İçeriğe geç
Pythagorasçı Yaşam Üzerine

Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine

16. Bölüm

16.68Onun müzikle psykhēleri düzene koyma uygulaması buydu. Düşünceyi ve onunla birlikte bütün psykhēyi arındırmanın başka bir yolunu da türlü türlü uğraşlarla şöyle işlerdi. Matematik bilimlerinde ve uğraşlarda harcanan emeğin yiğitçe olması gerektiğine inanırdı. Herkeste doğuştan bulunan nefsine hâkim olamama ve açgözlülük için de, ona uyanlara sınavlar, son derece çeşitli cezalar ve ateşle demirle uygulanan dizginler koymuştu; kötü olan hiç kimse bunlara ne dayanabilir ne katlanabilir. Bunlara ek olarak arkadaşlarına şunları öğretti: canlı olan her şeyden ve ayrıca düşünme gücünün parlaklığını ve saflığını engelleyen bazı azdırıcı yiyeceklerden uzak durmayı; dili tutmaya alıştıran ve yıllarca süren ağız sıkılığını ve tam bir sessizliği; en zor kavranan nazarî konuların gergin ve soluk almadan incelenmesini ve tekrar tekrar ele alınmasını;

16.68

Αὕτη μὲν οὖν διὰ μουσικῆς ἐπετηδεύετο αὐτῷ κατάρτυσις τῶν ψυχῶν· ἄλλη δὲ κάθαρσις τῆς διανοίας ἅμα καὶ τῆς ὅλης ψυχῆς διὰ παντοδαπῶν ἐπιτηδευμάτων οὕτως ἠσκεῖτο παρ’ αὐτῷ. τὸ γεννικὸν τῶν περὶ τὰ μαθήματα καὶ ἐπιτηδεύματα πόνων ᾤετο δεῖν ὑπάρχειν καὶ τὰς τῆς ἐμφύτου πᾶσιν ἀκρασίας τε καὶ πλεονεξίας βασάνους [τε] ποικιλωτάτας τε κολάσεις καὶ ἀνακοπὰς πυρὶ καὶ σιδήρῳ κατ’ αὐτὴν συντελουμένας διαθεσμοθετῆσαι τοῖς χρωμένοις, ἃς οὔτε καρτερεῖν οὔτε ὑπομένειν δύναταί τις κακὸς ὤν. πρὸς δὲ τού τοῖς ἐμψύχων ἀποχὴν πάντων καὶ ἔτι βρωμάτων τινῶν (ἀκολάστων) ταῖς εὐαυγείαις τοῦ λογισμοῦ καὶ εἰλικρινείαις ἐμποδιζόντων κατέδειξεν τοῖς ἑταίροις, ἐχεμυθίαν τε καὶ παντελῆ σιωπὴν πρὸς τὸ γλώσσης κρατεῖν συνασκοῦσαν ἐπὶ ἔτη πολλά, σύντονόν τε καὶ ἀδιάπνευστον περὶ τὰ δυσληπτότατα τῶν θεωρημάτων ἐξέτασίν τε καὶ ἀνάληψιν·

16.69aynı sebeplerle şarap içmemeyi, az yemeyi ve az uyumayı; şöhreti, zenginliği ve benzerlerini yapmacıksız küçümseyip onlara karşı direnmeyi; büyüklere içten bir saygıyı, yaşıtlara sahte olmayan bir eşitliği ve sevecenliği, gençlere ise hasetten uzak bir gözetim ve teşviki; ve herkesin herkese dostluğunu: ister dindarlık ve bilgiyle yapılan ibadet yoluyla tanrıların insanlara dostluğu olsun; ister felsefe ve onun gerektirdiği seyir yoluyla öğretilerin birbirine, genel olarak psykhēnin bedene, akıllı yanın akılsız yanın türlerine dostluğu; ister insanların birbirine dostluğu: vatandaşların sağlıklı bir kanun saygısı yoluyla, yabancı soydan olanların doğru bir tabiat bilgisi yoluyla, kocanın karısına ya da çocuklarına, kardeşlerine ve yakınlarına bozulmamış bir ortaklık yoluyla dostluğu; ister kısacası herkesin herkese, hatta bazı akılsız hayvanlara adalet, tabiî bağ ve ortaklık yoluyla dostluğu; ister kendi başına ölümlü olan bedenin, içinde gizli zıt güçlerin barışıp uzlaşması, ki bu da sağlık, sağlığa yönelik perhiz ve itidal yoluyla, evreni oluşturan unsurlardaki dengeli bolluk taklit edilerek sağlanır.

