İçeriğe geç
Pythagorasçı Yaşam Üzerine

Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine

18. Bölüm

18.80Şimdi de kabul ettiği kişileri her birinin değerine göre nasıl ayrı gruplara böldüğünü anlatalım. Aynı tabiattan olmadıkları hâlde hepsinin aynı şeylere eşit ölçüde katılması doğru değildi; ama bazılarının en değerli derslerin hepsine katılıp bazılarının hiçbirine, hem de hiç katılmaması da doğru değildi, çünkü bu da ortaklığa aykırı ve eşitsiz olurdu. Her birine kendisine düşen sözlerden uygun payı vererek hem herkese elden geldiğince yarar sağladı hem de adaletin ölçüsünü korudu; çünkü her birine, olabildiğince, layık olduğu dersi verdi. İşte bu ölçüye göre bir kısmına "Pythagorasçılar" (Pythagoreioi), bir kısmına "Pythagoras özentileri" (Pythagoristai) adını verdi [nasıl bazılarına Attikalı, bazılarına Attikacı diyorsak]; adları böyle yerinde ayırarak birincilerin asıl Pythagorasçılar, ikincilerin de onları örnek alanlar olarak bilinmesini kural hâline getirdi.

18.80

Μετὰ δὴ τοῦτο λέγωμεν ὅπως τοὺς ἐγκριθέντας ὑφ’ ἑαυτοῦ διῄρηκε χωρὶς κατὰ τὴν ἀξίαν ἑκάστους. οὔτε γὰρ τῶν αὐτῶν μετέχειν ἐπ’ ἴσης πάντας ἦν ἄξιον, μὴ τῆς ὁμοίας ὄντας φύσεως, οὔτε [ἄξιον ἦν] τοὺς μὲν πάντων τῶν τιμιωτάτων ἀκροαμάτων μετέχειν, τοὺς δὲ μηδενὸς μηδ’ ὅλως μετέχειν· καὶ γὰρ τοῦτο ἦν ἀκοινώνητον καὶ ἄνισον. τῷ μέντοι μεταδοῦναι τῶν ἐπιβαλλόντων λόγων ἑκάστοις τὴν προσήκουσαν μοῖραν τήν τε ὠφέλειαν ἀπένεμεν ἅπασι κατὰ τὸ δυνατὸν καὶ τὸν τῆς δικαιοσύνης λόγον ἐφύλαττεν, ὅτι μάλιστα τὴν ἀξίαν ἑκάστοις ἀποδιδοὺς ἀκρόασιν. κατὰ δὴ τοῦτον τὸν λόγον τοὺς μὲν Πυθαγορείους καλέσας, τοὺς δὲ Πυθαγοριστάς, [ὥσπερ Ἀττικούς τινας ὀνομάζομεν, ἑτέρους δὲ Ἀττικιστάς,] διελὼν οὕτως πρεπόντως τὰ ὀνόματα τοὺς μὲν γνησίους εἶναι ἐνεστήσατο, τοὺς δὲ ζηλωτὰς τούτων δηλοῦσθαι ἐνομοθέτησε.

18.81Pythagorasçıların mal varlığının ortak olmasını ve bütün ömürleri boyunca birlikte yaşamalarını buyurdu; öbürlerinin ise kendi mülklerine sahip olmalarını, ama aynı yerde toplanıp birlikte ders görmelerini istedi.

Böylece Pythagoras'tan gelen bu silsile her iki biçimde de kurulmuş oldu. Bir başka bakımdan da felsefenin iki türü vardı; çünkü onunla uğraşanlar da iki sınıftı: "dinleyiciler" (akusmatikoi) ve "matematikçiler" (mathēmatikoi). Matematikçilerin Pythagorasçı olduğunu öbürleri de kabul ederdi; ama matematikçiler dinleyicileri Pythagorasçı saymaz, onların uğraşının Pythagoras'tan değil Hippasos'tan geldiğini söylerlerdi. Hippasos'u kimileri Krotonlu, kimileri Metapontionlu sayar.

