Iamblikhos · Pythagorasçı Yaşam Üzerine
9. Bölüm
9.45Gymnasionda gençlere bunları anlattı. Gençler söylenenleri babalarına aktarınca Binler Pythagoras'ı meclise çağırdılar; oğullarına söyledikleri için önce onu övdüler, sonra Krotonlulara yararlı olacak bir söyleyeceği varsa bunu devlet yönetiminin başında oturanlara açıklamasını istediler. O da önce, aralarındaki birliği korumaları için Musalara bir tapınak kurmalarını öğütledi. Çünkü bu tanrıçaların hepsi aynı adı taşır, hep birlikte anılır ve en çok ortak saygılardan hoşlanırlar; kısacası Musaların korosu her zaman bir ve aynıdır. Ayrıca uyum, ahenk ve ritim, yani birliği sağlayan her şey onlarda toplanmıştır. Onların gücünün yalnız en güzel teoremlerle değil, varlıkların uyumu ve ahengiyle de ilgili olduğunu gösterdi.
ταῦτα μὲν ἐν τῷ γυμνασίῳ τοῖς νέοις διελέχθη. Ἀπαγγελθέντων δ’ οὖν ὑπὸ τῶν νεανίσκων πρὸς τοὺς πατέρας τῶν εἰρημένων ἐκάλεσαν οἱ χίλιοι τὸν Πυθαγόραν εἰς τὸ συνέδριον, καὶ προεπαινέσαντες ἐπὶ τοῖς πρὸς τοὺς υἱοὺς ῥηθεῖσιν ἐκέλευσαν, εἴ τι συμφέρον ἔχει λέγειν τοῖς Κροτωνιάταις, ἀποφήνασθαι τοῦτο πρὸς τοὺς τῆς πολιτείας προκαθημένους. ὃ δὲ πρῶτον μὲν αὐτοῖς συνεβούλευεν ἱδρύσασθαι μουσῶν ἱερόν, ἵνα τηρῶσι τὴν ὑπάρχουσαν ὁμόνοιαν· ταύτας γὰρ τὰς θεὰς καὶ τὴν προσηγορίαν τὴν αὐτὴν ἁπάσας ἔχειν καὶ μετ’ ἀλλήλων παραδεδόσθαι καὶ ταῖς κοιναῖς τιμαῖς μάλιστα χαίρειν, καὶ τὸ σύνολον ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἀεὶ χορὸν εἶναι τῶν μουσῶν, ἔτι δὲ συμφωνίαν, ἁρμονίαν, ῥυθμόν, ἅπαντα περιειληφέναι τὰ παρασκευάζοντα τὴν ὁμόνοιαν. ἐπεδείκνυε δὲ αὐτῶν τὴν δύναμιν οὐ περὶ τὰ κάλλιστα θεωρήματα μόνον ἀνήκειν, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν συμφωνίαν καὶ ἁρμονίαν τῶν ὄντων.
9.46Sonra yurtlarını vatandaşların çoğunluğundan ortak bir emanet olarak aldıklarını düşünmeleri gerektiğini söyledi. Bu yüzden onu, bu güveni kendi çocuklarına devredecekmiş gibi yönetmelidirler. Bütün vatandaşlara eşit davranır ve hiçbir şeye adaletten çok önem vermezlerse bu kesinlikle gerçekleşir. Çünkü insanlar her yerin adalete muhtaç olduğunu bildikleri için, Zeus'un yanında Themis'in, Pluton'un yanında Dike'nin, şehirlerde de kanunun aynı yeri tuttuğunu masallarla anlatırlar; böylece kendisine verilen görevi adaletle yapmayan biri aynı zamanda bütün evrene karşı adaletsizlik etmiş gibi görünür.
