Hipparkhos · Aratos ve Eudoksos'un Phainomena'sı Üzerine Şerh
II. Kitap
2.1.11. Bölüm
Aiskhrion, Aratos'la Eudoksos'un Phainomena'da yazdıkları hakkında söylediklerimize şimdi takımyıldızların birlikte doğuşu ve birlikte batışı hakkındaki incelemeyi ekleyelim; neleri gerektiği gibi söylediklerini, hangi noktalarda görünen olaylarla çelişen hükümler verdiklerini gösterelim.
Τοῖς προειρημένοις, ὦ Αἰσχρίων, περὶ τῶν ὑπὸ Ἀράτου καὶ Εὐδόξου καταγεγραμμένων ἐν τοῖς Φαινο- μένοις συνάψωμεν νῦν τὸν περὶ συνανατολῆς καὶ συγκαταδύσεως τῶν ἄστρων λόγον, ὑποδεικνύντες, ὅσα τε δεόντως ὑπʼ αὐτῶν εἴρηται, καὶ ἐν οἷς διαφωνοῦντες [οὐ] πρὸς τὰ φαινόμενα τὰς ἀποφάσεις πεποίηνται.
2.1.2Aratos önce, takımyıldızların doğuşu ve batışı aracılığıyla gecenin saatini nasıl öğrenebileceğimizi göstermek ister ve şunları söyler:
Günün gelmesini bekleyen biri için, burçların
ne zaman doğduğuna bakmak boşuna olmaz;
çünkü güneş hep bunlardan biriyle
birlikte yükselir. Bunları en iyi
onlara doğrudan bakarak gözlersin; ama bulutlarla
kararırlarsa ya da bir dağın ardında gizlenerek doğarlarsa,
gelişleri için sağlam işaretler edinmelisin.
Bu işaretleri, boynuzlarının iki yanında, bizzat
Okeanos verir; o pek çok şeyi kendi çevresinde döndürür,
burçların her birini aşağıdan yukarı taşıdığı sırada.
Burada şunu söylüyor: saati en iyi, on iki burçtan birinin kendisinin
Πρῶτον μὲν οὖν ὁ Ἄρατος ὑποδεῖξαι βουλόμενος, πῶς διὰ τῆς ἀνατολῆς καὶ τῆς δύσεως τῶν ἄστρων ἐπιγνωσόμεθα τὴν ὥραν τῆς νυκτός, λέγει ταυτί· οὔ κεν ἀπόβλητον δεδοκημένῳ ἤματος εἴη μοιράων σκέπτεσθαι, ὅτʼ ἀντέλλωσιν ἕκασται· αἰεὶ γὰρ τάων γε μιῇ συνανέρχεται αὐτὸς ἠέλιος. τὰς δʼ ἄν κε περισκέψαιο μάλιστα εἰς αὐτὰς ὁρόων· ἀτὰρ εἰ νεφέεσσι μέλαιναι γίνοιντʼ ἢ ὄρεος κεκρυμμέναι ἀντέλλοιεν, σήματʼ ἐπερχομένῃσιν ἀρηρότα ποιήσασθαι. αὐτὸς δʼ ἂν μάλα τοι κεράων ἑκάτερθε διδοίη Ὠκεανός, τά τε πολλὰ περιστρέφεται ἑοῖ αὐτῷ, νειόθεν ὁππῆμος κείνων φορέῃσιν ἑκάστην. φησὶν οὖν ἐν τούτοις μάλιστα μὲν ἡμᾶς ἐπιγνώσεσθαι τὴν ὥραν, ἐὰν αὐτῶν τι τῶν δώδεκα ζῳδίων θεωρῶμεν
2.1.3doğduğunu görürsek öğreniriz. Çünkü güneşin hangi burçta ve o burcun hangi kısmında olduğunu ve her gece altı burcun doğduğunu bilen kişinin, doğan burçtan gecenin saatini kolayca anlayacağını düşünüyordu. Doğan burç dağlar ya da bulutlar yüzünden görünmüyorsa, burçlar kuşağının dışında olup ufka yakın duran öteki yıldızlardan, hangi takımyıldızların her burçla birlikte doğduğunu ya da onun karşısında battığını görürsek, doğan burcu öğreneceğimizi söyler.
ἀνατέλλον. τὸν γὰρ γινώσκοντα, ἐν ᾦ ἐστι ζῳδίῳ ὁ ἥλιος καὶ καθʼ ὃ μέρος αὐτοῦ, καὶ διότι ἐν πάσῃ νυκτὶ ἓξ ζῴδια ἀνατέλλει, ῥᾳδίως ὑπελάμβανε συνήσειν ἐκ τοῦ ἀνατέλλοντος ζῳδίου τὴν τῆς νυκτὸς ὥραν. εἰ μέντοι γε ἢ διὰ ὄρη ἢ διὰ νέφη μὴ εἴη φανερὸν τὸ ἀνατέλλον ζῴδιον, ἐκ τῶν λοιπῶν ἀστέρων τῶν ἐκτὸς τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου, κειμένων δʼ ἐγγὺς τοῦ ὁρίζοντος, ἐπιγνώσεσθαι ἡμᾶς τὸ ἀνατέλλον ζῴδιον, ἐὰν ἴδωμεν, ποῖα τῶν ἄστρων ἑκάστῳ ζῳδίῳ συνανατέλλει ἢ ἀντικαταδύνει.
2.1.4Önce, gecenin saatini öğrenmek için güneşin doğuşuna kadar daha kaç burç kaldığını hesaplamanın yeteceğini sanmakla yanılıyor. Bu, burçların her biri eşit sürede doğsaydı mümkün olurdu. Oysa on iki burcun doğuşlarında büyük fark olduğuna göre, sözü edilen
Πρῶτον μὲν οὖν ἀγνοεῖ, ὑπολαμβάνων ἀρκεῖν πρὸς τὸ τὴν ὥραν ἐπιγνῶναι τῆς νυκτὸς τὸ συλλογίσασθαι, πόσα ἔτι ζῴδια καταλείπεται εἰς τὴν τοῦ ἡλίου ἀνατολήν· τοῦτο γὰρ ἐγίνετο 〈ἄν〉, εἰ ἐν ἴσῳ χρόνῳ ἕκαστον τῶν ζῳδίων ἀνέτελλεν. ἐπεὶ δὲ μεγάλην εἶναι συμβαίνει διαφορὰν ἐν ταῖς ἀνατολαῖς τῶν δώδεκα ζῳδίων, ἀγνοήσει τὴν τῆς νυκτὸς ὥραν ὁ τῷ προειρημένῳ
2.1.5hesabı kullanan kişi gecenin saatini bilemeyecektir. İnsan en çok Attalos'un da buna nasıl katıldığına şaşabilir. Şöyle der: “Bundan sonraki dizelerde, insanın takımyıldızlar aracılığıyla gecenin saatini nasıl öğrenebileceğini göstermeye çalışır. Gecenin başlangıcı güneşin batışı olduğuna ve güneş hep on iki burçtan birinde bulunduğuna göre, güneşin hangi burçta ve burcun kaçıncı derecesinde olduğunu bilen kişinin, gecenin
συλλογισμῷ χρώμενος. μάλιστα δʼ ἄν τις θαυμάσειε, πῶς καὶ ὁ Ἄτταλος συγκατατίθεται τούτῳ· λέγει γὰρ τὸν τρόπον τοῦτον· „ἐν δὲ τοῖς ἐχομένοις πειρᾶται „ὑποδεικνύειν, πῶς ἄν τις διὰ τῶν ἄστρων δύναιτο „τὴν ὥραν τῆς νυκτὸς ἐπιγινώσκειν. ἐπεὶ γάρ ἐστιν „ἀρχὴ νυκτὸς ἡλίου δύσις, ὁ δὲ ἥλιος ἀεὶ ἔν τινι τῶν .,δώδεκα ζῳδίων ἐστίν, δῆλον ὅτι τῷ γινώσκοντι, ἐν „τίνι τε ζῳδίῳ ὁ ἥλιός ἐστι καὶ ἐν πόστῃ μοίρᾳ τοῦ „ζῳδίου, ῥᾴδιόν ἐστιν ἐπιγνῶναι, καὶ ποῖον ζῴδιον ἐν
2.1.6başında hangi burcun ve hangi derecenin doğduğunu öğrenmesi kolaydır. Çünkü güneşin bulunduğu dereceye çapça karşıt olan derece gecenin başında doğacaktır. Bunu önceden bilen ve her gece doğuda altı burcun yükseldiğini öğrenmiş olan kişi, gecenin ne kadarının geçtiğini, güneşin doğuşuna kadar ne kadarının kaldığını da bilecektir.”
„ἀρχῇ τῆς νυκτὸς ἀνατέλλει καὶ ποία μοῖρα. τῇ γὰρ „ὑπὸ τοῦ ἡλίου κατεχομένῃ μοίρᾳ ἡ κατὰ διάμετρον „κειμένη τὴν ἀνατολὴν κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς νυκτὸς ,,ποιήσεται. τοῦτο δὲ προϊστορηκὼς καὶ ἐπεγνωκώς, „ὅτι ἐν πάσῃ νυκτὶ ἓξ ζῴδια πρὸς τῇ ἀνατολῇ ἀν- „ίσχουσι, γνώσεται, καὶ πόσον τῆς νυκτὸς παρεληλυθός „ἐστι, καὶ πόσον ἕτι λοιπὸν ἕως τῆς τοῦ ἡλίου ἀνατολῆς.“
2.1.7Ayrıca ikisinin de gözünden kaçan bir şey var: doğmuş olan burcun kendisi görülse bile, gecenin saatini sözü edilen yolla tam olarak hesaplamak mümkün değildir. Yıldızlarla donatılmış ve görülen burçların her biri burçlar kuşağının tam on ikide birini doldursaydı, yalnız doğuş sürelerindeki
Μετὰ δὲ ταῦτα λέληθεν ἀμφοτέρους αὐτούς, ὅτι οὐδʼ ἂν αὐτὸ τὸ ζῴδιον βλέπῃ τις ἀνατεταλκός, δυνατόν ἐστιν ἀκριβῶς τὴν ὥραν τῆς νυκτὸς συλλογίσασθαι κατὰ τὸν προειρημένον τρόπον. εἰ μὲν γὰρ ἕκαστον τῶν ἠστερισμένων καὶ βλεπομένων ζῳδίων συνεπληροῦτο καὶ ἓν δωδεκατημόριον τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου, παῤ αὐτὴν μόνην τὴν ἐν ταῖς ἀνατολαῖς τῶν χρόνων
2.1.8eşitsizlik yüzünden yanılırdık. Ama görünen burçlar on ikide birlik kesimlere eşit değildir, hepsi de kendi yerlerinde durmaz; kimi on ikide birden küçük, kimi çok daha büyüktür. Örneğin Yengeç kendi kesiminin üçte birini bile kaplamaz; Başak ise Aslan'ın ve Kıskaçlar'ın kesimlerine de taşar; Balıklar'ın güneydekisi de neredeyse bütünüyle Kova'nın kesiminde durur. Öyleyse on iki burcun böyle bir doğuşundan gecenin
ἀνισότητα διεπίπτομεν 〈ἄν〉. ἐπεὶ δὲ οὔτε τοῖς δωδεκατημορίοις ἴσα ἐστὶ τὰ φαινόμενα ζῴδια, οὔτʼ ἐν τοῖς ἰδίοις κεῖται τόποις ἅπαντα, ἀλλὰ τινὰ μὲν αὐτῶν ἐλάσσονά ἐστι τοῦ δωδεκατημορίου, τινὰ δὲ πολλῷ μείζονα, καθάπερ εὐθέως ὁ μὲν Καρκίνος οὐδὲ τὸ τρίτον μέρος ἐπέχει τοῦ δωδεκατημορίου, ἡ δὲ Παρθένος καὶ τοῦ Λέοντος καὶ τῶν Χηλῶν ἐπιλαμβάνει, τῶν δὲ Ἰχθύων ὁ νοτιώτερος ὅλος σχεδὸν ἐν τῷ τοῦ Ὑδροχόου κεῖται δωδεκατημορίῳ, πῶς ἂν εἴη δυνατὸν ἐκ τῆς τοιαύτης τῶν δώδεκα ζῳδίων ἐπιτολῆς 〈τὴν〉 τῆς
2.1.9saati nasıl hesaplanabilir? Hele burçlardan bazıları bütünüyle burçlar kuşağının içinde bile değil, çok daha kuzeyde duruyorsa, ki Aslan ile Balıklar'ın kuzeydekisi böyledir, görünen burçların doğuşuna dayanan
νυκτὸς ὥραν συλλογίσασθαι; ὅταν δέ τινα αὐτῶν μηδὲ ἐν τῷ ζῳδιακῷ κύκλῳ τυγχάνῃ ὅλα κείμενα, ἀλλὰ πολλῷ βορειότερα, καθάπερ ἔχει ὅ τε Λέων καὶ ὁ βορειότερος τῶν Ἰχθύων, δῆλον ὅτι πολλῷ μᾶλλον ἀγνοήσει τὴν ὥραν ὁ ἐκ τῆς ἀνατολῆς τῶν φαινομένων ζῳδίων
2.1.10hesaplarının saati büsbütün kaçıracağı açıktır. Örneğin yıldızlı Yengeç doğduktan sonra, bulunduğumuz ufukta Aslan'ın başı Yengeç'in 8. derecesiyle birlikte yükselir. Aslan'ın başının doğduğunu görüp Aslan'a ait on ikide birlik kesimin yükseldiğini sanan Aratos
συλλογισμὸς αὐτῶν. εὐθέως οὖν 〈ἐπεὶ〉 τοῦ ἠστερισμένου Καρκίνου ἀνατεταλκότος ἡ τοῦ Λέοντος κεφαλὴ ἀναφέρεται ἐν τῷ ὑποκειμένῳ ὁρίζοντι, συνανατελλούσης αὐτῇ τῆς η΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου, ὁ Ἄρατος θεωρῶν τὴν κεφαλὴν τοῦ Λέοντος ἀνατέλλουσαν καὶ ὑπολαμβάνων τὸ κατὰ τὸν Λέοντα δωδεκατημόριον ἀναφέρεσθαι,
2.1.11tam üç yarım saat yanılacaktır. Yine Akrep, Koç'un 13. derecesinin ortası doğarken batmaya başlar, Boğa'nın 6. derecesi doğarken de bütünüyle ufkun altına girer; bütün bunları Birlikte Doğuşlar Üzerine yazdıklarımızda ispatladık.
τρισὶν ὅλοις ἡμιωρίοις ἀγνοήσει. πάλιν ὁ [μὲν] Σκορπίος ἄρχεται μὲν δύνειν ἀνατελλούσης Κριοῦ μοίρας ιγ΄ μέσης, ὅλος δὲ ὑπὸ τὸν ὁρίζοντα γίνεται ἀνατελλούσης τῆς Ϛ΄ μοίρας τοῦ Ταύρου. ἀποδεδείχαμεν γὰρ τὰ τοιαῦτα πάντα ἐν τοῖς περὶ τῶν συνανατολῶν.
2.1.12Demek ki on iki burcun eşit olmayan sürelerde yükselmesi bir yana, burçlar eşit büyüklükte olmadıkları ve düzensiz yerleştikleri için de, hesabını on iki burcun görünen yıldız takımlarına göre yapan kişi saatte çok yanılacaktır.
δῆλον οὖν ὅτι, χωρὶς τοῦ ἐν ἀνίσοις χρόνοις τὰ δώδεκα ζῴδια ἀναφέρεσθαι, διὰ τὸ καὶ ἀνισομεγέθη εἶναι τὰ ζῴδια καὶ ἀτάκτως κεῖσθαι πολὺ διαμαρτήσεται τῇ ὥρᾳ ὁ πρὸς τὸν φαινόμενον ἀστερισμὸν τῶν δώδεκα ζῳδίων τὸν συλλογισμὸν ποιούμενος.
2.1.13Doğudaki burca bakarak gecenin saatini tam olarak ya da ona çok yakın biçimde öğrenmenin imkânsız olduğu söylenenlerden açıktır.
Ὅτι μὲν οὖν ἀδύνατον ἀκριβῶς ἢ ὡς ἔγγιστα τὴν τῆς νυκτὸς ὥραν ἐπιγνῶναι εἰς τὸ πρὸς τῇ ἀνατολῇ ζῴδιον ἀναβλέψαντας, ἐκ τῶν εἰρημένων ἐστὶ φανερόν.
2.1.14Şimdi de, Aratos'un takımyıldızların birlikte doğuşlarını ve karşıt batışlarını yıldızlı burçlara göre değil, burçlar kuşağının on ikide birlik kesimlerine göre işlediğini varsayarak, bu konuda söylenenlerin gökte görünen olaylarla uyumlu mu uyumsuz mu olduğunu inceleyelim.
ἐχομένως δὲ ὑποθέμενοι, τὰς συνανατολὰς αὐτῷ καὶ τὰς ἀντικαταδύσεις τῶν ἄστρων πρὸς τὰ δωδεκατημόρια τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου πεπραγματεῦσθαι, καὶ μὴ πρὸς τὰ ἠστερισμένα, ἐπισκεψώμεθα καὶ τὸ ἐν αὐταῖς συμφώνως ἢ διαφώνως λεγόμενον πρὸς τὰ ἐν τῷ κόσμῳ φαινόμενα.
2.1.15Önce şunu belirleyelim: Aratos burçlar kuşağını dönence ve ekinoks noktalarından başlayarak böler, öyle ki bu noktalar burçların başlangıcıdır. Eudoksos ise bu noktalar burçların ortası olacak biçimde böler: dönence noktaları Yengeç'in ve Oğlak'ın, ekinoks noktaları Koç'un ve Kıskaçlar'ın ortasıdır.
Προδιειλήφθω δὲ πρῶτον, ὅτι τὴν διαίρεσιν τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου ὁ μὲν Ἄρατος πεποίηται ἀπὸ τῶν τροπικῶν τε καὶ ἰσημερινῶν σημείων ἀρχόμενος, ὥστε ταῦτα τὰ σημεῖα ἀρχὰς εἶναι ζῳδίων, ὁ δὲ Εὔδοξος οὕτω διῄρηται, ὥστε τὰ εἰρημένα σημεῖα μέσα εἶναι, τὰ μὲν τοῦ Καρκίνου καὶ τοῦ Αἰγόκερω, τὰ δὲ τοῦ Κριοῦ καὶ τῶν Χηλῶν.
2.1.16Aratos'un sözü edilen noktaları bunlara karşılık gelen on ikide birlik kesimlerin başlangıcına koyduğu en çok şuradan anlaşılır. Dört daireden, yani iki dönence dairesinden, ekinoks dairesinden ve burçlar kuşağından söz ederken, ilk üçünün birbirine paralel olarak doğup battığını, her birinin hep aynı tek bir noktada doğup yine orada battığını söyler; burçlar kuşağının ise doğuşlarını ve batışlarını ufkun öyle bir yayı üzerinde yaptığını söyler ki bu yay, kuşağın Oğlak'ın doğuşundan
Ὁ μὲν οὖν Ἄρατος διὰ τούτων μάλιστα φανερὸς γίνεται τὰ εἰρημένα σημεῖα ἐν ταῖς ἀρχαῖς τιθεὶς τῶν κατὰ ταῦτα δωδεκατημορίων. περὶ γὰρ τῶν τεσσάρων κύκλων λέγων, τῶν δύο τροπικῶν καὶ τοῦ ἰσημερινοῦ καὶ τοῦ ζῳδιακοῦ, τοὺς μὲν τρεῖς φησιν ἀνατέλλειν τε καὶ δύνειν παραλλήλως ἑαυτοῖς, καὶ ἕκαστον αὐτῶν καθʼ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀνατέλλειν καὶ πάλιν δύνειν, τὸν δὲ ζῳδιακὸν ἐν τῇ τοιαύτῃ περιφερείᾳ τοῦ ὁρίζοντος τὰς ἀνατολὰς καὶ δύσεις ποιεῖσθαι, ἡλίκην παραχωρεῖ ἐν αὐτῷ ἀπὸ τῆς τοῦ Αἰγόκερω ἀνατολῆς
2.1.17Yengeç'in doğuşuna kadar ufuk üzerinde kat ettiği kadardır. Şöyle der:
Bunlar doğar ve hemen aşağıda batar,
hepsi yan yana; her birinin
iki yanda birer iniş ve çıkış yeri vardır.
Öbürü ise Okeanos'un suyunu,
Oğlak yükselirken başlayıp Yengeç yükselene dek
dönerek geçtiği kadar bir genişlikte aşar.
Demek ki dönence noktalarını burçların başlangıcına koyar, birini Yengeç'in, öbürünü Oğlak'ın başlangıcına; çünkü doğan burçlar kuşağı, bu noktaların doğuşlarında ufuktan ayırdıkları
ἕως τῆς τοῦ Καρκίνου ἀνατολῆς. λέγει δὲ οὕτως· καὶ τὰ μὲν ἀντέλλει τε καὶ αὐτίκα νειόθι δύνει πάντα παραβλήδην, μία δέ σφεων ἐστὶν ἑκάστου ἐξείης ἑκάτερθε κατηλυσίη ἄνοδός τε. αὐτὰρ ὅ γʼ Ὠκεανοῖο τόσον παραμείβεται ὕδωρ, ὅσσον ἀπʼ Αἰγοκερῆος ἀνερχομένοιο μάλιστα Καρκίνον εἰς ἀνιόντα κυλίνδεται. δῆλον οὖν ἐκ τούτων, ὅτι τὰ τροπικὰ σημεῖα ἐν ταῖς ἀρχαῖς ὑποτίθεται, τὸ μὲν ἐν τῇ τοῦ Καρκίνου, τὸ δὲ ἐν τῇ τοῦ Αἰγόκερω· τὴν γὰρ ὑπὸ τούτων τῶν σημείων ἐν ταῖς ἀνατολαῖς αὐτῶν ἀποτεμνομένην τοῦ ὁρίζοντος
2.1.18yayı kat eder. Bunu Aslan hakkında söylediklerinden de belli ettiği düşünülebilir:
Orada güneşin yolları en sıcak yollardır,
güneş Aslan'la ilk buluştuğunda
tarlalar başaklardan boşalmış görünür.
Çünkü sıcaklar en çok Köpek'in doğuşu sırasında olur; bu doğuş da yaz dönümünden aşağı yukarı otuz gün sonra gerçekleşir. Demek ki Aratos'a göre güneş aşağı yukarı bu kadar gün sonra Aslan'ın başlangıcına gelir; dönümde ise Yengeç'in başlangıcındadır.
περιφέρειαν ὁ ζῳδιακὸς ἀνατέλλων ἐπιπορεύεται. δόξαι δʼ ἂν ἐμφαίνειν τοῦτο καὶ ἐξ ὧν περὶ τοῦ Λέοντος λέγων φησίν· ἔνθα μὲν ἠελίοιο θερείταταί εἰσι κέλευθοι, αἱ δέ που ἀσταχύων κενεαὶ φαίνονται ἄρουραι ἠελίου τὰ πρῶτα συνερχομένοιο Λέοντι. περὶ γὰρ τὴν τοῦ Κυνὸς ἀνατολὴν καὶ τὰ καύματα μάλιστα γίνεται· αὕτη δὲ γίνεται μετὰ τριάκοντα ἔγγιστα ἡμέρας ἀπὸ τῆς θερινῆς τροπῆς. μετὰ τοσαύτας ἄρα ἡμέρας ἔγγιστα κατʼ αὐτὸν ὁ ἥλιος ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ Λέοντος γίνεται. ἐν ταύτῃ τῇ τροπῇ τοίνυν τὴν ἀρχὴν ἐπέχει τοῦ Καρκίνου.
