İçeriğe geç
Felsefeye Teşvik

Iamblikhos · Felsefeye Teşvik

19. Bölüm

19Konuyu ayrıca psykhēdeki iyiliklerden yola çıkarak, onların saadet bakımından yetkin ve belirleyici olduğunu göstererek de işleyebiliriz. Psykhē bedenden ne kadar üstünse, onun iyilikleri de o kadar üstündür; bedeninkiler küçümsenecek, psykhēninkiler ise değerli ve saygın şeyler olacaktır. Demek ki iyi, hoş olanla aynı şey değildir; hoş olanı iyi için yapmak gerekir, iyiyi hoş olan için değil. Hoş, geldiğinde haz duyduğumuz şeydir; iyi ise bulunduğunda iyi olduğumuz şeydir. Biz de, iyi olan öteki her şey de bir aretē geldiğinde iyi oluruz. Her şeyin aretēsi ise, ister bir eşyanın, ister bedenin, ister psykhēnin, ister herhangi bir canlının olsun, ona gelişigüzel değil, her birine verilmiş olan düzen, doğruluk ve tekhnē sayesinde en güzel biçimde gelir. Demek ki her şeyin aretēsi düzenle düzenlenmiş ve tertiplenmiş bir şeydir; aklı başında akıl yürüten biri böyle der. Çünkü var olan her şeye iyiliğini, her birinde kendine özgü olan tertip sağlar. Bu yüzden kendi tertibine sahip olan psykhē tertipsiz olandan daha iyidir. Tertibe sahip olan psykhē ölçülüdür, ölçülü olan da itidallidir; demek ki itidalli psykhē iyidir.

19

XIX. Δύναιτο δʼ ἄν τις καὶ κατʼ ἰδίαν ἀπὸ τῶν ἐν τῇ ψυχῇ ἀγαθῶν ἐπεξελθεῖν τῷ προκειμένῳ, δεικνύων αὐτῶν τὸ τέλεον καὶ κύριον εὐδαιμονίας. ὅσῳ γὰρ ἡ ψυχὴ τοῦ σώματος προέχει, τοσούτῳ μᾶλλον καὶ τἀγαθὰ αὐτῆς ὑπερέχει· καὶ τὰ μὲν τοῦ σώματος ἔσται εὐκαταφρόνητα, τὰ δὲ τῆς ψυχῆς τίμια καὶ σεμνά. καὶ τὸ ἀγαθὸν οὖν οὐ τὸ αὐτό ἐστιν ὅπερ τὸ ἡδύ, καὶ τοῦ ἀγαθοῦ ἕνεκα πρακτέον τὸ ἡδύ, οὐ τὸ ἀγαθὸν ἕνεκα τοῦ ἡδέος. ἡδὺ δέ ἐστι τοῦτο, οὗ παραγενομένου ἡδόμεθα, ἀγαθὸν δέ, οὗ παρόντος ἀγαθοί ἐσμεν. ἀλλὰ μὴν ἀγαθοί γέ ἐσμεν καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ ἄλλα πάντα, ὅσα ἀγαθά ἐστιν, ἀρετῆς τινος παραγενομένης. ἀλλὰ μὲν δὴ γε ἀρετὴ ἑκάστου, καὶ σκεύους καὶ σώματος καὶ ψυχῆς αὖ καὶ ζῴου παντός, οὐ τῷ εἰκῇ καὶ κάλλιστα παραγίγνεται, ἀλλὰ τάξει καὶ ὀρθότητι καὶ τέχνῃ, ἥτις ἑκάστῳ ἀποδέδοται αὐτῶν. τάξει ἄρα τεταγμένον τι καὶ κεκοσμημένον ἐστὶν ἡ ἀρετὴ ἑκάστου, ὡς φαίη ἄν τις σωφρόνως λογιζόμενος […] ἐν ἑκάστῳ [γὰρ] ὁ ἑκάστου οἰκεῖος ἀγαθὸν παρέχει ἕκαστον τῶν ὄντων. ὅθεν δὴ καὶ ψυχὴ κόσμον ἔχουσα τὸν αὐτῆς ἀμείνων τῆς ἀκοσμήτου. ἀλλὰ μὴν ἥ γε κόσμον ἔχουσα κοσμία, ἡ δέ γε κοσμία σώφρων· ἡ ἄρα σώφρων ψυχὴ ἀγαθή.

