarken iyice çiçeklenmiş, bakla ekili bir tarlaya rastladılar. Baklaya dokunmamayı buyuran öğretiyi çiğnemek istemedikleri için durdular; mecburen taşlarla, sopalarla, her biri eline ne geçerse onunla kendilerini kovalayanlara karşı koydular; öyle ki bazılarını öldürdüler, birçoğunu da yaraladılar. Ama hepsi mızraklı muhafızlar tarafından öldürüldü; hiçbiri sağ ele geçmedi; okullarının buyruklarına uyarak ölümü tutsaklığa seve seve tercih ettiler.
καὶ ἐπετύγχανον δὲ ἤδη τούτου· βαρούμενοι γὰρ τοῖς ὅπλοις ἀπελείποντο οἱ σὺν Εὐρυμένει τοῦ διωγμοῦ· εἰ μή περ φεύγοντες ἐνέτυχον πεδίῳ τινὶ κυάμοις ἐσπαρμένῳ καὶ τεθηλότι ἱκανῶς, καὶ μὴ βουλόμενοι δόγμα παραβαίνειν τὸ κελεῦον κυάμων μὴ θιγγάνειν, ἔστησαν καὶ ὑπ’ ἀνάγκης λίθοις καὶ ξύλοις καὶ τοῖς προστυχοῦσιν ἑκάστῳ μέχρι τοσούτου ἠμύνοντο τοὺς διώκοντας, μέχρι τινὰς μὲν αὐτῶν ἀνηρηκέναι, πολλοὺς δὲ τετραυματικέναι. πάντας μὴν ὑπὸ τῶν δορυφόρων ἀναιρεθῆναι καὶ μηδένα τὸ παράπαν ζωγρηθῆναι, ἀλλὰ πρὸ τούτων θάνατον ἀσμενίσαι κατὰ τὰς τῆς αἱρέσεως ἐντολάς.
31.192Eurymenes ve adamları büyük bir şaşkınlığa düştüler; çünkü kendilerini yalnız bu iş için gönderen Dionysios'a tek bir canlı bile götüremeyeceklerdi. Düşenlerin üstüne toprak örtüp orada bir ortak kahraman mezarı yığdıktan sonra geri dönmeye koyuldular. Derken karşılarına Krotonlu Myllias ve karısı Lakedaimonlu Timykha çıktı. Bunlar topluluktan geri kalmışlardı; çünkü Timykha hamileydi, onuncu ayındaydı ve bu yüzden ağır ağır yürüyordu. Askerler onları sevinçle tutsak edip tirana götürdüler; yol boyunca her türlü bakım ve özenle onları sağ salim korudular.
ἐν συγχύσει δὴ [πολλῇ] τόν τε Εὐρυμένην καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ [καὶ] οὐ τῇ τυχούσῃ γενέσθαι, εἰ μηδὲ ἓνα ζῶντα ἀγάγοιεν τῷ πέμψαντι Διονυσίῳ, εἰς αὐτὸ μόνον τοῦτο προτρεψαμένῳ αὐτούς. γῆν οὖν ἐπαμήσαντες τοῖς πεσοῦσι καὶ ἡρῷον πολυάνδριον ἐπιχώσαντες αὐτόθι ὑπέστρεφον. εἶτα αὐτοῖς ἀπήντησε Μυλλίας Κροτωνιάτης καὶ Τιμύχα Λακεδαιμονία, γυνὴ αὐτοῦ, ἀπολελειμμένοι τοῦ πλήθους, ὅτι ἔγκυος οὖσα ἡ Τιμύχα τὸν δέκατον ἢδη μῆνα εἶχε καὶ σχολαίως διὰ τοῦτο ἐβάδιζε. τούτους δὴ ζωγρήσαντες ἄσμενοι πρὸς τὸν τύραννον ἤγαγον, μετὰ πάσης κομιδῆς καὶ ἐπιμελείας διασώσαντες.
31.193Dionysios olup bitenleri öğrenince çok üzüldüğünü belli etti. "Ama siz," dedi, "benimle birlikte hüküm sürmek isterseniz, hepsinin yerine benden layık olduğunuz onuru göreceksiniz." Myllias ile Timykha onun bütün vaatlerini geri çevirince, "Hiç olmazsa bana tek bir şey öğretin," dedi, "sonra size yakışır bir eskortla sağ salim gidersiniz." Myllias öğrenmek istediği şeyin ne olduğunu sorunca Dionysios, "Şunu," dedi, "arkadaşların baklaları çiğnemektense ölmeyi neden seçtiler?" Myllias hemen şöyle karşılık verdi: "Onlar baklaları çiğnememek için ölüme katlandılar; ben ise bunun sebebini sana söylememek için baklaları çiğnemeyi tercih ederim."
ὃ δὲ περὶ τῶν γεγονότων διαπυθόμενος καὶ σφόδρα ἀθυμήσας ἐνέφαινεν. ἀλλ’ ὑμεῖς γε εἶπεν ὑπὲρ πάντων τῆς ἀξίας τεύξεσθε παρ’ ἐμοῦ τιμῆς, εἴ μοι συμβασιλεῦσαι θελήσετε. τοῦ δὲ Μυλλίου καὶ τῆς Τιμύχας πρὸς πάντα ἃ ἐπηγγέλλετο ἀνανευόντων, ἀλλὰ ἓν γέ με ἔφη διδάξαντες μετὰ τῆς ἐπιβαλλούσης προπομπῆς διασῴζεσθε. πυθομένου δὲ τοῦ Μυλλίου τί καί ποτ’ ἐστὶν ὂ μαθεῖν προθυμεῖται, ἐκεῖνο, εἶπεν ὁ Διονύσιος, τίς ἡ αἰτία δι’ ἣν οἱ ἑταῖροί σου ἀποθανεῖν μᾶλλον εἴλοντο ἢ κυάμους πατῆσαι; καὶ ὁ Μυλλίας εὐθὺς ἀλλ’ ἐκεῖνοι μὲν εἶπεν ὑπέμειναν, ἵνα μὴ κυάμους πατήσωσὶν, ἀποθανεῖν, ἐγὼ δὲ αἱροῦμαι, ἵνα τούτου σοι τὴν αἰτίαν μὴ ἐξείπω, κυάμους μᾶλλον πατῆσαι.
31.194Dionysios şaşkına döndü; onu zorla götürmelerini, Timykha'ya da işkence yapılmasını buyurdu. Çünkü bir kadın olduğu, hamile olduğu ve kocasından ayrı düştüğü için işkence korkusuyla bunu kolayca söyleyeceğini düşünüyordu. Ama o soylu kadın dilini dişleriyle ısırıp kopardı ve tiranın yüzüne tükürdü. Böylece kadın yanı işkenceye yenilip gizli tutulan şeylerden birini açığa vurmaya zorlansa bile, bu işe yarayacak organı kendisinin kesip attığını gösterdi. Dışarıdan gelen dostluklara, krallardan gelse bile, işte bu kadar zor yanaşırlardı.