ἔπειτα ὑπολαμβάνειν αὐτοὺς ἔφη δεῖν κοινῇ παρακαταθήκην ἔχειν τὴν πατρίδα παρὰ τοῦ πλήθους τῶν πολιτῶν. δεῖν οὖν ταύτην διοικεῖν οὕτως ὡς μέλλοντας τὴν πίστιν παραδόσιμον τοῖς ἐξ αὑτῶν ποιεῖν. ἔσεσθαι δὲ τοῦτο βεβαίως, ἐὰν ἅπασιν ἴσοι τοῖς πολίταις ὦσι καὶ μηδενὶ μᾶλλον ἢ τῷ δικαίῳ προσέχωσι. τοὺς γὰρ ἀνθρώπους εἰδότας ὅτι τόπος ἅπας προσδεῖται δικαιοσύνης, μυθοποιεῖν τὴν αὐτὴν τάξιν ἔχειν παρά τε τῷ Διὶ τὴν Θέμιν καὶ παρὰ τῷ Πλούτωνι τὴν Δίκην καὶ κατὰ τὰς πόλεις τὸν νόμον, ἵν’ ὁ μὴ δικαίως ἐφ’ ἃ τέτακται ποιῶν ἅμα φαίνηται πάντα τὸν κόσμον συναδικῶν.
9.47Meclis üyelerine yemin için tanrılardan hiçbirinin adını kötüye kullanmamak, yeminsiz de güvenilir olacak sözler söylemek yaraşır. Kendi evlerini de öyle idare etmeliler ki prohairesislerinin ne olduğu evlerine bakılarak anlaşılabilsin. Kendi çocuklarına içten bir sevgiyle bağlı olmalıdırlar, çünkü canlılar arasında bu bağın bilincine yalnız insanlar varmıştır. Hayatı paylaştıkları karılarıyla da şunu bilerek ilişki kurmalıdırlar: Başkalarıyla yapılan antlaşmalar tabletlere ve dikili taşlara yazılır, karılarla yapılanlar ise çocuklarda yaşar. Çocuklarının kendilerini, sebebi olmadıkları tabiat yüzünden değil, kendi prohairesisleri yüzünden sevmesine çalışmalıdırlar; çünkü prohairesisten gelen iyilik isteyerek yapılmış iyiliktir.
προσήκειν δὲ τοῖς συνέδροις μηδενὶ καταχρήσασθαι τῶν θεῶν εἰς ὅρκον, ἀλλὰ τοιούτους προχειρίζεσθαι λόγους οἵους καὶ χωρὶς ὅρκων εἶναι πιστούς, καὶ τὴν ἰδίαν οἰκίαν οὕτως οἰκονομεῖν ὥστε τὴν ἀναφορὰν ἐξεῖναι τῆς προαιρέσεως εἰς ἐκείνην ἀνενεγκεῖν. πρός τε τοὺς ἐξ αὑτῶν γενομένους διακεῖσθαι γνησίως, ὡς τῶν ἄλλων ζῴων μόνους ταύτης τῆς ἐννοίας αἴσθησιν εἰληφότας, καὶ πρὸς τὴν γυναῖκα τὴν τοῦ βίου μετέχουσαν ὁμιλοῦντας ὡς τῶν μὲν πρὸς τοὺς ἄλλους συνθηκῶν τιθεμένων ἐν γραμματιδίοις καὶ στήλαις, τῶν δὲ πρὸς τὰς γυναῖκας ἐν τοῖς τέκνοις. καὶ πειρᾶσθαι παρὰ τοῖς ἐξ αὑτῶν ἀγαπᾶσθαι μὴ διὰ τὴν φύσιν, ἧς οὐκ αἴτιοι γεγόνασιν, ἀλλὰ διὰ τὴν προαίρεσιν· ταύτης γὰρ εἶναι τὴν εὐεργεσίαν ἑκούσιον.