s89Şunu söylüyorum: itidalli psykhē iyiyse, itidalli olanın tersi bir hâlde olan psykhē kötüdür; bu da akılsız ve ölçüsüz olandı. — Kesinlikle. — Üstelik itidalli insan hem tanrılara hem de insanlara karşı yakışanı yapar; çünkü yakışmayanı yapan itidalli olamaz. İnsanlara karşı yakışanı yaptığında adil işler, tanrılara karşı yakışanı yaptığında dindarca işler yapmış olur; adil ve dindarca işler yapanın da adil ve dindar olması zorunludur. Cesur olması da zorunludur; çünkü kovalanmaması ya da kaçınılmaması gereken şeyleri kovalamak ya da onlardan kaçmak itidalli bir insanın işi değildir; aksine işlerden, insanlardan, hazlardan ve acılardan gerektiği gibi kaçmalı ya da onları kovalamalı, gerektiği yerde de direnip sabretmelidir. Dolayısıyla, anlattığımız gibi, itidalli insanın adil, cesur ve dindar olduğu için tam anlamıyla iyi bir insan olması kesinlikle zorunludur. İyi insan da ne yaparsa iyi ve güzel yapar; iyi yapan da bahtiyar ve mesuttur; kötü olan ve kötü yapan ise sefildir. Bu da itidalli olanın tersi bir hâlde bulunan kişidir, yani ölçüsüz olan.

Bunlar doğruysa, görünüşe göre mesut olmak isteyen kişi itidalin peşinden gitmeli ve onu uygulamalı, ölçüsüzlükten ise ayakları onu ne kadar hızlı taşıyabilirse o kadar hızlı kaçmalıdır. Elinden geldiğince cezalandırılmaya hiç ihtiyaç duymayacak biçimde hazırlanmalı; ama kendisinin ya da yakınlarından birinin, bir kişinin ya da bir şehrin buna ihtiyacı olursa, mesut olacaksa cezaya çarptırmalı ve cezalandırmalıdır. Bence insanın gözünü dikerek yaşaması gereken hedef budur: kendi işlerini de şehrin işlerini de hep buna yöneltmek,

s89

λέγω δὴ οὖν ὅτι, εἰ ἡ σώφρων ἀγαθή ἐστιν, ἡ τοὐναντίον τῇ σώφρονι πεπονθυῖα κακή ἐστιν· ἦν δὲ αὕτη ἡ ἄφρων τε καὶ ἀκόλαστος. πολλὴ ἀνάγκη. καὶ μὴν ὅ γε σώφρων τὰ προσήκοντα πράττοι ἂν καὶ περὶ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους· οὐ γὰρ ἂν σωφρονοῖ τὰ μὴ προσήκοντα πράττων. καὶ μὴν περὶ μὲν ἀνθρώπους τὰ προσήκοντα πράττων δίκαια ἂν πράττοι, περὶ δὲ θεοὺς ὅσια· τὸν δὲ τὰ δίκαια καὶ ὅσια πράττοντα ἀνάγκη δίκαιον καὶ ὅσιον εἶναι. καὶ μὲν δὴ καὶ ἀνδρεῖόν γε ἀνάγκη· οὐ γὰρ δὴ σώφρονος ἀνδρός ἐστιν οὔτε διώκειν οὔτε φεύγειν ἃ μὴ προσήκει, ἀλλὰ δεῖ καὶ πράγματα καὶ ἀνθρώπους καὶ ἡδονὰς καὶ λύπας φεύγειν καὶ διώκειν, καὶ ὑπομένοντα καρτερεῖν ὅπου δεῖ. ὥστε πολλὴ ἀνάγκη τὸν σώφρονα, ὥσπερ διήλθομεν, δίκαιον ὄντα καὶ ἀνδρεῖον καὶ ὅσιον ἀγαθὸν ἄνδρα εἶναι τελέως, τὸν δὲ ἀγαθὸν εὖ τε καὶ καλῶς πράττειν ἃ ἂν πράττῃ, τὸν δὲ εὖ πράττοντα μακάριόν τε καὶ εὐδαίμονα εἶναι, τὸν δὲ πονηρὸν καὶ κακῶς πράττοντα ἄθλιον· οὗτος δʼ ἂν εἴη ὁ ἐναντίως ἔχων τῷ σώφρονι, ὁ ἀκόλαστος. εἰ δή ἐστι ταῦτα ἀληθῆ, τὸν βουλόμενον, ὡς ἔοικεν, εὐδαίμονα εἶναι σωφροσύνην μὲν διωκτέον καὶ ἀσκητέον, ἀκολασίαν δὲ φευκτέον ὡς ἔχει ποδῶν ἕκαστος ἡμῶν, καὶ παρασκευαστέον μάλιστα μὲν μηδὲν δεῖσθαι τοῦ κολάζεσθαι, ἐὰν δὲ δεηθῇ αὐτὸς ἢ ἄλλος τις τῶν οἰκείων, ἢ ἰδιώτης ἢ πόλις, ἐπιθετέον δίκην καὶ κολαστέον, εἰ μέλλει εὐδαίμων εἶναι. οὗτος ἔμοιγε δοκεῖ ὁ σκοπὸς εἶναι πρὸς ὃν βλέποντα δεῖ ζῆν, καὶ πάντα εἰς τοῦτο τὰ αὑτοῦ συντείνοντα καὶ τὰ τῆς πόλεως, ὅπως δικαιοσύνη