καταπλαγέντος δὲ τοῦ Διονυσίου καὶ μεταστῆσαι κελεύσαντος αὐτὸν σὺν βίᾳ, βασάνους δὲ ἐπιφέρειν τῇ Τιμύχᾳ προστάττοντος· ἐνόμιζε γὰρ ἅτε γυναῖκά τε οὖσαν καὶ ἔπογκον ἐρήμην τε τοῦ ἀνδρός, ῥᾳδίως τοῦτο ἐκλαλήσειν φόβῳ τῶν βασάνων· ἡ γενναία συμβρύξασα ἐπὶ τῆς γλώσσης τοὺς ὀδόντας καὶ ἀποκόψασα αὐτὴν προσέπτυσε τῷ τυράννῳ, ἐμφαίνουσα ὅτι, εἰ καὶ ὑπὸ τῶν βασάνων τὸ θῆλυ αὐτῆς νικηθὲν συναναγκασθείη τῶν ἐχεμυθουμένων τι ἀνακαλύψαι, τὸ μὴν ὑπηρετῆσον ἐκποδὼν ὑπ’αὐτῆς περικέκοπται. οὕτως δυσσυγκάθετοι πρὸς τὰς ἐξωτερικὰς φιλίας ἦσαν, εἰ καὶ βασιλικαὶ τυγχάνοιεν.
31.195Sessizlikle ilgili öğütler de bunlara benzerdi ve itidal alıştırmasına yönelikti; çünkü kendine hâkim olmanın bütün biçimleri arasında en zoru dili tutmaktır. Krotonluları cariyelerle kurulan, kurbanla kutsanmamış ve gayrimeşru birliktelikten uzak durmaya ikna etmesi de aynı aretēye aittir; müzik yoluyla yaptığı düzeltme de öyle: Aşkla çılgına dönmüş delikanlıyı itidale getirmesi bu yolla olmuştu. Küstahlıktan uzaklaştıran öğüt de aynı aretēye girer.
παραπλήσια δὲ τούτοις καὶ τὰ περὶ τῆς σιωπῆς ἦν παραγγέλματα, φέροντα εἰς σωφροσύνης ἄσκησιν· πάντων γὰρ χαλεπώτατόν ἐστιν ἐγκρατευμάτων τὸ γλώσσης κρατεῖν. τῆς αὐτῆς δὲ ἀρετῆς ἐστι καὶ τὸ πεῖσαι Κροτωνιάτας ἀπέχεσθαι τῆς ἀθύτου καὶ νόθης πρὸς τὰς παλλακίδας συνουσίας, καὶ ἔτι ἡ διὰ τῆς μουσικῆς ἐπανόρθωσις, δι’ ἧς καὶ τὸ οἰστρημένον μειράκιον ὑπὸ τοῦ ἔρωτος εἰς σωφροσύνην μετέστησε. καὶ ἡ τῆς ὕβρεως δὲ ἀπάγουσα παραίνεσις εἰς τὴν αὐτὴν ἀρετὴν ἀνήκει.
31.196Pythagoras, Pythagorasçılara kendi örnek olduğu şu alışkanlıkları da aktardı: Bedenlerinin hep aynı durumda kalmasına, kâh zayıf kâh şişman olmamasına dikkat ederlerdi; çünkü bunu düzensiz bir hayatın belirtisi sayarlardı. Aynı şekilde ruh hâlleri de kâh neşeli kâh kederli olmaz, hep aynı düzeyde, sakin bir sevinç içinde kalırdı. Öfkeyi, kederi ve karışıklığı kendilerinden uzaklaştırırlardı. Şöyle bir öğütleri vardı: Nousu olanlar için insanın başına gelebilecek hiçbir şey beklenmedik olmamalıdır; kendi ellerinde olmayan her şeyi beklemeleri gerekir. Eğer bir gün öfke, acı ya da buna benzer bir şey başlarına gelirse aradan çekilir, her biri kendi başına kalıp o hâli sindirmeye ve iyileştirmeye çalışırdı.
καὶ ταῦτα δὲ παρέδωκε τοῖς Πυθαγορείοις Πυθαγόρας, ὧν αἴτιος αὐτὸς ἦν. προσεῖχον γὰρ οὗτοι, τὰ σώματα ὡς ἂν ἐπὶ τῶν αὐτῶν διακέηται, καὶ μὴ ᾖ ὁτὲ μὲν ῥικνά, ὁτὲ δὲ πολύσαρκα· ἀνωμάλου γὰρ βίου (τοῦτο) ᾢοντο εἶναι δεῖγμα. ἀλλὰ ὡσαύτως καὶ κατὰ τὴν διάνοιαν οὐχ ὁτὲ μὲν ἱλαροί, ὁτὲ δὲ κατηφεῖς, ἀλλὰ ἐφ’ ὁμαλοῦ πράως χαίροντες. διεκρούοντο δὲ ὀργάς, ἀθυμίας, ταραχάς, καὶ ἦν αὐτοῖς παράγγελμα ὡς οὐδὲν δεῖ τῶν ἀνθρωπίνων συμπτωμάτων ἀπροσδόκητον εἶναι παρὰ τοῖς νοῦν ἔχουσιν, ἀλλὰ πάντα προσδοκᾶν ὧν μὴ τυγχάνουσιν αὐτοὶ κύριοι ὄντες. εἰ δέ ποτε αὐτοῖς συμβαίη ἢ ὀργὴ ἢ λύπη ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον, ἐκποδὼν ἀπηλλάττοντο καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἕκαστος γενόμενος ἐπειρᾶτο καταπέττειν τε καὶ ἰατρεύειν τὸ πάθος.
31.197Pythagorasçılar hakkında şu da söylenir: Hiçbiri öfkenin etkisindeyken ne bir köleyi cezalandırmış ne de özgür birini azarlamıştır; her biri zihninin yatışmasını beklerdi. Azarlamaya "pedartan" derlerdi; çünkü bunu susarak ve sakin durarak ertelerlerdi. Nitekim Spintharos, Tarentumlu Arkhytas hakkında sık sık şunu anlatırdı: Arkhytas, şehrin Messapioslara karşı yaptığı seferden yeni dönmüştü; bir süre sonra tarlasına gitti. Kâhyasının ve öbür kölelerin tarım işlerine gereken özeni göstermediklerini, tersine büyük bir ihmal içinde olduklarını görünce, o adamın öfkelenebileceği kadar öfkelenip kızdı ve, anlaşıldığına göre, kölelere şöyle dedi: "Şanslısınız ki size öfkeliyim; yoksa bu kadar büyük suç işlemişken asla cezasız kalmazdınız."
