İçeriğe geç
Felsefeye Teşvik

Iamblikhos · Felsefeye Teşvik

14. Bölüm

14Pythagoras'ın öğütlerine uygun olarak, felsefede önde gelen insanların hayatından yola çıkarak da teşvikte bulunmak gerekir. Bu türden insanlar, gençliklerinden beri, her şeyden önce çarşıya giden yolu bilmezler; mahkemenin, meclisin ya da şehrin başka bir ortak toplantı yerinin nerede olduğunu da bilmezler. Söylenen ya da yazılan kanunları ve kararları ne görür ne de duyarlar. Makam peşindeki siyasî kulüplerin çabaları, toplantılar, ziyafetler, kaval çalan kızlarla yapılan eğlenceler; bunlarla uğraşmak rüyalarında bile akıllarına gelmez. Şehirde birinin soylu mu soysuz mu doğduğu, birine atalarından, erkek ya da kadın tarafından bir kusur geçip geçmediği, böyle birinin, denizin kaç kova su olduğu denen şeyden daha çok gözünden kaçar. Bütün bunları bilmediğini bile bilmez. Çünkü bunlardan iyi bir ün kazanmak için uzak durmaz; gerçekte şehirde bulunan ve orada oturan yalnızca bedenidir. Düşüncesi ise bütün bunları küçük

14

XIV. Δεῖ δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ βίου τῶν κορυφαίων ἐν φιλοσοφίᾳ ἀνδρῶν ἑπομένως ταῖς Πυθαγόρου ὑποθήκαις ποιήσασθαι τὴν προτροπήν. οἱ γὰρ τοιοῦτοί που ἐκ νέων πρῶτον μὲν εἰς ἀγορὰν οὐκ ἴσασι τὴν ὁδόν, οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευτήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον, νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα λεγόμενα ἢ γεγραμμένα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσι· σπουδαὶ δὲ ἑταιρειῶν ἐπʼ ἀρχὰς καὶ σύνοδοι καὶ δεῖπνα καὶ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι, οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς τις γέγονεν ἐν πόλει, ἢ τί τῳ κακόν ἐστιν ἐκ προγόνων γεγονὸς ἢ πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν, μᾶλλον αὐτὸν λέληθεν ἢ οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι χόες. καὶ ταῦτα πάντα οὐδʼ ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν· οὐδὲ γὰρ αὐτῶν ἀπέχεται τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα μόνον ἐν τῇ πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, ἡ δὲ διάνοια, ταῦτα πάντα ἡγησαμένη σμικρὰ

s73ve hiç sayıp hor görerek, Pindaros'un dediği gibi, her yere uçar: yerin altındakileri ve yüzeydekileri ölçer, göğün ötesinde yıldızları inceler, var olan şeylerin her birinin bütününü, her yerde bütün tabiatı araştırır, yakındaki şeylerden hiçbirine inmez.

Söylendiğine göre Thales de yıldızları incelerken ve yukarı bakarken bir kuyuya düşmüş, şakacı ve hoş bir Trakyalı hizmetçi kız da onunla alay ederek, gökteki şeyleri bilmeye can attığını, ama arkasındakiler ve ayağının dibindekilerin gözünden kaçtığını söylemiş. Aynı alay felsefe içinde yaşayan herkes için de geçerlidir. Çünkü gerçekte böyle birinin yakınındaki ve komşusu ne yaptığını bilmez; hatta onun insan mı yoksa başka bir yaratık mı olduğunu bile neredeyse bilmez. İnsanın ne olduğunu ve böyle bir tabiata öteki varlıklardan farklı olarak ne yapmanın ya da neye uğramanın yaraştığını ise araştırır ve bunu soruşturmak için zahmete katlanır. Bu yüzden böyle biri tek tek insanlarla özel olarak, ya da kamu önünde görüştüğünde, mahkemede ya da başka bir yerde ayağının dibindeki ve gözünün önündeki şeyler hakkında konuşmak zorunda kaldığında, yalnızca Trakyalı kızları değil, öteki kalabalığı da güldürür; tecrübesizliği yüzünden kuyulara ve her türlü çıkmaza düşer; bu yakışıksızlık da korkunçtur, ona budala ünü kazandırır. Sövüşmelerde, kimsenin hiçbir kötülüğünü bilmediği için, onun ağzından çıkacak kendine özgü bir sövgü yoktur, çünkü bunun üzerinde hiç çalışmamıştır; çaresiz kaldığı için de gülünç görünür. Övgülerde ve başkalarının böbürlenmelerinde ise yapmacık olarak değil,