s90bahtiyar olacak kişide adalet ve itidal bulunsun diye öyle davranmak; arzuların ölçüsüz olmasına izin verip bitmek bilmeyen bir kötülük olan onları doyurmaya çalışarak bir haydut hayatı yaşamamak. Çünkü böyle biri ne başka bir insanın ne de tanrının dostu olabilir; zira ortaklık kuramaz, ortaklık olmayan yerde de dostluk olmaz. Bilgeler, göğü ve yeri, tanrıları ve insanları ortaklığın, dostluğun, ölçülülüğün, itidalin ve adaletin bir arada tuttuğunu söylerler; bu yüzden bu bütüne düzensizlik ya da ölçüsüzlük değil, düzen (kosmos) adını verirler. Bunlara dikkat etmeyen kişi, geometrik eşitliğin tanrılar arasında da insanlar arasında da büyük gücü olduğunu fark etmez; bu yüzden insanlar açgözlülüğü uygulamak gerektiğini düşünürler, çünkü geometriyi ihmal ederler. Mesut hayat hakkında bütün durum böyledir.

Bundan şu da çıkar: güzel bir hayat sürmeyecek durumda olanlar için, çocuklarını ve sonra geleceklerini ayıba sokmadan, babalarını ve bütün önceki soylarını utandırmadan önce güzel bir biçimde ölmeyi seçmek daha iyidir. Çünkü kendi yakınlarını utandıran için hayat yaşanmaya değmez; böyle birinin ne insanlardan ne de tanrılardan, ne yeryüzünde ne de öldükten sonra yerin altında hiçbir dostu olur. O hâlde her insan başka bir şeyle uğraşıyorsa da onu aretēyle birlikte yapmalı, aretēden yoksun olan bütün mülklerin ve uğraşların çirkin ve kötü olduğunu bilmelidir. Çünkü zenginlik, korkaklıkla birlikte bulununca sahibine güzellik getirmez

