Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine
21. Bölüm
21.95xBundan sonra arkadaşlarına günün tamamı için öğrettiği uğraşları anlatacağım. Onun yol gösterdiği kişiler, onun yönlendirmesine uyarak şöyle yaşarlardı.
Περὶ δὲ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἃ παρέδωκε δι’ ὅλης ἡμέρας τοῖς ἑταίροις, μετὰ τοῦτο φράσω. κατὰ γὰρ τὴν ὑφήγησιν αὐτοῦ ὧδε ἔπρασσον οἱ ὑπ’ αὐτοῦ ὁδηγούμενοι.
21.96Bu adamlar sabah yürüyüşlerini yalnız başlarına yaparlardı; hem de huzurun ve sükûnetin kararınca bulunduğu, tapınakların, korulukların ve gönle ferahlık veren başka şeylerin olduğu yerlere giderlerdi. Çünkü kendi psykhēlerini yatıştırıp düşüncelerini düzene sokmadan önce kimseyle görüşmemek gerektiğine inanırlardı; düşünceyi yatıştırmaya da böyle bir sükûnetin uygun düştüğünü düşünürlerdi. Kalkar kalkmaz kalabalıkların arasına dalmanın insanın içini karıştırdığı kanısındaydılar. Bu yüzden bütün Pythagorasçılar hep en kutsal havası olan yerleri seçerlerdi. Sabah yürüyüşünden sonra birbirleriyle buluşurlardı; mümkünse tapınaklarda, değilse benzeri yerlerde. Bu vakti öğretmeye, öğrenmeye ve huylarını düzeltmeye ayırırlardı.
τοὺς μὲν ἑωθινοὺς περιπάτους ἐποιοῦντο οἱ ἄνδρες οὗτοι κατὰ μόνας τε καὶ εἰς τοιούτους τόπους ἐν οἷς συνέβαινεν ἠρεμίαν τε καὶ ἡσυχίαν εἶναι σύμμετρον, ὅπου τε ἱερὰ καὶ ἄλση καὶ ἄλλη τις θυμηδία. ᾤοντο γὰρ δεῖν μὴ πρότερόν τινι ἐντυγχάνειν πρὶν ἢ τὴν ἰδίαν ψυχὴν καταστήσουσι καὶ συναρμόσονται τὴν διάνοιαν· ἁρμόδιον δὲ εἶναι τῇ καταστάσει τῆς διανοίας τὴν τοιαύτην ἡσυχίαν. τὸ γὰρ εὐθὺς ἀναστάντας εἰς τοὺς ὄχλους ὠθεῖσθαι θορυβῶδες ὑπειλήφεισαν. διὸ δὴ πάντες οἱ Πυθαγόρειοι τοὺς ἱεροπρεπεστάτους τόπους ἀεὶ ἐξελέγοντο. μετὰ δὲ τὸν ἑωθινὸν περίπατον τότε πρὸς ἀλλήλους ἐνετύγχανον, μάλιστα μὲν ἐν ἱεροῖς, εἰ δὲ μή γε, ἐν ὁμοίοις τόποις. ἐχρῶντο δὲ τῷ καιρῷ τούτῳ πρός τε διδασκαλίας καὶ μαθήσεις καὶ πρὸς τὴν τῶν ἠθῶν ἐπανόρθωσιν.
21.97Bu uğraştan sonra beden bakımına geçerlerdi. Çoğu yağla ovulup koşardı; daha azı bahçelerde ve korularda güreşirdi; kimileri de el ağırlıklarıyla ya da gölge dövüşüyle çalışırdı; bedenlerinin gücüne uygun idmanları seçmeye özen gösterirlerdi. Öğle yemeğinde ekmekle bal ya da petek yerler, gündüz şarap içmezlerdi. Öğle yemeğinden sonraki vakti kanunların buyruğu gereği şehrin idaresine, dış ilişkilere ve yabancılarla ilgili işlere ayırırlardı; çünkü bütün işleri öğleden sonraki saatlerde görmek isterlerdi. Akşamüstü olunca yeniden yürüyüşe çıkarlardı; ama sabahki gibi tek başlarına değil, ikişer üçer yürürler, öğrendiklerini hatırlar ve güzel uğraşlar üzerinde alıştırma yaparlardı.