λέγεται δὲ καὶ τάδε περὶ τῶν Πυθαγορείων, ὡς οὔτε οἰκέτην ἐκόλασεν οὐθεὶς αὐτῶν ὑπὸ ὀργῆς ἐχόμενος οὔτε τῶν ἐλευθέρων ἐνουθέτησέ τινα, ἀλλὰ ἀνέμενεν ἕκαστος τὴν τῆς διανοίας ἀποκατάστασιν. ἐκάλουν δὲ τὸ νουθετεῖν πεδαρτᾶν· ἐποιοῦντο γὰρ τὴν ἀναβολὴν σιωπῇ χρώμενοι καὶ ἡσυχίᾳ. Σπίνθαρος γοῦν διηγεῖτο πολλάκις περὶ Ἀρχύτου (τοῦ) Ταραντίνου ὅτι διὰ χρόνου τινὸς εἰς ἀγρὸν ἀφικόμενος, ἐκ στρατείας νεωστὶ παραγεγονώς, ἣν ἐστρατεύσατο ἡ πόλις εἰς Μεσσαπίους, ὡς εἶδε τόν τε ἐπίτροπον καὶ τοὺς ἄλλους οἰκέτας οὐκ εὖ τῶν περὶ τὴν γεωργίαν ἐπιμέλειαν πεποιημένους, ἀλλὰ μεγάλῃ τινὶ κεχρημένους ὀλιγωρίας ὑπερβολῇ, ὀργισθείς τε καὶ ἀγανακτήσας οὕτως ὡς ἂν ἐκεῖνος, εἶπεν, ὡς ἔοικε, πρὸς τοὺς οἰκέτας ὅτι εὐτυχοῦσιν, ὅτι αὐτοῖς ὤργισται· εἰ γὰρ μὴ τοῦτο συμβεβηκὸς ἦν, οὐκ ἄν ποτε αὐτοὺς ἀθῴους γενέσθαι τηλικαῦτα ἡμαρτηκότας.
31.198Spintharos, Kleinias hakkında da benzer şeyler anlatıldığını söylerdi: O da bütün azarlamaları ve cezaları zihni yatışıncaya kadar ertelermiş. Bu adamlar ağıttan, gözyaşından ve bu türden her şeyden uzak dururdu. Ne kazanç ne arzu ne öfke ne şöhret düşkünlüğü ne de bu türden başka bir şey aralarında anlaşmazlığa sebep olurdu; bütün Pythagorasçılar birbirlerine karşı, iyi bir babanın çocuklarına davranacağı gibi davranırdı.
Her şeyi Pythagoras'a mal etmeleri ve onun adıyla anmaları, buldukları şeylerden —pek seyrek durumlar dışında— kendilerine bir şöhret payı çıkarmamaları da güzeldir; çünkü kendilerine ait yazıları bilinen kişiler pek azdır. Sırları saklamadaki titizlikleri de hayranlık uyandırır:
ἔφη δὲ λέγεσθαι καὶ περὶ Κλεινίου τοιαῦτά τινα· καὶ γὰρ ἐκεῖνον ἀναβάλλεσθαι πάσας νουθετήσεις τε καὶ κολάσεις εἰς τὴν τῆς διανοίας ἀποκατάστασιν. οἴκτων δὲ καὶ δακρύων καὶ πάντων τῶν τοιούτων εἴργεσθαι τοὺς ἄνδρας, οὔτε δὲ κέρδος οὔτε ἐπιθυμίαν οὔτε ὀργὴν οὔτε φιλοτιμίαν οὔτε ἄλλο οὐδὲν τῶν τοιούτων αἴτιον γίνεσθαι διαφορᾶς, ἀλλὰ πάντας τοὺς Πυθαγορείους οὕτως ἔχειν πρὸς ἀλλήλους ὡς ἂν πατὴρ σπουδαῖος πρὸς τέκνα σχοίη. καλὸν δὲ καὶ τὸ πάντα Πυθαγόρᾳ ἀνατιθέναι τε καὶ ἀποκαλεῖν, καὶ μηδεμίαν περιποιεῖσθαι δόξαν ἰδίαν ἀπὸ τῶν εὑρισκομένων, εἰ μή πού τι σπάνιον· πάνυ γὰρ δή τινες εἰσὶν ὀλίγοι ὧν ἴδια γνωρίζεται ὑπομνήματα. θαυμάζεται δὲ καὶ ἡ τῆς φυλακῆς ἀκρίβεια·
31.199O kadar kuşak boyunca Philolaos'un çağından önce kimsenin Pythagorasçı yazılardan herhangi birine rastladığı görülmez. Dillere düşmüş o üç kitabı ilk ortaya çıkaran Philolaos'tur. Söylendiğine göre Philolaos büyük ve ağır bir yoksulluğa düştüğünde Syrakusalı Dion, Platon'un isteği üzerine bu kitapları yüz minaya satın almıştır; Philolaos da Pythagorasçıların soyundan geldiği için kitaplar ona geçmişti.
ἐν γὰρ τοσαύταις γενεαῖς ἐτῶν οὐθεὶς οὐδενὶ φαίνεται τῶν Πυθαγορείων ὑπομνημάτων περιτετευχὼς πρὸ τῆς Φιλολάου ἡλικίας, ἀλλ’ οὗτος πρῶτος ἐξήνεγκε τὰ θρυλούμενα ταῦτα τρία βιβλία, ἃ λέγεται Δίων ὁ Συρακούσιος ἑκατὸν μνῶν πρίασθαι Πλάτωνος κελεύσαντος, εἰς πενίαν τινὰ μεγάλην τε καὶ ἰσχυρὰν ἀφικομένου τοῦ Φιλολάου, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἦν ἀπὸ τῆς συγγενείας τῶν Πυθαγορείων καὶ διὰ τοῦτο μετέλαβε τῶν βιβλίων.