s90

παρέσται καὶ σωφροσύνη τῷ μακαρίῳ μέλλοντι ἔσεσθαι, οὕτω πράττειν, οὐκ ἐπιθυμίας ἐῶντα ἀκολάστους εἶναι καὶ ταῦτα ἐπιχειροῦντα πληροῦν, ἀνήνυτον κακόν, λῃστοῦ βίον ζῶντα. οὔτε γὰρ ἂν ἄλλῳ ἀνθρώπῳ προσφιλὴς εἴη ὁ τοιοῦτος οὔτε θεῷ· κοινωνεῖν γὰρ ἀδύνατος· ὅτῳ γὰρ μὴ ἔνι κοινωνία, φιλία οὐκ ἂν εἴη. φασὶ δὲ οἱ σοφοὶ καὶ οὐρανὸν καὶ γῆν καὶ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους τὴν κοινωνίαν συνέχειν καὶ φιλίαν καὶ κοσμιότητα καὶ σωφροσύνην καὶ δικαιότητα, καὶ τὸ ὅλον τοῦτο διὰ ταῦτα κόσμον καλοῦσιν, οὐκ ἀκοσμίαν οὐδὲ ἀκολασίαν. τὸν δὲ μὴ προσέχοντα τούτοις λέληθεν ὅτι ἡ ἰσότης ἡ γεωμετρικὴ καὶ ἐν θεοῖς καὶ ἐν ἀνθρώποις μέγα δύναται· διʼ ἃ πλεονεξίαν οἴονται δεῖν ἀσκεῖν· γεωμετρίας γὰρ ἀμελοῦσι. τὸ μὲν οὖν ὅλον τῆς εὐδαίμονος ζωῆς πέρι οὕτως ἔχει. καὶ ἕπεται δὲ αὐτὴν τὸ καλῶς αἱρεῖσθαι μᾶλλον τελευτᾶν, οἷς ἐστιν ἐξουσία ζῆν μὴ καλῶς, πρὶν παῖδάς τε καὶ τοὺς ἔπειτα εἰς ὀνείδη καταστῆσαι, καὶ πρὶν τοὺς πατέρας τε καὶ πᾶν τὸ πρόσθεν γένος αἰσχῦναι· τῷ γὰρ τοὺς αὑτοῦ αἰσχύναντι ἀβίωτόν ἐστι, καὶ τῷ τοιούτῳ οὔτε τις ἀνθρώπων οὔτε θεῶν φίλος ὑπάρχει οὔτʼ ἐπὶ γῆς οὔτε ὑπὸ γῆν τελευτήσαντι. χρὴ οὖν πάντα ἄνδρα, ἐάν τι καὶ ἄλλο ἀσκῇ, μετʼ ἀρετῆς ἀσκεῖν, εἰδότα ὅτι τούτου λειπόμενα ἅπαντα καὶ κτήματα καὶ ἐπιτηδεύματα αἰσχρὰ καὶ κακά. οὔτε γὰρ πλοῦτος κάλλος φέρει τῷ κεκτημένῳ μετὰ ἀνανδρίας

s91(böyle biri kendisi için değil başkası için zengindir); bedenin güzelliği ve gücü de korkak ve kötü biriyle bir arada bulununca yakışık değil yakışıksız görünür, sahibini daha göze batan biri yapar ve korkaklığını ortaya serer. Adaletten ve öteki aretēden ayrılan her epistēmē de bilgelik değil, kurnazlık olarak görünür. Bu yüzden ilk başta, en sonda ve her zaman bütün gayretimizle şunu yapmaya çalışmalıyız: mümkünse önceki atalarımızı ün bakımından geçmek; olmazsa kendi erdemimizi onlarınkiyle eşit kılmak. Çünkü bu işte zafer şeref, yenilgi ise, biri yenilirse, utanç getirir. Bu işte en iyi zafer de, atalarının şanını hoyratça kullanmamaya, onu boş yere harcamamaya hazırlanmaktır; kendini bir şey sanan bir insan için, kendisi sayesinde değil atalarının şanı sayesinde şeref görmekten daha çirkin bir şey olmadığını iyi bilmelidir. Anne babanın şerefi çocuklar için güzel ve görkemli bir hazinedir; ama hem paradan hem şereften oluşan bu hazineyi, kendine ait mülk ve ün bulamadığı için harcayıp kendi çocuklarına aktarmamak çirkin ve korkakçadır. Çünkü şana ve saadete götüren bütün iyiliklere kişinin kendisinden başlaması gerekir.