s73

καὶ οὐδέν, ἀτιμάσασα πανταχῇ πέτεται κατὰ Πίνδαρον τά τε γᾶς ὑπένερθε καὶ τὰ ἐπίπεδα γεωμετροῦσα, οὐρανοῦ τε ὕπερ ἀστρονομοῦσα καὶ πᾶσαν πάντῃ φύσιν ἐρευνωμένη τῶν ὄντων ἑκάστου ὅλου, εἰς τῶν ἐγγὺς οὐδὲν ἑαυτὴν συγκαθιεῖσα. ὥσπερ δὴ καὶ Θαλῆν ἀστρονομοῦντα καὶ. ἀναβλέποντα πεσόντα εἰς φρέαρ Θρᾷττά τις ἐμμελὴς καὶ χαρίεσσα θεραπαινὶς ἀποσκῶψαι λέγεται, ὡς τὰ μὲν ἐν οὐρανῷ προθυμοῖτο εἰδέναι, τὰ δὲ ὄπισθεν αὐτοῦ καὶ παρὰ πόδας λανθάνοι αὐτόν. ταὐτὸν δὲ ἀρκεῖ σκῶμμα ἐπὶ πάντας ὅσοι ἐν φιλοσοφίᾳ διάγουσι. τῷ γὰρ ὄντι τὸν τοιοῦτον ὁ μὲν πλησίον καὶ ὁ γείτων λέληθεν, οὐ μόνον ὅ τι πράττει, ἀλλʼ ὀλίγου καὶ ⟨εἰ⟩ ἄνθρωπός ἐστιν ἤ τι ἄλλο θρέμμα· τί δή ποτʼ ἐστὶν ἄνθρωπος καὶ τί τῇ τοιαύτῃ φύσει προσήκει διαφέρον τῶν ἄλλων ἢ ποιεῖν ἢ πάσχειν, ζητεῖ τε καὶ πράγματʼ ἔχει διερευνώμενος. τοιγάρτοι ἰδίᾳ τε συγγιγνόμενος ὁ τοιοῦτος ἑκάστῳ καὶ δημοσίᾳ, ὅταν ἐν δικαστηρίῳ ἤ που ἄλλοθι ἀναγκασθῇ περὶ τῶν παρὰ πόδας καὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς διαλέγεσθαι, γέλωτα παρέχει οὐ μόνον Θρᾴτταις ἀλλὰ καὶ τῷ ἄλλῳ ὄχλῳ, εἰς φρέατά τε καὶ πᾶσαν ἀπορίαν ἐμπίπτων ὑπὸ ἀπειρίας, καὶ ἡ ἀσχημοσύνη δεινή, δόξαν ἀβελτηρίας παρεχομένη. ἔν τε γὰρ ταῖς λοιδορίαις ἴδιον ἔχει οὐδὲν οὐδένα λοιδορεῖν αὐτὸς οὐκ εἰδὼς κακὸν οὐδὲν οὐδενὸς ἐκ τοῦ μὴ μεμελετηκέναι· ἀπορῶν οὖν γελοῖος φαίνεται· ἔν τε τοῖς ἐπαίνοις καὶ ταῖς τῶν ἄλλων μεγαλαυχίαις οὐ προσποιήτως,