2.1.19Eski matematikçilerin de hemen hepsi ya da çoğu burçlar kuşağını bu şekilde bölmüştü.
Καὶ ὑπὸ τῶν ἀρχαίων δὲ μαθηματικῶν πάντων σχεδὸν ἢ τῶν πλείστων τοῦτον τὸν τρόπον ὁ ζῳδιακὸς κύκλος διῄρητο.
2.1.20Eudoksos'un dönence noktalarını burçların ortasına koyduğunu şu sözleri gösterir: “İkinci daire, yaz dönümlerinin gerçekleştiği dairedir; Yengeç'in ortası bunun üzerindedir.” Yine şöyle der: “Üçüncü daire ekinoksların gerçekleştiği dairedir; Koç'un ve Kıskaçlar'ın ortası bunun üzerindedir. Dördüncüsü kış dönümlerinin gerçekleştiği dairedir; bunun üzerinde
Ὅτι δὲ Εὔδοξος τὰ τροπικὰ σημεῖα κατὰ μέσα τὰ ζῴδια τίθησι, δῆλον ποιεῖ διὰ τούτων· „δεύτερος δέ „ἐστι κύκλος, ἐν ᾧ 〈αἱ〉 θεριναὶ τροπαὶ γίνονται· ἔστι „δʼ ἐν τούτῳ τὰ μέσα τοῦ Καρκίνου καὶ πάλιν φησί· „τρίτος δʼ ἐστὶ κύκλος, ἐν ᾧ αἰ ἰσημερίαι „γίνονται· ἔστι δʼ ἐν τούτῳ τά τε τοῦ Κριοῦ μέσα καὶ „τὰ τῶν Χηλῶν· τέταρτος δέ, ἐν ᾧ 〈αἱ〉 χειμεριναὶ „τροπαὶ γίνονται· ἔστι δʼ ἐν τούτῳ τὰ μέσα τοῦ
2.1.21Oğlak'ın ortası vardır.” Bunu şu sözleriyle daha da açık ortaya koyar. Kutuplardan ve dönence ve ekinoks noktalarından çizilen, kolür denilen daireler hakkında şöyle der: “Başka iki daire daha vardır; evrenin kutuplarından geçerek birbirini ikiye ve dik açılarla keserler. Bunların üzerinde şu takımyıldızlar vardır: önce evrenin daima görünen kutbu, sonra Ayı'nın enine ortası ve Yengeç'in ortası.” Biraz sonra da şöyle der: “Güney Balığı'nın kuyruğu ve
„Αἰγόκερω ἐκφανέστερον δʼ ἔτι διὰ τούτων ἀποδίδωσι· περὶ γὰρ τῶν κολούρων λεγομένων κύκλων, οἳ γράφονται διά τε τῶν πόλων καὶ διὰ τῶν τροπικῶν καὶ ἰσημερινῶν σημείων, φησὶν οὕτως· „ἕτεροι δʼ „εἰσὶ δύο κύκλοι, τέμνοντες ἀλλήλους δίχα καὶ πρὸς „ὀρθάς, διὰ τῶν πόλων τοῦ κόσμου. ἔστι δʼ ἐν „τούτοις ἄστρα τάδε· πρῶτος ὁ πόλος ὁ ἀεὶ φανερὸς „τοῦ κόσμου, εἶτα τὸ μέσον τῆς Ἄρκτου κατὰ πλάτος „καὶ τοῦ Καρκίνου τὸ μέσον.“ καὶ μετʼ ὀλίγον φησίν· „ἥ τε οὐρὰ τοῦ Νοτίου Ἰχθύος καὶ τὸ μέσον τοῦ
2.1.22Oğlak'ın ortası.” Ardından kutuplardan geçen dairelerin öbürü üzerinde, saydığı başka şeylerle birlikte Kıskaçlar'ın enine ortasının ve Koç'un enine sırtının da durduğunu söyler.
„Αἰγόκερω.“ ἐν δὲ τοῖς ἑξῆς φησιν ἐν τῷ ἑτέρῳ τῶν διὰ τῶν πόλων κύκλων κεῖσθαι σὺν τοῖς ἄλλοις, οἷς ἐξαριθμεῖται, καὶ τὰ μέσα τῶν Χηλῶν κατὰ πλάτος καὶ τοῦ Κριοῦ τὰ νῶτα κατὰ πλάτος.
2.1.23Şunu da önceden belirtmek gerekir: Aratos on iki burcun her birinin başlangıcını doğuşta varsayarak, burçlar kuşağının dışındaki takımyıldızlardan hangilerinin o burçla birlikte doğmuş ya da onun karşısında batmış olduğunu açıklar. Bu da en çok, öteki takımyıldızlardan burçlar kuşağının doğmak üzere olan
Προδιαληπτέον καὶ τοῦτο, ὅτι τὰς ἀρχὰς ἑκάστου τῶν δώδεκα ζῳδίων ὑποτιθέμενος ὁ Ἄρατος ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς διασαφεῖ, ὅσα τῷ προειρημένῳ αὐτῷ ζῳδίῳ συνανατέταλκεν ἢ ἀντικαταδέδυκςε τῶν ἐκτὸς τοῦ ζῳδιακοῦ ἄστρων· ὃ καὶ συντείνει μάλιστα πρὸς τὸ ἐκ τῶν ἄλλων ἄστρων συλλογίζεσθαι τὸ μέλλον ἀνα-
2.1.24on ikide birlik kesimini çıkarmaya yarar. Bunu Balıklar'ın doğuşu için söylediği sözlerle de gösterir. Su Yılanı hakkında, Kova yükselirken başından ilk kıvrımına kadarki kısmının artık yukarıda olmadığını, gövdesinin geri kalanını ise Balıklar'ın aşağı indirdiğini söyledikten sonra şunu ekler:
Böylece Andromeda'nın zavallı elleri, dizleri ve omuzları
ikiye ayrılır, bir kısmı önde, bir kısmı arkada uzanır,
iki Balık da Okeanos'tan yeni öne çıktığında.
Sağ yanındaki kısımları Balıklar kendileri çeker,
sol yanındakileri ise yükselen Koç aşağıdan çeker.
Çünkü “iki Balık da yeni öne çıktığında” sözüyle “Balıklar doğmaya başladığında”dan başka bir şey kastetmez.
τέλλειν δωδεκατημόριον τοῦ ζῳδιακοῦ. δῆλον δὲ ποιεῖ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς τῶν Ἰχθύων ἀνατολῆς λέγων οὕτως· εἰπὼν γὰρ περὶ τοῦ Ὕδρου, ὅτι τὰ μὲν ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἕως τῆς πρώτης σπείρας τοῦ Ὑδροχόου ἀναφερομένου 〈οὐκέτι〉 μετέωρά ἐστιν, τὸ δὲ λοιπὸν αὐτοῦ σῶμα οἱ Ἰχθύες κατάγουσιν, ἐπιφέρει· οὕτω καὶ μογεραὶ χεῖρες καὶ γοῦνα καὶ ὦμοι Ἀνδρομέδης δίχα πάντα, τὰ μὲν πάρος, ἄλλα δʼ ὀπίσσω, τείνεται, Ὠκεανοῖο νέον ὁπότε προγένωνται Ἰχθύες ἀμφότεροι. τὰ μέν οἱ κατὰ δεξιὰ χειρὸς αὐτοὶ ἐφέλκονται, τὰ δʼ ἀριστερὰ νειόθεν ἕλκει Κριὸς ἀνερχόμενος. διὰ γὰρ τοῦ „νέον ὁπότε προγένωνται Ἰχθύες“ δηλοῖ οὐκ ἄλλο τι ἢ „ὅταν ἄρχωνται οἱ Ἰχθύες ἀνατέλλειν“.
2.1.25Bunu Argo için de açıkça gösterir: Başak doğarken Argo'nun kıçının doğduğunu, direğe kadarki öteki kısımlarının ise Başak'ın bütünü doğduğunda doğduğunu söyler. Önce şöyle der:
Başak doğarken yerin dibine
gönderdiği şeyler hiç de az değildir;
biraz sonra da şöyle:
Köpek önce davranıp öbür ayaklarını da alır,
çok yıldızlı Argo'nun kıçını arkasından çekerek;
Argo ise yerin üstünde, tam direğinden ikiye bölünerek koşar,
Başak'ın bütünü karşı yandan yeni çıktığı sırada.
ἔτι δὲ αὐτὸ τοῦτο φανερὸν ποιεῖ καὶ ἐπὶ τῆς Ἀργοῦς. τῆς γὰρ Παρθένου ἀνατελλούσης φησὶ τὴν πρύμναν αὐτῆς ἀνατέλλειν [ὅλην]· τὰ δὲ λοιπὰ αὐτῆς ἕως τοῦ ἱστοῦ ἀνατέλλειν, ὅταν ὅλη ἡ Παρθένος ἀνατείλῃ· προειπὼν γάρ· οὐ μέν θην ὀλίγους γαίης ὑπὸ νείατα βάλλει Παρθένος ἀντέλλουσα, μετʼ ὀλίγον φησί· φθάμενος δὲ Κύων πόδας αἴνυται ἄλλους ἕλκων ἐξόπιθεν πρύμναν πολυτειρέος Ἀργοῦς. ἡ δὲ θέει γαίης ἱστὸν διχόωσα κατʼ αὐτόν, Παρθένος ἦμος ἅπασα περαιόθεν ἄρτι γένηται.
2.1.26Aratos'un izlediği Eudoksos da birlikte doğuşlar kısmında burçların başlangıçlarını aynı şekilde doğuşta varsayar. Böylece ileri sürdüğümüz şey bundan da açıkça anlaşılır.
Καὶ ὁ Εὔδοξος δέ, ᾧ κατηκολούθηκεν ὁ Ἄρατος, τὸν αὐτὸν τρόπον ὑποτίθεται ἐν ταῖς Συνανατολαῖς τὰς ἀρχὰς τῶν ζῳδίων ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς. ὥστε καὶ ἐκ τούτου φανερὸν γίνεσθαι τὸ προκείμενον.
2.2.12. Bölüm
Bunları önceden gösterdikten sonra şimdi onların verdiği birlikte doğuşları ve karşıt batışları inceleyelim.
Τούτων δὲ προυποδεδειγμένων νῦν ἐπισκεψώμεθα τὰς ὑπʼ αὐτῶν ἀποδιδομένας συνανατολάς τε καὶ ἀντικαταδύσεις.
2.2.2Aratos doğuşta Yengeç'in başlangıcını varsayarak Taç'ın yarısının, Güney Balığı'nın sırtına kadarki kısmının, Diz Çöken'in karnının üstündeki kısımlarının, Yılancı'nın omuzlarına kadar, Yılancı'nın tuttuğu Yılan'ın da boynuna kadar batmış olduğunu söyler; Ayı Bekçisi'nin de
Ὑποθέμενος τοίνυν ὁ Ἄρατος ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς τὴν ἀρχὴν τοῦ Καρκίνου, φησὶ τοῦ μὲν Στεφάνου δεδυκέναι τὸ ἥμισυ, τοῦ δὲ Νοτίου Ἰχθύος τὸ ἕως τῆς ῥάχεως, τοῦ δὲ Ἐνγόνασι τὰ ὑπὲρ τὴν γαστέρα, τὸν δὲ Ὀφιοῦχον ἕως τῶν ὤμων, τὸν δὲ Ὄφιν, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, ἕως τοῦ αὐχένος, τοῦ δὲ Ἀρκτοφύλακος
2.2.3yarısından fazlasının battığını söyler. Orion'un kuşağının ve omuzlarının ise doğduğunu söyler. Demek ki ona göre sözü edilen takımyıldızların kimi İkizler'le birlikte doğar, kimi onun karşısında batar.
πλέον μέρος ἢ τὸ ἥμισυ. ἀνατέλλειν δέ φησι τοῦ Ὠρίωνος τὴν ζώνην καὶ τοὺς ὤμους. τὰ εἰρημένα τοίνυν ἄστρα τοῖς Διδύμοις κατʼ αὐτὸν ἂ μὲν συνανατέλλει, ἂ δὲ ἀντικαταδύνει.
2.2.4Eudoksos ise Yengeç doğmaya başladığında yerin üstünde bulunanları sayarken Diz Çöken'in bütünüyle göründüğünü söyler; Taç'ın yarısını, Ayı Bekçisi'nin başını, Yılancı'nın başını ve onun tuttuğu Yılan'ın kuyruğunu, güneydekilerden de Orion'un bütününü ve Güney Balığı'nın başa doğru olan kısmını da sayar.
Ὁ δὲ Εὔδοξος ἐξαριθμούμενος, ὅσα ἐστὶν ὑπὲρ γῆς τοῦ Καρκίνου ἀρχομένου ἀνατέλλειν, φησὶ τὸν Ἐνγόνασιν ὅλον εἶναι φανερόν, τοῦ δὲ Στεφάνου τὸ ἥμισυ, καὶ τὴν τοῦ Ἀρκτοφύλακος κεφαλήν, καὶ τὴν τοῦ Ὀφιούχου κεφαλήν, καὶ τὴν οὐρὰν τοῦ ἐχομένου Ὄφεως, τῶν δὲ πρὸς νότον 〈τὸν〉 Ὠρίωνα ὅλον, καὶ τοῦ Νοτίου Ἰχθύος τὸ πρὸς τὴν κεφαλήν.
2.2.5Taç Aratos'a göre aşağı yukarı uyuşur; çünkü Yunanistan çevresindeki yerlerde İkizler'in 23. derecesi doğarken batmaya başlar, Yengeç'in 4. derecesinin ortası doğarken bütünüyle batar. Ama Eudoksos'a göre uyuşmadığı açıktır, çünkü ona göre Yengeç'in başlangıcı İkizler'in on ikide birlik
Ὁ μὲν οὖν Στέφανος κατὰ τὸν Ἄρατον ἔγγιστα συμφωνεῖ· ἐν γὰρ τοῖς περὶ τὴν Ἑλλάδα τόποις ἄρχεται μὲν δύνειν ἀνατελλούσης 〈τῆς〉 γ΄ καὶ κ΄ μοίρας τῶν Διδύμων, ὅλος δὲ δύνει ἀνατελλούσης 〈μέσης〉 τῆς δ΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου. κατὰ μέντοι γε τὸν Εὔδοξον δῆλον ὅτι διαφωνεῖ, ἐπείπερ ἡ ἀρχὴ τοῦ Καρκίνου κατʼ αὐτὸν κατὰ μέσον ἐστὶ τὸ τῶν Διδύμων δωδεκατη-
2.2.6kesiminin ortasındadır. Bunu her seferinde belirtmeyelim diye genel olarak şunu söyleyelim: ikisi aynı biçimde yazmadıklarına göre görünen olayın ikisine birden uyması mümkün değildir. Şunu da bilmek gerekir: ikisi de doğuşlarla ilgili şeyleri birkaçı dışında aynı biçimde yazar, çünkü Aratos Eudoksos'un söylediklerini izlemiştir. Ama yazdıkları birlikte doğuşlar burçlar kuşağının Eudoksos'a göre değil, daha çok Aratos'a göre bölünüşüne uyar. Bu, tek tek bunlar hakkında söyleyeceklerimizden açıkça anlaşılacaktır.
μόριον. ἕνα δὲ μὴ διὰ παντὸς ἐπισημαινώμεθα τοῦτο, διαληπτέον καθόλου, διότι μὴ ὁμοίως ἀναγράφουσιν ἀμφοτέροις οὐ δυνατὸν ἑκατέρῳ αὐτῶν συμφωνεῖν τὸ φαινόμενον. δεῖ δὲ κἀκεῖνο διειληφέναι, διότι πάντα μὲν πλὴν ὀλίγων τινῶν ὁμοίως ἀμφότεροι ἀναγράφουσι τὰ περὶ τὰς ἀνατολάς· ὁ γὰρ Ἄρατος τοῖς ὑπὸ τοῦ Εὐδόξου λεγομένοις ἠκολούθηκε· συμφωνοῦσι μέντοι γε αἱ ὑπʼ αὐτῶν ἀναγεγραμμέναι συνανατολαὶ τῇ κατὰ τὸν Ἄρατον μᾶλλον τοῦ ζῳδιακοῦ διαιρέσει ἤπερ 〈τῇ〉 κατὰ τὸν Εὔδοξον. ἔσται δὲ τοῦτο φανερὸν ἐκ τῶν κατὰ μέρος περὶ αὐτῶν ῥηθησομένων.
2.2.7Güney Balığı'nın ise, onların dediği gibi yalnız başa doğru olan kısmı değil, büyük kısmı yerin üstünde olmalıdır; çünkü İkizler'in 24. derecesi doğarken batmaya başlar, en son da
Τοῦ δὲ Νοτίου Ἰχθύος τὸ πλεῖστον μέρος δεῖ ὑπὲρ γῆν εἶναι, καὶ οὐχὶ τὸ πρὸς τῇ κεφαλῇ μόνον, ὥς φασιν· ἄρχεται μὲν γὰρ δύνειν ἀνατελλούσης 〈τῆς〉 δ΄ καὶ κ΄ μοίρας 〈τῶν〉 Διδύμων, ἔσχατον δὲ δύνει ἀνατελλούσης
2.2.8Yengeç'in 18. derecesinin ortası doğarken batar. Diz Çöken'in ise yalnız başı ve eliyle birlikte sağ omzu batmıştır; sol omzu ve gövdesinin geri kalanı hâlâ yerin üstündedir. Çünkü sağ omuz batarken İkizler'in 27. derecesi, sol omuz batarken Yengeç'in 8. derecesi doğar; böğürlerdeki yıldızlar da sol omuzdan daha sonra batar. Demek ki Aratos'un dediği gibi karnından başına kadarki kısmı batmış
〈μέσης〉 τῆς ιη΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου. τοῦ δὲ Ἐνγόνασιν ἡ κεφαλὴ μόνον δέδυκε καὶ ὁ δεξιὸς ὦμος σὺν τῇ χειρί· ὁ δʼ ἀριστερὸς ὦμος καὶ τὸ λοιπὸν σῶμα ἔτι ἐστὶν ὑπὲρ γῆν· τοῦ μὲν γὰρ δεξιοῦ ὤμου δύνοντος ἀνατέλλει ἡ ζ΄ καὶ κ΄ μοῖρα τῶν Διδύμων, τοῦ δὲ ἀριστεροῦ ὤμου δύνοντος ἀνατέλλει ἡ η΄ μοῖρα τοῦ Καρκίνου. τοῦ δὲ ἀριστεροῦ ὤμου ἔτι ὕστερον δύνουσιν οἱ ἐν ταῖς πλευραῖς. οὐκ ἄρα τὸ ἀπὸ τῆς γαστρὸς μέρος αὐτοῦ ἕως τῆς κεφαλῆς δέδυκεν, ὡς Ἄρατός
2.2.9değildir. Yılancı hakkında ise Aratos da Eudoksos da görünen olayla uyumlu bilgi verir: omuzlar İkizler'in karşısında batar, başındaki yıldız da Yengeç'in 2. derecesi doğarken batar.
φησι. τὰ δὲ περὶ τὸν Ὀφιοῦχον συμφώνως ἀποδιδόασι τῷ φαινομένῳ ὅ τε Ἄρατος καὶ ὁ Εὔδοξος· οἱ μὲν γὰρ ὦμοι τοῖς Διδύμοις ἀντικαταδύνουσιν, ὁ δὲ ἐν τῇ κεφαλῇ δύνει ἀνατελλούσης τῆς β΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου.
2.2.10Yılancı'nın tuttuğu Yılan'ın ise, Eudoksos'un dediği gibi, yerin üstünde yalnız kuyruğu kalmıştır; Aratos'un dediği gibi yalnız başı batmış değildir. Çünkü başı aşağı yukarı İkizler'in ortası doğarken batar, kuyruğunun ucundaki yıldız da Yengeç'in 9. derecesi doğarken batar.
τοῦ δὲ Ὄφεως, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, ἡ οὐρὰ μόνον ὑπὲρ γῆς ἐστιν, ὡς ὁ Εὔδοξός φησι, καὶ οὐχ ἡ κεφαλὴ 〈μόνον δέδυκεν〉, ὡς ὁ Ἄρατος. ἡ μὲν γὰρ κεφαλὴ αὐτοῦ δύνει ἀνατελλόντων μέσων μάλιστα τῶν Διδύμων, ὁ δὲ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ δύνει ἀνατελλούσης τῆς θ΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου.
2.2.11Ayı Bekçisi konusunda ise bana büsbütün yanılıyor gibi görünüyorlar: onun dört burcun karşısında
Περὶ δὲ τοῦ Ἀρκτοφύλακος ὁλοσχερῶς δοκοῦσί μοι ἀγνοεῖν· φασὶ γὰρ αὐτὸν τέσσαρσι ζῳδίοις ἀντικαταδύ-
2.2.12battığını söylüyorlar: Koç'un, Boğa'nın, İkizler'in ve Yengeç'in. Aratos, Boğa doğudayken şöyle der:
Ayı Bekçisi de, eli dışında onu indiren
dört burcun ilkiyle birlikte artık batar;
yani Koç doğarken onun karşısında batmaya başlar. Bu varsayıma uygun olarak Yengeç doğmaya başladığında da şunu söyler:
Ayı Bekçisi de artık iki yanda pek büyük olmaz;
gündüz yanı daha az, büyük kısmı artık gecededir;
çünkü dört burçla birlikte inen Çoban'ı
Okeanos kabul eder.
νειν, Κριῷ τε καὶ Ταύρῳ καὶ Διδύμοις καὶ Καρκίνῳ. ὁ μὲν γὰρ Ἄρατος τοῦ Ταύρου πρὸς τῇ ἀνατολῇ ὄντος φησί· δύνει δʼ Ἀρκτοφύλαξ ἤδη πρώτῃ ἐπὶ μοίρῃ τάων, αἳ πίσυρές μιν ἄτερ χειρὸς κατάγουσιν· ὥστε τῷ Κριῷ ἀνατέλλοντι ἄρχεσθαι αὐτὸν ἀντικαταδύνειν. ἀκολούθως δὲ ταύτῃ τῇ ὑποθέσει καὶ τοῦ Καρκίνου ἀρχομένου ἀνατέλλειν λέγει ταυτί· οὐδʼ ἂν ἔτʼ Ἀρκτοφύλαξ εἴη πολὺς ἀμφοτέρωθεν, μείων ἠμάτιος, τὸ δʼ ἐπὶ πλέον ἔννυχος ἤδη· τέτρασι γὰρ μοίραις ἄμυδις κατιόντα Βοώτην Ὠκεανὸς δέχεται.
2.2.13Eudoksos ise şöyle yazar: “Koç doğarken kuzeydekilerden Ayı Bekçisi'nin ayakları, güneydekilerden de Yaban Hayvanı'nın geri kalanı batar.” Doğuşlar hakkındaki anlatımının başında da, Yengeç doğmaya başladığında batışta ve doğuşta olanları anlattıktan sonra şöyle der: “Yengeç doğarken kuzeydekilerden hiçbiri doğmaz; güneydekilerden Tavşan, Köpek'in ön kısımları, Prokyon ve Su Yılanı'nın başı doğar. Kuzeydekilerden Ayı Bekçisi'nin başı batar.” Demek ki Eudoksos'a göre de Ayı Bekçisi'nin ilk kısımları Koç'un, son kısımları Yengeç'in karşısında batar.