31.200Kanaat hakkında da şunları söylediklerini anlatırlar: Her kanaate ve herkesin kanaatine, özellikle de çoğunluğun kanaatine kulak asmak akılsızlıktır; çünkü doğru düşünmek ve doğru kanaat taşımak az kişiye nasip olur. Bunun bilenlere özgü olduğu açıktır; bilenler ise azdır. Demek ki böyle bir yetinin çoğunluğa yayılmayacağı açıktır. Ama her düşünceyi ve kanaati küçümsemek de akılsızlıktır; çünkü böyle bir tutum takınan kişi cahil ve düzeltilemez biri olup çıkar. Bilmeyen kişinin bilmediği ve epistēmēsine sahip olmadığı şeyleri öğrenmesi, öğrenenin de bilen ve öğretebilen kişinin düşüncesine ve kanaatine kulak vermesi zorunludur;
περὶ δὲ δόξης τάδε φασὶ λέγειν αὐτούς. ἀνόητον μὲν εἶναι τὸ πάσῃ καὶ παντὸς δόξῃ προσέχειν, καὶ μάλιστα τὸ τῇ παρὰ τῶν πολλῶν γινομένῃ· τὸ γὰρ καλῶς ὑπολαμβάνειν τε καὶ δοξάζειν ὀλίγοις ὑπάρχειν. δῆλον γὰρ ὅτι περὶ τοὺς εἰδότας τοῦτο γίνεσθαι· οὗτοι δέ εἰσιν ὀλίγοι. ὥστε δῆλον ὅτι οὐκ ἂν διατείνοι εἰς τοὺς πολλοὺς ἡ τοιαύτη δύναμις. ἀνόητον δ’ εἶναι καὶ πάσης ὑπολήψεώς τε καὶ δόξης καταφρονεῖν· συμβήσεται γὰρ ἀμαθῆ τε καὶ ἀνεπανόρθωτον εἶναι τὸν οὕτω διακείμενον. ἀναγκαῖον δ’ εἶναι τῷ μὲν ἀνεπιστήμονι μανθάνειν ἃ τυγχάνει ἀγνοῶν τε καὶ οὐκ ἐπιστάμενος, τῷ δὲ μανθάνοντι προσέχειν τῇ τοῦ ἐπισταμένου τε καὶ διδάξαι δυναμένου ὑπολήψει τε καὶ δόξῃ,
31.201genel olarak söylemek gerekirse, kurtuluşa erecek gençlerin yaşlıların ve güzel bir hayat yaşamış olanların düşüncelerine ve kanaatlerine kulak vermesi zorunludur. Bütün insan hayatı içinde birbirinden ayrılmış belirli yaş dönemleri vardır —kendileri de böyle söylerlermiş—; bunları birbirine bağlamak sıradan birinin işi değildir. Çünkü insan doğuştan güzel ve doğru biçimde yetiştirilmezse bu dönemler birbirini dışarı iter. Bu yüzden çocuğun yetiştirilmesi güzel, itidalli ve cesur olursa, bundan büyük bir pay delikanlılık çağına aktarılmalıdır; aynı şekilde delikanlının bakımı ve yetiştirilmesi güzel, cesur ve itidalli olursa, bundan büyük bir pay yetişkinlik çağına aktarılmalıdır. Çünkü çoğunluğun başına gelen şey tuhaf ve gülünçtür.
καθόλου δ’ εἰπεῖν, ἀναγκαῖον εἶναι τοὺς σωθησομένους τῶν νέων προσέχειν ταῖς τῶν πρεσβυτέρων τε καὶ καλῶς βεβιωκότων ὑπολήψεσί τε καὶ δόξαις. ἐν δὲ τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ τῷ σύμπαντι εἶναί τινας ἡλικίας ἐνδεδασμένας, οὕτω γὰρ καὶ λέγειν αὐτοὺς φασίν, ἃς οὐκ εἶναι τοῦ τυχόντος πρὸς ἀλλήλας συνεῖραι· ἐκκρούεσθαι γὰρ αὐτὰς ὑπ’ ἀλλήλων, ἐάν τις μὴ καλῶς τε καὶ ὀρθῶς ἄγῃ τὸν ἄνθρωπον ἐκ γενετῆς. δεῖν οὖν τῆς τοῦ παιδὸς ἀγωγῆς καλῆς τε καὶ σώφρονος γινομένης καὶ ἀνδρικῆς πολὺ εἶναι μέρος τὸ παραδιδόμενον εἰς τὴν τοῦ νεανίσκου ἡλικίαν, ὡσαύτως δὲ καὶ τῆς τοῦ νεανίσκου ἐπιμελείας τε καὶ ἀγωγῆς καλῆς τε καὶ ἀνδρικῆς καὶ σώφρονος γινομένης πολὺ εἶναι μέρος (τὸ) παραδιδόμενον εἰς τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἡλικίαν, ἐπείπερ εἴς γε τοὺς πολλοὺς ἄτοπόν τε καὶ γελοῖον εἶναι τὸ συμβαῖνον.
31.202Çocukken düzen içinde ve itidalli olmaları, kaba ve yakışıksız sayılan her şeyden uzak durmaları gerektiği düşünülür; ama delikanlı olunca, en azından çoğunluğun gözünde, canlarının istediğini yapmakta serbest bırakılırlar. Oysa iki türlü kusur da neredeyse bu yaşta birleşir: delikanlılar hem çocukça hem de yetişkince pek çok hata işler. Kısacası ciddiyet ve düzen adına ne varsa ondan kaçmak, oyunun, başıbozukluğun ve çocukça küstahlığın peşine düşmek en çok çocukluk çağına özgüdür; bu yatkınlık oradan bir sonraki yaşa geçer. Güçlü arzular ise, aynı şekilde hırslar ve zorlu, çalkantılı türden olan öteki bütün dürtüler ve yatkınlıklar, yetişkinlik çağından delikanlılık çağına iner. Bu yüzden bütün yaşlar içinde en çok özeni bu yaş ister.
παῖδας μὲν γὰρ ὄντας οἴεσθαι δεῖν εὐτακτεῖν τε καὶ σωφρονεῖν καὶ ἀπέχεσθαι πάντων τῶν φορτικῶν τε καὶ ἀσχημόνων εἶναι δοκούντων, νεανίσκους δὲ γενομένους ἀφεῖσθαι παρά γε δὴ τοῖς πολλοῖς ποιεῖν ὅ τι ἂν βούλωνται. συρρεῖν δὲ σχεδὸν εἰς ταύτην τὴν ἡλικίαν ἀμφότερα τὰ γένη τῶν ἁμαρτημάτων· καὶ γὰρ παιδαριώδη πολλὰ καὶ ἀνδρώδη τοὺς νεανίσκους ἁμαρτάνειν. τὸ μὲν γὰρ φεύγειν ἅπαν τὸ τῆς σπουδῆς τε καὶ τάξεως γένος, ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν, διώκειν δὲ τὸ τῆς παιγνίας τε καὶ ἀκολασίας καὶ ὕβρεως τῆς παιδικῆς εἶδος, τῆς τοῦ παιδὸς ἡλικίας οἰκειότατον εἶναι· ἐκ ταύτης οὖν εἰς τὴν ἐχομένην ἡλικίαν ἀφικνεῖσθαι τὴν τοιαύτην διάθεσιν. τὸ δὲ τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν ἰσχυρῶν, ὡσαύτως δὲ καὶ τὸ τῶν φιλοτιμιῶν γένος, ὁμοίως δὲ καὶ τὰς λοιπὰς ὁρμάς τε καὶ διαθέσεις, ὅσαι τυγχάνουσιν οὖσαι τοῦ χαλεποῦ τε καὶ θορυβώδους γένους, ἐκ τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἡλικίας εἰς τὴν τῶν νεανίσκων ἀφικνεῖσθαι. διόπερ πασῶν δεῖσθαι τῶν ἡλικιῶν ταύτην πλείστης ἐπιμελείας.