18.81

τῶν μὲν οὖν Πυθαγορείων κοινὴν εἶναι τὴν οὐσίαν διέταξε καὶ τὴν συμβίωσιν ἅμα διὰ παντὸς τοῦ χρόνου διατελεῖν, τοὺς δὲ ἑτέρους ἰδίας μὲν κτήσεις ἔχειν [ἐκέλευσε], συνιόντας δὲ εἰς ταὐτὸ συσχολάζειν ἀλλήλοις. καὶ οὕτω τὴν διαδοχὴν ταύτην ἀπὸ Πυθαγόρου κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς τρόπους συστῆναι. κατ’ ἄλλον δὲ αὖ τρόπον δύο ἦν εἴδη τῆς φιλοσοφίας· δύο γὰρ ἦν γένη καὶ τῶν μεταχειριζομένων αὐτήν, ο μὲν ἀκουσματικοί, οἳ δὲ μαθηματικοί. τουτωνὶ δὲ οἱ μὲν μαθηματικοὶ ὡμολογοῦντο Πυθαγόρειοι εἶναι ὑπὸ τῶν ἑτέρων, τοὺς δὲ ἀκουσματικοὺς οὗτοι οὐχ ὡμολόγουν, οὐδὲ τὴν πραγματείαν αὐτῶν εἶναι Πυθαγόρου, ἀλλ’ Ἱππάσου· τὸν δὲ Ἱππασον οἳ μὲν Κροτωνιάτην φασίν, οἳ δὲ Μεταποντῖνον.

18.82Dinleyicilerin felsefesi ispatsız ve gerekçesiz duyulmuş sözlerden, yani "şöyle yapılmalıdır" türünden buyruklardan ibarettir. Ondan işitilmiş başka ne varsa onları da tanrısal öğretiler gibi korumaya çalışırlar. Kendilerinden bir şey söylediklerini ileri sürmezler, bir şey söylenmesi gerektiğini de düşünmezler; aralarında phronēsis bakımından en ileride olanların en çok sözü işitmiş olanlar olduğuna inanırlar. Bu türden işitilmiş sözlerin hepsi üç türe ayrılır: Kimi bir şeyin ne olduğunu, kimi en çok neyin öyle olduğunu, kimi de ne yapılması ya da yapılmaması gerektiğini bildirir. "Ne olduğunu" bildirenler şunlara benzer: Mutlular Adaları nedir? Güneş ve ay. Delfoi'deki kâhinlik yeri nedir? Tetraktys; yani Seirenlerin içinde bulunduğu ahenk. "En çok" olanı bildirenler de şunlara benzer: En adil şey nedir? Kurban sunmak. En bilge şey nedir? Sayı; ikinci sırada da şeylere ad koyan. Bizim dünyamızda en bilge şey nedir? Hekimlik. En güzel şey nedir? Ahenk. En güçlü şey nedir? Yargı. En iyi şey nedir? Saadet. En doğru söz hangisidir? İnsanların kötü olduğu. Bu yüzden Salaminli şair Hippodamas'ı övdüğünü söylerler; çünkü o şu dizeleri yazmıştı:

Ey tanrılar, nereden geldiniz, nasıl böyle oldunuz?
Ey insanlar, nereden geldiniz, nasıl bu kadar kötü oldunuz?