9.48Şuna da özen göstermelidirler: Kendileri yalnız karılarıyla birlikte olmalı, karılar da kocalarının ihmali ve kötülüğü yüzünden soyu piç etmemelidir. Ayrıca koca, karısını ocağın başından sunularla alıp tanrıların önünde bir yalvarıcı gibi evine getirdiğini düşünmelidir. Hem oturduğu evdekilere hem de şehirdekilere düzende ve itidalde örnek olmalıdır. Kimseye hiçbir şekilde haksızlık etmemeye dikkat etmelidir ki insanlar kanunların cezasından korkup haksızlıklarını gizlemeye çalışmasınlar, onun karakterinin soyluluğu karşısında utanarak adalete yönelsinler.
σπουδάζειν δὲ καὶ τοῦτο, ὅπως αὐτοί τε μόνας ἐκείνας εἰδήσουσιν, αἵ τε γυναῖκες μὴ νοθεύσουσι τὸ γένος ὀλιγωρίᾳ καὶ κακίᾳ τῶν συνοικούντων· ἔτι δὲ τὴν γυναῖκα νομίζειν ἀπὸ τῆς ἑστίας εἰληφότα μετὰ σπονδῶν καθάπερ ἱκέτιν ἐναντίον τῶν θεῶν εἰσῆχθαι πρὸς αὑτόν. καὶ τῇ τάξει καὶ τῇ σωφροσύνῃ παράδειγμα γενέσθαι τοῖς τε κατὰ τὴν οἰκίαν ἣν οἰκεῖ, καὶ τοῖς κατὰ τὴν πόλιν, καὶ προνοεῖν τοῦ (εἰς) μηδένα μηδ’ ὁτιοῦν ἐξαμαρτάνειν, ὅπως μ, φοβούμενοι τὴν ἐκ τῶν νόμων ζημίαν, ἀδικοῦντες λανθάνωσιν, ἀλλ’ αἰσχυνόμενοι τὴν τοῦ τρόπου καλοκαγαθίαν εἰς τὴν δικαιοσύνην ὁρμῶσι.
9.49İşlerde tembelliği reddetmelerini buyururdu; çünkü her işte uygun zamandan başka bir iyilik yoktur. Çocukları ve anne babaları birbirinden koparmanın haksızlıkların en büyüğü olduğunu tanımlardı. En iyi insanın yararlı olanı kendi başına önceden görebilen, ikinci sıradakinin başkalarının başına gelenlerden çıkarına olanı kavrayan, en kötüsünün ise daha iyiyi anlamak için başına kötü bir şey gelmesini bekleyen kişi olduğunu düşünürdü. Şan şeref peşinde koşmak isteyenlerin de koşularda taç giyenleri örnek alırlarsa yanılmayacaklarını söylerdi; çünkü onlar rakiplerine kötülük etmez, yalnız kendileri zafere ulaşmak ister. Siyasetle uğraşanlara da kendilerine karşı çıkanlara kızmak değil, dinleyenlere yararlı olmak yaraşır. Gerçek iyi şöhrete sarılan herkesi, başkalarına nasıl görünmek istiyorsa öyle olmaya çağırırdı; çünkü öğüt, övgü kadar kutsal değildir: Öğüde yalnız insanlar muhtaçtır, övgüye ise çok daha çok tanrılar.