16.69

διὰ ταὐτὰ δὲ καὶ ἀνοινίαν καὶ ὀλιγοσιτίαν καὶ ὀλιγουπνίαν, δόξης τε καὶ πλούτου καὶ τῶν ὁμοίων ἀνεπιτήδευτον (περι-) φρόνησίν τε καὶ κατεξανάστασιν, καὶ αἰδῶ μὲν ἀνυπόκριτον πρὸς τοὺς προήκοντας, πρὸς δὲ τοὺς ὁμήλικας ἄπλαστον ὁμοιότητα καὶ φιλοφροσύνην, συνεπίστασίν τε καὶ παρόρμησιν πρὸς τοὺς νεωτέρους φθόνου χωρίς, φιλίαν δὲ πάντων πρὸς ἅπαντας, εἴτε θεῶν πρὸς ἀνθρώπους δι’ εὐσεβείας καὶ ἐπιστημονικῆς θεραπείας, εἴτε δογμάτων πρὸς ἄλληλα καὶ καθόλου ψυχῆς πρὸς σῶμα, λογικοῦ τε πρὸς τὰ τοῦ ἀλόγου (εἴδη) διὰ φιλοσοφίας καὶ τῆς κατὰ ταύτην θεωρίας, εἴτε ἀνθρώπων πρὸς ἀλλήλους, πολιτῶν μὲν διὰ νομιμότητος ὑγιοῦς, ἑτεροφύλων δὲ διὰ φυσιολογίας ὀρθῆς, ἀνδρὸς δὲ πρὸς γυναῖκα (ἢ τέκνα) ἢ ἀδελφοὺς καὶ οἰκείους διὰ κοινωνίας ἀδιαστρόφου, εἴτε συλλήβδην πάντων πρὸς ἅπαντας καὶ προσέτι τῶν ἀλόγων ζῴων τινὰ διὰ δικαιοσύνης καὶ φυσικῆς ἐπιπλοκῆς καὶ κοινότητος, εἴτε καὶ σώματος καθ’ ἑαυτὸ θνητοῦ τῶν ἐγκεκρυμμένων αὐτῷ ἐναντίων δυνάμεων εἰρήνευσιν καὶ συμβιβασμὸν δι’ ὑγείας καὶ τῆς εἰς ταύτην διαίτης καὶ σωφροσύνης κατὰ μίμησιν τῆς ἐν τοῖς κοσμικσῖς στοιχείσις εὐετηρίας.

16.70Bütün bunları tek ve aynı adın, dostluk adının altında toplayıp özetleyen, bunun mucidi ve kanun koyucusu olanın Pythagoras olduğu herkesçe kabul edilir. Çevresindekilerin uyanıkken de uykuda da tanrılarla en yerinde ilişkiyi kurmalarının en büyük sebebi de oydu. Bu ilişki öfkeyle bulanmış bir psykhēye asla nasip olmaz; acıyla, hazla ya da başka çirkin bir arzuyla yoldan çıkmış bir psykhēye de olmaz; hele, vallahi, bunların hepsinden daha saygısız ve daha zorlu olan cehaletle yoldan çıkmış bir psykhēye hiç olmaz. İşte o, bütün bunlardan psykhēyi tanrısal bir ustalıkla iyileştirir ve arındırır, içindeki tanrısal kıvılcımı yeniden alevlendirirdi; Platon'un dediği gibi binlerce beden gözünden daha çok korunmaya değer olan tanrısal gözü kurtarır ve akılla kavranana çevirirdi. Çünkü var olan her şeyin hakikati ancak bu göz açılıp uygun yardımlarla güçlenince ve derlenip toparlanınca görülür. Düşünceyi arındırırken bunu gözetirdi; terbiyesinin biçimi buydu ve hedefi buydu.

16.70

πάντων τούτων ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κατὰ σύλληψιν καὶ συγκεφαλαίωσιν ὀνόματος τοῦ τῆς φιλίας εὑρετὴς καὶ νομοθέτης ὁμολογουμένως Πυθαγόρας, καὶ διόλου τῆς ἐπιτηδειοτάτης πρὸς θεοὺς ὁμιλίας ὕπαρ τε καὶ κατὰ τοὺς ὕπνους αἰτιώτατος τοῖς περὶ αὐτόν, ὅπερ οὔτε ὑπὸ ὀργῆς τεθολωμένῃ περιγίνεταί ποτε ψυχῇ, οὔτε ὑπὸ λύπης οὔτε ὑπὸ ἡδονῆς οὔτε τινὸς ἄλλης αἰσχρᾶς ἐπιθυμίας παρηλλαγμένῃ, μὰ Δία, οὐδὲ τῆς τούτων ἀπασῶν ἀνοσιωτάτης τε καὶ χαλεπωτάτης ἀμαθίας. ἀπὸ δὴ τούτων ἀπάντων δαιμονίως ἰᾶτο καὶ ἀπεκάθαιρε τὴν ψυχὴν καὶ ἀνεζωπύρει τὸ θεῖον ἐν αὐτῇ καὶ ἀπέσωζε καὶ περιῆγεν ἐπὶ τὸ νοητὸν τὸ θεῖον ὄμμα, κρεῖττον ὃν σωθῆναι κατὰ τὸν Πλάτωνα μυρίων σαρκίνων ὀμμάτων. μόνῳ γὰρ αὐτῷ διαβλέψαντι καὶ οἷς προσῆκε βοηθήμασι τονωθέντι καὶ διαρθρωθέντι ἡ περὶ τῶν ὄντων ἁπάντων ἀλήθεια διορᾶται. πρὸς δὴ τοῦτο ἀναφέρων ἐποιεῖτο τὴν τῆς διανοίας κάθαρσιν, καὶ ἦν αὐτῷ τῆς παιδεύσεως ὁ τύπος τοιοῦτος καὶ πρὸς ταῦτα ἀποβλέπων.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…