31.203Genel olarak söylemek gerekirse, insanın hiçbir zaman dilediğini yapmasına izin verilmemeli; her zaman bir gözetim, kanuna uygun ve yakışır bir yönetim bulunmalı ve her vatandaş ona boyun eğmelidir. Çünkü kendi hâline bırakılıp ihmal edilen canlı çabucak kötülüğe ve bayağılığa sapar. Sık sık şu soruyu sorup üzerinde düşünürlermiş: Çocukları yemeklerini düzenli ve ölçülü yemeye neden alıştırıyoruz; düzenle ölçüyü onlara neden güzel, bunların zıddı olan düzensizlikle ölçüsüzlüğü neden çirkin diye gösteriyoruz [nitekim ayyaş da obur da büyük bir ayıplanma içindedir]? Bunların hiçbiri yetişkinlik çağına vardığımızda işe yaramayacaksa, çocukluktan itibaren böyle bir düzene alıştırmak boşunadır. Öteki alışkanlıklar için de aynı şey söylenebilir.
καθόλου δ’ εἰπεῖν, οὐδέποτε τὸν ἄνθρωπον ἐατέον εἶναι ποιεῖν ὅ τι ἂν βούληται, ἀλλ’ ἀεί τινα ἐπιστατείαν ὑπάρχειν δεῖν καὶ ἀρχὴν νόμιμόν τε καὶ εὐσχήμονα, ἧς ὑπήκοος ἔσται ἕκαστος τῶν πολιτῶν. ταχέως γὰρ ἐξίστασθαι τὸ ζῷον ἐαθέν τε καὶ ὀλιγωρηθὲν εἰς κακίαν τε καὶ φαυλότητα. ἐρωτᾶν τε καὶ διαπορεῖν πολλάκις αὐτοὺς ἔφασαν, τίνος ἕνεκα τοὺς παῖδας συνεθίζομεν προσφέρεσθαι τὴν τροφὴν τε ταγμένως τε καὶ συμμέτρως, καὶ τὴν μὲν τάξιν καὶ τὴν συμμετρίαν ἀποφαίνομεν αὐτοῖς καλά, τὰ δὲ τούτων ἐναντία, τήν τε ἀταξίαν καὶ τὴν ἀσυμμετρίαν, αἰσχρά [ὃ καὶ ἔστιν ὅ τε οἰνόφλυξ καὶ ἄπληστος ἐν μεγάλῳ ὀνείδει κείμενος]. εἰ γὰρ μηδὲν τούτων ἐστὶ χρήσιμον εἰς τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἡλικίαν ἀφικνουμένων ἡμῶν, μάταιον εἶναι τὸ συνεθίζειν παῖδας ὄντας τῇ τοιαύτῃ τάξει. τὸν αὐτὸν δὲ λόγον εἶναι καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐθῶν.
31.204Oysa insanların terbiye ettiği öteki hayvanlarda böyle bir şey görülmez: köpek yavrusu da tay da daha en baştan, büyüyüp olgunlaştıklarında yapmaları gerekecek şeylere alıştırılır ve bunları öğrenir. Pythagorasçıların, kendileriyle karşılaşan ve aralarına katılan herkese genel olarak, sakınılması gereken her şeyden çok hazdan sakınmalarını öğütlediklerini söylerler; çünkü hiçbir şey bizi bu hâl kadar yanıltmaz ve hataya sürüklemez. Anlaşılan genel olarak, hiçbir zaman hazzı hedefleyerek bir şey yapmamak gerektiğinde ısrar ederlermiş; çünkü bu hedef çoğu zaman hem yakışıksız hem de zararlıdır. Yapılması gereken şey, en başta güzel ve yakışık olana, ikinci olarak da yararlı ve faydalı olana bakılarak yapılmalıdır; bunları ayırt etmek de sıradan olmayan bir muhakeme ister.
οὐκ οὖν ἐπί γε τῶν λοιπῶν ζῴων τοῦτο ὁρᾶσθαι συμβαῖνον, ὅσα ὑπ’ ἀνθρώπων παιδεύεται, ἀλλ’ εὐθύς ἐξ ἀρχῆς τόν τε σκύλακα καὶ τὸν πῶλον ταῦτα συνεθίζεσθαί τε καὶ μανθάνειν ἃ δεήσει πράττειν αὐτοὺς τελεωθέντας. καθόλου δὲ τοὺς Πυθαγορείους ἔφασαν παρακελεύεσθαι τοῖς ἐντυγχάνουσί τε καὶ ἀφικνουμένοις εἰς συνήθειαν, εὐλαβεῖσθαι τὴν ἡδονὴν εἴπερ τι καὶ ἄλλο τῶν εὐλαβείας δεομένων· οὐθὲν γὰρ οὕτω σφάλλειν ἡμᾶς οὐδ’ ἐμβάλλειν εἰς ἁμαρτίαν ὡς τοῦτο τὸ πάθος. καθόλου δέ, ὡς ἔοικε, διετείνοντο μηδέποτε μηδὲν πράττειν ἡδονῆς στοχαζομένους· καὶ γὰρ ἀσχήμονα καὶ βλαβερὸν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῦτον εἶναι τὸν σκοπόν· ἀλλὰ μάλιστα μὲν πρὸς τὸ καλόν τε καὶ εὔσχημον βλέποντες πράττειν ὃ ἂν ᾖ πρακτέον, δεύτερον δὲ πρὸς τὸ συμφέρον τε καὶ ὠφέλιμον, δεῖσθαί τε ταῦτα κρίσεως οὐ τῆς τυχούσης.