διεκελεύετο δὲ κατὰ τὰς πράξεις ἀποδοκιμάζειν τὴν ἀργίαν· εἶναι γὰρ οὐχ ἓτερόν τι ἀγαθὸν ἢ τὸν ἐν ἑκάστῃ τῇ πράξει καιρόν. ὡρίζετο δὲ μέγιστον εἶναι τῶν ἀδικημάτων παῖδας καὶ γονεῖς ἀπ’ ἀλλήλων διασπᾶν. ἐνόμιζε δὲ κράτιστον μὲν εἶναι τὸν καθ’ αὐτὸν δυνάμενον προϊδεῖν τὸ συμφέρον, δεύτερον δὲ τὸν ἐκ τῶν τοῖς ἄλλοις συμβεβηκότων κατανοοῦντα τὸ λυσιτελοῦν, χείριστον δὲ τὸν ἀναμένοντα διὰ τοῦ κακῶς παθεῖν αἰσθέσθαι τὸ βέλτιον. ἔφη δὲ καὶ τοὺς φιλοτιμεῖσθαι βουλομένους οὐκ ἂν διαμαρτάνειν μιμουμένους τοὺς ἐν τοῖς δρόμοις στεφανουμένους. καὶ γὰρ ἐκείνους οὐ τοὺς ἀνταγωνιστὰς κακῶς ποιεῖν, ἀλλ’ αὐτοὺς τῆς νίκης ἐπιθυμεῖν τυχεῖν· καὶ τοῖς πολιτευομένοις ἁρμόττειν οὐ τοῖς ἀντιλέγουσι δυσαρεστεῖν, ἀλλὰ τοὺς ἀκούοντας ὠφελεῖν. παρεκάλει δὲ τῆς ἀληθινῆς ἀντεχόμενον εὐδοξίας ἕκαστον εἶναι τοιοῦτον οἷος ἂν βούλοιτο φαίνεσθαι τοῖς ἄλλοις· οὐ γὰρ οὕτως ὑπάρχειν τὴν συμβουλὴν ἱερὸν ὡς τὸν ἔπαινον, ἐπειδὴ τῆς μὲν ἡ χρεία πρὸς μόνους ἐστὶ τοὺς ἀνθρώπους, τοῦ δὲ πολὺ μᾶλλον πρὸς τοὺς θεούς.
9.50En sonunda da şunu söyledi: Anlatıldığına göre şehirleri Herakles tarafından kurulmuştur. Herakles sığırları İtalya'dan geçirirken Lakinios ona haksızlık etmiş; yardıma koşan Kroton'u ise gece, bilmeden, düşmanlardan sanıp öldürmüş. Bunun ardından, kendisi ölümsüzlüğe kavuşursa Kroton'un mezarının çevresinde onun adını taşıyan bir şehir kurulacağına söz vermiş. Bu yüzden, dedi, kendilerine gösterilmiş bu iyiliğin minnetini adaletle yöneterek ödemeleri yaraşır. Dinleyenler Musalar tapınağını kurdular, yerel bir âdet olarak tuttukları cariyeleri de bıraktılar. Ondan Pythion'da çocuklara, Hera tapınağında da kadınlara ayrı ayrı konuşmasını istediler.
εἶθ’ οὕτως ἐπὶ πᾶσιν εἶπεν ὅτι τὴν πόλιν αὐτῶν ᾠκίσθαι συμβέβηκεν, ὡς λέγουσιν, Ἡρακλέους, ὅτε τὰς βοῦς διὰ τῆς Ἰταλίας ἤλαυνεν, ὑπὸ Λακινίου μὲν ἀδικηθέντος, Κρότωνα δὲ βοηθοῦντα τῆς νυκτὸς παρὰ τὴν ἄγνοιαν ὡς ὄντα τῶν πολεμίων διαφθείραντος, καὶ μετὰ ταῦτα ἐπαγγειλαμένου περὶ τὸ μνῆμα συνώνυμον ἐκείνῳ κατοικισθήσεσθαι πόλιν, ἄν περ αὐτὸς μετάσχῃ τῆς ἀθανασίας, ὥστε τὴν χάριν τῆς ἀποδοθείσης εὐεργεσίας προσήκειν αὐτοὺς ἔφη δικαίως οἰκονομεῖν. οἳ δὲ ἀκούσαντες τό τε Μουσεῖον ἱδρύσαντο καὶ τὰς παλλακίδας, ἃς ἔχειν ἐπιχώριον ἦν αὐτοῖς, ἀφῆκαν, καὶ διαλεχθῆναι χωρὶς αὐτὸν ἐν μὲν τῷ Πυθίῳ πρὸς τοὺς παῖδας, ἐν δὲ τῷ τῆς Ἥρας ἱερῷ πρὸς τὰς γυναῖκας ἠξίωσαν.