18.82

ἔστι δὲ ἡ μὲν τῶν ἀκουσματικῶν φιλοσοφία ἀκούσματα ἀναπόδεικτα καὶ ἄνευ λόγου, ὅτι οὕτως πρακτέον, καὶ τἄλλα ὅσα παρ’ ἐκείνου ἐρρέθη, ταῦτα πειρῶνται διαφυλάττειν ὡς θεῖα δόγματα, αὐτοὶ δὲ παρ’ αὑτῶν οὔτε λέγειν προσποιοῦνται, οὔτε λεκτέον εἶναι, ἀλλὰ καὶ αὑτῶν ὑπολαμβάνουσι τούτους ἔχειν βέλτιστα πρὸς φρόνησιν, οἵτινες πλεῖστα ἀκούσματα ἔσχον. πάντα δὲ τὰ οὕτως ἀκούσματα διῄρηται εἰς τρία εἴδη· τὰ μὲν γὰρ αὐτῶν τί ἐστι σημαίνει, τὰ δὲ τί μάλιστα, τὰ δὲ τί δεῖ πράττειν ἢ μὴ πράττειν. τὰ μὲν οὖν τί ἐστι τοιαῦτα, οἷον τί ἐστιν αἱ μακάρων νῆσοι; ἥλιος καὶ σελήνη, τί ἐστι τὸ ἐν Δελφοῖς μαντεῖον; τετρακτύς· ὅπερ ἐστὶν ἡ ἁρμονία, ἐν ᾗ αἱ σειρῆνες. τὰ δὲ τί μάλιστα, οἷον τί τὸ δικαιότατον; θύειν. τί τὸ σοφώτατον; ἀριθμός. δεύτερον δὲ ὁ τοῖς πράγμασι τὰ ὀνόματα θέμενος. τί σοφώτατον τῶν παρ’ ἡμῖν; ἰατρική. τί κάλλιστον; ἁρμονία. τί κράτιστον; γνώμη. τί ἄριστον; εὐδαιμονία. τί δὲ ἀληθέστατον λέγεται; ὅτι πονηροὶ οἱ ἄνθρωποι. διὸ καὶ ποιητὴν Ἱπποδάμαντα φασὶν ἐπαινέσαι αὐτὸν τὸν Σαλαμίνιον, ὃς ἐποίησεν· ὦ θεοί, πόθεν ἐστέ, πόθεν τοιοίδ’ ἐγένεσθε; ἄνθρωποι, πόθεν ἐστέ, πόθεν κακοὶ ὧδ’ ἐγένεσθε;

18.83Bu türden işitilmiş sözler bunlar ve bunlara benzerleridir; her biri en çok neyin öyle olduğunu söyler. Bu da Yedi Bilge denen kişilerin bilgeliğiyle aynı şeydir. Çünkü onlar da iyinin ne olduğunu değil, en iyinin ne olduğunu araştırırlardı; zorun ne olduğunu değil, en zorun ne olduğunu —ki bu, insanın kendini bilmesidir—; kolayın ne olduğunu değil, en kolayın ne olduğunu —ki bu, alışkanlığa uymaktır—. Bu tür sözler böyle bir bilgeliğin izinden gitmiş görünüyor; çünkü o bilgeler Pythagoras'tan önce yaşamıştı. Ne yapılması ya da yapılmaması gerektiğini bildiren sözler ise şunlara benzer: Çocuk sahibi olmalı, çünkü tanrıya hizmet edecek kişileri kendi yerine bırakmak gerekir; önce sağ ayakkabıyı giymeli; işlek yollardan yürümemeli, kutsal su kabına el daldırmamalı, hamamda yıkanmamalı; çünkü bütün bunlarda onları ortaklaşa kullananların temiz olup olmadığı belli değildir.