ὁ δὲ Εὔδοξος γράφει οὕτως· „ὅταν ὁ Κριὸς ἀνατέλλῃ, „τῶν μὲν πρὸς ἄρκτους τοῦ Ἀρκτοφύλακος οἱ πόδες „δύνουσι, τῶν δὲ πρὸς νότον τοῦ Θηρίου τὸ λοιπόν.“ ἐν δὲ τῇ ἀρχῇ τοῦ περὶ τῶν ἀνατολῶν λόγου διελθών, ὅσα ἐπὶ δύσεως καὶ ἀνατολῆς ἐστιν ἀρχομένου τοῦ Καρκίνου ἀνατέλλειν, ἑξῆς φησιν· „ὅταν δʼ ὁ Καρκίνος „ἀνατέλλῃ, τῶν μὲν πρὸς ἄρκτους οὐθὲν ἀνίσχει, „τῶν δὲ πρὸς νότον ὁ Λαγωός, καὶ τοῦ Κυνὸς τὰ „ἐμπρόσθια, καὶ ὁ Προκύων, καὶ τοῦ Ὕδρου ἡ κεφαλή· „δύνει δὲ τῶν μὲν πρὸς ἄρκτους ἡ τοῦ Ἀρκτοφύλακος „κεφαλή δῆλον οὖν ὅτι καὶ κατὰ τὸν Εὔδοξον τὰ μὲν πρῶτα μέρη τοῦ Ἀρκτοφύλακος ἀντικαταδύνει τῷ Κριῷ, τὰ δὲ ἔσχατα τῷ Καρκίνῳ.
2.2.14Oysa Ayı Bekçisi bunların dediği gibi dört burcun karşısında değil, yalnız iki burçla yarımdan az bir kısmın karşısında batar. Koç'un karşısında da batmaya başlamaz; batışına Boğa'nın 6. derecesi doğarken başlar, sol eli ve dirseği dışında bütünüyle de
Οὔτε δὲ τέσσαρσι ζῳδίοις ὁ Ἀρκτοφύλαξ ἀντικαταδύνει, ὡς οὗτοί φασιν, ἀλλὰ δυσὶ μόνον καὶ ἔλασσον ἢ ἡμίσει· οὔτε Κριῷ ἄρχεται ἀντικαταδύνειν, ἀλλὰ τὴν μὲν ἀρχὴν ποιεῖται τῆς δύσεως ἀνατελλούσης 〈τῆς〉 Ϛ΄ μοίρας τοῦ Ταύρου, ὅλος δὲ δύνει, πλὴν τῆς ἀριστερᾶς χειρὸς καὶ τοῦ ἀγκῶνος, ἀνατελλούσης
2.2.15Yengeç'in 19. derecesinin ortası doğarken batar. Ama şunu belirtmek gerekir: Aratos, dört burcun karşısında battığını söylemekle büsbütün yanılmış olsa da, Ayı Bekçisi hakkında görünen olaylarla uyumlu konuşur. Koç doğduktan sonra onun Boğa'nın ve İkizler'in de karşısında battığını söyler; dört burçtan geriye kalan ve ona göre de Ayı Bekçisi'nin karşısında battığı Yengeç doğmaya başladığında ise, akla yatkın olarak, ufkun artık İkizler doğarken olduğu gibi onun yer üstünde ve yer altında büyük kısımlarını ayırmadığını, büyük kısmının yer altında olduğunu, küçük kısmının yer üstünde göründüğünü söyler. Çünkü “gündüz yanı” evrenin yer üstündeki kısmını, “gecede” olan da yer altındakini anlatır.
〈μέσης〉 τῆς ιθ΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου. διαληπτέον δέ, ὅτι περὶ τοῦ Ἀρκτοφύλακος ὁ Ἄρατος συμφώνως λέγει τοῖς φαινομένοις, εἰ καὶ ὅλως ἠγνόηται τὸ τέσσαρσι ζῳδίοις αὐτὸν ἀντικαταδύνειν· τοῦ γὰρ Κριοῦ ἀνατεταλκότος καὶ τῷ Ταύρῳ καὶ τοῖς Διδύμοις 〈λέγει αὐτὸν ἀντικαταδύνειν〉· τοῦ δὲ Καρκίνου ἀρχομένου ἀνατέλλειν, ὅς ἐστι λοιπὸς τῶν τεσσάρων ζῳδίων, οἷς ἀντικαταδύνει καὶ κατʼ αὐτὸν ὁ Ἀρκτοφύλαξ, εὐλόγως αὐτός φησι, μηκέτι πολὺ αὐτοῦ καὶ ὑπὲρ γῆν καὶ ὑπὸ γῆν ὑπὸ τοῦ ὁρίζοντος ἀπολαμβάνεσθαι, καθάπερ καὶ ἐγίνετο τῶν Διδύμων ἀνατελλόντων, ἀλλὰ τὸ μὲν πλεῖον ὑπὸ γῆν 〈εἶναι〉, τὸ δὲ ἔλασσον ὑπὲρ γῆν φαίνεσθαι· τὸ μὲν γὰρ „ἠμάτιον“ σημαίνει τὸ ὑπὲρ γῆν τοῦ κόσμου, τὸ δὲ „ἔννυχον τὸ ὑπὸ γῆν.
2.2.16Bunu kendisi birçok yerde açıkça gösterir; örneğin hemen Diz Çöken için şöyle der:
O ise arkaya dönmüş olarak; ama henüz
karnının altına kadar değil, üst kısımları geceye taşınır.
φανερὸν δὲ τοῦτο διὰ πλειόνων αὐτὸς ποιεῖ, καθάπερ εὐθέως ἐπὶ τοῦ Ἐνγόνασι, λέγων οὕτως· αὐτὰρ ὅ γʼ ἐξόπιθεν τετραμμένος, ἀλλʼ ὁ μὲν οὔπω γαστέρι νειαίρῃ, τὰ δʼ ὑπέρτερα νυκτὶ φορεῖται.
2.2.17Ama sonrasında söylediklerini artık doğrudan onun batışıyla ilgili olarak değil, ona ait bir durum olarak söyler:
O ise ışığa doyunca, öküzlerin koşumdan çözüldüğü vakitte,
gecenin yarısından fazlasını batışla geçirir,
güneş inerken battığı sırada.
Geç batışına göre o gecelere onun adı verilir.
Çünkü güneş Kıskaçlar'dayken Ayı Bekçisi Kıskaçlar'la birlikte batmaya başladığında, battığı o zamanda geceler
τὰ μέντοι γε ἐπιφερόμενα οὐδὲν ἔτι πρὸς αὐτὴν τὴν δύσιν αὐτοῦ τείνοντα λέγει, ἀλλʼ ὡς συμβεβηκὸς αὐτῷ· ὁ δʼ ἐπὴν φάεος κορέσηται, βουλυτῷ ἐπέχει πλεῖον δίχα νυκτὸς ἰούσης, 〈ἦμος ὅτʼ ἠελίοιο κατερχομένοιο δύηται. κεῖναί οἱ καὶ νύκτες ἐπʼ ὁψὲ δύοντι λέγονται.〉 ὅταν γὰρ ταῖς Χηλαῖς ἄρχηται συγκαταδύνειν τοῦ ἡλίου ἐν αὐταῖς ὄντος, ἐν ᾧ καταδύνει καιρῷ αἱ νύκτες
2.2.18Arktouros'la anılır. Ayı Bekçisi bütün gün yerin üstünde ilerler, çünkü Başak'la birlikte doğar; gecenin yarısından fazla bir sürede batar, çünkü dört burçla birlikte batar. Aratos'a göre onun Başak'la birlikte doğduğunu şu sözler açıkça gösterir:
Kıskaçlar gelirken, hafifçe parlasalar da,
fark edilmeden geçip gitmezler; çünkü Çoban'ın büyük işareti
Arktouros'la belirginleşmiş olarak bir bütün hâlinde doğar.
ἐπʼ Αρκτούρῳ λέγονται. ὁ δὲ ὅλην τε τὴν ἡμέραν ὑπὲρ γῆς φέρεται διὰ τὸ τῇ Παρθένῳ αὐτὸν συνανατέλλειν καὶ δύνει πλείονα χρόνον ἢ τὸ ἥμισυ τῆς νυκτός, ἐπεὶ τοῖς τέσσαρσι ζῳδίοις συγκαταδύνει. ὅτι δὲ τῇ Παρθένῳ κατʼ αὐτὸν συνανατέλλει, φανερὸν ποιεῖ ἐν τούτοις· οὐδʼ ἂν ἐπερχόμεναι Χηλαί, καὶ λεπτὰ φάουσαι, ἄφραστοι παρίοιεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα, Βοώτης, ἀθρόος ἀντέλλει βεβολημένος Ἀρκτούροιο.
2.2.19Yalnız Aratos ve Eudoksos değil, Çoban'dan söz etmiş öteki matematikçilerin de hemen hepsi onun dört burçla birlikte
Οὐ μόνον δὲ ὁ Ἄρατος καὶ ὁ Εὔδοξος, ἀλλὰ καὶ οἱ λοιποὶ μαθηματικοὶ πάντες σχεδόν, ὅσοι περὶ τοῦ βοώτου λόγον πεποίηνται, ὁμοίως τούτοις ἀποπεπλάνηνται νομίζοντες, τέσσαρσι ζῳρδίοις αὐτὸν συγ-
2.2.20battığını sanarak aynı şekilde yanılmışlardır. Attalos ise Çoban'ın batışına, bizim gösterdiğimiz gibi Akrep'le değil, Kıskaçlar'la birlikte inerek başladığını epey kesin bir dille ileri sürer: “Bazıları,” der, “ne görünen olayları izleyebildikleri ne de şairin söylediklerini anlayabildikleri için, onun hakkında
καταδύνειν. Ἄτταλος δὲ καὶ περὶ τοῦ τὴν ἀρχὴν τῆς δύσεως αὐτὸν ποιεῖσθαι μὴ τῷ Σκορπίῳ συγκαταφερόμενον, ὡς ἡμεῖς ἐδείκνυμεν, ἀλλὰ ταῖς Χηλαῖς, ἱκανῶς διαβεβαιοῦται, λέγων τὸν τρόπον τοῦτον· „ἔνιοι γάρ, „οὔτε τοῖς φαινομένοις παρακολουθοῦντές οὔτε τὰ „ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ λεγόμενα δυνάμενοι συνεῖναι, δια-
2.2.21birbirine aykırı hükümler vermişlerdir. Kimileri onun önce Başak'la, sonra ardından gelen üç burçla birlikte batmaya başladığını söyler; kimileri de batışa Akrep'le başlayıp Kova'da bitirdiğini söyler. Bunlardan bazılarının bizim tarafımızdan
,,φόρους ἀποφάσεις πεποίηνται περὶ αὐτοῦ. καὶ τινὲς „μέν φασιν αὐτὸν τῇ Παρθένῳ πρῶτον ἄρχεσθαι συγ- „καταδύνειν, εἶτα [ἐν] τοῖς ἐφεξῆς τρισὶ ζῳδίοις, ἔνιοι „δὲ ἄρχεσθαι μὲν ἀπὸ τοῦ Σκορπίου, λήγειν δὲ ἐπὶ „τὸν Ὑδροχόον. ὧν τισι καὶ σὺ παρατέτευχας ἐλεγχο-
2.2.22çürütülüp görüş değiştirdiğine sen de tanık oldun. Genel olarak, hem görünen olay bunu doğruladığına hem de şair açıkça, Aslan doğudayken Çoban'ın bütünüyle batmış olduğunu, Boğa doğmak üzereyken, çapça karşıtı olan Akrep batıdayken ve Kıskaçlar yeni batmışken batmaya başladığını, yani Ayı Bekçisi'nin Kıskaçlar'la birlikte inmeye başladığını söylediğine göre, bu konuda bize karşı çıkanların görünen olaylardan büsbütün habersiz oldukları kanaatimce açıktır.”
„μένοις ὑφʼ ἡμῶν καὶ μετατιθεμένοις. καθόλου δὲ „καὶ τοῦ φαινομένου τοῦτο συνιστάντος καὶ τοῦ ,,ποιητοῦ σαφῶς λέγοντος, ὅτι ὅλος μὲν δεδυκὼς „γίνεται 〈τοῦ〉 Λέοντος πρὸς τῇ ἀνατολῇ ὄντος, „ἄρχεται δὲ δύεσθαι, ὅταν ὁ Ταῦρος μέλλῃ ἀνατέλλειν, „τὸ δὲ κατὰ διάμετρον αὐτῷ κείμενον ζῴδιον, ὁ Σκορ- „πίος, πρὸς τῇ δύσει ὑπάρχῃ, αἱ δὲ Χηλαὶ ἀρτίως „κατενηνεγμέναι ὦσιν, αἷς ἅμα συγκαταφέρεσθαι ἄρχεται „ὁ Ἀρκτοφύλαξ, φανερὸν εἶναι νομίζω, διότι τοὺς ἀντι- „δοξοῦντας ἡμῖν περὶ τούτου παντελῶς ἀπείρους εἶναι „τῶν φαινομένων συμβέβηκε.“
2.2.23Karşı görüştekilerin kendisi tarafından çürütülüp görüş değiştirdiğini ispatsız bir iddiayla söylemekle kalmayıp şimdi ispatı da yazıya geçirseydi iyi olurdu. Böylece karşı görüşte olan öbürleri de ikna olur, Çoban'ın batmaya Kıskaçlar'la başladığını
Καλῶς μὲν οὖν εἶχεν, εἰ μὴ μόνον ἀναποδείκτῳ φάσει χρώμενος ἔλεγε τοὺς ἀντιδοξοῦντας ἐλεγχομένους ὑπʼ αὐτοῦ μετατίθεσθαι, ἀλλὰ καὶ νῦν ἔγγραπτον ἐτίθει τὴν ἀπόδειξιν, ἵνα καὶ οἱ λοιποὶ τῶν ἀντιδοξούντων πεισθῶσιν, ὅτι ταῖς Χηλαῖς ἄρχεται συγκαταδύνειν,
2.2.24ve Akrep'le başlamadığını kabul ederlerdi. Ama madem bunu böyle bıraktı, onun ilk önce Akrep'le birlikte battığına bizi ikna eden şeyleri kısaca hatırlatmak yararsız olmaz; bu konudaki ayrıntılı açıklamayı Birlikte Doğuşlar üzerine eserimize koyduk.
καὶ οὐ τῷ Σκορπίῳ. πλὴν ἐπεὶ οὕτως παραλέλοιπεν, οὐκ ἄχρηστον ἂν εἴη διὰ βραχέων ὑπομνῆσαι, διʼ ὧν πειθόμεθα τῷ Σκορπίῳ πρώτως αὐτὸν συγκαταδύνειν· τὸν μὲν γὰρ ἐπὶ πλεῖον περὶ αὐτοῦ λόγον ἐν τῇ τῶν συνανατολῶν πραγματείᾳ κατακεχωρίκαμεν.
2.2.25Şimdi Ayı Bekçisi'nin sol ayağındaki yıldızların en güneydekinin batı tarafında ufuk üzerinde durduğunu düşünelim. Kutuplardan geçen daire 360 derece kabul edilirse, bu yıldız ekinoks dairesinin 27 ve üçte bir derece kuzeyindedir.
Νοείσθω δὲ νῦν ἐπὶ τοῦ ὁρίζοντος πρὸς τῇ δύσει κείμενος ὁ νοτιώτατος ἀστὴρ τῶν ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδὶ τοῦ Ἀρκτοφύλακος. ἀλλὰ ἔστιν οὗτος ὁ ἀστὴρ βορειότερος τοῦ ἰσημερινοῦ κύκλου μοίραις κζ΄ καὶ τρίτῳ μέρει μοίρας, οἵων ἐστὶν ὁ διὰ τῶν πόλων κύκλος
2.2.26Bu yüzden sözü edilen yıldızdan geçen ve ekinoks dairesine paralel olan dairenin, bütün daire 24 parçaya (saate) bölünürse, yer üstündeki yayı aşağı yukarı 15 parçadan yirmide bir eksiktir. Demek ki bu yayın yarısı, yani meridyenden batıya kadarki kısmı, aynı parçalarla aşağı yukarı 7 buçuk parçadır.
μοιρῶν τξ΄. διὰ δὴ τοῦτο ὁ γραφόμενος παράλληλος τῷ ἰσημερινῷ κύκλος διὰ τοῦ προειρημένου ἀστέρος τὴν ὑπὲρ γῆς περιφέρειαν ἔχει τοιούτων τμημάτων ιε΄ λείπουσαν κ΄ μέρει ὡς ἔγγτστα, οἵων ἐστὶν ὅλος ὁ κύκλος τμημάτων κδ΄. τὸ ἥμισυ ἄρα τῆς εἰρημένης περιφερείας, τὸ ἀπὸ τοῦ μεσημβρινοῦ ἕως δύσεως, τῶν αὐτῶν τμημάτων ἐστὶν ζ΄ καὶ ὡς ἔγγιστα ἡμίσους.
2.2.27Sözü edilen yıldız ise paralel daire boyunca aşağı yukarı Kıskaçlar'ın 1. derecesine düşer. Demek ki o batarken paralel daire boyunca Oğlak'ın 24. derecesinin ortası gök ortasında olmalıdır; bu derece paralel daire üzerinde gök ortasındayken, burçlar kuşağında Oğlak'ın 22. derecesi gök ortasında olmalıdır. Burçlar kuşağında Oğlak'ın 22. derecesi gök ortasındayken de bulunduğumuz ufukta
ἀλλʼ ὁ εἰρημένος ἀστὴρ κεῖται ὡς κατὰ παράλληλον κύκλον περὶ 〈τὴν〉 α΄ μοῖραν τῶν Χηλῶν. δύνοντος ἄρα αὐτοῦ δεῖ μεσουρανεῖν ὡς κατὰ παράλληλον κύκλον 〈μέσην〉 τὴν κδ΄ μοῖραν τοῦ Αἰγόκερω· ταύτης δὲ ἐπὶ τοῦ παραλλήλου μεσουρανούσης δεῖ ἐν τῷ ζῳδιακῷ μεσουρανεῖν τὴν β΄ καὶ κ΄ μοῖραν τοῦ Αἰγόκερω. ἀλλʼ ἐν τῷ ζῳδιακῷ τῆς β΄ καὶ κ΄ τοῦ Αἰγόκερω μοίρας μεσουρανούσης, ἐν τῷ ὑποκειμένῳ ὁρίζοντι δεῖ ἀνα-
2.2.28aşağı yukarı Boğa'nın 6. derecesi doğmalıdır. Bunların her biri, bu tür konular üzerine yazdığımız genel eserlerde çizimlerle ispatlanmıştır. Demek ki Çoban'ın sol ayağı
τέλλειν τὴν Ϛ΄ μάλιστα μοῖραν τοῦ Ταύρου. ἕκαστον γὰρ τῶν εἰρημένων ἀποδείκνυται διὰ τῶν γραμμῶν ἐν ταῖς καθόλου περὶ τῶν τοιούτων ἡμῖν συντεταγμέναις πραγματείαις. ὁ ἄρα ἀριστερὸς ποὺς τοῦ Βοώτου
2.2.29Boğa'nın 6. derecesinin karşısında batar. Çoban'ın ilk önce sol ayağının battığı ise onun hakkındaki incelemede ayrıca ispatlanmıştır; bu, Çoban'ın duruşundan da açıktır. Çoban dik durur ve öyle eğik bir konumdadır ki başından çok daha güneyde olan sol ayağı, kutuplardan ve başından geçen daireden bir burcun yarısı ile dörtte birinden fazla öne geçer.
ἀντικαταδύνει τῇ ϛ΄ μοίρᾳ τοῦ Ταύρου. ὅτι δὲ καὶ πρῶτος ὁ ἀριστερὸς ποὺς τοῦ Βοώτου δύνει, χωρὶς τοῦτʼ ἀποδέδεικται ἐν τῷ περὶ αὐτοῦ λόγῳ, φανερὸν δʼ ἂν εἴη καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς θέσεως τοῦ Βοώτου· ὀρθὸς γὰρ βεβηκὼς ὁ Βοώτης ἐγκλίνει τῇ θέσει οὕτως, ὥστε τὸν ἀριστερὸν πόδα, πολλῷ νοτιώτερον ὄντα τῆς κεφαλῆς, προηγεῖσθαι τοῦ διὰ τῶν πόλων καὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ γραφομένου κύκλου πλεῖον ἥμισυ καὶ τέταρτον μέρος ζῳδίου.
2.2.30Orion konusunda Eudoksos, onun bütünüyle İkizler'le birlikte doğduğunu kabul ederek görünen olaylarla uyuşur.
Περὶ δὲ τοῦ Ὠρίωνος συμφωνεῖ ὁ Εὔδοξος 〈τοῖς φαινομένοις〉, ὑπολαμβάνων αὐτὸν τοῖς Διδύμοις ὅλον συνανατέλλειν.
2.2.31Aslan doğmaya başladığında ise Aratos, Yengeç'le birlikte öteki takımyıldızların ve Kartal'ın batmış olduğunu, Diz Çöken'in ise sol ayağı ve dizinin hâlâ geride kaldığını, geri kalanının battığını söyler. Su Yılanı'nın başının, Tavşan'ın, Prokyon'un ve Köpek'in ön ayaklarının da
Τοῦ δὲ Λέοντος ἀρχομένου ἀνατέλλειν ὁ μὲν Ἄρατός φησι τά τε 〈ἄλλα〉 σὺν τῷ Καρκίνῳ δεδυκέναι καὶ τὸν Ἀετόν, τοῦ δὲ Ἐνγόνασιν ἔτι τὸν ἀριστερὸν πόδα καὶ 〈τὸ〉 γόνυ ἀπολείπεσθαι, τὰ δὲ λοιπὰ δεδυκέναι. ἀνατέλλειν δὲ τὴν κεφαλὴν τοῦ Ὕδρου, καὶ τὸν Λαγωόν, καὶ τὸν Πρόκυνα, καὶ τοὺς ἐμπροσθίους πόδας τοῦ
2.2.32doğduğunu söyler. Eudoksos da Aratos gibi söyler. Demek ki onlara göre sözü edilen takımyıldızların kimi Yengeç'le birlikte doğar, kimi onun karşısında batar. Öteki burçlar için de aynı şeyi anlamak gerekir.
Κυνός. τῷ δὲ Αράτῳ ὁμοίως καὶ ὁ Εὔδοξος ἀποφαίνεται. τὰ οὖν εἰρημένα ἄστρα δῆλον ὅτι τῷ Καρκίνῳ κατʼ αὐτοὺς ἃ μὲν συνανατέλλει, ἃ δὲ ἀντικαταδύνει. καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ζῳδίων τὸ αὐτὸ διαλαμβανέσθω.
