12. Bölüm
12Bunu yalnız parçalardan çıkarmakla kalmayıp aynı şeyi en baştan, saadetin bütününden yola çıkarak da kurmamız gerekiyorsa, açıkça şunu söyleyelim: felsefe yapmanın saadete olan ilişkisi neyse, bizim erdemli ya da kötü bir hâlde bulunmamıza olan ilişkisi de odur. Çünkü herkes her şeyi ya bunun için ya da bunun sayesinde seçmelidir: şeylerin kimini zorunlu olduğu için, kimini de onlar sayesinde mesut olduğumuz hoş şeyler olarak. Saadeti ya phronēsis ve bir tür bilgelik, ya aretē, ya en çok sevinç duymak, ya da bunların hepsi sayarız. Saadet phronēsisse, mesut yaşamanın yalnız filozoflara ait olacağı açıktır. Psykhēnin aretēsi ya da sevinç duymaksa, bu durumda da ya yalnız onlara ya da herkesten çok onlara aittir; çünkü içimizdeki en asıl şey aretēdir, phronēsis de, kabaca söylersek, her şeyin en hazlısıdır. Biri saadetin bunların hepsi birden olduğunu söylese bile, onu phronēsisle tarif etmek gerekir. Dolayısıyla buna gücü yeten herkes felsefe yapmalıdır; çünkü felsefe ya tam anlamıyla iyi yaşamanın ta kendisidir, ya da kısacası, psykhēler için bunun her şeyden büyük sebebidir.
Burada, belki de soyumuz tabiata aykırı bir hâlde bulunduğu için, bir şey öğrenmek ve incelemek güçtür; yeteneksizliğimiz ve tabiata aykırı hayatımız yüzünden bunu ancak güçlükle fark ederiz. Ama bir gün geldiğimiz yere sağ salim dönebilirsek, hepimizin bunu daha zevkle ve daha kolay yapacağı açıktır. Şimdi iyi şeylerden uzak düşmüş olarak zorunlu işleri yapıp duruyoruz; çoğunluğun en bahtiyar saydığı kimseler de herkesten çok. Ama gök yolunu tutar ve hayatımızı eşimiz olan yıldıza dayarsak, o zaman gerçekten yaşayarak felsefe yapacağız; güzelliği anlatılmaz seyirleri seyredecek, psykhēmizle hakikate şaşmadan bakacak, tanrıların ilkesini seyredecek, temaşadan sürekli neşe ve sevinç duyacak, hiçbir acı karışmadan haz alacağız. Böylece saadetin her türünü dolaşarak felsefe yapmanın bize katkıda bulunduğunu görüyoruz; bu yüzden en ciddiye alınacak ve bize en çok yaraşan şey olarak ona sarılmaya değer.
ΧII. Εἰ δὲ δεῖ μὴ μόνον ἀπὸ τῶν μερῶν τοῦτο συλλογίσασθαι, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς ὅλης εὐδαιμονίας ἄνωθεν τὸ αὐτὸ κατασκευάσαι, λέγωμεν διαρρήδην ὅτι δὴ ὡς ἔχει πρὸς εὐδαιμονίαν τὸ φιλοσοφεῖν, οὕτω καὶ πρὸς τὸ σπουδαῖον ἡμῖν ἢ φαῦλον εἶναι αὐτὸ διακεῖσθαι. πάντα γὰρ τὰ μὲν πρὸς τοῦτο τὰ δὲ διὰ τοῦτο πᾶσιν αἱρετέον εἶναι, καὶ τὰ μὲν ὡς ἀναγκαῖα τῶν πραγμάτων τὰ δὲ ἡδέα διʼ ὧν εὐδαιμονοῦμεν. οὐκοῦν τὴν εὐδαιμονίαν τιθέμεθα ἤτοι φρόνησιν εἶναι καί τινα σοφίαν ἢ τὴν ἀρετὴν ἢ τὸ μάλιστα χαίρειν ⟨ἢ⟩ πάντα ταῦτα. οὐκοῦν εἴτε φρόνησίς ἐστι, φανερὸν ὅτι μόνοις ἄν ὑπάρχοι τοῖς φιλοσόφοις τὸ ζῆν εὐδαιμόνως, εἴτε ἀρετὴ ψυχῆς ἢ τὸ χαίρειν, κἂν οὕτως ἢ μόνοις ἢ μάλιστα πάντων· ἀρετὴ γάρ ἐστι τὸ κυριώτατον τῶν ἐν ἡμῖν, ἥδιστόν τε πάντων ἐστὶν ὡς ἓν πρὸς ἕν ἡ φρόνησις. ὁμοίως δὲ κἂν ταῦτα πάντα ταὐτὰ φῇ τις εἶναι τὴν εὐδαιμονίαν, ὁριστέον ἐστὶ τὸ φρονεῖν. ὥστε φιλοσοφητέον ἂν εἴη πᾶσι τοῖς δυναμένοις· ἢ γάρ τοι τοῦτʼ ἐστὶ τὸ τελέως εὖ ζῆν, ἢ μάλιστά γε πάντων ὡς ἓν εἰπεῖν αἴτιον ταῖς ψυχαῖς. ἀλλʼ ἐνταῦθα μὲν διὰ τὸ παρὰ φύσιν ἴσως εἶναι τὸ γένος ἡμῶν χαλεπὸν τὸ μανθάνειν τι καὶ σκοπεῖν ἐστι, καὶ μόλις αἰσθάνοιτο, διὰ τὴν ἀφυίαν καὶ τὴν παρὰ φύσιν ζωήν· ἄν δέ ποτε δυνηθῶμεν σωθῆναι πάλιν ὅθεν ἐληλύθαμεν, δῆλον ὡς ἥδιον καὶ ῥᾷον αὐτὸ ποιήσομεν πάντες. νῦν μὲν γὰρ ἀφειμένοι τῶν ἀγαθῶν διατελοῦμεν πράττοντες τὰ ἀναγκαῖα, καὶ μάλιστα πάντων οἱ μάλιστα μακάριοι δοκοῦντες εἶναι τοῖς πολλοῖς· ἐὰν δὲ τῆς οὐρανίας ὁδοῦ λαβώμεθα καὶ ἐπὶ τὸ σύννομον ἄστρον τὴν ζωὴν τὴν ἑαυτῶν ἀπερείσωμεν, τότε φιλοσοφήσομεν ζῶντες ἀληθῶς καὶ θεώμενοι θεωρίας ἀμηχάνους τὸ κάλλος, ἀτενίζοντες τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἀραρότως καὶ θεώμενοι τὴν τῶν θεῶν ἀρχήν, εὐφραινόμενοι καὶ χαίροντες συνεχῶς ἀπὸ τοῦ θεωρεῖν, ἡδόμενοι χωρὶς πάσης λύπης. οὕτως οὖν ἐπιόντες εἰς πᾶσαν εὐδαιμονίαν εὑρίσκομεν ἡμῖν συμβαλλόμενον τὸ φιλοσοφεῖν· διόπερ αὐτοῦ ἀντιλαμβάνεσθαι ἄξιον ὡς σπουδαιοτάτου καὶ μάλιστα ἡμῖν προσήκοντος.