μετὰ δὲ τὴν τοιαύτην διατριβὴν ἐπὶ τὴν τῶν σωμάτων ἐτρέποντο θεραπείαν. ἐχρῶντο δὲ ἀλείμμασί τε καὶ δρόμοις οἱ πλεῖστοι, ἐλάττονες καὶ πάλαις ἔν τε κήποις καὶ ἐν ἄλσεσιν, οἳ δὲ καὶ ἁλτηροβολίᾳ ἢ χειρονομίᾳ, πρὸς τὰς τῶν σωμάτων ἰσχῦς τὰ εὔθετα ἐπιτηδεύοντες ἐκλέγεσθαι γυμνάσια. ἀρίστῳ δὲ ἐχρῶντο ἄρτῳ καὶ μέλιτι ἢ κηρίῳ, οἴνου δὲ μεθ’ ἡμέραν οὐ μετεῖχον. τὸν δὲ μετὰ τὸ ἄριστον χρόνον περὶ τὰς πολιτικὰς οἰκονομίας κατεγίνοντο, περί τε τὰς ἐξωτικὰς καὶ τὰς ξενικάς, διὰ τὴν τῶν νόμων πρόσταξιν· πάντα γὰρ ἐν ταῖς μετ’ ἄριστον ὥραις ἐβούλοντο διοικεῖν. δείλης δὲ γενομένης εἰς τοὺς περιπάτους πάλιν ὁρμᾶν, οὐχ ὁμοίως κατ’ ἰδίαν, ὥσπερ ἐν τῷ ἑωθινῷ περιπάτῳ, ἀλλὰ σύνδυο καὶ σύντρεις ποιεῖσθαι τὸν περίπατον, ἀναμιμνησκομένους τὰ μαθήματα καὶ ἐγγυμναζομένους τοῖς καλοῖς ἐπιτηδεύμασι.
21.98Yürüyüşten sonra yıkanırlar, yıkandıktan sonra ortak sofralara giderlerdi. Bu sofralarda ondan fazla kişi bir arada yemezdi. Sofradakiler toplanınca içki sunuları dökülür, kurban çöreği ve günlük yakılırdı. Sonra yemeğe geçerlerdi; öyle ki güneş batmadan yemeklerini bitirmiş olurlardı. Şarap, arpa çöreği, ekmek, katık ve pişmiş ya da çiğ sebze yerlerdi. Kurbanlık hayvanların eti de sofraya konurdu; deniz ürünlerini ise seyrek yerlerdi, çünkü bunların bazıları birtakım sebeplerden ötürü yemeye elverişli değildir. Aynı şekilde, tabiatı gereği insan soyuna zararlı olmayan bir hayvana ne zarar vermeli ne de onu öldürmeliydiler.
μετὰ δὲ τὸν περίπατον λουτρῷ χρῆσθαι, λουσαμένους τε ἐπὶ τὰ συσσίτια ἀπαντᾶν· ταῦτα δ’ εἶναι μὴ πλεῖον ἢ δέκα ἀνθρώπους συνευωχεῖσθαι. ἀθροισθέντων δὲ τῶν συσσιτούντων γίνεσθαι σπονδάς τε καὶ θυσίας θυλημάτων τε καὶ λιβανωτοῦ. ἔπειτα ἐπὶ τὸ δεῖπνον χωρεῖν, ὡς πρὸ ἡλίου δύσεως ἀποδεδειπνηκέναι. χρῆσθαι δὲ καὶ οἴνῳ καὶ μάζῃ καὶ ἄρτῳ καὶ ὄψῳ καὶ λαχάνοις ἑφθοῖς τε καὶ ὠμσῖς. παρατίθεσθαι δὲ κρέα ζῴων θυσίμων [ἱερείων], τῶν δὲ θαλασσίων ὄψων σπανίως χρῆσθαι· εἶναι γάρ τινα αὐτῶν δι’ αἰτίας τινὰς οὐ χρήσιμα πρὸς τὸ χρῆσθαι. ὡσαύτως δὲ καὶ ζῷον ὃ μὴ πέφυκε βλαβερὸν τῷ ἀνθρωπίνῳ γένει, μήτε βλάπτειν μήτε φθείρειν.