2.2.33Ötekilerde görünen olaylarla uyuşurlar. Ama Diz Çöken'in yalnız sol dizi ve ayağı değil, sağ dizi de hâlâ yerin üstündedir; çünkü bu diz
Ἐν μὲν οὖν τοῖς λοιποῖς συμφωνοῦσι τοῖς φαινομένοις. τοῦ δʼ Ἐνγόνασιν οὐ μόνον τὸ ἀριστερὸν γόνυ καὶ ὁ ποὺς ἔτι ὑπὲρ γῆς ἐστιν, ἀλλὰ καὶ τὸ δεξιὸν γόνυ· δύνει γὰρ τοῦτο ἀνατελλούσης [τῆς τοῦ]
2.2.34Aslan'ın 16. derecesi doğarken batar. Tavşan da Aratos'un sandığı gibi yalnız Yengeç'le değil, İkizler'le de birlikte doğar: İkizler'in 27. derecesi yükselirken doğmaya başlar, Yengeç'in
Λέοντος μοίρας ιϚ΄. ὁ δὲ Λαγωὸς οὐ μόνον τῷ Καρκίνῳ συνανατέλλει, ὡς ὁ Ἄρατος ὑπολαμβάνει, ἀλλὰ καὶ τοῖς Διδύμοις· ἄρχεται μὲν γὰρ ἀνατέλλειν τῆς ζ΄ καὶ κ΄ μοίρας τῶν Διδύμων ἀναφερομένης, λήγει δὲ ἀνατέλλων συνανατελλούσης αὐτῷ Καρκίνου μοίρας
- derecesinin ortası onunla birlikte doğarken doğuşu tamamlanır. Köpek ise kuyruğundaki yıldız dışında bütünüyle Yengeç'le birlikte doğar; Aratos'un dediği gibi Yengeç'le birlikte yalnız ön ayakları doğmaz.2.2.35
ιβ΄ μέσης. ὁ δὲ Κύων ὅλος τῷ Καρκίνῳ συνανατέλλει πλὴν τοῦ ἐν τῇ οὐρᾷ, καὶ οὐχ, ὡς ὁ Ἄρατός 〈φησιν〉, οἱ ἐμπρόσθιοι μόνον αὐτοῦ πόδες συνανατέλλουσι τῷ Καρκίνῳ.
Başak doğmaya başladığında,
o sırada, diyor, Kyllene'nin Lir'i,
Yunus ve iyi yapılmış Ok batar;
onlarla birlikte Kuş'un kanatlarının ilk kısımları, ta kuyruğuna kadar,
ve Irmak'ın uç kısımları da gölgelenir;
At'ın başı batar, boynu da batar.
Su Yılanı ise ta Kâse'ye kadar daha da fazla doğar;
Köpek önce davranıp öbür ayaklarını da alır,
çok yıldızlı Argo'nun kıçını arkasından çekerek;
Argo ise yerin üstünde, tam direğinden ikiye bölünerek koşar,
Başak'ın bütünü karşı yandan yeni çıktığı sırada.
Eudoksos da Aratos'la aynı şeyleri söyler. Aratos'un âdeta Eudoksos'un söylediklerini aktardığı en çok bundan anlaşılır.
Τῆς δὲ Παρθένου ἀρχομένης ἀνατέλλειν Λύρη τότε (φησὶ) Κυλληναίη καὶ Δελφὶς δύνουσι καὶ εὐποίητος Ὀϊστός· σὺν τοῖς Ὄρνιθος πρῶτα πτερὰ μέχρι παῤ αὐτὴν οὐρὴν καὶ Ποταμοῖο παρηορίαι σκιόωνται· δύνει δʼ Ἱππείη κεφαλή, δύνει δὲ καὶ αὐχήν. ἀντέλλει δʼ Ὕδρη μὲν ἐπὶ πλέον ἄχρι παῤ αὐτὸν Κρητῆρα, φθάμενος δὲ Κύων πόδας αἴνυται ἄλλους ἕλκων ἐξόπιθεν πρύμναν πολυτειρέος Ἀργοῦς· ἡ δὲ θέει γαίης ἱστὸν διχόωσα κατʼ αὐτόν, Παρθένος ἦμος ἅπασα περαιόθεν ἄρτι γένηται. τῷ δὲ Ἀράτῳ τὰ αὐτὰ καὶ ὁ Εὔδοξος λέγει. καὶ μάλιστά γε ἐκ τούτων φανερός ἐστιν ὁ Ἄρατος ὡσανεὶ παραγράφων τὰ ὑπὸ τοῦ Εὐδόξου εἰρημένα.
2.2.37Ötekilerde görünen olaylarla uyuşurlar. Ama Ok yalnız Aslan'ın değil, Yengeç'in de karşısında batar: Yengeç'in 27. derecesinin ortası doğarken batmaya başlar, Aslan'ın 2. derecesinin ortası doğarken batışı
Ἐν μὲν οὖν τοῖς ἄλλοις συμφωνοῦσι τοῖς φαινομιένοις. ὁ δὲ Ὀϊστὸς οὐ τῷ Λέοντι ἀντικαταδύνει μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ Καρκίνῳ· ἄρχεται μὲν γὰρ δύνειν ἀνατελλούσης μέσης τῆς ζ΄ καὶ κ΄ μοίρας τοῦ Καρκίνου, λήγει δὲ δύνων ἀνατελλούσης μέσης τῆς β΄ μοίρας τοῦ
2.2.38tamamlanır. Orion'dan çıkan Irmak ise, Eudoksos'un ve onu izleyenlerin dediği gibi Aslan'ın değil, Başak'ın karşısında batmaya başlar; çünkü içindeki yıldızların en önde gideni ve en güneydekisi, ki en parlağı da odur, Başak'ın 7. derecesi doğarken batar.
Λέοντος. ὁ δὲ ἀπὸ τοῦ Ὠρίωνος Ποταμὸς οὐ τῷ Λέοντι ἄρχεται ἀντικαταδύνειν, ὡς οἱ περὶ τὸν Εὔδοξόν φασιν, ἀλλὰ τῇ Παρθένῳ· ὁ γὰρ ἡγούμενος μάλιστα καὶ νοτιώτατος τῶν ἐν αὐτῷ, ὃς δὴ καὶ λαμπρότατός ἐστι, δύνει ἀνατελλούσης τῆς ζ΄ μοίρας τῆς Παρθένου.
2.2.39Aratos'a göre Aslan'la birlikte Argo'nun yalnız kıçı doğar; Argo direğinden ikiye bölünmüş olarak, Başak'ın bütünü doğana
Τῆρ δὲ Ἀργοῦς φησι τὴν πρύμναν μόνον συνανατέλλειν τῷ Λέοντι, καὶ αὐτὴν δεδιχοτομημένην κατὰ τὸν ἱστὸν ἀναφέρεσθαι, ἕως ἂν ὅλη ἡ Παρθένος ἀνα-
2.2.40kadar yükselir. Attalos ise şairin düşüncesini kavrayamaz; onun, Başak doğmak üzereyken kıçın direğin ortasına kadar doğmuş olduğunu söylediğini sanır ve bu yüzden son dizedeki “bütünü” sözünün
τείλῃ. ὁ μέντοι γε Ἄτταλος οὐ δυνάμενος κρατῆσαι τῆς διανοίας τοῦ ποιητοῦ, ἀλλ᾿ ὑπολαβὼν λέγειν αὐτὸν τῆς Παρθένου μελλούσης ἀνατέλλειν, ὅτι ἡ πρύμνα ἀνατέταλκεν ἕως μέσου τοῦ ἱστοῦ, φησὶ τὸ ,,ἅποσα“
2.2.41boşuna eklendiğini söyler. Sözü edilen dizelerin son satırlarını aktardıktan sonra şunu ekler: “Burada ‘bütünü’ sözü dolgu işlevi görür. Biri onu Argo'ya aktarıp sözü şöyle kursa: ‘Argo ise bütünüyle yerin üstünde, tam direğinden ikiye bölünerek koşar, Başak karşı yandan yeni çıktığı sırada’, sözün dolgu olduğu besbellidir. Başak'a bağlansa da aynı şey olur; meğer ki biri şairin Başak'ın bütünüyle
τῷ ἐσχάτῳ στίχῳ κενῶς προσκεῖσθαι. ἐκθέμενος γὰρ τῶν προειρημένων στίχων τοὺς ἐσχάτους [ρ.], ἐπιφέρει ταυτί· „ἐν δὲ τούτοις τὸ ‘ἅπασαʼ προσαναπληρώματος „ἔχει τάξιν· εἴτε γὰρ ἐπὶ τὴν Ἀργὼ μεταβιβάσειέ τις „αὐτό, ποιῶν τὸν λόγον τοιοῦτον· ‘ἡ δὲ πᾶσα θέει „γαίης ἱστὸν διχόωσα κατʼ αὐτόν, Παρθένος ἦμος „περαιόθεν ἄρτι γένηταιʼ, ὁμολογουμένως ἀναπληρώ- „ματος ἔχει τάξιν· εἴτ᾿ ἐπὶ τὴν Παρθένον, τὸ αὐτὸ „συμβήσεται, ἐὰν μή τις δέξηται, ὅτι ὅλην φησὶ τὴν
2.2.42doğmuş olduğunu söylediğini kabul etsin; oysa şair bunu söylemek istemez. Çünkü Başak bütünüyle doğmuşsa Kıskaçlar'ın doğmak üzere olduğu açıktır; şair ise ancak bu zamanda Argo'nun bütünüyle doğmuş olduğunu söyler:
Kıskaçlar gelirken, hafifçe parlasalar da,
fark edilmeden geçip gitmezler; çünkü Çoban'ın büyük işareti
Arktouros'la belirginleşmiş olarak bir bütün hâlinde doğar;
Argo ise artık bütünüyle iyice yukarıda durur.”
„Παρθένον ἀνατεταλκέναι· ὅπερ οὐ βούλεται λέγειν· εἰ „γὰρ ἡ Παρθένος ὅλη ἀνατέταλκε, δῆλον ὅτι αἱ Χηλαὶ „πρὸς τῷ ἀνατέλλειν εἰσί· κατὰ δὲ τοῦτον τὸν καιρὸν ,,ὅλην φησὶ τὴν Ἀργὼ ἀνατεταλκέναι, λέγων οὕτως· „οὐδʼ ἂν ἐπερχόμεναι Χηλαί, καὶ λεπτὰ φάουσαι, „ἄφραστοι παρίοιεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα, Βοώτης, „ἀθρόος ἀντέλλει βεβολημένος Ἀρκτούροιο· „Ἀργὼ δʼ εὖ μάλα πᾶσα μετήορος ἵσταται ἤδη.“
2.2.43Bana kalırsa Attalos yanılıyor. Şairin “tam direğinden ikiye bölünerek” sözünü Argo'nun biçimini anlatan bir niteleme olarak söylediğini, “direğin
Δοκεῖ οὖν μοι πεπλανῆσθαι ὁ Ἄτταλος, οὐ συνιείς, ὅτι ἐπιθέτως λέγεται ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ τὸ „ἱστὸν διχόωσα κατʼ αὐτόν“, καὶ οὐχ, ὅτι „ἀνατέλλει ἕως
2.2.44ortasına kadar doğar” anlamında söylemediğini anlamıyor. Sözün gelişi şöyledir: Başak doğmaya başladığında Köpek de Argo'nun kıçı da doğmuştur; ama Argo, direğe kadar yarım bir gemi olduğu için, Başak'ın bütünü doğana kadar yükselir. Aratos bu anlatım biçimini Diz Çöken için de kullanır:
Onun yalnız
baldırı iki Kıskaç'la birlikte parlar;
kendisi ise başı öbür yana dönük olarak
doğan Akrep'i ve yay çekeni bekler;
çünkü onlar onu yukarı taşır.
μέσου τοῦ ἱστοῦ“. ὁ δὲ ἑξῆς λόγος ἐστὶ τοιοῦτος· τῆς Παρθένου ἀρχομένης ἀνατέλλειν ὅ τε Κύων ἀνατέταλκε καὶ ἡ πρύμνα τῆς Ἀργοῦς· αὐτὴ μέντοι, ἡμίσεια οὖσα ἕως τοῦ ἱστοῦ, ἀναφέρεται, ἕως ἂν ὅλη ἡ Παρθένος ἀνατείλῃ. κέχρηται δὲ τούτῳ τῷ σχήματι τῆς ἐκφορᾶς ὁ Ἄρατος καὶ ἐπὶ τοῦ Ἐνγόνασι, λέγων οὕτως· τοῦ μὲν ἄῤ οἴη κνήμη σὺν Χηλῇσι φαείνεται ἀμφοτέρῃσιν, αὐτὸς δʼ εἰς κεφαλὴν ἔτι που τετραμμένος ἄλλῃ Σκορπίον ἀντέλλοντα μένει καὶ ῥύτορα τόξων· οἱ γάρ μιν φορέουσι.
2.2.45Kıskaçlar doğmaya başladığında Çoban'ın da Argo'nun da bütünüyle doğmuş, Su Yılanı'nın yalnız kuyruğa doğru olan kısımlarının yer altında olduğunu söyler. Diz Çöken'in yalnız sağ baldırının dizine kadar doğduğunu, gövdesinin geri kalanının, sol eli ve başı dışında, Akrep doğudayken yerin üstünde olduğunu, sol elinin ve başının ise Yay
Τῶν γὰρ Χηλῶν ἀρχομένων ἀνατέλλειν τὸν Βοώτην φησὶν ὅλον ἀνατεταλκέναι καὶ τὴν Ἀργώ, τοῦ δὲ Ὕδρου τὰ πρὸς τὴν οὐρὰν μόνον ὑπὸ γῆς εἶναι· ἀνατεταλκέναι δὲ τοῦ Ἐνγόνασι τὴν δεξιὰν κνήμην μόνον ἕως τοῦ γόνατος, τὸ δὲ λοιπὸν αὐτοῦ σῶμα πλὴν τῆς ἀριστερᾶς χειρὸς 〈καὶ τῆς κεφαλῆς〉 ὑπὲρ γῆν εἶναι τοῦ Σκορπίου πρὸς τῇ ἀνατολῇ ὄντος· τὴν δὲ ἀριστερὰν χεῖρα καὶ τὴν κεφαλὴν μετέωρον φαίνεσθαι τοῦ Τοξότου ἀνα-
2.2.46doğarken yukarıda göründüğünü söyler. Kıskaçlar'la birlikte Taç'ın yarısının ve Kentauros'un kuyruğunun doğduğunu; buna karşılık At'ın bütün gövdesinin, Kuş'un kuyruğunun, Andromeda'nın başının, Deniz Canavarı'nın kuyruğundan yelesine kadarki kısmının, Kepheus'un “başının, elinin ve omuzlarının” ve Irmak'ın büyük kısmının battığını söyler. Aratos burada da bir bakıma Eudoksos'un söylediklerini aktarmıştır.
τέλλοντος. ἀνατέλλειν δέ φησιν ἅμα ταῖς Χηλαῖς καὶ τὸ ἥμισυ τοῦ Στεφάνου καὶ τὴν οὐρὰν τοῦ Κενταύρου· δύνειν δὲ πάλιν τό τε σῶμα τοῦ Ἵππου ὅλον, καὶ τὴν οὐρὰν τοῦ Ὄρνιθος, καὶ τὴν κεφαλὴν τῆς Ἀνδρομέδας, καὶ τοῦ Κήτους τὸ ἀπὸ τῆς οὐρᾶς ἕως τῆς λοφίας, τοῦ δὲ Κηφέως „εκεφαλήν τε καὶ χεῖρα καὶ ὤμους“, καὶ τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ Ποταμοῦ. ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τούτοις ὁ Ἄρατος τρόπον τινὰ παραγέγραφε τὰ τοῦ Εὐδόξου.
2.2.47Geri kalanları doğru söylemişlerdir. Ama Kentauros konusunda büsbütün yanılmışlardır. Onun ilk doğan kısmı kuyruğu, genel olarak arka kısımları değil, sol omzudur, çünkü bu omuz çok daha kuzeydedir. Ayrıca onların dediği gibi Başak'la değil, Kıskaçlar'la birlikte doğmaya başlar; çünkü sol omzu
Τὰ μὲν οὖν λοιπὰ ὑπʼ αὐτῶν ὑγιῶς εἴρηται. περὶ δὲ τοῦ Κενταύρου ὁλοσχερῶς ἠγνοήκασιν· οὔτε γὰρ ἡ οὐρὰ αὐτοῦ καὶ καθόλου τὰ ὀπίσθια πρῶτα ἀνατέλλει, ἀλλὰ ὁ ἀριστερὸς ὦμος· πολλῷ γάρ ἐστι βορειό- τερος· οὔτε τῇ Παρθένῳ ἄρχεται συνανατέλλειν, ὥς φασιν, ἀλλὰ ταῖς Χηλαῖς· ὁ γὰρ ἀριστερὸς ὦμος αὐτοῦ
2.2.48Kıskaçlar'ın 10. derecesiyle birlikte doğar. Kıskaçlar doğudayken Andromeda'nın yalnız başı değil,
συνανατέλλει τῇ ι΄ μοίρᾳ τῶν Χηλῶν. τῆς δὲ Ἀνδρομέδας οὐ μόνον ἡ κεφαλὴ δέδυκε τῶν Χηλῶν πρὸς
2.2.49iki eli de batmıştır. Deniz Canavarı da bunların dediği gibi Başak'ın değil, Aslan'ın karşısında batmaya başlar: kuyruğundaki iki parlak yıldızdan güneydeki Aslan'ın 27. derecesinin ortasının karşısında batar. Deniz Canavarı'nın gövdesinin geri kalanı ise Başak'ın karşısında bütünüyle değil, Aratos'un dediği gibi yelesine kadar batar.
τῇ ἀνατολῇ οὐσῶν, ἀλλὰ καὶ αἱ χεῖρες ἀμφότεραι. τὸ δὲ Κῆτος οὐ τῇ Παρθένῳ ἄρχεται ἀντικαταδύνειν, ὡς οὗτοί φασιν, ἀλλὰ τῷ Λέοντι· τῶν γὰρ ἐν τῇ οὐρᾷ αὐτοῦ δύο λαμπρῶν ὁ μὲν νοτιώτερος ἀντικαταδύνει μέσῃ τῇ ζ΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ Λέοντος· τὸ μέντοι γε λοιπὸν σῶμα τοῦ Κήτους οὐχ ὅλον τῇ Παρθένῳ ἀντικαταδύνει, ἀλλʼ ἕως τῆς λοφίας, ὡς ὁ Ἄρατός φησι.
2.2.50Kepheus'un ise yalnız başı batar; omuzları, daha önce söylediğimiz gibi, daima görünen bölümde durur. Yalnız bunda değil, başının Başak'ın karşısında battığını söylemekte de yanılıyorlar; çünkü başı Başak'ın değil Kıskaçlar'ın karşısında batmaya başlar: başındaki yıldızlardan güneydeki Kıskaçlar'ın 8. derecesinin ortası doğarken batar.
τοῦ δὲ Κηφέως ἡ κεφαλὴ μόνον δύνει· οἱ δὲ ὦμοι αὐτοῦ ἐν τῷ ἀεὶ φανερῷ τμήματι κεῖνται, καθάπερ προειρήκαμεν. οὐ μόνον δὲ κατὰ τοῦτο ἀγνοοῦσιν, ἀλλὰ καὶ καθʼ ὅ φασι τῇ Παρθένῳ ἀντικαταδύνειν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ· οὐ γὰρ τῇ Παρθένῳ, ἀλλὰ ταῖς Χηλαῖς ἄρχεται ἀντικαταδύνειν· ὁ γὰρ νοτιώτερος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ δύνει ἀνατελλούσης [τῶν] Χηλῶν η΄ μοίρας [τῆς] μέσης.
2.2.51Akrep doğmaya başladığında Aratos, Irmak'ın kalan kısımlarının, Andromeda'nın ve Deniz Canavarı'nın kalan kısımlarının, Kepheus'un omuzlarından kuşağına kadarki kısımlarının ve Kassiepeia'nın, ayaklarından dizlerine kadarki kısmı dışında,
Τοῦ δὲ Σκορπίου ἀρχομένου ἀνατέλλειν ὁ Ἄρατός φησι δύνειν μὲν τά τε λοιπὰ μέρη τοῦ Ποταμοῦ, καὶ τὰ λοιπὰ μέρη τῆς Ἀνδρομέδας καὶ τοῦ Κήτους, καὶ τοῦ Κηφέως τὰ ἀπὸ τῶν ὤμων μέχρι τῆς ζώνης, καὶ τὴν Κασσιέπειαν ὅλην πλὴν τὸ ἀπὸ τῶν ποδῶν ἕως
2.2.52bütününün battığını söyler. Taç'ın kalanının, Su Yılanı'nın kuyruğunun ve Kentauros'un, ön ayakları dışında, kalan gövdesinin doğduğunu söyler. Kentauros'un tuttuğu Yaban Hayvanı'nın, Yılancı'nın başının ve ellerinin, Yılancı'nın tuttuğu Yılan'ın başından ilk kıvrımına kadarki kısmının ve Diz Çöken'in,
τῶν γονάτων. ἀνατέλλειν δέ φησι τό τε λοιπὸν τοῦ Στεφάνου, καὶ τὴν οὐρὰν τοῦ Ὕδρου, καὶ τοῦ Κενταύρου τὸ λοιπὸν σῶμα πλὴν τῶν ἐμπροσθίων ποδῶν. ἀνατέλλειν δέ φησι καὶ τὸ Θηρίον, ὃ ἔχει ὁ Κένταυρος, καὶ τοῦ Ὀφιούχου τὴν κεφαλὴν καὶ τὰς χεῖρας, καὶ τοῦ Ὄφεως, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, τὴν κεφαλὴν ἕως τῆς πρώτης σπείρας, καὶ τοῦ Ἐνγόνασι τὰ λοιπὰ πλὴν τῆς
2.2.53başı ve sol eli dışında, kalan kısımlarının da doğduğunu söyler. Eudoksos ötekileri aynı biçimde yazar; ama Yılancı'nın başının doğduğunu yazmaz, yalnız sol elini yazar; öteki kısımların ve Yaban Hayvanı'nın Akrep doğarken değil, Yay doğarken yerin üstünde göründüğünü söyler.
κεφαλῆς καὶ τῆς ἀριστερᾶς χειρός. ὁ δὲ Εὔδοξος τὰ μὲν λοιπὰ ὁμοίως ἀναγράφει· τὴν δὲ κεφαλὴν τοῦ Ὀφιούχου οὐ γράφει ἀνατέλλειν, ἀλλὰ τὴν ἀριστερὰν μόνον χεῖρα· τὰ δὲ ἄλλα καὶ τὸ Θηρίον οὐ τοῦ Σκορπίου, ἀλλὰ τοῦ Τοξότου ἀνατέλλοντος ὑπὲρ γῆν [καὶ] φαίνεσθαι.
2.2.54Ötekileri görünen olaylarla uyumlu yazarlar. Ama Yaban Hayvanı, Aratos'un sandığı gibi yalnız Kıskaçlar'la değil, Akrep'le de birlikte doğar: Kıskaçlar'ın 21. derecesi yükselirken doğmaya başlar, geri kalanı da Eudoksos'un dediği gibi aşağı yukarı Akrep'in ortasıyla birlikte yükselir. Demek ki Eudoksos'a göre de bir kısmının Kıskaçlar'la
Καὶ τὰ μὲν ἄλλα συμφώνως ἀναγράφουσι τοῖς φαινομένοις. τὸ δὲ Θηρίον οὐ ταῖς Χηλαῖς 〈μόνον συνανατέλλει, ὡς ὁ Ἄρατος ὑπολαμβάνει, ἀλλὰ καὶ τῷ Σκορπίῳ· ἄρχεται μὲν γὰρ ἀνατέλλειν τῆς α΄ καὶ κ΄ μοίρας τῶν Χηλῶν ἀναφερομένης,〉 τὸ δὲ λοιπὸν τῷ Σκορπίῳ μέσῳ μάλιστα συναναφέρεται, ὡς καὶ ὁ Εὔδοξός φησι. δῆλον ὅτι καὶ ταῖς Χηλαῖς μέρος τι
2.2.55birlikte doğması gerektiği açıktır. Aratos Yılancı konusunda yanılıyor; çünkü onun yalnız sol eli Kıskaçlar'la birlikte doğar, başı ve sağ eli ise Akrep'le doğar.