Eskiden beri söylenen "Hiçbir şeyde aşırıya kaçma" sözü güzel söylenmiş görünüyor; gerçekten de iyi söylenmiştir. Saadete götüren her şey

s91

(ἄλλῳ γὰρ ὁ τοιοῦτος πλουτεῖ καὶ οὐχὶ ἑαυτῷ), οὔτε σώματος κάλλος καὶ ἰσχὺς δειλῷ καὶ κακῷ ξυνοικοῦντα πρέποντα φαίνεται ἀλλʼ ἀπρεπῆ, καὶ ἐπιφανέστερον ποιεῖ τὸν ἔχοντα καὶ ἐκφαίνει τὴν δειλίαν· πᾶσά τε ἐπιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς πανουργία, οὐ σοφία φαίνεται. ὧν ἕνεκα πρῶτον καὶ ὕστατον καὶ διὰ παντὸς πᾶσαν πάντως προθυμίαν πειρᾶσθαι δεῖ ἔχειν, ὅπως μάλιστα μὲν ὑπερβαλεῖταί τις τοὺς πρόσθεν προγόνους εὐκλείᾳ· εἰ δὲ μή, ὅπως εἰς ἴσον αὐτοῖς καταστήσῃ τὴν αὑτοῦ καλοκἀγαθίαν· ἡ μὲν γὰρ ἐν τούτοις νίκη τιμὴν φέρει, ἡ δὲ ἧττα, ἐὰν ἡττᾶταί τις, αἰσχύνην. μάλιστα δʼ ἄν νικήσειέ τις ἐν τούτοις, εἰ παρασκευάσαιτο τῇ τῶν προγόνων δόξῃ μὴ καταχρήσασθαι μηδὲ ἀναλῶσαι αὐτὴν μάτην, καλῶς εἰδὼς ὅτι ἀνδρὶ οἰομένῳ τι εἶναι οὐκ ἔστιν αἴσχιον ἢ παρέχειν ἑαυτὸν τιμώμενον μὴ διʼ ἑαυτόν, ἀλλὰ διὰ δόξαν προγόνων. εἶναι μὲν γὰρ τιμὰς γονέων ἐκγόνοις καλὸς θησαυρὸς καὶ μεγαλοπρεπής· χρῆσθαι δὲ καὶ χρημάτων καὶ τιμῶν θησαυρῷ, καὶ μὴ τοῖς ἐκγόνοις παραδιδόναι, αἰσχρὸν καὶ ἄνανδρον, ἀπορίᾳ ἰδίων αὑτοῦ κτημάτων τε καὶ εὐδοξιῶν. ἀφʼ ἑαυτῶν γὰρ ἄρχεσθαι δεῖ πάντων τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν εἰς εὔκλειαν καὶ εὐδαιμονίαν φερόντων. πάλαι γὰρ δὴ τὸ Μηδὲν ἄγαν λεγόμενον καλῶς δοκεῖ λέγεσθαι· τῷ γὰρ ὄντι εὖ λέγεται. ὅτῳ γὰρ ἀνδρὶ εἰς ἑαυτὸν ἀνήρτηται πάντα τὰ πρὸς εὐδαιμονίαν

s92ya da buna yakın her şey kendisine bağlı olan, başka insanlara asılı durmayan, onların işleri iyi ya da kötü gittikçe kendi işleri de sallanmak zorunda kalmayan insan, en iyi yaşamaya hazırlanmış olandır. İtidalli, cesur ve phronēsis sahibi olan budur. Parası ve çocukları olduğunda da yok olduğunda da atasözüne en çok o uyar; çünkü kendine güvendiği için ne aşırı sevinçli ne de aşırı kederli görünür. İyi insanların da böyle olmasını isteriz: hemen şimdi ölmeleri ya da insanların başına gelen başka bir şeye uğramaları gerekse bile aşırı öfkelenmez ve korkmazlar. Şu kanaate sıkıca sarılmak gerekir: iyi insan, itidalli ve adil olduğu için, ister büyük ve güçlü, ister küçük ve zayıf, ister zengin ister yoksul olsun, mesut ve bahtiyardır; adil olmayan biri ise Kinyras'tan ve Midas'tan daha zengin olsa bile sefildir ve acılı bir hayat yaşar. Şair, doğru söylüyorsa, şöyle der: "Ne anarım ne de adam yerine koyarım" güzel denen her şeyi adaletle yapıp edinmeyen kişiyi. Adil olan böyle biri "düşmana yakından, karşısında durarak saldırsın"; adaletsiz olan ise ne "kanlı kıyıma bakmaya cesaret etsin" ne de "koşarak Trakyalı Boreas'ı geçsin"; iyi denen öteki şeylerden hiçbiri de ona hiçbir zaman nasip olmasın. Çünkü çoğunluğun iyi dediği şeylere iyi demek doğru değildir. "En iyisi sağlıklı olmak, ikincisi güzellik, üçüncüsü zenginlik" denir. Başka sayısız şey de