31.205Bedensel diye adlandırılan arzu hakkında o adamların şunları söylediğini anlatırlar. Arzunun kendisi psykhēnin bir yönelişi, bir dürtüsü ve isteğidir: ya bir şeyle dolmaya, ya bazı şeylerin varlığına, ya hissetmeye ya da hisseder bir hâlde olmaya yönelir. Bunların zıtları da arzulanır: boşalmak, bazı şeylerin yokluğu ve bazı şeyleri hissetmemek gibi. Bu hâl çok çeşitlidir ve insana ait hâllerin neredeyse en çok biçimlisidir. İnsan arzularının çoğu sonradan edinilmiştir ve bizzat insanların kendi eseridir; bu yüzden bu hâl en büyük özeni, gözetimi ve sıradan olmayan bir beden eğitimini gerektirir. Çünkü beden boşaldığında yiyecek arzulamak tabiidir, yeniden dolduğunda gereken boşalmayı arzulamak da tabiidir; ama gereğinden fazla incelikli bir yemeği, gereğinden incelikli ve gösterişli bir elbiseyi ve yatağı, ya da gereğinden incelikli, pahalı ve süslü bir evi arzulamak sonradan edinilmiştir. Kap kacak, içki kapları, hizmetkârlar ve yemek için beslenen hayvanlar hakkında da aynı şey söylenebilir.
περὶ δὲ τῆς σωματικῆς ὀνομαζομένης ἐπιθυμίας τοιαῦτα λέγειν ἔφασαν τοὺς ἄνδρας ἐκείνους. αὐτὴν μὲν τὴν ἐπιθυμίαν ἐπιφοράν τινα εἶναι τῆς ψυχῆς καὶ ὁρμὴν καὶ ὄρεξιν ἤτοι πληρώσεώς τινος ἢ παρουσίας τινῶν αἰσθήσεως ἢ διαθέσεως αἰσθητικῆς. γίνεσθαι δὲ καὶ τῶν ἐναντίων ἐπιθυμίαν, οἷον κενώσεώς τε καὶ ἀπουσίας καὶ τοῦ μὴ αἰσθάνεσθαι ἐνίων. ποικίλον δ’ εἶναι τὸ πάθος τοῦτο καὶ σχεδὸν τῶν περὶ ἄνθρωπον πολυειδέστατον. εἶναι δὲ τὰς πολλὰς τῶν ἀνθρωπίνων ἐπιθυμιῶν ἐπικτήτους τε καὶ κατεσκευασμένας ὑπ’ αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων, διὸ δὴ καὶ πλείστης ἐπιμελείας δεῖσθαι τὸ πάθος τοῦτο καὶ φυλακῆς τε καὶ σωμασκίας οὐ τῆς τυχούσης. τὸ μὲν γὰρ κενωθέντος τοῦ σώματος τῆς τροφῆς ἐπιθυμεῖν φυσικὸν εἶναι, καὶ τὸ πάλιν ἀναπληρωθέντος κενώσεως ἐπιθυμεῖν τῆς προσηκούσης φυσικὸν καὶ τοῦτ’ εἶναι· τὸ δὲ ἐπιθυμεῖν περιέργου τροφῆς ἢ περιέργου τε καὶ τρυφερᾶς ἐσθῆτός τε καὶ στρωμνῆς ἢ περιέργου τε καὶ πολυτελοῦς καὶ ποικίλης οἰκήσεως ἐπίκτητον εἶναι. τὸν αὐτὸν δὴ λόγον εἶναι καὶ περὶ σκευῶν τε καὶ ποτηρίων καὶ διακόνων καὶ θρεμμάτων τῶν εἰς τροφὴν ἀνηκόντων.
31.206Genel olarak insana ait hâller içinde hiçbir yerde durmayıp sonsuza dek ilerleyen hâl, neredeyse en çok budur. Bu yüzden daha gençlikten itibaren yetişen nesille ilgilenmek gerekir ki gerekeni arzulasınlar, boş ve gereksiz arzulardan uzak dursunlar; bu tür isteklerden arınmış ve onlarla sarsılmayan kimseler olarak hem küçümsenmeyi hak eden şeyleri hem de arzularına bağlanıp kalmış olanları küçümsesinler. Boş, zararlı, gereksiz ve küstah arzuları en iyi, iktidar içinde yaşayanlarda ortaya çıkanlara bakarak anlamak mümkündür; çünkü böylelerinin çocuklarının, erkeklerinin ve kadınlarının psykhēsinin yönelmeyeceği kadar akıl almaz hiçbir şey yoktur.
καθόλου δὲ τῶν περὶ ἄνθρωπον παθῶν σχεδὸν τοῦτο μάλιστα τοιοῦτον εἶναι οἷον μηδαμοῦ ἵστασθαι, ἀλλὰ προάγειν εἰς ἄπειρον. διόπερ εὐθὺς ἐκ νεότητος ἐπιμελητέον εἶναι τῶν ἀναφυομένων, ὅπως ἐπιθυμήσουσι μὲν ὧν δεῖ, ἀφέξονται δὲ τῶν ματαίων τε καὶ περιέργων ἐπιθυμιῶν, ἀτάρακτοί τε καὶ καθαροὶ τῶν τοιούτων ὀρέξεων ὄντες καὶ καταφρονοῦντες αὐτῶν τε τῶν ἀξιοκαταφρονήτων καὶ τῶν ἐνδεδεμένων ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις. μάλιστα δ’ εἶναι κατανοῆσαι τάς τε ματαίους καὶ τὰς βλαβερὰς καὶ τὰς περιέργους καὶ τὰς ὑβριστικὰς τῶν ἐπιθυμιῶν παρὰ τῶν ἐν ἐξουσίαις ἀναστρεφομένων γινομένας· οὐδὲν γὰρ οὕτως ἄτοπον εἶναι ἐφ’ ὃ τὴν ψυχὴν οὐχ ὁρμᾶν τῶν τοιούτων παίδων τε καὶ ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν.
31.207Genel olarak insan soyu, arzularının çokluğu bakımından en çeşitli soydur. Bunun açık bir işareti, yiyip içtiği şeylerin çeşitliliğidir: insan soyunun faydalandığı meyveler de kökler de sayısızdır; üstelik her türlü eti yer ve karada, havada ya da suda yaşayan canlılardan hangisini tatmadığını bulmak zordur. Bunlar için her türlü pişirme yolu ve her çeşit tat karışımı icat etmiştir; bu yüzden insan türünün psykhēsinin hareketi bakımından çılgınca ve çok biçimli olması şaşılacak şey değildir.
καθόλου δὲ ποικιλώτατον εἶναι τὸ ἀνθρώπινον γένος κατὰ τὸ τῶν ἐπιθυμιῶν πλῆθος. σημεῖον δὲ ἐναργὲς εἶναι τὴν τῶν προσφερομένων ποικιλίαν· ἀπέραντον μὲν γάρ τι πλῆθος εἶναι καρπῶν, ἀπέραντον δὲ ῥιζῶν, ᾧ χρῆται τὸ ἀνθρώπινον γένος· ἔτι δὲ σαρκοφαγία παντοδαπῇ χρῆσθαι, καὶ ἔργον εἶναι εὑρεῖν τίνος οὐ γεύεται τῶν τε χερσαίων καὶ τῶν πτηνῶν καὶ τῶν ἐνύδρων ζῴων. καὶ δὴ σκευασίας παντοδαπὰς περὶ ταῦτα μεμηχανῆσθαι καὶ χυμῶν παντοίας μίξεις· ὅθεν εἰκότως μανικόν τε καὶ πολύμορφον εἶναι κατὰ τὴν τῆς ψυχῆς κίνησιν τὸ ἀνθρώπινον φῦλον.