αὐτοῦ δεῖ κατὰ τὸν Εὔδοξον συνανατέλλειν. ὁ δὲ Ἄρατος ἀγνοεῖ ἐν τοῖς περὶ τὸν Ὀφιοῦχον· ἡ γὰρ ἀριστερὰ χεὶρ αὐτοῦ μόνον ταῖς Χηλαῖς συνανατέλλει, ἡ δὲ κεφαλὴ καὶ ἡ δεξιὰ χεὶρ τῷ Σκορπίῳ.
2.2.56Yay doğmak üzereyken Aratos, Diz Çöken'in başının ve sol elinin, Yılancı'nın gövdesinin, Yılancı'nın tuttuğu Yılan'ın kuyruğunun, Lir'in ve Kepheus'un başından göğsüne
Τοῦ δὲ Τοξότου μέλλοντος ἀνατέλλειν ὁ Ἄρατός φησι τὴν κεφαλὴν τοῦ Ἐνγόνασι καὶ τὴν ἀριστερὰν χεῖρα ἀνατεταλκέναι, καὶ τὸ σῶμα τοῦ Ὀφιούχου, καὶ τὴν οὐρὰν τοῦ Ὄφεως, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, καὶ τὴν Λύραν, καὶ τοῦ Κηφέως τὰ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἕως τοῦ
2.2.57kadarki kısımlarının doğmuş olduğunu söyler. Köpek'in bütününün, Orion'un, Tavşan'ın ve Arabacı'nın ayaklarından kuşağına kadarki kısımlarının battığını söyler. Arabacı'nın Keçi'sinin ve Oğlaklar'ının (Keçi sol omzunda, Oğlaklar sol elindedir), ayrıca başının ve sağ elinin Yay'ın karşısında, ayaklarına yakın kısımlarının ise Akrep'in karşısında battığını söyler. Perseus'un da, sağ dizi ve ayağı dışında, Argo'nun kıçının da battığını söyler.
στήθους. δύνειν δέ φησι τόν τε Κύνα ὅλον, καὶ τὸν Ὠρίωνα, καὶ τὸν Λαγωόν, καὶ τοῦ Ἡνιόχου τὰ ἀπὸ τῶν ποδῶν ἕως τῆς ζώνης μέρη· τὴν δὲ Αἶγά φησι καὶ τοὺς Ἐρίφους, ὧν ἐστιν ἡ μὲν ἐπὶ τοῦ ἀριστεροῦ ὤμου, οἱ δʼ ἐν τῇ ἀριστερᾷ χειρί, ἔτι δὲ τὴν κεφαλὴν καὶ τὴν δεξιὰν χεῖρα τῷ Τοξότῃ ἀντικαταδύνειν, τὰ δὲ πρὸς τοὺς πόδας τῷ Σκορπίῳ. δύνειν δέ φησι καὶ τὸν Περσέα χωρὶς τοῦ δεξιοῦ γόνατος καὶ τοῦ ποδός, καὶ τῆς Ἀργοῦς τὴν πρύμναν.
2.2.58Burada ötekiler görünen olaylarla uyuşur. Ama Diz Çöken'in sol eli Akrep'le değil Kıskaçlar'la birlikte doğar. Çünkü, Aratos'un kendisinin de söylediği gibi kollarını iki yana açmış olduğundan, elinin çok önünde giden sol omzu bile Akrep'in 3. derecesiyle birlikte doğar. Demek ki Akrep'le birlikte yükselen yalnız başı değildir. Bu yüzden Aratos daha önce, Akrep'in doğuşundan söz ettiği yerde de şunu söylemekle yanılır:
başı ise öbür eliyle birlikte
Okçu'yla yukarı çekilir.
Ἐν δὲ τούτοις τὰ μὲν ἄλλα συμφωνεῖ τοῖς φαινομένοις. ἡ δὲ ἀριστερὰ χεὶρ τοῦ Ἐνγόνασι ταῖς Χηλαῖς συνανατέλλει, καὶ οὐ τῷ Σκορπίῳ· καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ ἀριστερὸς ὦμος αὐτοῦ πολὺ προηγούμενος τῆς χειρὸς ὡσανεὶ διωργυιωμένου αὐτοῦ, καθάπερ καὶ αὐτὸς ὁ Ἄρατός φησι, τῇ γ΄ μοίρᾳ τοῦ Σκορπίου συνανατέλλει. οὐχ ἡ κεφαλὴ οὖν μόνον αὐτοῦ τῷ Σκορπίῳ συναναφέρεται. διὸ καὶ ἐν τοῖς πρότερον περὶ τὴν τοῦ Σκορπίου ἀνατολὴν ἀγνοεῖ λέγων· κάρη δ᾿ ἑτέρης μετὰ χειρὸς τόξῳ ἀνέλκονται.
2.2.59Bunda da Eudoksos'u izlemiştir. Kepheus konusunda da görünen olayla çelişirler: çünkü onun yalnız başı batar ve doğar, omuzları ve göğsü daima görünen bölümde ilerler. Bundan başka, başındaki yıldızlardan önde gideni Akrep'in 28. derecesiyle birlikte doğar; en son yükselen ve başındakilerin güneydekisi olan ise Yay'ın 6. derecesinin ortasıyla birlikte doğar. Öyle ki Kepheus'un başı yalnız Akrep'le değil,
κατηκολούθηκε δὲ καὶ κατὰ τοῦτο τῷ Εὐδόξῳ. διαφωνοῦσι δὲ πρὸς τὸ φαινόμενον καὶ ἐν τοῖς περὶ τοῦ Κηφέως· ἥ τε γὰρ κεφαλὴ αὐτοῦ μόνον δύνει καὶ ἀνατέλλει, οἱ δὲ ὦμοι καὶ τὸ στῆθος ἐν τῷ ἀεὶ φανερῷ τμήματι φέρονται· χωρίς τε τούτων τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ ἀστέρων ὁ μὲν προηγούμενος τῇ η΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ Σκορπίου συνανατέλλει, ὁ δὲ ἔσχατος ἀναφερόμενος καὶ νοτιώτερος ὢν τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ συνανατέλλει [τοῦ] Τοξότου Ϛ΄ μοίρᾳ μέσῃ, ὥστε μὴ μόνον τῷ Σκορπίῳ τὴν κεφαλὴν τοῦ Κηφέως
2.2.60Yay'la da birlikte doğar. Perseus ise bütünüyle Akrep'in karşısında batar; bunların dediği gibi sağ ayağı ve sağ dizi Yay'ın karşısında
συνανατέλλειν, ἀλλὰ καὶ τῷ Τοξότῃ. ὁ δὲ Περσεὺς ὅλος τῷ Σκορπίῳ ἀντικαταδύνει καὶ οὐχ, ὡς οὗτοί φασιν, ὁ δεξιὸς ποὺς καὶ τὸ δεξιὸν γόνυ τῷ Τοξότῃ
2.2.61inmez. Argo konusunda da yanılmışlardır; çünkü Argo Akrep'in değil Kıskaçlar'ın ortasının karşısında batmaya başlar. Demek ki Argo'nun kıçının Yay yükselirken değil, Akrep doğmaya başladığında batmış olduğunu söylemek gerekirdi.
ἀντικαταφέρεται. ἠγνοήκασι δὲ καὶ τὰ περὶ τὴν Ἀργώ· ἄρχεται γὰρ ἀντικαταδύνειν οὐ τῷ Σκορπίῳ, ἀλλὰ μέσαις ταῖς Χηλαῖς. ἔδει οὖν ἀρχομένου τοῦ Σκορπίου ἀνατέλλειν λέγειν τὴν τῆς Ἀργοῦς πρύμναν δεδυκέναι, καὶ μὴ τοῦ Τοξότου ἀναφερομένου.
2.3.13. Bölüm
Oğlak doğudayken ise Argo'nun bütününün ve Prokyon'un Yay'ın karşısında battığını, Kuş'un, Kartal'ın, Ok'un ve Sunak'ın da onunla birlikte doğduğunu söylerler.
Πάλιν δὲ τοῦ Αἰγόκερω πρὸς τῇ ἀνατολῇ ὄντος, τῷ Τοξότῃ φασὶν ἀντικαταδύνειν τήν τε Ἀργὼ ὅλην καὶ τὸν Πρόκυνα, συνανατέλλειν δὲ τόν τε Ὄρνιθα, καὶ τὸν Ἀετόν, καὶ τὸν Ὀϊστόν, καὶ τὸ Θυμιατήριον.
2.3.2Ötekileri görünen olaylarla uyumlu söylerler. Ama Kuş'la ilgili şeylerde ikisi de yanılmıştır, daha çok da Aratos. Eudoksos Kuş'un sağ kanadının Akrep'le, gövdesinin geri kalanının Yay'la birlikte doğduğunu söyler. Buradan, Eudoksos'a göre Kuş'un sağ kanadının Akrep'in son kısımlarıyla birlikte yükselmesi gerektiği açıktır. Aratos ise
Τὰ μὲν οὖν ἄλλα συμφώνως ὑπʼ αὐτῶν λέγεται τοῖς φαινομένοις. τὰ δὲ κατὰ τὸν Ὄρνιθα ἠγνόηται μὲν ὑπʼ ἀμφοτέρων, μᾶλλον δὲ ὑπὸ τοῦ Ἀράτου. ὁ μὲν γὰρ Εὔδοξος τῷ Σκορπίῳ φησὶ συνανατέλλειν τὴν δεξιὰν πτέρυγα τοῦ Ὄρνιθος, τῷ δὲ Τοξότῃ τὸ λοιπὸν αὐτοῦ σῶμα. ἐξ ὧν δῆλον ὅτι τὴν δεξιὰν πτέρυγα τοῦ Ὄρνιθος κατὰ τὸν Εὔδοξον δεῖ τοῖς ἐσχάτοις μέρεσι τοῦ Σκορπίου συναναφέρεσθαι. ὁ δὲ Ἄρατός
2.3.3Kuş'un yalnız Yay'la birlikte doğduğunu söyler. Gerçekte ise Kuş'un sağ kanadının ucundaki yıldızlar Kıskaçlar'ın son kısımlarıyla birlikte doğar; sol kanadının ucundaki yıldız, ki en son o doğar, Yay'ın 22. derecesiyle birlikte yükselir.
φησι τῷ Τοξότῃ μόνον συνανατέλλειν αὐτόν. τῇ δὲ ἀληθείᾳ οἱ μὲν ἐν ἄκρᾳ τῇ δεξιᾷ πτέρυγι τοῦ Ὄρνιθος τοῖς ἐσχάτοις μέρεσι τῶν Χηλῶν συνανατέλλουσιν· ὁ δὲ ἐν ἄκρᾳ τῇ ἀριστερᾷ πτέρυγι, ὃς δὴ καὶ ἔσχατος ἀνατέλλει, τῇ β΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ Τοξότου συναναφέρεται.
2.3.4Kova doğmaya başladığında ise Aratos, At'ın başının ve ayaklarının Oğlak'la birlikte doğmuş olduğunu, Kentauros'un arka kısımlarının ve Su Yılanı'nın başından ilk kıvrımına kadarki kısmının battığını söyler. Eudoksos Kassiepeia'nın ve Yunus'un da doğduğunu söyler.
Τοῦ δὲ Ὑδροχόου ἀρχομένου ἀνατέλλειν φησὶ συνανατεταλκέναι τῷ Αἰγόκερῳ τοῦ Ἵππου τήν τε κεφαλὴν καὶ τοὺς πόδας, δύνειν δὲ τὰ ὀπίσθια τοῦ Κενταύρου, καὶ τοῦ Ὕδρου τὸ ἀπὸ τῆς κεφαλῆς ἕως τῆς πρώτης σπείρας. ὁ δὲ Εὔδοξός φησι καὶ τὴν Κασσιέπειαν ἀνατέλλειν καὶ τὸν Δελφῖνα.
2.3.5Ortaklaşa söyledikleri görünen olaylarla aşağı yukarı uyuşur; yalnız Su Yılanı'nın başı Oğlak'ın değil, Yay'ın son kısımlarının karşısında batmaya başlar. At'ın da yalnız başı ve ayakları değil, omuzları ve göğsü de doğmuştur.
Ἃ μὲν οὖν κοινῇ εἰρήκασι, σχεδὸν συμφωνεῖ τοῖς φαινομένοις, πλὴν ὅτι ἡ κεφαλὴ τοῦ Ὕδρου τοῖς ἐσχάτοις μέρεσι τοῦ Τοξότου ἄρχεται ἀντικαταδύνειν, καὶ οὐ τῷ Αἰγόκερῳ. τοῦ δὲ Ἵππου οὐ μόνον ἡ κεφαλὴ καὶ οἱ πόδες ἀνατετάλκασιν, ἀλλὰ καὶ οἱ ὦμοι καὶ τὸ στῆθος.
2.3.6Bazıları şuna takılır: Aratos öteki burçlarda başlangıçlarını doğuşta varsayıp öteki takımyıldızların doğuş ve batışlarını buna göre açıkladığı hâlde, Kova'da ortasının doğduğunu varsayar:
At ise, Kova'nın ortası dönüp yükselirken,
ayaklarıyla ve başıyla yukarı döner.
Παρέχει δέ τισιν ἐπίστασιν, πῶς ἐπὶ τῶν ἄλλων ζῳδίων ὁ Ἄρατος τὰς ἀρχὰς ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς ὑποτιθέμενος καὶ οὕτως τὰς τῶν ἄλλων ἄστρων ἀνατολὰς καὶ δύσεις διασαφῶν τὸν Ὑδροχόον μέσον ἀνατέλλειν ὑποτίθεται, λέγων οὕτως· Ἵππος δʼ Ὑδροχόοιο μέσον περιτελλομένοιο ποσσί τε καὶ κεφαλῇ ἀνελίσσεται.
2.3.7Bu güçlüğü gören Attalos bunun bir hata olduğunu, şöyle yazmak gerektiğini söyler: “At ise, Kova yeni dönüp yükselirken.” Ama hem Attalos hem ötekiler şairin niyetini, belki de görünen olayı gözden kaçırıyorlar. Kova güneyden kuzeye doğru uzanan bir konumdadır; göğsüne ve başına yakın kısımları burçlar kuşağının çok dışına, kuzey tarafa taşar, ayaklarına yakın kısımları ise burçlar kuşağının güneyindedir;
τούτου δʼ ἀπορουμένου ὁ Ἄτταλός φησιν ἁμάρτημα εἶναι, δεῖν δὲ γράφειν οὕτως· „Ἵππος δ᾿ Ὑδροχόοιο νέον περιτελλομένοιο.“ λανθάνει δὲ τόν τε Ἄτταλον καὶ τοὺς ἄλλους τὸ βούλημα τοῦ ποιητοῦ, τάχα δὲ καὶ τὸ φαινόμενον. ὁ γὰρ Ὑδροχόος, τῇ θέσει κείμενος ἀπὸ μεσημβρίας πρὸς ἄρκτους, τὰ μὲν κατὰ τὸ στῆθος καὶ τὴν κεφαλὴν μέρη πολὺ ἐκπίπτοντα τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου εἰς τὸ πρὸς ἄρκτους μέρος, τὰ δὲ κατὰ τοὺς πόδας νοτιώτερα ἔχει τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου· ἐν δὲ τῷ
2.3.8orta kısımları ise burçlar kuşağında durur. Aratos burçlar kuşağının on ikide birlik kesimlerinin yükseldiğini varsaydığı için, Kova gövdesinin ortasından doğarken “At ayaklarıyla ve başıyla yukarı döner” der; çoğu kişinin ve Attalos'un anladığı gibi, on ikide birlik kesimin uzunluğunun ortasını kastetmez.
ζῳδιακῷ τὰ μέσα αὐτοῦ κεῖται. ἐπεὶ οὖν τὰ δωδεκατημόρια τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου ὑποτίθεται ἀναφερόμενα, διὰ τοῦτο ὁ Ἄρατος λέγει τοῦ Ὑδροχόου κατὰ μέσον τὸ σῶμα ἀνατέλλοντος „ὁ Ἵππος ποσσί τε καὶ κεφαλῇ ἀνελίσσεται“, καὶ οὐχὶ τὸ μέσον τοῦ ἐν τῷ δωδεκατημορίῳ μήκους, ὡς οἵ τε πολλοὶ καὶ ὁ Ἄτταλος ἐκδέχεται.
2.3.9Bu yüzden bence Attalos'un önerdiği gibi dizeyi değiştirmemek gerekir; hele dize bütün nüshalarda böyle yazılıdır.
ἀναγκαῖον οὖν εἶναι δοκεῖ μοι, μὴ μετατιθέναι τὸν στίχον, ὡς ὁ Ἄτταλος ὑποδεικνύει, ἐν πᾶσί γε δὴ τοῖς ἀντιγράφοις οὕτως αὐτοῦ γραφομένου.
2.3.10Eudoksos ise Kassiepeia ve Yunus konusunda yanılıyor; çünkü bunlar Oğlak'la birlikte doğmaz. Kassiepeia iki burçla, Yay ve Oğlak'la birlikte doğar: Yay'ın 21. derecesiyle doğmaya başlar, en son Oğlak'ın 12. derecesiyle doğar. Yunus da bütünüyle Yay'la birlikte, onun 20. derecesinin ortasından 24. derecesinin ortasına kadar doğar.
Ὁ δὲ Εὔδοξος ἀγνοεῖ περί τε τῆς Κασσιεπείας καὶ τοῦ Δελφῖνος· οὐ γὰρ τῷ Αἰγόκερῳ συνανατέλλουσιν, ἀλλʼ ἡ μὲν Κασσιέπεια τοῖς δυσί, τῷ τε Τοξότῃ καὶ τῷ Αἰγόκερῳ· ἄρχεται μὲν γὰρ συνανατέλλειν τῇ α΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ Τοξότου, ἔσχατον δὲ συνανατέλλει τῇ ιβ΄ μοίρᾳ τοῦ Αἰγόκερῳ. ὁ δὲ Δελφὶς ὅλος τῷ Τοξότῃ συνανατέλλει ἀπὸ 〈μέσης〉 τῆς κ΄ αὐτοῦ μοίρας ἕως 〈μέσης〉 τῆς κδ΄.
2.3.11Balıklar'ın başlangıcı doğarken Aratos, Su Yılanı'nın kalanının ve Kentauros'un batmış olduğunu, Güney Balığı'nın bütünüyle değil ama bütününe yakın doğmuş olduğunu, Andromeda'nın da sağ
Τῆς δὲ ἀρχῆς τῶν Ἰχθύων ἀνατελλούσης ὁ μὲν Ἄρατός φησι δεδυκέναι τά τε λοιπὰ τοῦ Ὕδρου καὶ τὸν Κένταυρον, ἀνατεταλκέναι δὲ τὸν Νότιον Ἰχθὺν οὐχ ὅλον, ἀλλὰ παρὰ μικρόν, καὶ τῆς Ἀνδρομέδας τὰ
2.3.12yanının boylu boyunca doğduğunu söyler. Eudoksos ise Aratos'un izlediği eserinde Perseus'un sağ elinin de doğduğunu söyler; Ayna'da ise küçük bir kısmı dışında Perseus'un bütünüyle doğmuş olduğunu, Su Yılanı'nın Karga'ya kadarki kısmının da battığını söyler.
δεξιὰ μέρη κατὰ μῆκος. ὁ δὲ Εὔδοξος ἐν μὲν τῷ ἑνὶ συντάγματι, ᾧ δὴ καὶ ὁ Ἄρατος κατακολουθεῖ, καὶ τοῦ Περσέως τὴν δεξιὰν χεῖρά φησιν ἀνατέλλειν, ἐν δὲ τῷ Ἐνόπτρῳ, ὅλον αὐτὸν ἀνατεταλκέναι πλὴν μικροῦ τινος· τοῦ δὲ Ὕδρου τὸ μέχρι πρὸς τὸν Κόρακα δύνειν.
2.3.13Bana kalırsa Eudoksos Perseus konusunda yalnız, onun yalnız sağ elinin Kova'yla birlikte doğduğunu söylediği ölçüde görünen olayla çelişir; çünkü Perseus'un neredeyse yarısı Kova'yla birlikte doğar. Nitekim gövdesinin ortasındaki epey parlak yıldız Kova'nın 27.
Δοκεῖ δέ μοι ὁ Εὔδοξος περὶ τοῦ Περσέως κατὰ τοῦτο μόνον διαφωνεῖν πρὸς τὸ φαινόμενον, καθʼ ὅσον φησὶν αὐτοῦ μόνον τὴν δεξιὰν χεῖρα συνανατέλλειν τῷ Ὑδροχόῳ· τὸ γὰρ ἥμισυ σχεδὸν αὐτοῦ μέρος τῷ Ὑδροχόῳ συνανατέλλει. ὁ γοῦν ἐν μέσῳ τῷ σώματι λαμπρὸς ἱκανῶς ἀστὴρ 〈τῇ〉 ζ΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ
2.3.14derecesiyle birlikte yükselir. Aratos ise Su Yılanı'nın bütünüyle Kova'nın karşısında battığını sanmakla yanılıyor. Çünkü kuyruğunun ucunda, Kentauros'un başının üstünde duran yıldız Balıklar'ın 11. derecesi doğarken batar. Demek ki Eudoksos, Su Yılanı'nın kuyruğunun
Ὑδροχόου συναναφέρεται. ὁ δὲ Ἄρατος ἀγνοεῖ, τὸν Ὕδρον ὅλον τῷ Ὑδροχόῳ ὑπολαμβάνων ἀντικαταδύνειν. ὁ γὰρ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ ὑπὲρ τὴν κεφαλὴν τοῦ Κενταύρου κείμενος δύνει ἀνατελλούσης τῆς ια΄ μοίρας τῶν Ἰχθύων. βέλτιον οὖν ὁ Εὔδοξος ἀποφαίνεται, λέγων
2.3.15hâlâ geride kaldığını söylerken daha doğru konuşur. Kentauros konusunda ise ikisi de yanılıyor. Çünkü Balıklar yükselmeye başladığında Kentauros bütünüyle batmış değildir, ön kısımları hâlâ ufkun üstündedir; başı ve sağ omzu Balıklar'ın
τοῦ Ὕδρου τὴν οὐρὰν ἔτι ὑπολείπεσθαι. περὶ δὲ τοῦ Κενταύρου ἀμφότεροι ἀγνοοῦσιν. οὐ γὰρ ὅλος ἀντικαταδέδυκε τῶν Ἰχθύων ἀρχομένων ἀναφέρεσθαι, ἀλλʼ ἔτι αὐτοῦ τὰ ἐμπρόσθια ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντά ἐστιν· ἡ γὰρ κεφαλὴ καὶ ὁ δεξιὸς ὦμος αὐτοῦ τοῖς Ἰχθύσιν
2.3.16karşısında batar. Güney Balığı konusunda da ikisi görünen olayla çelişir; onun aşağı yukarı bütünüyle Kova'yla birlikte doğduğunu sanırlar. Tam tersine, büyük kısmı Balıklar'la birlikte yükselir: kuyruktakilerin güneydekisi Balıklar'ın 3. derecesiyle, ağzındaki parlak yıldız da Balıklar'ın 21. derecesinin ortasıyla birlikte doğar.
