1. Bölüm
1Pythagoras, onun hayatı ve Pythagorasçı adamlar hakkında söylenmesi gerekeni bundan önceki kitapta söyledik. Şimdi onun okulunun geri kalanına, her türlü terbiyeye, öğrenmeye ve aretēye yönelik ortak hazırlıktan başlayalım. Bu hazırlık, insanı her şeyin içinden yalnız bir tek şeye elverişli kılmak için onu parça parça ele almaz; deyim yerindeyse, içindeki şevki bütün derslere, bütün bilimlere, hayattaki bütün güzel ve soylu eylemlere, bütün terbiye türlerine, tek kelimeyle güzelden pay alan her şeye yöneltir. Çünkü teşvik edilmeden güzel ve soylu uğraşlara atılmak mümkün değildir; psykhēde teşvik yoluyla önce bir alt yapı kurmadan birini doğrudan en yüce ve en yetkin iyiliğe hazırlamak da mümkün değildir. Psykhē nasıl küçük şeylerden büyüklere azar azar ilerliyor, bütün güzel şeylerden geçiyor ve sonunda en yetkin iyilikleri buluyorsa, teşvik de ortak olandan başlayarak yöntemli bir yolla ilerlemelidir. Önce, hiçbir okulu açıkça öne çıkarmadan, hepsini cins olarak ortaklaşa överek ve insan uğraşları arasında onlara ortak ve herkese hitap eden bir teşvik tarzıyla öncelik tanıyarak, genel olarak felsefeye ve hangi yoldan olursa olsun felsefe yapmanın kendisine özendireceğiz. Bundan sonra ne tamamen halka hitap eden ne de doğrudan Pythagorasçı olan, ama bu iki tarzdan da büsbütün kopmamış orta bir yöntem kullanmalıyız. Bu yöntemde bütün felsefeye ortak olan özendirmeleri sıralayacağız, öyle ki bu bakımdan Pythagorasçı amaçtan ayrı kalsınlar; ama bunlara bu adamların en temel kanaatlerini de en uygun yerlerde karıştıracağız [Pythagorasçıların teşvik ettiği kanaatleri]; böylece sözlerin tarzı bu bakımdan Pythagorasçı adamlara özgü hâle gelsin. Bu sayede, tahmin edileceği gibi, dışarıya yönelik kavramlardan fark ettirmeden sıyrılıp okulda sistemli biçimde işlenen ispatlara geçecek ve onları benimseyeceğiz; tıpkı bir köprü ya da merdivenle aşağıdan yükseğe çıkar gibi. En sonda da Pythagorasçı okulun kendine özgü, öteki okullara bir bakıma yabancı ve onlara açıklanmamış teşviklerini sıralayacağız.