s92

φέροντα ἢ ἐγγὺς τούτου, καὶ μὴ ἐν ἄλλοις ἀνθρώποις αἰωρεῖται, ἐξ ὧν ἢ εὖ ἢ κακῶς πραξάντων πλανᾶσθαι ἠνάγκασται καὶ τὰ ἐκείνου, τούτῳ ἄριστα παρεσκεύασται ζῆν, οὗτός ἐστιν ὁ σώφρων καὶ οὗτος ὁ ἀνδρεῖος καὶ φρόνιμος, οὗτος γιγνομένων χρημάτων καὶ παίδων καὶ διαφθειρομένων μάλιστα πείσεται τῇ παροιμίᾳ· οὔτε γὰρ χαίρων οὔτε λυπούμενος ἄγαν φανήσεται διὰ τὸ αὑτῷ πεποιθέναι. τοιούτους δὲ ἡμεῖς ἀξιοῦμεν καὶ τοὺς ἀγαθοὺς εἶναι, οὔτε ἀγανακτοῦντας οὔτε φοβουμένους ἄγαν, εἰ δεῖ τελευτᾶν ἐν τῷ παρόντι ἢ ἄλλο τι πάσχειν τῶν ἀνθρωπίνων. διατεταμένως γὰρ δὴ δεῖ ταύτην ἔχειν τὴν δόξαν, ὡς ὁ μὲν ἀγαθὸς ἀνὴρ σώφρων ὢν καὶ δίκαιος εὐδαίμων ἐστὶ καὶ μακάριος, ἐάν τε μέγας καὶ ἰσχυρός, ἐάν τε μικρὸς καὶ ἀσθενής, καὶ ἐὰν πλουτῇ καὶ μή. ἐὰν δʼ ἄρα πλουτῇ Κινύρα τε καὶ Μίδα μᾶλλον, δὲ ἄδικος, ἄθλιός τέ ἐστι καὶ ἀνιαρῶς ζῇ· καὶ οὔτʼ ἂν μνησαίμην, φησὶν ὁ ποιητής, εἴπερ ὀρθῶς λέγει, οὔτʼ ἐν λόγῳ ἄνδρα τιθοίμην, ὅς μὴ πάντα τὰ λεγόμενα καλὰ μετὰ δικαιοσύνης πράττοι καὶ κτῷτο, καὶ δηίων τοιοῦτος ὢν ὀρέγοιτο ἐγγύθεν ἱστάμενος, ἄδικος δὲ ὢν μήτε τολμῷ ὁρῶν φόνον αἱματόεντα μήτε νικῷ θέων Θρηίκιον Βορέην, μηδὲ ἄλλο αὐτῷ μηδὲν τῶν λεγομένων ἀγαθῶν γίγνοιτό ποτε. τὰ γὰρ ὑπὸ τῶν πολλῶν λεγόμενα ἀγαθὰ οὐκ ὀρθῶς λέγεται. λέγεται γὰρ ὡς ἄριστον μὲν ὑγιαίνειν, δεύτερον δὲ κάλλος, τρίτον δὲ πλοῦτος.ʼ μυρία δὲ ἄλλα