ἀντικαταδύνει. διαφωνοῦσι δὲ ἀμφότεροι πρὸς τὸ φαινόμενον καὶ περὶ τοῦ Νοτίου Ἰχθύος, ὅλον αὐτὸν ἔγγιστα τῷ Ὑδροχόῳ ὑπολαμβάνοντες συνανατέλλειν. τοὐναντίον γὰρ τὸ πλεῖστον αὐτοῦ μέρος τοῖς Ἰχθύσι συναναφέρεται· ὁ μὲν γὰρ νοτιώτερος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ τῇ γ΄ μοίρᾳ τῶν Ἰχθύων συνανατέλλει, ὁ δὲ ἐν τῷ ῥύγχει λαμπρὸς 〈μέσῃ〉 τῇ α΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τῶν Ἰχθύων.
2.3.17Andromeda konusunda ise ikisi de büsbütün yanılmıştır; çünkü Andromeda bunların dediği gibi Kova ve Balıklar'la değil, Oğlak ve Kova'yla birlikte doğar: önce sağ eli aşağı yukarı Oğlak'ın ortasıyla doğar, en son da sol eli Kova'nın 24. derecesinin ortasıyla birlikte yükselir.
περὶ δὲ τῆς Ἀνδρομέδας ὁλοσχερῶς ἠγνοήκασιν ἀμφότεροι· οὐ γὰρ τῷ Ὑδροχόῳ καὶ τοῖς Ἰχθύσι συνανατέλλει, ὡς οὗτοί φασιν, ἀλλὰ τῷ Αἰγόκερῳ καὶ τῷ Ὑδροχόῳ· πρώτη μὲν γὰρ ἡ δεξιὰ χεὶρ αὐτῆς συνανατέλλει μέσῳ μάλιστα τῷ Αἰγόκερῳ, ἐσχάτη δὲ ἡ ἀριστερὰ συναναφέρεται 〈μέσῃ〉 τῇ δ΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ Ὑδροχόου.
2.3.18Koç'un doğuşundan söz ederken Aratos, Andromeda'nın sağ yanı için şöyle der:
Balıklar kendileri çeker, sol yanını ise aşağıdan
yükselen Koç çeker. O dönüp yükselirken
batı yanında Sunak'ı görebilirsin, öbür yanda ise
Perseus'un başı ve omuzları kadarı doğar;
kuşağının kendisi ise, bunda tereddüt edilebilir,
ya Koç biterken parlar ya da Boğa'yla.
Περὶ δὲ τῆς τοῦ Κριοῦ ἀνατολῆς ὁ Ἄρατος λέγων τὰ μὲν δεξιά φησι τῆς Ἀνδρομέδας οἱ Ἰχθύες αὐτοὶ ἐφέλκονται, τὰ δʼ ἀριστερὰ νειόθεν ἕλκει Κριὸς ἀνελκόμενος. τοῦ καὶ περιτελλομένοιο ἑσπερόθεν κεν ἴδοιο Θυτήριον, αὐτὰρ ἐν ἄλλῃ Περσέος ἀντέλλοντος ὅσον κεφαλήν τε καὶ ὤμους· αὐτὴ δὲ ζώνη καί κʼ ἀμφήριστα πέλοιτο ἢ Κριῷ λήγοντι φαείνεται ἢ ἐπὶ Ταύρῳ.
2.3.19Son dize böyle yazılmıştır; ama “biterken” sözünde bir yanlışlık olması muhtemeldir. Çünkü Aratos başından beri bütün burçların başlangıçlarını doğuşta varsayar, ortalarını ya da sonlarını değil; öteki takımyıldızların ise bazı kısımlarının burçların ortasında, bazılarının başında ya da
γράφεται μὲν οὕτως ὁ ἔσχατος στίχος· εἰκὸς μέντοι γε ἠγνοῆσθαι τὸ „λήγοντι“. ἐξ ἀρχῆς γὰρ πάντων τῶν ζῳδίων τὰς ἀρχὰς ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς ὑποτίθεται, καὶ οὐχὶ μεσοῦντα ἢ λήγοντα· ἐπὶ γὰρ τῶν ἄλλων ἄστρων τινὰ μὲν μέρη μεσούντων τῶν ζῳδίων, τινὰ δʼ ἀρχο-
2.3.20sonunda battığını ya da doğduğunu söyler. Bu yüzden Attalos da bu noktada yanlışı doğru görmüştür. Ya onun dediği gibi “ya Koç doğarken parlar ya da Boğa'yla” diye yazmak gerekir, ya da vallahi şöyle: “ya Koç'la biterek parlar”; böylece “biterek” sözü
μένων ἢ ληγόντων δύνει ἢ ἀνατέλλει. ὅθεν καὶ ὁ Ἄτταλος κατά γε τοῦτο ὀρθῶς συνεώρακε τὸ ἀγνόημα· καὶ δεῖ τοι ἢ ὡς ἐκεῖνός φησι γράφεσθαι· „ἢ Κριῷ ἀνιόντι φαείνεται ἢ ἐπὶ Ταύρῳ,“ ἢ νὴ Δία, οὕτως· „ἢ Κριῷ λήγουσα φαείνεται,“ ὥστε τὸ „λήγουσα“
2.3.21kuşağa bağlanır. Ama burada da şairin niyeti onun gözünden kaçmıştır. Şöyle der: “Biz bu noktada da hem şaire uygun hem de görünen olaylara uyacak biçimde şiirin şöyle yazılması gerektiğini düşünüyoruz:
kuşağının kendisi ise, bunda tereddüt edilir,
ya Koç doğarken parlar ya da Boğa'yla,
onunla birlikte bütünüyle yukarı döner.
ἐπὶ τὴν ζώνην ἀναφέρεσθαι. λέληθε μέντοι γε αὐτὸν τὸ βούλημα τοῦ ποιητοῦ καὶ ἐν τούτοις· λέγει γὰρ οὕτως· „ἡμεῖς μέντοι καὶ ἐπὶ τούτῳ τῷ τε „ποιητῇ συμφώνως καὶ τοῖς φαινομένοις ἀκολούθως „οἰόμεθα δεῖν γράφεσθαι τὸ ποίημα τὸν τρόπον „τοῦτον· „αὐτὴ δὲ ζώνη καί κʼ ἀμφήριστα πέλονται „ἢ Κριῷ ἀνιόντι φαείνεται ἢ ἐπὶ Ταύρῳ, „σὺν τῷ πασσυδίῃ ἀνελίσσεται.
2.3.22Çünkü Koç doğmak üzereyken Perseus'un omuzlarına kadar göründüğü kabul edilir; Koç yükselmeye başlar başlamaz da Perseus'un kuşağı hemen belirgin olur, çünkü kuşağın görünmesi Koç'un başlangıcından pek az sapar. Bu yüzden şair tereddüt eder: kuşağın, Koç'un doğmak üzere olan başlangıcında artık göründüğünü mü varsaysın, yoksa daha çok kabul gören görüşe mi gitsin, yani Boğa yükselmek üzereyken Perseus'un kuşağının
„ἐπεὶ γὰρ μέλλοντος μὲν τοῦ Κριοῦ ἀνατέλλειν ὁ „Περσεὺς ὁμολογουμένως μέχρι τῶν ὤμων ἐκφανὴς „γίνεται, ἅμα δὲ τῷ ἄρξασθαι ἀναφέρεσθαι τὸν Κριὸν „εὐθέως ἔκδηλος ἡ τοῦ Περσέως ζώνη γίνεται διὰ „τὸ βραχὺ παντελῶς παραλλάσσειν τῆς τοῦ Κριοῦ „ἀρχῆς τὴν φάσιν αὐτῆς, διστάζει, πότερον κατὰ τὴν „τοῦ Κριοῦ μέλλοντος ἀνατέλλειν ἀρχὴν ὑποθῆται „〈αὐτὴν〉 φανερὰν ἤδη γίνεσθαι, ἢ ἐπὶ τὸ μᾶλλον „ὁμολογούμενον ἔλθῃ, διότι τοῦ Ταύρου μέλλοντος „ἀναφέρεσθαι ἐκφανής ἐστι τοῦ Περσέως ἡ ζώνη μετὰ
2.3.23gövdesinin geri kalanıyla birlikte belirgin olduğu görüşüne. Şiir bu şekilde yazılırsa görünen olaylarla uyum korunur, şair de kuşakla ilgili şeyleri yalnız deneyimle değil, kesinlikle de açıklıyor görünür.”
„τοῦ λοιποῦ σώματος. καὶ τοῦτον τὸν τρόπον γραφο- „μένου τοῦ ποιήματος τά τε φαινόμενα σωθήσεται, „καὶ τὰ περὶ τῆς ζώνης ὁ ποιητὴς οὐ μόνον ἐμπείρως, ἀλλὰ καὶ ἀκριβῶς ἐξηγούμενος ἂν φαίνοιτο.“
2.3.24Önce Attalos burada, Aratos'un Phainomena'da kesinliği öyle bir dereceye vardırdığını sanmakla yanılıyor ki, Perseus'un kuşağındaki yıldızlar için bile, Koç'un başlangıcı doğudayken kuşağın da omuzlar ve baş ile birlikte artık görünüp görünmediği ya da
Πρῶτον μὲν οὖν ἐν τούτοις ὁ Ἄτταλος ἀγνοεῖ, νομίζων ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ἀκρίβειαν ἐν τοῖς Φαινομένοις ὑπὸ Ἀράτου διειλῆφθαι, ὥστε περὶ αὐτῶν τῶν ἐν τῇ ζώνῃ τοῦ Περσέως ἀστέρων διστάζειν αὐτόν, πότερον τῆς ἀρχῆς τοῦ Κριοῦ ἐπʼ ἀνατολῆς οὔσης καὶ αὐτὴ ἤδη φανερά ἐστι σὺν τοῖς ὤμοις καὶ τῇ κεφαλῇ
2.3.25biraz sonra mı göründüğü konusunda tereddüt etsin. Çünkü, gösterdiğimiz gibi, Phainomena'da yalnız Aratos değil Eudoksos da bir hayli kaba davranır; üstelik Aratos'ta böyle bir tereddüt yalnız Perseus'un kuşağı için değil, iki ya da daha fazla burçla birlikte
ἢ μετʼ ὀλίγον. χωρὶς γὰρ τοῦ ὁλοσχερῶς μὴ μόνον τὸν Ἄρατον, ἀλλὰ καὶ τὸν Εὔδοξον ἐν τοῖς Φαινομένοις ἀναστρέφεσθαι, καθάπερ ἐπιδεδείχαμεν, ἔτι καὶ οὐ μόνον ἐπὶ τῆς τοῦ Περσέως ζώνης τοῦτʼ ἂν παρὰ τῷ Ἀράτῳ διστάζοιτο, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πάντων 〈τῶν〉 δυσὶν
2.3.26doğan bütün takımyıldızlar için de söz konusu olabilirdi. Attalos görünen olayları da büsbütün bilmiyor gibi görünebilir; çünkü Perseus'un kuşağıyla ilgili durumun, kendisinin söylediği gibi gerçekten tereddüt götürür olduğunu sanıyor. Oysa Koç doğmaya başladığında yalnız Perseus'un kuşağı değil, sol ayağı ve
ἢ καὶ πλείοσι ζῳδίοις συνανατελλόντων. τελέως δʼ ἀγνοεῖν δόξειεν 〈ἂν〉 ὁ Ἄτταλος καὶ τὰ φαινόμενα, ὑπολαμβάνων κατὰ ἀλήθειαν οὕτως εἶναι δισταζόμενα 〈τὰ〉 περὶ τὴν ζώνην τοῦ Περσέως, καθάπερ προείρηκεν. οὐ γὰρ μόνον ἡ ζώνη τοῦ Περσέως φαίνεται ὑπὲρ γῆν τοῦ Κριοῦ ἀρχομένου ἀνατέλλειν, ἀλλὰ καὶ ὅλος σχεδὸν ὁ Περσεὺς πλὴν τοῦ ἀριστεροῦ ποδὸς καὶ
2.3.27dizi dışında Perseus'un neredeyse bütünü yerin üstünde görünür. Çünkü sağ ayağı Balıklar'ın 8. derecesiyle, sağ dizindeki yıldız 7. derecesiyle birlikte doğar; Gorgon başında ve sol elinde duran, sol uyluğunun biraz önünden giden parlak yıldız da Balıklar'ın 13. derecesiyle birlikte yükselir. Yalnız sol baldırı Koç'la
τοῦ γόνατος. ὁ μὲν γὰρ δεξιὸς αὐτοῦ ποὺς συνανατέλλει τῇ η΄ μοίρᾳ τῶν Ἰχθύων, ὁ δὲ ἐν τῷ δεξιῷ γόνατι τῇ ζ΄ μοίρᾳ· ὁ δὲ ἐν τῷ γοργονίῳ καὶ τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ κείμενος λαμπρὸς ἀστήρ, ὃς μικρὸν προηγεῖται τοῦ ἀριστεροῦ μηροῦ, τῇ ιγ΄ μοίρᾳ τῶν Ἰχθύων συναναφέρεται. μόνη δὲ αὐτοῦ ἡ ἀριστερὰ κνήμη τῷ Κριῷ
2.3.28birlikte doğar. Demek ki Attalos, böylece görünen olaylarla uyumun korunacağını ve Aratos'un Perseus'un kuşağıyla ilgili şeyleri deneyimle ve kesinlikle açıklıyor görüneceğini söylerken yanılıyor.
συνανατέλλει. δῆλον οὖν ὅτι ἀγνοεῖ, λέγων τά τε φαινόμενα σωθήσεσθαι καὶ τὸν Ἄρατον ἐμπείρως καὶ ἀκριβῶς τὰ περὶ τῆς τοῦ Περσέως ζώνης φανεῖσθαι ἐξηγούμενον.
2.3.29Bana kalırsa Aratos, izlediği Eudoksos'taki aynı sebepten tereddüde düşmüştür. Eudoksos Phainomena üzerine eserinde Perseus'un sağ yanının Balıklar'la birlikte doğduğunu yazar; öyle ki ona göre Koç'un başlangıcı doğudayken Perseus'un yalnız sağ kısımları yerin üstünde görünür. Ayna başlıklı öbür eserinde ise Perseus'un,
Δοκεῖ δέ μοι διηπορῆσθαι ὁ Ἄρατος παρὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν, παῤ ἣν καὶ ὁ Εὔδοξος, ᾧ θηκεν ὁ Ἄρατος. ἐν μὲν γὰρ τῷ συντάγματι τῷ περὶ τῶν φαινομένων γράφει, ὅτι τοῖς Ἰχθύσι συνανατέλλει τὰ δεξιὰ τοῦ Περσέως, ὥστε τῆς ἀρχῆς τοῦ Κριοῦ πρὸς τῇ ἀνατολῇ οὔσης τὰ δεξιὰ μόνον τοῦ Περσέως μέρη κατʼ αὐτὸν ὑπὲρ γῆν φαίνεσθαι· ἐν δὲ τῷ ἑτέρῳ συντάγματι, ὃ ἐπιγράφεται „Ἔνοπτρον“, τοῖς Ἰχθύσι
2.3.30küçük bir kısmı dışında, bütünüyle Balıklar'la birlikte doğduğunu söyler. İki eser takımyıldızların doğuşlarıyla ilgili hemen her şeyde birbiriyle uyuştuğu hâlde Perseus hakkında farklı yazdığı için, Aratos hangi görüşü izleyeceği konusunda tereddüt eder ve akla yatkın olarak şunu tartışmalı ve şüpheli sayar: Perseus'un kuşağı Koç doğarken omuzlarla ve başla birlikte mi yukarıda görünür, yoksa Eudoksos'un eserlerinden birinin içerdiği gibi
φησὶν αὐτὸν ὅλον πλὴν ὀλίγου συνανατέλλειν. ἐν πᾶσιν οὖν σχεδὸν τοῖς περὶ τὰς ἀνατολὰς τῶν ἄστρων συμφωνούντων ἀλλήλοις τῶν δύο συνταγμάτων, περὶ δὲ τοῦ Περσέως διαφόρου τῆς ἀναγραφῆς οὔσης, εὐλόγως ὁ Ἄρατος, διαπορῶν, ποίᾳ τις κατακολουθήσει ἀποφάσει, ἀμφήριστόν φησιν εἶναι καὶ δισταζόμενον, πότερον καὶ ἡ ζώνη τοῦ Περσέως μετὰ τῶν ὤμων καὶ τῆς κεφαλῆς τοῦ Κριοῦ ἀνατέλλοντος μετέωρος φαίνεται ἢ τοῦ Ταύρου ἀναφερομένου, ὡς τὸ ἕτερον τῶν τοῦ
2.3.31Boğa yükselirken mi? Demek ki Attalos'un sandığı gibi fark küçük olduğu için hisle zor ayırt edildiğinden değil, iki türlü aktarıldığı için kesin bir şey söyleyemediğinden, Koç'un başlangıcı ufuktayken Perseus'un kuşağının yerin üstünde görünüp görünmediğinin, yoksa Boğa doğmaya başladığında mı yükseldiğinin tartışmalı olduğunu söyler.
Εὐδόξου συνταγμάτων περιέχει. οὐ παρὰ τὸ τῇ αἰσθήσει οὖν δύσκριτον εἶναι διὰ μικρότητα τῆς διαφορᾶς, ὡς ὁ Ἄτταλος ὑπέλαβεν, ἀμφήριστόν φησιν εἶναι, πότερον ἡ ζώνη τοῦ Περσέως ὑπὲρ γῆν ἤδη φαίνεται τῆς ἀρχῆς τοῦ Κριοῦ πρὸς τῷ ὁρίζοντι οὔσης, ἢ ἀρχομένου ἤδη ἀνατέλλειν τοῦ Ταύρου, τότε καὶ αὐτὴ ἀναφέρεται, ἀλλὰ 〈παρὰ〉 τὸ μὴ ἔχειν εἰπεῖν διὰ τὸ ἑκατέρως παραδεδόσθαι.
2.3.32Dize iki türlü yazılmıştır: kimi nüshalarda “bunda tereddüt edilebilir” (kai k' amphērista peloito), kimisinde “bunda tereddüt edilir” (kai k' amphērista pelontai). Attalos'un dediği gibi pelontai değil, peloito yazmak gerekir; çünkü peloito biçimi ke edatına uygun düşer. “Tartışmalı” sözünün çoğul söylenmesi de kafa karıştırmamalıdır; bu, alışılmış bir anlatım biçimidir.
Διχῶς δὲ γραφομένου, ἐν μέν τισιν ἀντιγράφοις „καὶ κʼ ἀμφήριστα πέλοιτο“, ἐν δέ τισι „καὶ κʼ ἀμφήριστα πέλονται“, δεῖ γράφειν „πέλοιτο“, καὶ οὐχ, ὡς ὁ Ἄτταλος, „πέλονται“. τῷ γὰρ ἂν συνδέσμῳ τὸ „πέλοιτο“ καταλλήλως λέγεται. οὐδὲ γὰρ περισπᾶσθαι δεῖ διὰ τὸ πληθυντικῶς ἐκφέρεσθαι τὸ „ἀμφήριστα“· σύνηθες γάρ ἐστι τὸ σχῆμα τοῦτο τῆς ἐκφορᾶς.
2.3.33Boğa'nın başlangıcı doğarken Aratos da Eudoksos da Perseus'un bütününün, Arabacı'nın Oğlaklar'ın bulunduğu sol elinin ve sol ayağının, Deniz Canavarı'nın kuyruğundan yelesine kadarki kısmının yerin üstünde göründüğünü söyler. Çoban'ın da bir kısmının battığını söylerler.
Τῆς δὲ ἀρχῆς τοῦ Ταύρου ἀνατελλούσης φησὶν ὁ Ἄρατός τε καὶ ὁ Εὔδοξος τὸν Περσέα ὅλον φαίνεσθαι ὑπὲρ γῆν, καὶ τοῦ Ἡνιόχου τὴν ἀριστερὰν χεῖρα, ἐν ᾗ οἱ Ἔριφοι κεῖνται, καὶ τὸν ἀριστερὸν πόδα, καὶ τοῦ Κήτους τὸ ἀπὸ τῆς οὐρᾶς ἕως τῆς λοφίας. δεδυκέναι δέ φησι τοῦ Βοώτου τι μέρος.
2.3.34Arabacı'nın Koç'la birlikte yalnız sol yanının doğduğunu sanmakla yanılıyorlar; çünkü sağ omzu Koç'un 22. derecesiyle birlikte yükselir, başındakilerin kuzeydekisi ise daha da önce Balıklar'la birlikte doğar. Öyle ki bu bakımdan da, yani Arabacı'nın ilk önce Koç'la birlikte yükseldiğini sanmalarıyla da yanılıyorlar.
Ἀγνοοῦσιν οὖν τὰ ἀριστερὰ μόνον ὑπολαμβάνοντες τοῦ Ἡνιόχου τῷ Κριῷ συνανατέλλειν· ὁ μὲν γὰρ δεξιὸς ὦμος αὐτοῦ τῇ β΄ καὶ κ΄ μοίρᾳ τοῦ Κριοῦ συναναφέρεται, ὁ δὲ βορειότερος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ ἔτι πρότερον τοῖς Ἰχθύσι συνανατέλλει, ὥστε καὶ κατὰ τοῦτο ἀγνοεῖν αὐτούς, λέγω δέ, καθʼ ὅσον ὑπολαμβάνουσι πρώτως τῷ Κριῷ τὸν Ἡνίοχον συναναφέρεσθαι.
2.3.35Deniz Canavarı konusunda da aynı şekilde iki bakımdan yanılmışlardır. Çünkü dedikleri gibi Koç'la değil, Balıklar'la birlikte doğmaya başlar; Koç'la birlikte de yalnız yelesine kadar değil, başındakiler ve çenesinin ucundaki parlak yıldız dışında neredeyse bütünüyle yükselir.
ὁμοίως δὲ κατὰ δύο τρόπους καὶ τὰ περὶ τοῦ Κήτους ἠγνοήκασιν. οὔτε γὰρ τῷ Κριῷ ἄρχεται συνανατέλλειν, ὥς φασιν, ἀλλὰ τοῖς Ἰχθύσιν· οὔτε ἕως τῆς λοφίας μόνον ἀναφέρεται σὺν τῷ Κριῷ, ἀλλὰ ὅλον σχεδὸν πλὴν τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ ὁ ἐν ἄκρῳ τῷ χελυνίῳ λαμπρός.
2.3.36Çoban'ın da onların dediği gibi Koç'un değil Boğa'nın karşısında batmaya başladığını yukarıda söyledik.
ὅτι γε μὴν οὐδὲ ὁ Βοώτης τῷ Κριῷ ἄρχεται ἀντικαταφέρεσθαι, ὥς φασιν, ἀλλὰ τῷ Ταύρῳ, προειρήκαμεν ἀνωτέρω.
2.3.37İkizler doğmaya başladığında Aratos, Yılancı'nın ayaklarının “dizlerine kadar” battığını, Deniz Canavarı'nın ve Irmak'ın ilk kısımlarının doğduğunu söyler.
Τῶν δὲ Διδύμων ἀρχομένων ἀνατέλλειν ὁ Ἄρατος δύνειν μέν φησι τοὺς πόδας τοῦ Ὀφιούχου „μέσφʼ αὐτῶν γονάτων“, ἀνατέλλειν δὲ τὸ Κῆτος καὶ τοῦ Ποταμοῦ τὰ πρῶτα.