s74gerçekten güldüğü açıkça görüldüğü için saçma biri sanılır. Bir tiranın ya da kralın övüldüğünü işitince, domuzcu, çoban ya da sığırtmaç gibi bir sürü bekçisinin bol süt sağdığı için mesut sayıldığını işitiyor gibi olur. Yalnız, onların otlatıp sağdıkları hayvanın daha huysuz ve daha sinsi olduğunu düşünür. Böyle birinin de, dağdaki bir ağıl gibi çevresine sur çekilmişken, meşguliyetinden ötürü çobanlardan hiç de aşağı kalmayacak kadar kaba ve terbiyesiz olmasının zorunlu olduğunu düşünür. Birinin on bin dönüm ya da daha fazla toprağı olduğunu, bunun da şaşılacak bir mülk olduğunu duyunca, bütün yeryüzüne bakmaya alışkın olduğu için çok küçük bir şey işitmiş gibi olur. Soyları övenlere, biri yedi zengin atasını sayabildiği için soyludur diyenlere gelince, bu övgüyü, terbiyesizlikleri yüzünden her zaman bütüne bakamayan ve yalnız küçük şeyleri bulanık gören kimselerin övgüsü sayar. Bunlar, her insanın sayısız ata ve dedesi olduğunu, bunların arasında herhangi biri için zenginlerin ve yoksulların, kralların ve kölelerin, barbarların ve Helenlerin çoğu zaman binlercesinin bulunduğunu hesaplayamazlar. Biri yirmi beş atalık bir listeyle böbürlenip soyunu Amphitryon oğlu Herakles'e dayandırdığında, bu dar görüşlülük ona tuhaf gelir; Amphitryon'dan geriye doğru yirmi beşinci atanın ve ondan sonraki ellincinin, başına talih ne getirdiyse öyle biri olduğunu hesaplayamayan, akılsız bir psykhēnin kibrinden kurtulamayan bu kimselere güler. Bütün bu durumlarda böyle biri çoğunluğun alay konusu olur: kimi zaman kendini beğenmiş

s74

ἀλλὰ τῷ ὄντι γελῶν ἔνδηλος γιγνόμενος ληρώδης δοκεῖ εἶναι. τύραννόν τε γὰρ ἢ βασιλέα ἐγκωμιαζόμενον ἕνα τῶν νομέων οἷον συβώτην ἢ ποιμένα ἤ τινα βουκόλον ἡγεῖται ἀκούειν εὐδαιμονιζόμενον πολὺ βδάλλοντα γάλα, δυσκολώτερον δὲ ἐκείνων ζῷον καὶ ἐπιβουλότερον ποιμαίνειν τε καὶ βδάλλειν νομίζει αὐτούς, ἀγροῖκον δὲ καὶ ἀπαίδευτον ὑπὸ ἀσχολίας οὐδὲν ἧττον τῶν νομέων τὸν τοιοῦτον ἀναγκαῖον γίγνεσθαι, σηκὸν ἐν ὄρει τὸ τεῖχος περιβεβλημένον. γῆς δὲ ὅταν μυρία πλέθρα ἢ ἔτι πλείω ἀκούσῃ ὥς τις ἄρα κεκτημένος θαυμαστὰ πλήθει κέκτηται, πάνσμικρα δοκεῖ ἀκούειν, εἰς ἅπασαν εἰωθὼς τὴν γῆν βλέπειν. τὰ δὲ δὴ γένη ὑμνούντων, ὡς γενναῖός τις ἑπτὰ πάππους πλουσίους ἔχων ἀποφῆναι, παντάπασιν ἀμβλύ καὶ ἐπὶ σμικρὸν ὁρώντων ἡγεῖται τὸν ἔπαινον, ὑπὸ ἀπαιδευσίας οὐ δυναμένων εἰς τὸ πᾶν ἀεὶ βλέπειν οὐδὲ λογίζεσθαι ὅτι πάππων καὶ προγόνων μυριάδες ἑκάστῳ γεγόνασιν ἀναρίθμητοι, ἐν αἷς πλούσιοι καὶ πτωχοὶ καὶ βασιλεῖς καὶ δοῦλοι βάρβαροί τε καὶ Ἕλληνες πολλάκις μυρίοι γεγόνασιν ὁτῳοῦν, ἀλλʼ ἐπὶ πέντε καὶ εἴκοσι καταλόγῳ προγόνων σεμνυνομένων καὶ ἀναφερόντων εἰς Ἡρακλέα τὸν Ἀμφιτρύωνος ⟨ἄτοπα αὐτῷ παταφαίνεται τῆς σμικρολογίας, ὅτι δὲ ὁ ἀπʼ Ἀμφιτρύωνος⟩ εἰς τὸ ἄνω ⟨πεντεκαιεικοστὸς⟩ τοιοῦτος ἦν οἵα συνέβαινεν αὐτῷ τύχη, καὶ ὁ πεντηκοστὸς ἀπʼ αὐτοῦ, γελᾷ οὐ δυναμένων λογίζεσθαί τε καὶ χαυνότητα ἀνοήτου ψυχῆς ἀπαλλάττειν. ἐν ἅπασι δὴ τούτοις ὁ τοιοῦτος ὑπὸ τῶν πολλῶν καταγελᾶται, τὰ μὲν ὑπερηφάνως ἔχων,