s93iyi diye anılır: keskin görmek ve işitmek, hislere bağlı her şeyde hassas olmak; ayrıca tiran olarak dilediği her şeyi yapmak; bütün bahtiyarlığın gayesi de bütün bunlara sahip olarak olabildiğince çabuk ölümsüz olmak. Benim sözüm ise şunu söyler: bunların hepsi, sağlıktan başlayarak, adil ve dindar insanlar için en iyi mülkler, adaletsizler için ise en kötü şeylerdir. Görmek, işitmek, hissetmek ve genel olarak yaşamak, adalet ve bütün aretē dışında iyi denen her şeye sahip olarak bütün zaman boyunca ölümsüz olan biri için en büyük kötülüktür; böyle biri olabildiğince kısa bir süre yaşarsa daha küçük bir kötülüktür. Açıkça şunu söylüyorum: kötü denen şeyler adaletsizler için iyi, adiller için kötüdür; iyi denen şeyler ise iyiler için gerçekten iyi, kötüler için kötüdür. Adaletsiz ve küstahça yaşayan kişi zorunlu olarak çirkin yaşar; çirkin yaşıyorsa kötü de yaşar; dolayısıyla hazsız ve kendine yararsız bir biçimde yaşar. Çünkü tanrıların en hazlı ve en iyi hayata aynı hayat dediğini söylersek en doğru sözü söylemiş oluruz.

O hâlde iyiler en çok aretēye uygun hayata bağlıysa, ancak o zaman gerçekten iyiyse ve sevinç duymak yalnız felsefe yapmanın ardından geliyorsa, gerçekten mesut olmak isteyenler her bakımdan bu hayatı seçmelidir.

s93

ἀγαθὰ λέγεται· καὶ γὰρ ὀξὺ ὁρᾶν καὶ ἀκούειν καὶ πάντα ὅσα ἔχεται τῶν αἰσθήσεων εὐαισθήτως ἔχειν, ἔτι δὲ καὶ τὸ ποιεῖν τυραννοῦντα ὅ τι δἂν ἐπιθυμῇ, καὶ τὸ δὴ τέλος ἁπάσης μακαριότητος εἶναι τὸ πάντα ταῦτα κεκτημένον ἀθάνατον εἶναι γενόμενον ὅ τι τάχιστα. ὁ δὲ ἐμὸς λόγος ταδὶ λέγει, ὡς ταῦτά ἐστι ξύμπαντα δικαίοις μὲν καὶ ὁσίοις ἀνδράσιν ἄριστα κτήματα, ἀδίκοις δὲ κάκιστα ξύμπαντα, ἀρξάμενα ἀπὸ τῆς ὑγείας. καὶ δὴ καὶ τὸ ὁρᾶν καὶ τὸ ἀκούειν καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ τὸ παράπαν ζῆν μέγιστον μὲν κακὸν τὸν ξύμπαντα χρόνον ἀθάνατον ὄντα καὶ κεκτημένον πάντα τὰ λεγόμενα ἀγαθὰ πλὴν δικαιοσύνης καὶ ἀρετῆς ἀπάσης, ἔλαττον δέ, ἂν ὡς ὀλίγιστον ὁ τοιοῦτος χρόνον ἐπιζῴη. λέγω γὰρ δὴ σαφῶς τὰ μὲν κακὰ λεγόμενα ἀγαθὰ τοῖς ἀδίκοις εἶναι, τοῖς δὲ δικαίοις κακά, τὰ δὲ ἀγαθὰ τοῖς μὲν ἀγαθοῖς ὄντως ἀγαθά, τοῖς δὲ κακοῖς κακά. καὶ ὁ μὲν ἀδίκως ζῶν καὶ ὑβριστικῶς ἐξ ἀνάγκης αἰσχρῶς ζῇ, εἰ δὲ αἰσχρῶς, καὶ κακῶς· ὥστε καὶ ἀηδῶς ζῇ καὶ οὐ ξυμφερόντως ἑαυτῷ· τὸν γὰρ αὐτὸν ἥδιστόν τε καὶ ἄριστον ὑπὸ θεῶν βίον λέγεσθαι φάσκοντες ἀληθέστατα ἐροῦμεν. εἰ τοίνυν καὶ τὰ ἀγαθὰ τῷ κατʼ ἀρετὴν βίῳ μάλιστα συνήρτηται, καὶ τότε ἐστὶν ἀγαθὰ ὄντως, καὶ τὸ χαίρειν τῷ φιλοσοφεῖν μόνῳ συνέπεται, πάντων ἕνεκα χρὴ τοῦτον τὸν βίον προαιρεῖσθαι τοὺς βουλομένους ὄντως εὐδαιμονεῖν.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…