2.3.38Bunlar görünen olaylarla uyumlu söylenmiştir.
Ταῦτα δὲ συμφώνως τοῖς φαινομένοις ὑπʼ αὐτῶν εἴρηται.
2.4.14. Bölüm
Aratos'un ve Eudoksos'un Phainomena'da söylediklerinden incelenip kayda geçirilmesini yararlı bulduklarım bunlardır. Bundan sonra sabit takımyıldızların her biri için özet olarak şunları sıralayacağım: on iki burçtan hangisiyle birlikte doğup birlikte battığı; Yunanistan civarındaki yerlerde, genel olarak da en uzun günün on dört buçuk ekinoks saati sürdüğü her yerde, burcun kaçıncı derecesinde doğmaya ya da batmaya başlayıp kaçıncı derecesinde doğuşunu ya da batışını tamamladığı. Bunların tek tek ispatlarını başka bir eserde, meskûn dünyanın hemen her yerinde birlikte doğuşlar ile birlikte batışlar arasındaki farkları izlemek mümkün olacak biçimde düzenledik.
Ἃ μὲν οὖν ἐδόκει μοι χρήσιμα εἶναι τῶν ὑπὸ Ἀράτου καὶ Εὐδόξου λεγομένων ἐν τοῖς Φαινομένοις
ἐπισκέψασθαί τε καὶ ὑπογράψαι, ταῦτά ἐστιν. ἑξῆς δὲ ὑποτάξω περὶ ἑκάστου τῶν ἀπλανῶν ἄστρων ἐπὶ κεφαλαίου, τίνι τε τῶν δώδεκα ζῳδίων συνανατέλλει καὶ συγκαταδύνει, καὶ ἀπὸ πόστης μοίρας τοῦ ζῳδίου ἀρξάμενον ἕως πόστης μοίρας ἔσχατον ἀνατέλλει ἢ [συγκατα]δύνει ἐν τοῖς περὶ τὴν Ἑλλάδα τόποις καὶ καθόλου ὅπου ἐστὶν ἡ μεγίστη ἡμέρα ὡρῶν ἰσημερινῶν
ιδ΄ καὶ ἡμιωρίου. τὰς δὲ κατὰ μέρος αὐτῶν ἀποδείξεις ἐν ἄλλοις συντετάχαμεν οὕτως, ὥστε ἐν παντὶ τόπῳ σχεδὸν τῆς οἰκουμένης δύνασθαι παρακολουθεῖν ταῖς διαφοραῖς τῶν συνανατολῶν καὶ συγκαταδύσεων.
2.4.4Önce zodyak çemberinin kuzeyindeki takımyıldızların birlikte doğuşlarını ve birlikte batışlarını, sonra güneyindekilerinkini, en sonunda da on iki burcunkini ortaya koyacağız. Burçlar derken yıldızlarla belirlenmiş takımyıldızları kastediyorum; çünkü bunların kimi on ikide birlik kesimden daha geniş, kimi daha dar bir yer kaplar. Üstelik bazıları zodyaktan epey kuzeyde, bazıları epey güneyde durduğu için doğuşlarında ve batışlarında, hizalarına düşen on ikide birlik kesimlerden çok önce ya da çok sonra gelirler.
Πρῶτον μὲν οὖν ἐκθησόμεθα τὰς τῶν βορειοτέρων ἄστρων τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου συνανατολάς τε καὶ συγκαταδύσεις, ἔπειτα δὲ τὰς τῶν νοτιωτέρων, ἐπὶ πᾶσι δὲ τὰς τῶν δώδεκα ζῳδίων· λέγω δὲ τῶν ἠστερισμένων, ἐπειδήπερ ἃ μὲν μείζονα τόπον ἐπέχει τοῦ δωδεκατημορίου, ἃ δὲ ἐλάσσονα. ἔτι δὲ καὶ πολλῷ τινὰ μὲν βορειότερα, τινὰ δὲ νοτιώτερα ὄντα τοῦ ζῳδιακοῦ πολὺ προτερεῖ καὶ ὑστερεῖ ἐν ταῖς ἀνατολαῖς καὶ δύσεσι τῶν κατʼ αὐτὰ δωδεκατημορίων.
2.4.5Her takımyıldız için ayrıca şunları da belirteceğiz: zodyak çemberinde gök ortasında bulunan burcu ve onun derecesini; bunun yanında herhangi bir takımyıldızın doğuşunun ve batışının başında ve sonunda gök ortasında bulunan sabit yıldızları; bir de her takımyıldızın kaç ekinoks saatinde battığını ya da doğduğunu. Bunların her birini, fark edilmeyecek kadar küçük bir sapmaya varıncaya dek yaklaşık olarak bildireceğiz. Böyle bir çalışmanın eskilerin derlediklerinden çok daha kullanışlı olduğunu ve astronominin birçok teoremine katkı sağladığını, sanırım, kolayca kavrarsın.
Προσδιασαφήσομεν δὲ ἐφʼ ἑκάστου καὶ τό τε μεσουρανοῦν ἐν τῷ ζῳδιακῷ κύκλῳ ζῴδιον καὶ τὴν μοῖραν αὐτοῦ, πρὸς δὲ τούτοις τοὺς μεσουρανοῦντας ἀπλανεῖς ἀστέρας ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ τελευταῖς τῶν ἀνατολῶν καὶ δύσεων οἱουδήποτε ἄστρου, καὶ ἔτι ἐν πόσαις ὥραις ἰσημεριναῖς ἕκαστον τῶν ἄστρων ἢ δύνει ἢ
ἀνατέλλει. ἕκαστον δὲ τούτων διασαφήσομεν κατὰ συνεγγισμὸν ἕως ἀδιαφόρου παραλλαγῆς. διότι γὰρ ἡ τοιαύτη πραγματεία πολλῷ τε τῶν ὑπὸ τῶν ἀρχαίων συντεταγμένων ἐστὶν εὐχρηστοτέρα καὶ πρὸς πολλὰ συντείνει τῶν κατὰ ἀστρολογίαν θεωρημάτων, εὐκατανόητον εἶναί σοι νομίζω.
2.5.15. Bölüm
Çoban, zodyağın Başak'ın başından Başak'ın 27. derecesine kadarki kısmıyla birlikte doğar; o doğarken zodyağın Boğa'nın 27. derecesinin ortasından İkizler'in 27. derecesine kadarki kesimi gök ortasındadır. Çoban'ın ilk doğan yıldızı başındaki, son doğanı sağ ayağındakidir.
Öbür yıldızlardan, Çoban doğmaya başlarken Orion'un sol omzu ile sol ayağı gök ortasındadır; meridyenin yarım arşın kadar önündedirler. Çoban'ın doğuşu biterken ise Köpek'in kalçasındaki parlak yıldız gök ortasındadır.
Çoban'ın tamamı yaklaşık iki ekinoks saatinde doğar.
Ὁ μὲν οὖν Βοώτης συνανατέλλει τῷ ζῳδιακῷ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς Παρθένου ἕως ζ΄ καὶ κ΄ μοίρας τῆς Παρθένου· μεσουρανεῖ δʼ ἀνατέλλοντος αὐτοῦ τοῦ ζῳδιακοῦ τμῆμα τὸ ἀπὸ Ταύρου ζ΄ καὶ κ΄ μοίρας μέσης ἕως Διδύμων κζ΄ μοίρας. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ τοῦ Βοώτου ἀνατέλλει ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῷ δεξιῷ ποδί. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἀρχομένου μὲν ἀνατέλλειν τοῦ Βοώτου ὅ τε ἀριστερὸς ὦμος τοῦ Ὠρίωνος καὶ ὁ ἀριστερὸς πούς, ὡς ἡμιπήχιον προηγούμενοι τοῦ μεσημβρινοῦ. λήγοντος δὲ αὐτοῦ μεσουρανεῖ τοῦ Κυνὸς ὁ ἐπὶ τῶν ἰσχίων λαμπρός. Ἀνατέλλει δὲ ὅλος ὁ Βοώτης ἐν ὥραις ἰσημεριναῖς δυσὶν ὡς ἔγγιστα.
2.5.2Taç doğarken zodyağın Başak'ın 27. derecesinden Kıskaçlar'ın 5. derecesinin ortasına kadarki kesimi onunla birlikte doğar; İkizler'in 26. derecesinin ortasından Yengeç'in 5. derecesinin ortasına kadarki kesim ise gök ortasındadır. Taç'ın ilk doğan yıldızı en parlak yıldızın önünde gideni, son doğanı da en parlak yıldızın doğusunda ve kuzeyinde duranlardan daha kuzeyde olanıdır.
Doğuşun başında gök ortasında bulunan yıldız Köpek'in kalçasındakidir; sonunda ise Su Yılanı'nın başının önünde giden, Yengeç'in güneydeki ayaklarında bulunan o göze çarpan yıldız ile Ayı'nın ön ayaklarındaki iki yıldızdan daha kuzeyde olanıdır; Yengeç'te Bulutçuk'un çevresinde duranların batıdakileri de aşağı yukarı gök ortasındadır.
Taç bir saatin üçte ikisinde doğar.
Τοῦ δὲ Στεφάνου ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ τοῦ ζῳδιακοῦ τμῆμα τὸ ἀπὸ Παρθένου ζ΄ καὶ κ΄ μοίρας ἕως Χηλῶν ε΄ μοίρας μέσης· μεσουρανεῖ δὲ τὸ ἀπὸ Διδύμων ϛ΄ καὶ κ΄ μοίρας μέσης ἕως Καρκίνου μοίρας ε΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει τοῦ Στεφάνου ὁ προηγούμενος τοῦ λαμπροτάτου, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότερος τῶν ὡς πρὸς ἀνατολὰς καὶ ἄρκτους κειμένων τοῦ λαμπροτάτου. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ ἐν μὲν τῇ ἀρχῇ τῆς ἀνατολῆς τοῦ Κυνὸς ὁ ἐπὶ τῶν ἰσχίων, ἔσχατον δὲ ὁ προηγούμενος τῆς τοῦ Ὕδρου κεφαλῆς, ὁ ἐκφανής, ὅς ἐστιν 〈ἐν τοῖς νοτίοις ποσὶ〉 τοῦ Καρκίνου, καὶ τῆς Ἄρκτου ὁ βορειότερος τῶν ἐν τοῖς ἐμπροσθίοις ποσὶ δύο ἀστέρων, ἔγγιστα δὲ καὶ τῶν περὶ τὸ Νεφέλιον τοῦ Καρκίνου κειμένων οἱ πρὸς δύσιν. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Στέφανος ἐν δυσὶ μέρεσι μιᾶς ὥρας.
2.5.3Diz Çöken doğarken zodyak Başak'ın 11. derecesinden Akrep'in 8. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; İkizler'in 8. derecesinin ortasından Aslan'ın 14. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. Diz Çöken'in ilk doğan yıldızları sağ ayağındaki ile sağ dizindekidir, son doğanı sol elinin ucundakidir.
Öbür yıldızlardan, Diz Çöken doğarken gök ortasına ilk gelen, İkizler'in ayaklarındaki dört yıldızdan batıdan ikincisidir; son gelen de Aslan'ın belindeki parlak yıldızın çevresinde duran iki yıldızdan daha güneyde olanıdır.
Diz Çöken yaklaşık dört saat ile bir saatin beşte üçünde doğar.
Τοῦ δὲ Ἐνγόνασιν ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Παρθένου μοίρας ια΄ ἕως Σκορπίου μοίρας η΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Διδύμων η΄ μέσης ἕως Λέοντος ιδ΄ μοίρας. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες τοῦ Ἐνγόνασιν ἀνατέλλουσιν ὅ τε ἐν τῷ δεξιῷ ποδὶ καὶ ὁ ἐν τῷ δεξιῷ γόνατι, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ ἀριστερᾷ χειρί. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἀνατέλλοντος τοῦ Ἐνγόνασιν πρῶτος μὲν τῶν ἐν τοῖς ποσὶ τῶν Διδύμων τεσσάρων ὁ δεύτερος ἀπὸ δύσεως, ἔσχατος δὲ τοῦ Λέοντος ὁ νοτιώτερος τῶν δύο τῶν περὶ τὸν λαμπρὸν τὸν ἐπὶ τῆς ὀσφύος κειμένων. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ἐνγόνασιν ἐν ὥραις τέσσαρσι καὶ τρισὶ πεμπτημορίοις ὡς ἔγγιστα.
2.5.4Yılancı doğarken zodyak Kıskaçlar'ın 29. derecesinden Akrep'in 23. derecesine kadar onunla birlikte doğar; Aslan'ın 3. derecesinden Başak'ın 3. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. Yılancı'nın ilk doğan yıldızları sol elindekiler, bunun yanında Yılan'da bulunanlardır; son doğanı da sağ ayağındaki dört yıldızdan batıdan ikincisidir.
Gök ortasına ilk gelen yıldız, Aslan'ın boynundaki ve göğsündeki parlak yıldızlardan kuzeyden ikincisidir; son gelen de Karga'nın başındakidir.
Yılancı iki saatte doğar.
Τοῦ δὲ Ὀφιούχου ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Χηλῶν θ΄ καὶ κ΄ μοίρας ἕως Σκορπίου γ΄ καὶ κ΄ μοίρας· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Λέοντος γ΄ μοίρας ἕως Παρθένου γ΄. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες ἀνατέλλουσι τοῦ Ὀφιούχου οἱ ἐν τῇ ἀριστερᾷ χειρί, ἀλλὰ μὴν καὶ [οἱ] ἐν τῷ Ὄφει κείμενοι, ἔσχατος δὲ τῶν ἐν τῷ δεξιῷ ποδὶ αὐτοῦ τεσσάρων ὁ δεύτερος ἀπὸ δύσεως. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν [ὁ] τῶν ἐν τῷ τραχήλῳ καὶ στήθει τοῦ Λέοντος λαμπρῶν ὁ δεύτερος ἀπʼ ἄρκτου, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ Κόρακος. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ὀφιοῦχος ἐν ὥραις δυσί.
2.5.5Yılancı'nın tuttuğu Yılan doğarken zodyak Kıskaçlar'ın 8. derecesinden Yay'ın 1. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Yengeç'in 8. derecesinin ortasından Başak'ın 14. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. Yılan'ın ilk doğan yıldızı, başındaki yıldızlardan önde gidenlerin daha kuzeyde olanıdır; son doğanı kuyruğunun ucundakidir. Gök ortasına ilk gelen yıldız, Argo'nun pruva süsündeki parlak yıldızdır; meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır. Son gelenler ise Bağbozumcu ile Başak'ın kuzeydeki omzudur; ikisi de meridyenin bir arşın kadar gerisinde kalır.
Yılan dört buçuk saatte doğar.
Τοῦ δὲ Ὄφεως, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Χηλῶν μοίρας η΄ ἕως Τοξότου μοίρας α΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ [ὁ] ἀπὸ Καρκίνου η΄ μέσης ἕως Παρθένου ιδ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ ὁ βορειότερος τῶν ἡγουμένων, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν ὁ ἐν τῷ ἀκροστολίῳ τῆς Ἀργοῦς λαμπρός, ὡς ἡμιπήχιον ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, ἔσχατος δὲ ὅ τε Προτρυγητὴρ καὶ ὁ βορειότερος ὦμος τῆς Παρθένου, ὡς πηχυαῖον διάστημα τοῦ μεσημβρινοῦ ὑπολειπόμενος ἑκάτερος αὐτῶν. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ὄφις ἐν ὥραις τέσσαρσι καὶ ἡμιωρίῳ.
2.5.6Lir doğarken zodyak Akrep'in 9. derecesinin ortasından Akrep'in 18. derecesine kadar onunla birlikte doğar; Aslan'ın 13. derecesinin ortasından Aslan'ın 26. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. Lir'in ilk doğan yıldızı en parlak yıldızın kuzeyinde, yanı başında duranıdır; son doğanı da kolundaki iki parlak yıldızdan doğuda olanıdır.
Gök ortasına ilk gelen yıldız, Aslan'ın belindeki parlak yıldızın iki yanında duran iki yıldızdan daha güneyde olanıdır; son gelenler de Aslan'ın kuyruğunun ucundaki parlak yıldız ile Başak'ın sol kanadının ucundaki yıldızdır; bu sonuncusu meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır.
Lir bir saatin beşte dördünde doğar.
Τῆς δὲ Λύρας ἀνατελλούσης συνανατέλλει μὲν αὐτῇ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Σκορπίου μοίρας θ΄ μέσης ἕως Σκορπίου ιη΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Λέοντος μοίρας ιγ΄ μέσης ἕως Λέοντος μοίρας Ϛ΄ καὶ κ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει τῆς Λύρας ὁ ἀπʼ ἄρκτων παρακείμενος τῷ λαμπροτάτῳ, ἔσχατος δὲ ὁ πρὸς ἀνατολὰς τῶν ἐν τῷ ζυγώματι αὐτῆς δύο λαμπρῶν. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν τοῦ Λέοντος ὁ νοτιώτερος τῶν δύο τῶν 〈ἐξ ἑκατέρου μέρους παρακειμένων τῷ〉 ἐπὶ τῆς ὀσφύος λαμπρῷ, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ τοῦ Λέοντος λαμπρός, καὶ ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ ἀριστερᾷ πτέρυγι τῆς Παρθένου, ὡς ἡμιπήχιον ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Ἀνατέλλει δὲ ἡ Λύρα ἐν τέσσαρσι πεμπτημορίοις μιᾶς ὥρας.
2.5.7Kuş doğarken zodyak Kıskaçlar'ın 27. derecesinin ortasından Yay'ın 22. derecesine kadar onunla birlikte doğar; Aslan'ın başından Kıskaçlar'ın 10. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldız sağ kanattakilerin en kuzeydekidir, son doğanı da sol kanattakilerin en güneydekidir.
Gök ortasına ilk gelen yıldız Aslan'ın kalbindeki parlak yıldızdır; son gelenler de Kentauros'un sağ omzunun altındaki yıldızlardan daha güneyde olanı ile Arktouros'tur; Arktouros meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır.
Kuş dört saat ile bir saatin beşte ikisinde doğar.
Τοῦ δὲ Ὄρνιθος ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Χηλῶν ζ΄ καὶ κ΄ μοίρας μέσης ἕως [τοῦ] Τοξότου β΄ καὶ κ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ Λέοντος ἕως Χηλῶν ι΄ μοίρας μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει ὁ βορειότατος τῶν ἐν τῇ δεξιᾷ πτέρυγι 〈ἔσχατος δὲ ὁ νοτιώτατος τῶν ἐν τῇ ἀριστερᾷ πτέρυγι〉. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν ὁ ἐν τῇ καρδίᾳ τοῦ Λέοντος λαμπρός, ἔσχατος δὲ τοῦ Κενταύρου ὁ νοτιώτερος τῶν ὑπὸ τὸν δεξιὸν ὦμον, καὶ ὁ Ἀρκτοῦρος, ὡς ἡμιπήχιον ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ὄρνις ἐν ὥραις τέσσαρσι καὶ δυσὶ πεμπτημορίοις.
2.5.8Kepheus'un yalnız başına yakın kısımları doğar. Zodyak Akrep'in 27. derecesinin ortasından Yay'ın 6. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Başak'ın 9. derecesinin ortasından Başak'ın 21. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldız başındaki üç yıldızın önde gideni, son doğanı da başındakilerin daha güneyde olanıdır.
Gök ortasına ilk gelen yıldız, Karga'nın kuyruğundaki parlak yıldızdır; meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır. Son gelen de Başak'ın sol dirseğidir; meridyenin yarım arşın kadar önündedir.
Kepheus yaklaşık bir saatin dörtte üçünde doğar.
Τοῦ δὲ Κηφέως μόνα τὰ πρὸς τῇ κεφαλῇ μέρη ἀνατέλλει. συνανατέλλει δὲ αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Σκορπίου μοίρας ζ΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Τοξότου Ϛ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Παρθένου μοίρας θ΄ μέσης ἕως Παρθένου α΄ καὶ κ΄. 〈καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει ὁ προηγούμενος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τριῶν, ἔσχατος δὲ ὁ νοτιώτερος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ.〉 Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν τοῦ Κόρακος ὁ ἐν τῇ οὐρᾷ λαμπρός, ὡς ἡμιπήχιον ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, ἔσχατος δὲ ὁ ἀριστερὸς ἀγκὼν τῆς Παρθένου, ὡς ἡμιπήχιον προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Κηφεὺς ἐν τρισὶν ἔγγιστα τεταρτημορίοις ὥρας μιᾶς.
2.5.9Kassiepeia doğarken zodyak Yay'ın 22. derecesinden Oğlak'ın 12. derecesine kadar onunla birlikte doğar; Kıskaçlar'ın 11. derecesinden Akrep'in 3. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldız tahtındaki parlak yıldız, son doğanı başındakidir.
Gök ortasına ilk gelenler, Kentauros'un sağ omzunun altındaki yıldızlardan daha güneyde olanı (meridyenin yarım arşın kadar önündedir) ile Arktouros'tur; son gelenler de Akrep'in alnındaki yıldızların ortadakisi ile Taç'ın parlak yıldızının önünde gidenidir.
Kassiepeia bir saat ile bir saatin üçte birinde doğar.
Τῆς δὲ Κασσιεπείας ἀνατελλούσης συνανατέλλει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Τοξότου β΄ καὶ κ΄ μοίρας ἕως Αἰγόκερω ιβ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Χηλῶν μοίρας ια΄ ἕως Σκορπίου γ΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει ὁ ἐν τῷ θρόνῳ αὐτῆς λαμπρός, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν τοῦ Κενταύρου ὁ νοτιώτερος τῶν ὑπὸ τὸν δεξιὸν ὦμον, 〈ὡς ἡμιπήχιον προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ,〉 καὶ ὁ Ἀρκτοῦρος, ἔσχατος δὲ ὁ μέσος τῶν ἐν τῷ μετώπῳ τοῦ Σκορπίου, καὶ τοῦ Στεφάνου ὁ προηγούμενος τοῦ λαμπροῦ. Ανατέλλει δὲ ἡ Κασσιέπεια ἐν ὥρᾳ μιᾷ καὶ τρίτῳ μέρει.
2.5.10Andromeda doğarken zodyak Oğlak'ın 15. derecesinden Kova'nın 24. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Akrep'in 6. derecesinin ortasından Yay'ın 8. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. Andromeda'nın ilk doğan yıldızı sağ elindekilerin daha kuzeyde olanı, son doğanı da sol elinin ucundakidir.
Gök ortasına ilk gelen yıldız, Taç'ın parlak yıldızının hemen ardındakidir; son gelen de Diz Çöken'in sol dirseğidir.
Andromeda iki saat ile bir saatin sekizde birinde doğar.
Τῆς δὲ Ἀνδρομέδας ἀνατελλούσης συνανατέλλει μὲν αὐτῇ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Αἰγόκερω ιε΄ μοίρας ἕως Ὑδροχόου μοίρας δ΄ καὶ κ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Σκορπίου Ϛ΄ μέσης ἕως Τοξότου η΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει αὐτῆς ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῇ δεξιᾷ χειρί, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ ἀριστερᾷ χειρί. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν τοῦ Στεφάνου ὁ ἐχόμενος τοῦ λαμπροῦ, ἔσχατος δὲ ὁ ἀριστερὸς ἀγκὼν τοῦ Ἐνγόνασιν. Ἀνατέλλει δὲ ἡ Ἀνδρομέδα ἐν ὥραις δυσὶ καὶ ὀγδόῳ μέρει.