s75göründüğü için, kimi zaman da ayağının dibindekileri bilmediği ve her işte çaresiz kaldığı için.

Ama kendisi birini yukarıya çektiğinde, o kişi de "Ben sana ne haksızlık ediyorum, sen bana ne haksızlık ediyorsun?" sorusundan çıkıp adaletin ve adaletsizliğin kendisini, her birinin ne olduğunu, bunların her şeyden ve birbirinden nasıl ayrıldığını incelemeye razı olduğunda; ya da "Çok altını olan kral mesut mudur?" sorusundan krallığın, genel olarak da insan saadetinin ve sefaletinin ne türden şeyler olduğunu, insan tabiatına birini edinmenin, ötekinden kaçmanın nasıl yaraştığını incelemeye geçtiğinde; bütün bunlar hakkında o psykhēsi küçük, keskin ve mahkemelere alışkın adamın hesap vermesi gerektiğinde, bu sefer durum tersine döner. Yüksekten asılı kalmış gibi başı döner, havada yukarıdan bakmaya alışık olmadığından ne yapacağını şaşırır, çaresiz kalır, kekeler; Trakyalı kızları ya da başka bir terbiyesizi güldürmez (çünkü onlar farkına bile varmaz), ama köle gibi değil de tersi gibi yetişmiş herkesi güldürür.

İşte her birinin hayat tarzı budur. Biri gerçekten hürlük ve boş vakit içinde yetişmiş olanınkidir; ona filozof demek gerekir. Döşek takımını bağlamayı, yemeği tatlandırmayı ya da dalkavukça sözler söylemeyi bilmediği için köle işlerine düştüğünde saf ve hiç kimse sayılması onun için ayıp değildir. Öteki ise bütün bu işlere çabuk ve becerikli biçimde hizmet edebilen, ama

s75

ὡς δοκεῖ, τὰ δʼ ἐν ποσὶν ἀγνοῶν τε καὶ ἐν ἑκάστοις ἀπορῶν. ὅταν δέ γέ τινα αὐτὸς ἑλκύσῃ ἄνω, καὶ ἐθελήσῃ τις αὐτῷ ἐκβῆναι ἐκ τοῦ Τί ἐγὼ σὲ ἀδικῶ ἢ σὺ ἐμέ; εἰς σκέψιν αὖ τῆς δικαιοσύνης τε καὶ ἀδικίας, τί τε ἑκάτερον αὐτοῖν καὶ τί τῶν πάντων ἢ ἀλλήλων διαφέρετον; ἢ ἐκ τοῦ Εἰ βασιλεὺς εὐδαίμων κεκτημένος πολὺ χρυσίον, [ἢ] βασιλείας πέρι καὶ ἀνθρωπίνης ὅλως εὐδαιμονίας καὶ ἀθλιότητος ἐπίσκεψιν, ποίω τέ τινε ἐστὸν καὶ τίνα τρόπον ἀνθρώπου φύσει προσήκει τὸ μὲν κτήσασθαι αὐτοῖν, τὸ δὲ ἀποφυγεῖν, — περὶ πάντων τούτων ὅταν αὖ δέῃ λόγον διδόναι τὸν σμικρὸν ἐκεῖνον τὴν ψυχὴν καὶ δριμὺν καὶ δικανικόν, πάλιν αὖ τὰ ἀντίστροφα ἀποδίδωσιν. ἰλιγγιῶν τε ἀπὸ ὑψηλοῦ κρεμασθεὶς καὶ βλέπων μετέωρος ἄνωθεν ὑπὸ ἀηθείας ἀδημονῶν τε καὶ ἀπορῶν καὶ βαρβαρίζων γέλωτα Θρᾴτταις μὲν οὐ παρέχει οὐδʼ ἄλλῳ ἀπαιδεύτῳ οὐδενί (οὐδὲ γὰρ αἰσθάνονται), τοῖς δὲ ἐναντίως ἢ ὡς ἀνδραπόδοις τραφεῖσι πᾶσιν. οὗτος δὴ ἑκατέρου τρόπος τῆς ζωῆς· ὁ μὲν τῷ ὄντι ἐν ἐλευθερίᾳ τε καὶ σχολῇ τεθραμμένου, ὃν δὴ ⟨δεῖ⟩ φιλόσοφον καλεῖν, ⟨ᾧ⟩ ἀνεμέσητον εὐήθει δοκεῖν καὶ οὐδενὶ εἶναι, ὅταν εἰς δουλικὰ ἐμπέσῃ διακονήματα, οἷον στρωματόδεσμον μὴ ἐπισταμένου συσκευάσασθαι μηδὲ ὄψον ἡδῦναι ἢ θῶπας λόγους· ὁ δʼ αὖ τὰ μὲν τοιαῦτα πάντα δυναμένου τορῶς θατέρου καὶ ὀξέως διακονεῖν, ἀναβάλλεσθαι ⟨δὲ⟩ οὐκ ἐπισταμένου ἐπὶ