18.83

ταῦτα καὶ τοιαῦτά ἐστι τὰ τούτου τοῦ γένους ἀκούσματα· ἕκαστον γὰρ τῶν τοιούτων μάλιστα τί ἐστιν. ἔστι δ’ αὕτη ἡ αὐτὴ τῇ τῶν ἑπτὰ σοφιστῶν λεγομένῃ σοφίᾳ. καὶ γὰρ ἐκεῖνοι ἐζήτουν, οὐ τί ἐστι τἀγαθόν, ἀλλὰ τί μάλιστα· οὐδὲ τί τὸ χαλεπόν, ἀλλὰ τί τὸ χαλεπώτατον· ὅτι τὸ αὑτὸν γνῶναί ἐστιν· οὐδὲ τί τὸ ῥᾴδιον, ἀλλὰ τί τὸ ῥᾷστον· ὅτι τὸ ἔθει χρῆσθαι. τῇ τοιαύτῃ γὰρ σοφίᾳ μετηκολουθηκέναι ἔοικε τὰ τοιαῦτα ἀκούσματα· πρότεροι γὰρ οὗτοι Πυθαγόρου ἐγένοντο. τὰ δὲ τί πρακτέον ἢ οὐ πρακτέον τῶν ἀκουσμάτων τοιαῦτά ἐστιν, οἷον ὅτι δεῖ τεκνοποιεῖσθαι· δεῖ γὰρ ἀντικαταλιπεῖν τοὺς θεραπεύσοντας τὸν θεόν· ἢ ὅτι δεῖ τὸν δεξιὸν ὑποδεῖσθαι πρότερον, ἢ ὅτι οὐ δεῖ τὰς λεωφόρους βαδίζειν ὁδοὺς οὐδὲ εἰς περιρραντήριον ἐμβάπτειν οὐδὲ ἐν βαλανείῳ λούεσθαι· ἄδηλον γὰρ ἐν πᾶσι τούτοις εἰ καθαρεύουσιν οἱ κοινωνοῦντες.

18.84Şunlar da öyle: Birinin yükünü indirmesine yardım etmemeli, çünkü kimsenin emek vermemesine sebep olmamak gerekir; yüklemesine ise yardım etmeli. Üstünde altın taşıyan bir kadına çocuk yapmak için yaklaşmamalı. Işık olmadan konuşmamalı. Tanrılara içki sunusunu kâsenin kulpu tarafından dökmeli; hem uğur için, hem de aynı yerden içilmesin diye. Bir tanrının suretini yüzükte mühür olarak taşımamalı ki kirlenmesin; çünkü o bir kutsal heykeldir ve evde dikili durmalıdır. İnsan karısına haksızlık etmemeli, çünkü o kendisine sığınmış biridir; bu yüzden onu ocağın başından alıp getiririz ve sağ elinden tutarak alırız. Beyaz horozu da kurban etmemeli; çünkü o Ay tanrısı Men'e sığınmış kutsal bir yalvarıcıdır; saatleri de bu yüzden bildirirler.

18.84

καὶ ἄλλα τάδε· φορτίον μὴ συγκαθαιρεῖν, οὐ γὰρ δεῖ αἴτιον γίνεσθαι τοῦ μὴ πονεῖν, συνανατιθέναι δέ· χρυσὸν ἐχούσῃ μὴ πλησιάζειν ἐπὶ τεκνοποιίᾳ· μὴ λέγειν ἄνευ φωτός· σπένδειν τοῖς θεοῖς κατὰ τὸ οὖς τῆς κύλικος οἰωνοῦ ἕνεκεν καὶ ὅπως μὴ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ πίνηται· ἐν δακτυλίῳ μὴ φέρειν σημεῖον θεοῦ εἰκόνα, ὅπως μὴ μιαίνηται· ἄγαλμα γάρ, ὅπερ δεῖ φυτεῦσαι ὲν τῷ οἴκῳ. γυναῖκα οὐ δεῖ ἀδικεῖν τὴν αὑτοῦ, ἱκέτις γάρ· διὸ καὶ ἀφ’ ἑστίας ἀγόμεθα, καὶ ἡ λῆψις διὰ δεξιᾶς. μηδὲ ἀλεκτρυόνα λευκὸν (θύειν)· ἱκέτης γὰρ ἱερὸς τοῦ Μηνός, διὸ καὶ σημαίνουσιν ὥραν.