21.99Yemekten sonra yine içki sunuları dökülür, ardından okuma yapılırdı. Âdet şuydu: En genç olan okur, en yaşlı olan da neyin ve nasıl okunacağını gözetirdi. Kalkıp gidecekleri zaman sâki sunu için kadehlerine şarap doldurur, onlar sunuyu döktükten sonra en yaşlı şu öğütleri verirdi: Ekilip yetiştirilen, meyve veren bir bitkiye ne zarar vermeli ne de onu kurutmalı;
μετὰ δὲ τὸ δεῖπνον ἐγίνοντο σπονδαί, ἔπειτα ἀνάγνωσις ἐγίνετο. ἔθος δ’ ἦν τὸν μὲν νεώτατον ἀναγινώσκειν, τὸν δὲ πρεσβύτατον ἐπιστατεῖν ὅ δεῖ ἀναγινώσκειν καὶ ὡς δεῖ. ἐπεὶ δὲ μέλλοιεν ἀπιέναι, σπονδὴν αὐτοῖς ἐνέχει ὁ οἰνοχόος, σπεισάντων δὲ ὁ πρεσβύτατος παρήγγελλε τάδε· ἥμερον φυτὸν καὶ ἔγκαρπον μήτε βλάπτειν μήτε φθείρειν·
21.100bunun yanında tanrısal olan, daimōnlar ve kahramanlar soyu hakkında ağzını temiz tutmalı ve iyi düşünmeli; ana baba ve iyilik edenler hakkında da aynı şekilde düşünmeli; kanuna yardım etmeli, kanunsuzlukla savaşmalı. Bunlar söylendikten sonra herkes evine giderdi. Beyaz ve temiz giysiler giyerler, aynı şekilde beyaz ve temiz yatak örtüleri kullanırlardı. Örtüleri keten kumaştandı, çünkü post kullanmazlardı. Avla uğraşmayı doğru bulmaz, böyle bir idmana da başvurmazlardı. Topluluğun büyük kısmına beslenme ve gündelik yaşayış için her gün aktarılan kurallar bunlardı.
ἔτι πρὸς τούτοις περί τε τοῦ θείου καὶ περὶ τοῦ δαιμονίου καὶ περὶ τοῦ ἡρωικοῦ γένους εὔφημόν τε (εἶναι) καὶ ἀγαθὴν ἔχειν διάνοιαν, ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ γονέων τε καὶ εὐεργετῶν διανοεῖσθαι, νόμῳ τε βοηθεῖν καὶ ἀνομίᾳ πολεμεῖν. τούτων δὲ ῥηθέντων ἀπιέναι ἕκαστον εἰς οἶκον. ἐσθῆτι δὲ χρῆσθαι λευκῇ καὶ καθαρᾷ, ὡσαύτως δὲ καὶ στρώμασι λευκοῖς τε καὶ καθαροῖς. εἶναι δὲ τὰ στρώματα ἱμάτια λινᾶ· κῳδίσις γὰρ οὐ χρῆσθαι. περὶ δὲ θήραν οὐ δοκιμάζειν καταγίνεσθαι, οὐδὲ χρῆσθαι τοιούτῳ γυμνασίῳ. τὰ μὲν οὖν ἐφ’ ἡμέρᾳ ἑκάστῃ τῷ πλήθει τῶν ἀνδρῶν παραδιδόμενα εἴς τε τροφὴν καὶ τὴν τοῦ βίου διαγωγὴν τοιαῦτα ἦν.