s76hür bir insan gibi cübbesini sağdan atmayı bilmeyen, sözün ahengini yakalayıp tanrıların ve mesut insanların hakiki hayatını doğru biçimde övemeyen kişinin hayat tarzıdır.

Sanırım insanlar bunlara inansalardı, aralarında daha çok barış ve daha az kötülük olurdu. Kötülüklerin ortadan kalkması mümkün değildir (çünkü iyiye zıt bir şeyin her zaman var olması zorunludur), tanrılar arasında yer bulmaları da mümkün değildir; ölümlü tabiatın ve bu yerin çevresinde zorunlu olarak dolaşırlar. Bu yüzden buradan oraya olabildiğince çabuk kaçmaya çalışmak gerekir. Kaçış ise elden geldiğince tanrıya benzemektir; benzemek de phronēsisle birlikte adil ve dindar olmaktır. Ama çoğunluğun kötülükten kaçmak ve aretēnin peşinden koşmak gerektiğini söylerken öne sürdüğü sebeplerin, yani kötü değil iyi görünmenin, birini yapıp ötekini yapmamak için gerçek sebep olmadığına insanları ikna etmek hiç kolay değildir. Bunlar, bana kalırsa, kocakarı masalı denen şeydir. Doğrusunu ise şöyle söyleyelim: tanrı hiçbir yerde, hiçbir biçimde adaletsiz değildir, aksine olabildiğince adildir; ona, aramızdan olabildiğince adil olandan daha çok benzeyen hiçbir şey yoktur. Bir insanın gerçek ustalığı da, değersizliği ve korkaklığı da bununla ilgilidir. Çünkü bunu bilmek bilgelik ve hakiki aretē, bilmemek ise apaçık bilgisizlik ve kötülüktür. Ustalık ve bilgelik gibi görünen ötekiler ise siyasî iktidarlarda bayağı, tekhnēlerde de zanaatkârcadır. O hâlde adaletsizlik eden, dine aykırı sözler söyleyen ya da işler yapan birine, kurnazlığı yüzünden usta olduğunu kabul etmemek açık ara en iyisidir. Çünkü onlar bu ayıplamayla övünür; boş adamlar, yeryüzünün boşuna taşıdığı yükler değil, aksine şehirde