18.85Danışana en iyi olanın dışında bir öğüt vermemeli; çünkü öğüt kutsaldır. Emek iyidir, hazlar ise her bakımdan kötüdür; çünkü buraya ceza çekmek için gelmiş olanların cezalandırılması gerekir. Kurbanı yalınayak sunmalı, tapınaklara da yalınayak gitmeli. Bir tapınağa yolu üstünde olduğu için uğramamalı; çünkü tanrıyı yan iş hâline getirmemeli. Yerinden kıpırdamadan, yaralarını önünden alarak ölmek iyidir; tersi ise kötüdür. İnsan psykhēsi, hayvanlardan yalnız kurban edilmesi dine uygun olanlara girmez; bu yüzden yemek yemesi uygun düşenler yalnız kurbanlık hayvanlardan yemeli, başka hiçbir hayvandan yememelidir. İşitilmiş sözlerin bu türden olanları bunlardır. En uzun olanlarıysa her vesilede kurbanların ve öbür sunuların nasıl yapılacağı, buradan göçüp gitmek ve cenazeler, yani ölünün nasıl gömüleceği üzerinedir.

18.85

καὶ συμβουλεύειν μηδὲν παρὰ τὸ βέλτιστον τῷ συμβουλευομένῳ· ἱερὸν γὰρ συμβουλή. ἀγαθὸν οἱ πόνοι, αἱ δὲ ἡδοναὶ ἐκ παντὸς τρόπου κακόν· ἐπὶ κολάσει γὰρ ἐλθόντας δεῖ κολασθῆναι. θύειν χρὴ ἀνυπόδητον καὶ πρὸς τὰ ἱερὰ προσιέναι. εἰς ἱερὸν οὐ δεῖ ἐκτρέπεσθαι· οὐ γὰρ πάρεργον δεῖ ποιεῖσθαι τὸν θεόν. ὑπομένοντα καὶ ἔχοντα τραύματα ἐν τῷ ἔμπροσθεν τελευτῆσαι ἀγαθόν, ἐναντίως δὲ ἐναντίον. εἰς μόνα τῶν ζῴων οὐκ εἰσέρχεται ἀνθρώπου ψυχή, οἷς θέμις ἐστὶ τυθῆναι· διὰ τοῦτο τῶν θυσίμων χρὴ ἐσθίειν μόνον, οἷς ἂν τὸ ἐσθίειν καθήκῃ, ἄλλου δὲ μηδενὸς ζῴου. τὰ μὲν οὖν τοιαῦτα τῶν ἀκουσμάτων ἐστί, τὰ δὲ πλεῖστον ἔχοντα μῆκος περί τε θυσίας καθ’ ἑκάστους τοὺς καιροὺς πῶς χρὴ ποιεῖσθαι, τάς τε ἄλλας, καὶ περὶ μετοικήσεως τῆς ἐντεῦθεν καὶ περὶ τὰς ταφάς, πῶς δεῖ καταθάπτεσθαι.

18.86Bazılarına ne için gerektiği eklenir; örneğin tanrılara hizmet etmek üzere kendi yerine bir başkasını bırakmak için çocuk yapmak gerektiği söylenir. Bazılarına ise hiçbir gerekçe eklenmemiştir. Eklenen gerekçelerin bazıları buyruğa sıkı sıkıya bağlı görünür, bazılarıysa ondan çok uzaktır; örneğin ekmeği bölmemek gerektiği, çünkü bunun Hades'teki yargılamada işe yaramadığı söylenir. Bu türden şeylere eklenen akla yatkın açıklamalar Pythagorasçı değildir; dışarıdan bazı kişilerin incelikli yorumlarla akla yatkın bir gerekçe takmaya çalışmasından doğmuştur. Az önce sözü edilen, ekmeğin neden bölünmemesi gerektiği konusu da böyledir. Kimileri, bir araya getireni dağıtmamak gerektiğini söyler; çünkü eskiden barbarlarda olduğu gibi bütün dostlar tek bir ekmeğin başına toplanırdı. Kimileri de bir işe başlarken ekmeği bölüp ufalayarak böyle kötü bir alamet yaratmamak gerektiğini söyler.

Ama yapılması ya da yapılmaması gereken şeyler hakkında koydukları bütün kurallar tanrısal olanla uyumu hedefler. İlke budur: Bütün hayat tanrının izinden gitmek üzere düzenlenmiştir; bu felsefenin logosu da budur.