31.208Çünkü yenip içilen her şey kendine özgü bir yatkınlığın sebebi olur. Ama insanlar ancak hemen büyük bir değişikliğe yol açanları fark eder; şarabın, çok içildiğinde bir noktaya kadar insanı neşelendirdiğini, sonra çılgına çevirip yakışıksız hâle soktuğunu görürler; böyle bir güç göstermeyenlerin etkisini ise bilmezler. Oysa alınan her şey kendine özgü bir yatkınlığın sebebidir. Bu yüzden beslenmede hangi şeylerden ve ne kadar yararlanılacağını kavrayıp görebilmek büyük bir bilgelik işidir. Bu epistēmē başlangıçta Apollon ile Paian'a, sonra da Asklepios ve onun çevresine aitmiş.
ἕκαστον γὰρ δὴ τῶν προσφερομένων ἰδίου τινὸς διαθέσεως αἴτιον γίνεσθαι. ἀλλὰ τοὺς ἀνθρώπους τὰ μὲν παραχρῆμα μεγάλης ἀλλοιώσεως αἴτια γινόμενα συνορᾶν, οἷον καὶ τὸν οἶνον, ὅτι πλείων προσενεχθεὶς μέχρι μέν τινος ἱλαρωτέρους ποιεῖ, ἔπειτα μανικωτέρους καὶ ἀσχημονεστέρους· τὰ δὲ μὴ τοιαύτην ἐνδεικνύμενα δύναμιν ἀγνοεῖν. γίνεσθαι δὲ πᾶν τὸ προσενεχθὲν αἴτιόν τινος ἰδίου διαθέσεως. διὸ δὴ καὶ μεγάλης σοφίας τὸ κατανοῆσαί τε καὶ συνιδεῖν ποίοις τε καὶ πόσοις δεῖ χρῆσθαι πρὸς τὴν τροφήν. εἶναι δὲ ταύτην τὴν ἐπιστήμην τὸ μὲν ἐξ ἀρχῆς Ἀπόλλωνός τε καὶ Παιῶνος, ὕστερον δὲ τῶν περὶ Ἀσκληπιόν.
31.209Doğurma hakkında da şunları söylediklerini anlatırlar. Genel olarak "erkenci" denen şeyden sakınmak gerektiğini düşünürlermiş; çünkü ne bitkilerin ne de hayvanların erkencileri iyi ürün verir; meyve vermeden önce bir süre geçmelidir ki tohumlar ve meyveler güçlenmiş ve olgunluğa ermiş bedenlerden çıksın. Bu yüzden oğlanları da kızları da uygun zahmetler, idmanlar ve dayanıklılık sınamaları içinde yetiştirmeli, onlara çalışkan, itidalli ve dayanıklı bir hayata yakışan yiyecekler vermelidir. İnsan hayatında geç öğrenmenin daha iyi olduğu bunun gibi pek çok şey vardır; cinsel ilişki de bunlardandır.
περὶ δὲ γεννήσεως τάδε λέγειν αὐτοὺς ἔφασαν. καθόλου μὲν [ᾤοντο] δεῖν φυλάττεσθαι τὸ καλούμενον προφερές· οὔτε γὰρ τῶν φυτῶν τὰ προφερῆ οὔτε τῶν ζῴων εὔκαρπα γίνεσθαι, (ἀλλὰ δεῖν ἐγγενέσθαι) τινὰ χρόνον πρὸ τῆς καρποφορίας, ὅπως ἐξ ἰσχυόντων τε καὶ τετελειωμένων τῶν σωμάτων τὰ σπέρματα καὶ οἱ καρποὶ γίνωνται. δεῖν οὖν τούς τε παῖδας καὶ τὰς παρθένους ἐν πόνοις τε καὶ γυμνασίοις καὶ καρτερίαις ταῖς προσηκούσαις τρέφειν, τροφὴν προσφέροντας τὴν ἁρμόττουσαν φιλοπόνῳ τε καὶ σώφρονι καὶ καρτερικῷ βίῳ. πολλὰ δὲ τῶν κατὰ τὸν ἀνθρώπινον βίον τοιαῦτα εἶναι ἐν οἷς βέλτιόν ἐστιν ἡ ὀψιμαθία, ὧν εἶναι καὶ τὴν τῶν ἀφροδισίων χρείαν.
31.210Öyleyse çocuk, yirmi yaşından önce böyle bir birleşme aramayacak biçimde yetiştirilmelidir. Bu yaşa vardığında da cinsel ilişkiye seyrek başvurmalıdır. Bu da sağlam bir beden yapısı değerli ve güzel sayılırsa olur; çünkü nefsine hâkim olamama ile sağlam beden yapısı aynı insanda pek bir arada bulunmaz. Yunan şehirlerinde öteden beri var olan âdetlerden şunları da övdüklerini söylerler: ne anneyle ne kızla ne de kız kardeşle birleşmemek, ne tapınakta ne de açıkta birleşmemek; çünkü bu işe olabildiğince çok engel konması güzel ve yararlıdır. Anlaşılan o adamlar, tabiata aykırı ve küstahlıkla yapılan birleşmelerin ortadan kaldırılması, tabiata uygun ve itidalle yapılanlardan da yalnız itidalli ve kanuna uygun biçimde çocuk yapmak için olanların bırakılması gerektiğini düşünüyorlardı.