s76

δεξιὰ ἐλευθέρως οὐδὲ ἁρμονίαν λόγων λαβόντος ὀρθῶς ὑμνῆσαι θεῶν τε καὶ ἀνδρῶν εὐδαιμόνων βίον ἀληθῆ. οἶμαι δὴ οὖν, εἰ πείθοιντο οἱ ἄνθρωποι τούτοις, πλείονα ἂν εἰρήνην καὶ κακὰ ἐλάττω κατʼ αὐτοὺς ἔσεσθαι. τὰ μὲν οὖν κακὰ οὔτʼ ἀπολέσθαι δυνατόν (ὑπεναντίον γάρ τι τῷ ἀγαθῷ ἀεὶ εἶναι ἀνάγκη), οὔτʼ ἐν θεοῖς αὐτὰ ἱδρύσθαι, τὴν δὲ θνητὴν φύσιν καὶ τόνδε τὸν τόπον περιπολεῖ ἐξ ἀνάγκης. διὸ καὶ πειρᾶσθαι χρὴ ἐνθένδε ἐκεῖσε φεύγειν ὅ τι τάχιστα. φυγὴ δὲ ὁμοίωσις θεῷ κατὰ τὸ δυνατόν· ὁμοίωσις δὲ δίκαιον καὶ ὅσιον μετὰ φρονήσεως γενέσθαι. ἀλλὰ γὰρ οὐ πάνυ ῥᾴδιον πεῖσαι, ὡς ἄρα οὐχ ὧν ἕνεκα οἱ πολλοί φασι δεῖν πονηρίαν μὲν φεύγειν ἀρετὴν δὲ διώκειν, τούτων χάριν τὸ μὲν ἐπιτηδευτέον τὸ δʼ οὔ, ἵνα δὴ μὴ κακὸς καὶ ἵνα ἀγαθὸς δοκῇ εἶναι. ταῦτα μὲν γάρ ἐστιν ὁ λεγόμενος γραῶν ὕθλος, ὡς ἐμοὶ φαίνεται· τὸ δὲ ἀληθὲς ὧδε λέγομεν. θεὸς οὐδαμῇ οὐδαμῶς ἄδικος, ἀλλʼ ὡς οἷόν τε δικαιότατος, καὶ οὐκ ἔστιν αὐτῷ ὁμοιότερον οὐδὲν ἢ ὃς ἂν ἡμῶν αὖ γένηται ὅ τι δικαιότατος. περὶ τοῦτο καὶ ἡ ὡς ἀληθῶς δεινότης ἀνδρὸς καὶ ἡ οὐδένειά τε καὶ ἀνανδρία. ἡ μὲν γὰρ τούτου γνῶσις σοφία καὶ ἀρετὴ ἀληθινή, ἡ δὲ ἄγνοια ἀμαθία καὶ κακία ἐναργής· αἱ δὲ ἄλλαι δεινότητές τε δοκοῦσαι καὶ σοφίαι ἐν μὲν πολιτικαῖς δυναστείαις γιγνόμεναι φορτικαί, ἐν δὲ τέχναις βάναυσοι. τῷ οὖν ἀδικοῦντι καὶ ἀνόσια λέγοντι ἢ πράττοντι μακρῷ ἄριστʼ ἔχει τι τὸ μὴ συγχωρεῖν δεινῷ ὑπὸ πανουργίας εἶναι· ἀγάλλονται γὰρ τῷ ὀνείδει καὶ οἴονται ἀκούειν ὅτι οὐ λῆροί εἰσι, γῆς ἄλλως ἄχθη, ἀλλὰ ἄνδρες οἵους δεῖ ἐν

s77ayakta kalacak kimselerin olması gereken türden adamlar olduklarını işittiklerini sanırlar. Öyleyse doğruyu söylemek gerekir: Kendilerini değersiz sanmadıkları için, o ölçüde daha da değersizdirler. Çünkü adaletsizliğin cezasını bilmezler, oysa en az bilinmemesi gereken şey budur. Bu ceza onların sandığı gibi, kimi zaman hiçbir haksızlık etmeyenlerin de başına gelen dayaklar ve ölümler değildir; ondan kaçmak imkânsız olan cezadır. Çünkü gerçeklikte iki örnek durur: biri tanrısal ve en mesut, öteki tanrısız ve en sefil. Bunun böyle olduğunu görmedikleri için, budalalıkları ve son derece akılsızlıkları yüzünden, adaletsiz eylemleriyle birine benzediklerinin, ötekine benzemediklerinin farkına varmazlar. Bunun cezasını da benzedikleri örneğe uygun bir hayat yaşayarak öderler. Onlara, bu kurnazlıklarından kurtulmazlarsa öldükten sonra da kötülüklerden arınmış o yerin onları kabul etmeyeceğini, burada da hep kendilerine benzer bir hayat süreceklerini, kötüler olarak kötülerle birlikte yaşayacaklarını söylersek, bunları, usta ve kurnaz kimseler olarak, birtakım akılsızlardan işitir gibi dinleyecekler, hem de son derece kibirle.