18.86

ἐπὶ ἐνίων μὲν οὖν ἐπιλέγεται τί δεῖ, οἷον ὅτι δεῖ τεκνοποιεῖσθαι ἕνεκα τοῦ καταλιπεῖν ἕτερον ἀνθ’ ἑαυτοῦ θεῶν θεραπευτήν· τοῖς δὲ οὐδεὶς λόγος πρόσεστι. καὶ ἔνια μὲν τῶν ἐπιλεγομένων δόξει προσπεφυκέναι ἅπερ ἂν ᾖ, ἔνια δὲ πόρρω· οἷον περὶ τοῦ τὸν ἄρτον μὴ καταγνύναι, ὅτι πρὸς τὴν ἐν ᾅδου κρίσιν οὐ συμφέρει. αἱ δὲ προστιθέμεναι εἰκοτολογίαι περὶ τῶν τοιούτων οὐκ εἰσὶ Πυθαγορικαί, ἀλλ’ ἐνίων ἔξωθεν ἐπισοφιζομένων [καὶ πειρωμένων] προσάπτειν εἰ κότα λόγον, οἷον καὶ περὶ τοῦ νῦν λεχθέντος, διὰ τί οὐ δεῖ καταγνύναι τὸν ἄρτον. οἳ μὲν γὰρ φασὶν ὅτι οὐ δεῖ τὸν συνάγοντα διαλύειν· τὸ γὰρ ἀρχαῖον βαρβαρικῶς πάντες ἐπὶ ἕνα ἄρτον συνήεσαν οἱ φίλοι· οἳ δ’ ὅτι οὐ δεῖ οἰωνὸν ποιεῖσθαι τοιοῦτον ἀρχόμενον καταγνύντα καὶ συντρίβοντα. ἅπαντα μέντοι ὅσα περὶ τοῦ πράττειν ἢ μὴ πράττειν διορίζουσιν ἐστόχασται (τῆς) πρὸς τὸ θεῖον (ὁμολογίας), καὶ ἀρχὴ αὕτη ἐστί, καὶ ὁ βίος ἅπας συντέτακται πρὸς τὸ ἀκολουθεῖν τῷ θεῷ, καὶ ὁ λόγος οὗτος ταύτης ἐστὶ τῆς φιλοσοφίας.

18.87Çünkü insanların iyiliği tanrılardan başka bir yerde araması gülünçtür. Bu, kralla yönetilen bir ülkede birinin herkesin hükümdarını bir yana bırakıp vatandaşlardan bir valiye yaranmaya çalışmasına benzer; onlar insanların da böyle yaptığını düşünürler. Tanrı vardır ve her şeyin efendisidir; öyleyse iyiliği efendiden istemek gerektiği herkesçe kabul edilir. Çünkü herkes iyilikleri sevdiklerine ve kendilerini hoşnut edenlere verir, karşılarında olanlara ise tersini verir.

Bunların bilgeliği budur ve bu türdendir. Dinleyicilerden Asineli Hippomedon adında bir Pythagorasçı vardı; o, Pythagoras'ın bütün bunların gerekçelerini ve ispatlarını söylediğini, ama bunlar birçok ve gittikçe daha tembel kişiler eliyle aktarıldığı için gerekçenin düşüp yalnız buyrukların kendisinin kaldığını söylerdi. Pythagorasçıların matematikle uğraşanları ise bu sözlerin Pythagoras'a ait olduğunu kabul ederler, ama kendi söylediklerinin daha da doğru olduğunu ileri sürerler. Farkın sebebini de şöyle anlatırlar:

18.87

γελοῖον γὰρ ποιοῦσιν ἄνθρωποι ἄλλοθέν ποθεν ζητοῦντες τὸ εὖ ἢ παρὰ τῶν θεῶν, καὶ ὅμοιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐν βασιλευομένῃ χώρᾳ τῶν πολιτῶν τινὰ ὕπαρχον θεραπεύοι, ἀμελήσας αὐτοῦ τοῦ πάντων ἄρχοντος· τοιοῦτον γὰρ οἴονται ποιεῖν καὶ τοὺς ἀνθρώπους. ἐπεὶ γὰρ ἔστι τε θεὸς καὶ οὗτος πάντων κύριος, δεῖν ὁμολογεῖται παρὰ τοῦ κυρίου τὸ ἀγαθὸν αἰτεῖν· πάντες γὰρ οὓς μὲν ἂν φιλῶσι καὶ οἷς ἂν χαίρωσι, τούτοις διδόασι τἀγαθά, πρὸς οὓς δὲ ἐναντίως ἔχουσι, τὰ ἐναντία. τούτων μὲν αὕτη καὶ τοιαύτη σοφία. ἦν δέ τις Ἱππομέδων ἄγριος αἰνεὺς Πυθαγόρειος τῶν ἀκουσματικῶν, ὃς ἔλεγεν ὅτι πάντων τούτων ἐκεῖνος λόγους καὶ ἀποδείξεις εἶπεν, ἀλλὰ διὰ τὸ παραδεδόσθαι διὰ πολλῶν καὶ ἀεὶ ἀργοτέρων τὸν μὲν λόγον περιῃρῆσθαι, λελεῖφθαι δὲ αὐτὰ τὰ προβλήματα. οἱ δὲ περὶ τὰ μαθήματα τῶν Πυθαγορείων τούτους τε ὁμολογοῦσιν εἶναι Πυθαγόρου, καὶ αὐτοὶ φασὶν ἔτι μᾶλλον ἢ ἃ λέγουσιν αὐτοὶ ἀληθῆ εἶναι. τὴν δὲ αἰτίαν τῆς ἀνομοιότητος τοιαύτην γενέσθαι φασίν.

18.88Pythagoras, Polykrates'in tiranlığı sırasında, İtalya en parlak çağını yaşarken İonia'dan ve Samos'tan gelmiş, şehirlerin önde gelenleri de onunla yakınlık kurmuş. Bunlardan yaşlı olanlarla, siyasi işlere dalmış oldukları için vakit bulamayanlarla, matematik bilimleri ve ispatlarla ilerlemek onlara zor geleceğinden, gerekçe göstermeden konuşmuş; çünkü sebebini bilmeseler de ne yapmaları gerektiğini bilirlerse bundan daha az yararlanmayacaklarını düşünüyormuş. Nitekim tedavi görenler de her birini niçin yapmaları gerektiğini dinlemeden pekâlâ sağlığa kavuşurlar. Karşılaştığı gençlerle, emek verip öğrenebilecek olanlarla ise ispat ve matematik bilimleri yoluyla ilgilenirmiş. Kendilerinin bunlardan, öbürlerinin ise ötekilerden geldiğini söylerler. Hippasos hakkında da özellikle şunu anlatırlar: Pythagorasçılardandı; ama on iki beşgenden oluşan küreyi ilk kez dışarıya açıp yazıya geçirdiği için dinsizlik etmiş sayılarak denizde can verdi; onu bulmuş olmanın şöhretini de kazandı. Oysa her şey "o adam"ındır; Pythagoras'tan böyle söz ederler, onu adıyla anmazlar.