δεῖν οὖν τὸν παῖδα οὕτως ἄγεσθαι ὥστε μὴ ζητεῖν ἐντὸς τῶν εἴκοσιν ἐτῶν τὴν τοιαύτην συνουσίαν. ὅταν δ’ εἰς τοῦτο ἀφίκηται, σπανίοις εἶναι χρηστέον τοῖς ἀφροδισίοις· ἔσεσθαι δὲ τοῦτο, ἐὰν τίμιόν τε καὶ καλὸν εἶναι νομίζηται ἡ εὐεξία· ἀκρασίαν γὰρ ἅμα καὶ εὐεξίαν οὐ πάνυ γίνεσθαι περὶ τὸν αὐτόν. ἐπαινεῖσθαι δ’ αὐτοῖς ἔφασαν καὶ τὰ τοιάδε τῶν προϋπαρχόντων νομίμων ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς πόλεσι, τὸ μήτε μητράσι συγγίνεσθαι μήτε θυγατρὶ μήτ’ ἀδελφῇ, μήτ’ ἐν ἱερῷ μήτ’ ἐν τῷ φανερῷ· καλόν τε γὰρ εἶναι καὶ σύμφορον τὸ ὡς πλεῖστα γίνεσθαι κωλύματα τῆς ἐνεργείας ταύτης. ὑπελάμβανον δ’, ὡς ἔοικεν, ἐκεῖνοι οἱ ἄνδρες περιαιρεῖν μὲν δεῖν τάς τε παρὰ φύσιν γεννήσεις καὶ τὰς μεθ’ ὕβρεως γιγνομένας, καταλιμπάνειν δὲ τῶν κατὰ φύσιν τε καὶ μετὰ σωφροσύνης γινομένων τὰς ἐπὶ τεκνοποιίᾳ σώφρονί τε καὶ νομίμῳ γινομένας.
31.211Çocuk yapanların, doğacak çocuklarını çok önceden düşünmeleri gerektiğine inanırlardı. Bunun ilk ve en büyük adımı, kişinin çocuk yapmaya itidalli ve sağlıklı yaşamış ve öyle yaşayan biri olarak yaklaşmasıdır: ne vakitsiz yemekle dolmuş olmalı ne de bedenin melekelerini kötüleştiren şeyler yemiş olmalıdır; sarhoş olmaktan ise hepsinden çok uzak durmalıdır. Çünkü bayağı, uyumsuz ve çalkantılı bir mizaçtan kötü tohumların meydana geldiğine inanırlardı.
ὑπελάμβανον δὲ δεῖν πολλὴν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τοὺς τεκνοποιουμένους τῶν ἐσομένων ἐκγόνων. πρώτην μὲν οὖν εἶναι καὶ μεγίστην πρόνοιαν τὸ προσάγειν αὑτὸν πρὸς τὴν τεκνοποιίαν σωφρόνως τε καὶ ὑγιεινῶς βεβιωκότα τε καὶ ζῶντα καὶ μήτε πληρώσει χρώμενον τροφῆς ἀκαίρως μήτε προσφερόμενον τοιαῦτα ἀφ’ ὧν χείρους αἱ τῶν σωμάτων ἕξεις γίνονται, μήτι δὴ μεθύοντά γε, ἀλλ’ ἥκιστα πάντων· ᾤοντο γὰρ ἐκ φαύλης τε καὶ ἀσυμφώνου καὶ ταραχώδους κράσεως μοχθηρὰ γίνεσθαι τὰ σπέρματα.
31.212Genel olarak, bir canlıya hayat verecek, onu oluşa ve ousia'ya getirecek kişinin, doğacak olanın varlığa ve hayata gelişi olabildiğince güzel olsun diye bütün ciddiyetiyle önceden düşünmemesini tamamen gevşek ve düşüncesiz birinin işi sayarlardı. Oysa köpek meraklıları, yavrular uygun hayvanlardan, uygun zamanda ve uygun durumdayken doğsun da iyi huylu olsun diye köpek yetiştirmeye bütün ciddiyetleriyle özen gösterirler; kuş meraklıları da öyle yapar.
καθόλου δὲ παντελῶς ᾤοντο ῥᾳθύμου τινὸς εἶναι καὶ ἀπροσκέπτου τὸν μέλλοντα ζωοποιεῖν καὶ ἄγειν τινὰ τοῦτον εἰς γένεσίν τε καὶ οὐσίαν μὴ μετὰ πάσης σπουδῆς προορᾶν ὅπως ἔσται ὡς χαριεστάτη τῶν γινομένων ἡ εἰς τὸ εἶναί τε καὶ ζῆν ἄφιξις, ἀλλὰ τοὺς μὲν φιλόκυνας μετὰ πάσης σπουδῆς ἐπιμελεῖσθαι τῆς σκυλακείας ὅπως ἐξ ὧν δεῖ καὶ ὅτε δεῖ καὶ ὡς δεῖ διακειμένων προσηνῆ γίνηται τὰ σκυλάκια, ὡσαύτως δὲ καὶ τοὺς φιλόρνιθας,
31.213Soylu hayvanlarla uğraşan öteki meraklıların da bu hayvanların doğumu gelişigüzel olmasın diye her çabayı gösterdikleri açıktır. İnsanlarsa kendi çocuklarını hiç hesaba katmaz; gelişigüzel, nasıl denk gelirse öyle, her şeyi el yordamıyla yaparak çocuk doğurur, sonra da onları tam bir umursamazlıkla besleyip yetiştirirler. İnsanların çoğunun kötülüğünün ve bayağılığının en güçlü ve en açık sebebi budur; çünkü çoğunluk çocuğu sürü hayvanları gibi gelişigüzel yapar. İtidal konusunda o adamlar arasında sözle ve fiille uygulanan öğütler ve âdetler bunlardı; bu buyrukları, Pythia'dan çıkmış kehanetler gibi, ta başından Pythagoras'ın kendisinden almışlardı.
δῆλον δ’ ὅτι καὶ τοὺς λοιποὺς τῶν ἐσπουδακότων περὶ τὰ γενναῖα τῶν ζῴων πᾶσαν ποιεῖσθαι σπουδὴν [περὶ] τοῦ μὴ εἰκῆ γίνεσθαι τὰς γεννήσεις αὐτῶν· τοὺς δ’ ἀνθρώπους μηδένα λόγον ποιεῖσθαι τῶν ἰδίων ἐκγόνων, ἀλλ’ ἅμα γεννᾶν εἰκῆ τε καὶ ὡς ἔτυχε σχεδιάζοντας πάντα τρόπον καὶ μετὰ ταῦτα τρέφειν τε καὶ παιδεύειν μετὰ πάσης ὀλιγωρίας. ταύτην γὰρ εἶναι τὴν ἰσχυροτάτην τε καὶ σαφεστάτην αἰτίαν τῆς τῶν πολλῶν ἀνθρώπων κακίας τε καὶ φαυλότητος· βοσκηματώδη γὰρ καὶ εἰκαίαν τινὰ γίνεσθαι τὴν τεκνοποιίαν παρὰ τοῖς πολλοῖς. τοιαῦτα τὰ ὑφηγήματα καὶ ἐπιτηδεύματα παρὰ τοῖς ἀνδράσιν ἐκείνοις διὰ λόγων τε καὶ ἔργων ἠσκεῖτο περὶ σωφροσύνης, ἄνωθεν παρειληφόσιν αὐτοῖς τὰ παραγγέλματα ὥσπερ τινὰ πυθόχρηστα λόγια παρ’ αὐτοῦ Πυθαγόρου.