Yine de başlarına bir şey gelir: yerdikleri şeyler hakkında baş başa hesap vermeleri ve hesap sormaları gerektiğinde, uzun süre erkekçe dayanmak ve korkakça kaçmamak istediklerinde, sonunda tuhaf bir biçimde söyledikleri şeylerden kendileri de hoşnut kalmazlar; o retorikleri bir şekilde söner, öyle ki çocuklardan hiçbir farkları yokmuş gibi görünür. Durum buysa ve felsefe içinde yaşayanların hayatı daha tanrısal ve daha mesut görünüyorsa, felsefeye yürekten sarılmaktan başka bir şey yapmamalıyız.

s77

πόλει τοὺς σωθησομένους. λεκτέον οὖν τὸ ἀληθές, ὅτι τοσούτῳ μᾶλλόν εἰσιν οἷοι οὐκ οἴονται, ὅτι οὐχὶ οἴονται· ἀγνοοῦσι γὰρ ζημίαν ἀδικίας, ὅ δεῖ ἤκιστα ἀγνοεῖν. οὐ γάρ ἐστιν ἣν δοκοῦσι, πληγαί τε καὶ θάνατοι, ὧν ἐνίοτε πάσχουσιν οὐδὲν ἀδικοῦντες, ἀλλὰ ἣν ἀδύνατον ἐκφυγεῖν. παραδειγμάτων γὰρ ἐν τῷ ὄντι ἑστώτων, τοῦ μὲν θείου εὐδαιμονεστάτου, τοῦ δὲ ⟨ἀθέου⟩ ἀθλιωτάτου, οὐχ ὁρῶντες ὅτι οὕτως ἔχει, ὑπὸ ἠλιθιότητός τε καὶ τῆς ἐσχάτης ἀνοίας λανθάνουσι τῷ μὲν ὁμοιούμενοι διὰ τὰς ἀδίκους πράξεις, τῷ δὲ ἀνομοιούμενοι. οὗ δὴ τίνουσι δίκην ζῶντες τὸν εἰκότα βίον ᾧ ὡμοιοῦντο. ἐὰν δὲ εἴπωμεν ὅτι, ἐὰν μὴ ἀπαλλαγῶσι τῆς δεινότητος, καὶ τελευτήσαντας αὐτοὺς ἐκεῖνος μὲν ὁ τῶν κακῶν καθαρὸς τόπος οὐ δέξεται, ἐνθάδε δὲ τὴν αὑτοῖς ὁμοιότητα τῆς διαγωγῆς ἀεὶ ἕξουσι, κακοὶ κακοῖς ξυνόντες, ταῦτα δὴ καὶ παντάπασιν ὡς δεινοὶ καὶ πανοῦργοι ἀνοήτων τινῶν ἀκούσονται, καὶ μάλα δὴ ὑπέρογκον φρονοῦντες. ἓν μέντοι τι αὐτοῖς συμβέβηκεν, ὅταν ἰδίᾳ λόγον δέῃ δοῦναί τε καὶ δέξασθαι περὶ ὧν ψέγουσι, καὶ ἐθελήσωσιν ἀνδρικῶς πολὺν χρόνον ὑπομεῖναι καὶ μὴ ἀνάνδρως φεύγειν, τότε ἀτόπως τελευτῶντες οὐκ ἀρέσκουσιν αὐτοὶ αὑτοῖς περὶ ὧν λέγουσι, καὶ ἡ ῥητορικὴ ἐκείνη πως ἀπομαραίνεται, ὥστε παίδων δοκεῖν μηδὲν διαφέρειν. εἰ δὴ ταῦτα οὕτως ἔχει, καὶ ὁ βίος θειότερός τε εἶναι καὶ εὐδαιμονέστερος φαίνεται τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ διαγόντων, οὐδὲν ἄλλο χρὴ πράττειν ἢ φιλοσοφίας ἀντιλαμβάνεσθαι γενναίως.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…