18.88

ἀφικέσθαι τὸν Πυθαγόραν ἐξ Ἰωνίας καὶ Σάμου κατὰ τὴν Πολυκράτους τυραννίδα, ἀκμαζούσης Ἰταλίας, καὶ γενέσθαι συνήθεις αὐτῷ τοὺς πρώτους ἐν ταῖς πόλεσι. τούτων δὲ τοῖς μὲν πρεσβυτέροις καὶ ἀσχόλοις διὰ τὸ ἐν πολιτικοῖς πράγμασι κατέχεσθαι, ὡς χαλεπὸν ὂν διὰ τῶν μαθημάτων καὶ ἀποδείξεων ἐντυγχάνειν, ψιλῶς διαλεχθῆναι, ἡγούμενον οὐδὲν (ἂν) ἧττον ὠφελεῖσθαι, καὶ ἄνευ τῆς αἰτίας, εἰδότας τί δεῖ πράττειν, ὥσπερ καὶ οἱ ἰατρευόμενοι, οὐ προσακούοντες διὰ τί αὐτοῖς ἕκαστα πρακτέον, οὐδὲν ἧττον τυγχάνουσι τῆς ὑγείας· ὅσοις δὲ νεωτέροις ἐνετύγχανε καὶ δυναμένοις πονεῖν καὶ μανθάνειν, τοῖς τοιούτοις δι’ ἀποδείξεως καὶ τῶν μαθημάτων ἐνετύγχανεν. αὐτοὶ μὲν οὖν εἶναι ἀπὸ τούτων, ἐκείνους δὲ ἀπὸ τῶν ἑτέρων. περὶ δ’ Ἱππάσου μάλιστα, ὡς ἦν μὲν τῶν Πυθαγορείων, διὰ δὲ τὸ ἐξενεγκεῖν καὶ γράψασθαι πρῶτος σφαῖραν τὴν ἐκ τῶν δώδεκα πενταγώνων ἀπώλετο κατὰ θάλατταν ὡς ἀσεβήσας, δόξαν δὲ λάβοι ὡς εὑρών εἶναι δὲ πάντα ἐκείνου τοῦ ἀνδρός· προσαγορεύουσι γὰρ οὕτω τὸν Πυθαγόραν καὶ οὐ καλοῦσιν ὀνόματι.

18.89Pythagorasçılar geometrinin dışarıya şöyle yayıldığını söylerler: Pythagorasçılardan biri mal varlığını yitirmiş; bu talihsizliğe uğrayınca geometriden para kazanmasına izin verilmiş. Pythagoras'ın çevresinde geometriye "araştırma" (historia) denirdi.

Her iki uğraş arasındaki ve Pythagoras'ı dinleyen iki grup insan arasındaki fark hakkında bize ulaşanlar bunlardır. Pythagoras'ı perdenin içinde ve dışında dinleyenleri, onu görerek ya da görmeden dinleyenleri, "içeridekiler" ve "dışarıdakiler" diye ayrılanları sözü edilenlerden başkası saymamak gerekir; siyasetçileri, idarecileri ve kanun koyucuları da aynı gruplar içinde düşünmelidir.

18.89

λέγουσι δὲ οἱ Πυθαγόρειοι ἐξενηνέχθαι γεωμετρίαν οὕτως. ἀποβαλεῖν τινα τὴν οὐσίαν τῶν Πυθαγορείων, ὡς δὲ τοῦτο ἠτύχησε, δοθῆναι αὐτῷ χρηματίσασθαι ἀπὸ γεωμετρίας. ἐκαλεῖτο δὲ ἡ γεωμετρία πρὸς Πυθαγόρου ἱστορία. περὶ μὲν οὖν τῆς διαφορᾶς ἑκατέρας τῆς πραγματείας καὶ ἑκατέρων τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀκροωμένων Πυθαγόρου ταῦτα παρειλήφαμεν· τοὺς γὰρ εἴσω σινδόνος καὶ ἔξω ἀκροωμένους τοῦ Πυθαγόρου καὶ τοὺς μετὰ τοῦ ὁρᾶν ἀκούοντας ἢ ἄνευ τοῦ ὁρᾶν καὶ τοὺς εἴσω καὶ ἔξω διωρισμένους οὐκ ἄλλους ἢ τοὺς εἰρημένους ὑπολαμβάνειν προσήκει, καὶ τοὺς πολιτικοὺς δὲ καὶ οἰκονομικοὺς καὶ νομοθετικοὺς ἐν τοῖς αὐτοῖς ὑποτίθεσθαι χρή.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…