ΙΑΜΒΛΙΧΟΥ ΧΑΛΚΙΔΕΩΣ ΤΗΣ ΚΟΙΛΗΣ P. 1a. P. 8K. ΣΥΡΙΑΣ ΠΡΟΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΕΠΙ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΝ. Ι. Περὶ μὲν Πυθαγόρου καὶ τοῦ κατʼ αὐτὸν βίου τῶν τε Πυθαγορικῶν ἀνδρῶν τὰ σύμμετρα ἐν τοῖς πρὸ τούτων εἰρήκαμεν, ἀρχώμεθα δὲ τὸ λοιπὸν αὐτοῦ τῆς αἱρέσεως ἀπὸ τῆς κοινῆς εἰς πᾶσαν παιδείαν καὶ μάθησιν καὶ ἀρετὴν παρασκευῆς, ἥτις οὐ κατὰ μέρος ἀπολαβοῦσα πρὸς ἕν τι τῶν πάντων παρασκεύαζει τὸν ἄνθρωπον ἐπιτήδειον, ἀλλʼ ὡς ἁπλῶς εἰπεῖν τὰς ἐν αὐτῷ προθυμίας προτρέπει εἰς πάντα μὲν τὰ μαθήτὰ ματα, πάσας δὲ τὰς ἐπιστήμας, πάσας δὲ τὰς ἐν τῷ βίῳ καλὰς καὶ γενναίας πράξεις, πάσας δὲ παιδείας, καὶ ὡς ἔπος εἰπεῖν πάντα ὅσα μετέχει τοῦ καλοῦ. οὔτε γὰρ ἄνευ τοῦ προτραπῆναι οἷόν τέ ἐστιν ὁρμῆσαι ἐπὶ τὰ καλὰ καὶ γενναῖα ἐπιτηδεύματα, οὔτε οἷόν τε εὐθὺς ἐπὶ τὸ ἀκρότατον καὶ τελειότατον ἀγαθὸν προευτρεπίζειν τινὰ πρὶν ἐμποιῆσαι ὑποκατασκευὴν τῆς ψυχῆς διὰ τῆς προτροπῆς· ἀλλʼ ὥσπερ ἡ ψυχὴ κατὰ βραχὺ πρόεισιν ἐπὶ τὰ μείζονα ἀπὸ τῶν ἐλαττόνων, διὰ πάντων τε διέξεισι τῶν καλῶν, καὶ ἐπὶ τῷ τέλει τὰ τελεώτατα ἀγαθὰ εὑρίσκει, οὕτως καὶ τὴν προτροπὴν δεῖ ὁδῷ προιέναι ἀρχομένην ἀπὸ τῶν κοινῶν. εἰς γὰρ φιλοσοφίαν ἀπλῶς παρορμήσει καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ φιλοσοφεῖν συλλήβδην καθʼ ἡντινοῦν ἀγωγήν, μηδεμιᾶς τῶν αἱρέσεων ἄντικρυς προκρινομένης, ἀλλὰ κοινῶς κατὰ γένος ἀπασῶν ἐπαινουμένων καὶ παρὰ τὰ ἀνθρώπινα ἐπιτηδεύματα πρεσβευομένων κατά τινα κοινὸν καὶ δημώδη προτρεπτικὸν τρόπον. μετὰ δὲ ταῦτα μέσῃ τινὶ μεθόδῳ χρηστέον, οὔτε παντάπασι δημώδει οὔτε μὴν ἄντικρυς Πυθαγορικῇ, ἀλλʼ οὐδὲ ἀπηλλαγμένῃ ὁλοσχερῶς ἑκατέρου τοῦ τρόπου τούτου. ἐν δὲ ταύτῃ κοινάς τε πάσης φιλοσοφίας τάξομεν παρορμήσεις, ὥστε κεχωρίσθαι αὐτὰς Πυθαγορικοῦ βουλήματος πατά γε τοῦτο, συμμίξομεν δὲ ἐγκαιρότατα καὶ τὰς τῶν ἀνδρῶν τούτων κυριωτάτας δόξας [εἰς ἃς προτρέπειν τῶν Πυθαγορικῶν], ὥστε οἰκεῖον γίγνεσθαι [τὸν τρόπον] τῶν Πυθαγορικῶν ἀνδρῶν κατά γε τοῦτο τὸν τρόπον τῶν λόγων· ἀφʼ οὗ δὴ λεληθότως, ὡς τὸ εἰκός, ἀπὸ μὲν τῶν ἐξωτερικῶν ἐννοιῶν ἀποσεησόμεθα, μεταβησόμεθα δὲ καὶ οἰκειωσόμεθα ταῖς κατὰ τὴν αἵρεσιν τεχνολογουμέναις ἀποδείξεσιν, οἷον διά τινος γεφύρας ἢ κλίμακος κάτωθεν εἰς ὕψος ἀνιόντες. ἐπὶ δὲ τῷ τέλει τὰ ἴδια προτρεπτικὰ τῆς Πυθαγορικῆς αἱρέσεως συντάξομεν, ἀλλότρια καὶ ἀπόρρητα τρόπον τινὰ πρὸς τὰς ἄλλας ἀγωγὰς ὑπάρχοντα.