2.5.11At doğarken zodyak Oğlak'ın başından Kova'nın 21. derecesine kadar onunla birlikte doğar; Kıskaçlar'ın 21. derecesinin ortasından Yay'ın 6. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. At'ın ilk doğan yıldızı ön ayaklarındakilerin daha güneyde olanı, son doğanı da belindeki parlak yıldızdır.
Gök ortasına ilk gelen yıldız, Kıskaçlar'da güney kıskacın ortasındaki yıldızdır; son gelenler de Yılancı'nın sağ omzunun yanında, onun dışında, bir doğru üzerinde duran üç yıldız ile Diz Çöken'in sol uyluğundaki parlak yıldızdır; bu sonuncusu meridyenin biraz önündedir. At üç saatte doğar.
Τοῦ δὲ Ἵππου ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ Αἰγόκερω ἕως Ὑδροχόου μοίρας α΄ καὶ κ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Χηλῶν α΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Τοξότου Ϛ΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν αὐτοῦ ἀστὴρ ἀνατέλλει ὁ νοτιώτερος τῶν ἐμπροσθίων ποδῶν, ἔσχατος δὲ ὁ ἐπὶ τῆς ὀσφύος λαμπρός. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν 〈τῶν Χηλῶν〉 ὁ ἐν μέσῃ τῇ νοτίᾳ χηλῇ, ἔσχατοι δὲ τοῦ Ὀφιούχου οἱ παρὰ τὸν δεξιὸν ὦμον τρεῖς ἐπʼ εὐθείας κείμενοι, ἐκτὸς ὄντες αὐτοῦ, καὶ τοῦ Ἐνγόνασιν ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ μηρῷ λαμπρός, μικρὸν προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ἵππος ἐν ὥραις τρισί.
2.5.12Ok doğarken zodyak Yay'ın 5. derecesinden Yay'ın 10. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Başak'ın 19. derecesinden Başak'ın 25. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldızlar gezindekiler, son doğanı da ucundakidir.
Gök ortasına ilk gelen yıldız Başak'ın sol dirseğindekidir; meridyenin biraz gerisinde kalır. Son gelenler de meridyenin biraz önündeki Başak Salkımı ile Kentauros'un sol omzunun altındaki yıldızdır.
Ok bir saatin üçte birinde doğar.
Τοῦ δὲ Ὀϊστοῦ ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Τοξότου μοίρας ε΄ ἕως Τοξότου ι΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Παρθένου ιθ΄ ἕως Παρθένου ε΄ καὶ κ΄. καὶ πρῶτοι μὲν 〈ἀστέρες〉 ἀνατέλλουσιν οἱ ἐν τῇ γλυφίδι, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῇ ἀκίδι. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ ἀγκῶνι τῆς Παρθένου, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, ἔσχατος δὲ ὁ Στάχυς, μικρὸν προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ ὁ ὑπὸ τὸν ἀριστερὸν ὦμον τοῦ Κενταύρου. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ὀϊστὸς ἐν τρίτῳ μέρει ὥρας.
2.5.13Kartal doğarken zodyak Yay'ın 9. derecesinden Yay'ın 14. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Başak'ın 24. derecesinden Başak'ın 30. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. Kartal'ın ilk doğan yıldızı kanatlarındaki iki küçük yıldızın daha kuzeyde olanı, son doğanı da gövdesindeki üç parlak yıldızın daha güneyde olanıdır.
Gök ortasına ilk gelen yıldız Başak Salkımı'dır; son gelen de Kentauros'un başındakilerin daha kuzeyde olanıdır.
Kartal bir saatin beşte ikisinde doğar.
Τοῦ δὲ Ἀετοῦ ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Τοξότου μοίρας θ΄ ἕως Τοξότου ιδ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Παρθένου δ΄ καὶ κ΄ ἕως Παρθένου λ΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει τοῦ Ἀετοῦ ὁ βορειότερος τῶν ἐν ταῖς πτέρυξι δύο μικρῶν, ἔσχατος δὲ ὁ νοτιώτερος τῶν ἐν τῷ σώματι τριῶν λαμπρῶν. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν ὁ Στάχυς, ἔσχατος δὲ τοῦ Κενταύρου ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ἀετὸς ἐν δυσὶ πεμπτημορίοις τῆς ὥρας.
2.5.14Yunus doğarken zodyak Yay'ın 20. derecesinin ortasından Yay'ın 24. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Kıskaçlar'ın 8. derecesinin ortasından Kıskaçlar'ın 13. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldızlar eşkenar dörtgendeki dört yıldızın önde gidenleri, son doğanı da kuyruğundakilerin daha güneyde olanıdır.
Gök ortasına ilk gelen yıldız Başak'ın sol ayağıdır; son gelenler de Kentauros'un thyrsos asasındaki yıldızların en kuzeydekisi ile Başak'ın sağ dizinin ve ayağının kuzeyinde duran yıldızdır; bu sonuncusu meridyenin yarım arşın kadar önündedir.
Yunus bir saatin dörtte birinde doğar.
Τοῦ δὲ Δελφῖνος ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Τοξότου μοίρας κ΄ μέσης ἕως Τοξότου δ΄ καὶ κ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Χηλῶν η΄ μέσης ἕως Χηλῶν ιγ΄. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες ἀνατέλλουσιν οἱ ἡγούμενοι τῶν ἐν τῷ ῥόμβῳ τεσσάρων, ἔσχατος δὲ τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ ὁ νοτιώτερος. Μεσουρανεῖ δὲ 〈ἀστὴρ〉 πρῶτος μὲν ὁ ἀριστερὸς ποὺς τῆς Παρθένου, ἔσχατος δὲ τοῦ Κενταύρου ὁ βορειότατος τῶν ἐν τῷ θύρσῳ, καὶ τῆς Παρθένου ὁ ἀπʼ ἄρκτου κείμενος τοῦ δεξιοῦ γόνατος καὶ τοῦ ποδός, ὡς ἡμιπήχιον προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Δελφὶς ἐν τετάρτῳ μέρει μιᾶς ὥρας.
2.5.15Perseus doğarken zodyak Oğlak'ın 25. derecesinden Koç'un 14. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Akrep'in 16. derecesinin ortasından Oğlak'ın 8. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldız orağındaki bulutumsu yıldız, son doğanlar da sol ayağında, Ülker'in üstünde duranlardır.
Gök ortasına ilk gelenler, Sunak'ın ortasındaki parlak yıldız ile Diz Çöken'in sağ omzunun önünde, kolunda duran yıldızdır; son gelenler de Oğlak'ın dizlerindekilerin daha kuzeyde olanı ile Kuş'un sağ kanadındakilerin daha kuzeyde olanıdır; bu sonuncusu meridyenin yarım arşın kadar önündedir.
Perseus üç buçuk saat ile bir saatin üçte birinde doğar.
Τοῦ δὲ Περσέως ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Αἰγόκερω ε΄ καὶ κ΄ μοίρας ἕως Κριοῦ ιδ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Σκορπίου ιϛ΄ μέσης ἕως Αἰγόκερω η΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ ἀνατέλλει ὁ ἐν τῇ ἅρπῃ νεφελοειδής, ἔσχατοι δὲ οἱ ὑπὲρ τὴν Πλειάδα ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδὶ κείμενοι. Μεσουρανεῖ δὲ ἀστὴρ πρῶτος μὲν ὁ ἐν μέσῳ τῷ Θυμιατηρίῳ λαμπρός, καὶ τοῦ Ἐνγόνασιν ὁ προηγούμενος τοῦ δεξιοῦ ὤμου ἐν τῷ βραχίονι, ἔσχατος δὲ τοῦ Αἰγόκερω ὁ βορειότερος τῶν ἐν τοῖς γονατίοις, καὶ τοῦ Ὄρνιθος ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῇ δεξιᾷ πτέρυγι, ὡς ἡμιπήχιον προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Περσεὺς ἐν ὥραις τρισὶ καὶ ἡμίσει καὶ τρίτῳ μέρει ὥρας.
2.5.16Arabacı doğarken zodyak Balıklar'ın 11. derecesinin ortasından Boğa'nın 16. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte doğar; Yay'ın 20. derecesinden Oğlak'ın 29. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk doğan yıldızlar başındakiler, son doğanı da sağ ayağındakidir.
Gök ortasına ilk gelenler, Yay'ın pelerinindekilerin önde gideni, sırtındakilerin ortadakisi ve Yılancı'nın tuttuğu Yılan'ın kuyruğunun ucundan sayıldığında ikinci yıldızdır. Gök ortasına en son gelenler de At'ın burnundaki parlak yıldız, Kuş'un sol ayağındakilerin arkadan geleni ve Kepheus'un sağ omzunun önünde giden iki belirgin yıldızın daha güneyde olanıdır.
Arabacı üç saatte doğar.
Τοῦ δὲ Ἡνιόχου ἀνατέλλοντος συνανατέλλει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Ἰχθύων μοίρας ια΄ μέσης ἕως Ταύρου ις΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Τοξότου κ΄ μοίρας ἕως Αἰγόκερω θ΄ καὶ κ΄. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες ἀνατέλλουσιν οἱ ἐν τῇ κεφαλῇ, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῷ δεξιῷ ποδί. Μεσουρανεῖ δὲ πρῶτος μὲν ἀστὴρ τοῦ Τοξότου ὁ ἡγούμενος τῶν ἐν τῇ ἐφαπτίδι καὶ ὁ μέσος τῶν ἐν τῷ νώτῳ, καὶ τοῦ Ὄφεως, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, ὁ δεύτερος ἀπʼ ἄκρας τῆς οὐρᾶς ἀριθμούμενος· ἔσχατος δὲ μεσουρανεῖ ὁ ἐν τῷ ῥύγχει τοῦ Ἵππου λαμπρός, καὶ τοῦ Ὄρνιθος ὁ ἑπόμενος 〈τῶν〉 ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδί, καὶ τοῦ Κηφέως ὁ νοτιώτερος τῶν προηγουμένων τοῦ δεξιοῦ ὤμου δύο ἐκφανῶν. Ἀνατέλλει δὲ ὁ Ἡνίοχος ἐν ὥραις τρισί.
2.6.1a6. Bölüm
Zodyak çemberinin kuzeyindeki takımyıldızların doğuşlarında, yukarıda söylenen gök eğikliğinde olup bitenler bunlardır; batışlarında olup bitenler ise şöyledir.
Περὶ μὲν οὖν τὰς ἀνατολὰς τῶν βορειοτέρων ἄστρων τοῦ ζῳδιακοῦ κύκλου ταῦτα συμβαίνει ἐν τῇ προειρημένῃ τοῦ κόσμου ἐγκλίσει, περὶ δὲ τὰς καταδύσεις τὰ τοιαῦτα.
2.6.1bÇoban batarken zodyak Akrep'in 6. derecesinden Oğlak'ın 19. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; Oğlak'ın 22. derecesinden Koç'un 4. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız sol ayağındakilerin en güneydekisi, son batanı da çoban değneğindekilerin en kuzeydekisidir.
Öbür sabit yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Kuş'un kuyruğunun ortasındaki parlak yıldız ile Oğlak'ın kuyruğundakilerin güneyinde, yanı başında duranların önde gidenidir; son gelenler de Perseus'un orağındaki bulutumsu yıldız, Koç'un başındaki üç yıldızın arkadan geleni ve İplerin Bağı'dır.
Çoban dört ekinoks saati ile bir saatin üçte ikisinde batar.
Τοῦ Βοώτου δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Σκορπίου μοίρας Ϛ΄ ἕως Αἰγόκερω μοίρας ιθ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Αἰγόκερω μοίρας β΄ καὶ κ΄ ἕως Κριοῦ δ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ νοτιώτατος τῶν ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδί, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότατος τῶν ἐν τῷ κολλορόβῳ. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀπλανῶν πρῶτος μὲν τοῦ Ὄρνιθος ὁ ἐν μέσῃ τῇ οὐρᾷ λαμπρός, καὶ τοῦ Αἰγόκερω ὁ ἡγούμενος τῶν ἀπὸ νότου παρακειμένων τοῖς ἐν τῇ οὐρᾷ, ἔσχατος δὲ τοῦ Περσέως ὁ ἐν τῇ ἅρπῃ νεφελοειδής, καὶ τοῦ Κριοῦ ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τριῶν, καὶ ὁ Σύνδεσμος τῶν λίνων. Δύνει δὲ ὁ Βοώτης ἐν ὥραις ἰσημεριναῖς τέσσαρσι καὶ δυσὶ μέρεσιν ὥρας.
2.6.2Taç batarken zodyak Yay'ın 23. derecesinden Oğlak'ın 4. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; Balıklar'ın başından Balıklar'ın 14. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız Taç'taki yıldızların en parlağı, son batanı da arkadaki yayın en sonundaki, daha sönük yıldızdır.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, güneydeki Balık'ın kuyruğunun ucundaki parlak yıldız ile onun güneyinde duran paralelkenarın önde giden yıldızlarıdır; son gelenler de Kassiepeia'nın gövdesinin ortasındaki yıldız ile Andromeda'nın sol elindeki yıldızdır.
Taç yaklaşık bir saatte batar.
Τοῦ δὲ Στεφάνου δύνοντος συγκαταδύνει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Τοξότου μοίρας γ΄ καὶ κ΄ ἕως Αἰγόκερω δ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῶν Ἰχθύων ἕως Ἰχθύων μοίρας ιδ΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ λαμπρότατος τῶν ἐν τῷ Στεφάνῳ, ἔσχατος δὲ ὁ ἀμαυρότερος καὶ ἔσχατος ὢν τῆς ἑπομένης περιφερείας. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτος μὲν τῶν Ἰχθύων τοῦ νοτιωτέρου ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ λαμπρός, καὶ τοῦ πρὸς νότον αὐτοῦ κειμένου παραλληλογράμμου οἱ ἡγούμενοι, ἔσχατοι δὲ ὅ τε ἐν μέσῳ τῷ σώματι τῆς Κασσιεπείας, καὶ ὁ ἐν τῇ ἀριστερᾷ χειρὶ τῆς Ἀνδρομέδας. Δύνει δὲ ὁ Στέφανος ἐν ὥρᾳ μιᾷ ὡς ἔγγιστα.
2.6.3Diz Çöken batarken zodyak Yay'ın 14. derecesinden Kova'nın 16. derecesine kadar onunla birlikte batar; Kova'nın 23. derecesinden Boğa'nın 8. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız sağ elinin ucundaki, son batanı da sol ayağındakidir.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Kova'daki suyun dördüncü kıvrımındaki yıldızların arkadan geleni, At'ın gövdesinde art arda duran yıldızların daha kuzeyde olanı ve Kepheus'un sol omzudur; Kepheus'unki meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır. Gök ortasına en son gelenler de Deniz Canavarı'ndaki dörtgenin arkadan gelen parlak yıldızlarının daha güneyde olanı ile onun güneyinde duran, adı olmayan parlak yıldızdır.
Diz Çöken yaklaşık dört saat ile bir saatin beşte üçünde batar.
Τοῦ δὲ Ἐνγόνασι δύνοντος συγκαταδύνει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Τοξότου μοίρας ιδ΄ ἕως Ὑδροχόου μοίρας ιϚ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ [τοῦ] Ὑδροχόου μοίρας γ΄ καὶ κ΄ ἕως Ταύρου μοίρας η΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ δεξιᾷ χειρί, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδί. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων 〈πρῶτος μὲν〉 τοῦ [μὲν] ἐν τῷ Ὑδροχόῳ ὕδατος ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ τετάρτῃ συστροφῇ, τοῦ δὲ Ἵππου ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῷ σώματι συνεχῶν, τοῦ δὲ Κηφέως ὁ ἀριστερὸς ὦμος, 〈ὡς〉 ἡμιπήχιον ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ· ἔσχατος δὲ μεσουρανεῖ τοῦ ἐν τῷ Κήτει τετραπλεύρου ὁ νοτιώτερος τῶν ἑπομένων λαμπρῶν, καὶ ὁ πρὸς μεσημβρίαν κείμενος 〈αὐτοῦ〉 ἀκατονόμαστος 〈καὶ〉 λαμπρός. Δύνει δὲ ὁ Ἐνγόνασιν ἐν ὥραις τέσσαρσι καὶ τρισὶ πεμπτημορίοις ὡς ἔγγιστα.
2.6.4Yılancı batarken zodyak Akrep'in 11. derecesinden Oğlak'ın 2. derecesine kadar onunla birlikte batar; Oğlak'ın 25. derecesinden Balıklar'ın 11. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız sol ayağındaki, son batanı da başındakidir.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Oğlak'ın kuyruğundakilerin arkadan geleni ile Kuş'un sol kanadındakilerin en güneydekisidir; son gelenler de Kassiepeia'nın başındaki yıldız ile tahtındaki küçük yıldız, Andromeda'nın göğsündekilerin en kuzeydekisi ve Deniz Canavarı'nın kuyruğundakilerin daha güneyde olanıdır; bu sonuncusu meridyenin biraz gerisinde kalır.
Yılancı yaklaşık üç saatte batar.
Τοῦ δὲ Ὀφιούχου δύνοντος συγκαταδύνει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Σκορπίου μοίρας ια΄ ἕως Αἰγόκερω μοίρας β΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Αἰγόκερω ε΄ καὶ κ΄ ἕως Ἰχθύων ια΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ ποθί, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτος μὲν τοῦ Αἰγόκερω ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ, καὶ τοῦ Ὄρνιθος ὁ νοτιώτατος τῶν ἐν τῇ ἀριστερᾷ πτέρυγι, ἔσχατος δὲ τῆς Κασσιεπείας ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ καὶ ὁ ἐν τῷ δίφρῳ μικρός, καὶ τῆς Ἀνδρομέδας ὁ βορειότατος τῶν ἐν τῷ στήθει, καὶ τοῦ Κήτους ὁ νοτιώτερος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Δύνει δὲ ὁ Ὀφιοῦχος ἐν ὥραις τρισὶν ὡς ἔγγιστα.
2.6.5Yılancı'nın tuttuğu Yılan batarken zodyak Akrep'in 26. derecesinin ortasından Oğlak'ın 9. derecesine kadar onunla birlikte batar; Kova'nın 8. derecesinden Balıklar'ın 20. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldızlar gövdesindekilerdir; bunlar Yılancı'nın sol eline de ortaktır. Son batanı da kuyruğunun ucundakidir.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Kepheus'un sağ ayağındaki yıldız ile Kova'nın testisinin ortasındaki yıldızdır; son gelenler de kuzeydeki Balık'ın kuyruğundakilerin daha güneyde olanı ile Kassiepeia'nın dizindeki yıldızdır.
Yılan yaklaşık üç saatte batar.
Ὅταν δὲ ὁ Ὄφις δύνῃ, ὃν ἔχει ὁ Ὀφιοῦχος, συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Σκορπίου μοίρας Ϛ΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Αἰγόκερω μοίρας θ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Ὑδροχόου μοίρας η΄ ἕως Ἰχθύων κ΄ μέσης. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες δύνουσιν οἱ ἐν τῷ σώματι, κοινοὶ ὄντες καὶ τῆς ἀριστερᾶς χειρὸς τοῦ Ὀφιούχου, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτος μὲν ὁ ἐν τῷ δεξιῷ ποδὶ τοῦ Κηφέως, καὶ ὁ ἐν μέσῃ τῇ κάλπιδι τοῦ Ὑδροχόου, ἔσχατος δὲ τοῦ τε βορειοτέρου Ἰχθύος ὁ νοτιώτερος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ, καὶ τῆς Κασσιεπείας ὁ ἐν τῷ γόνατι. Δύνει δὲ ὁ Ὄφις ἐν ὥραις τρισὶν ὡς ἔγγιστα.
2.6.6Lir batarken zodyak Kova'nın 4. derecesinden Kova'nın 12. derecesine kadar onunla birlikte batar; Koç'un 23. derecesinin ortasından Boğa'nın 3. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız kolundaki iki parlak yıldızın önde gideni, son batanı da parlak yıldızın kuzeyinde, yanı başında duranıdır.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelen, Koç'un kuyruğundakilerin ortadakisidir. Son gelenler şunlardır: Ülker'in sivri ucu ile Boğa'nın sol alnındaki Hyadlar arasında duran yıldızların daha kuzeyde ve daha belirgin olanı (meridyenin bir arşının üçte ikisi kadar gerisinde kalır); Orion'dan çıkan Irmak'ın büyük yayında kuzeyden ikinci gelen parlak yıldız (meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır); bir de Boğa'nın kesik yeri ile kürek kemiğindeki yıldız arasında duran yıldız (meridyenin bir arşının üçte ikisi kadar önündedir).
Lir bir saatin üçte ikisinde batar.
Τῆς δὲ Λύρας δυνούσης συγκαταδύνει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Ὑδροχόου μοίρας δ΄ ἕως Ὑδροχόου μοίρας ιβ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Κριοῦ γ΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Ταύρου γ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἡγούμενος τῶν ἐν τῷ ζυγώματι 〈δύο〉 λαμπρῶν, ἔσχατος δʼ ὁ ἀπʼ ἄρκτων παρακείμενος τῷ λαμπρῷ. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων 〈ἀστέρων〉 πρῶτος μὲν ὁ μέσος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ τοῦ Κριοῦ, ἔσχατος δὲ τῶν μεταξὺ τοῦ τε ὀξυτάτου τῆς Πλειάδος καὶ τῶν Ὑάδων τῶν ἐπὶ τοῦ ἀριστεροῦ μετώπου 〈τοῦ Ταύρου〉 ὁ βορειότερος [αὐτῶν] καὶ ἐκφανέστερος, ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ ὡς δύο μέρη πήχεος, καὶ τῆς μεγάλης περιφερείας τοῦ ἀπὸ τοῦ Ὠρίωνος Ποταμοῦ ὁ δεύτερος τῶν ἀπʼ ἄρκτου καὶ λαμπρός, ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ ὡς ἡμιπήχιον, καὶ ὁ μεταξὺ τῆς τε ἀποτομῆς τοῦ Ταύρου καὶ τοῦ ἐν τῇ ὠμοπλάτῃ, προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ ὡς δύο μέρη πήχεως. Δύνει δὲ ἡ Λύρα ἐν δυσὶ μέρεσιν ὥρας.
2.6.7Kuş batarken zodyak Kova'nın 5. derecesinin ortasından Balıklar'ın 14. derecesine kadar onunla birlikte batar; Koç'un 24. derecesinin ortasından İkizler'in 12. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız gagasındaki, son batanı da sağ kanadının ucundakilerin daha kuzeyde olanıdır.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Perseus'un sağ uyluğundaki parlak yıldız ile Koç'un kuyruğundakilerin arkadan gelenidir; son gelenler de İkizler'in ayaklarındakilerin batıdan üçüncüsü ile dizlerindeki üç yıldızın önde gidenidir; bu ikisi meridyenin yarım arşın kadar önündedir.
Kuş üç saat ile bir saatin altıda birinde batar.
Τοῦ δὲ Ὄρνιθος δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Ὑδροχόου μοίρας ε΄ μέσης ἕως Ἰχθύων μοίρας ιδ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Κριοῦ μοίρας δ΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Διδύμων ιβ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν τῷ ῥύγχει, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότερος τῶν ἐν ἄκρᾳ τῇ δεξιᾷ πτέρυγι. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτοι μὲν τοῦ Περσέως ὁ ἐν τῷ δεξιῷ μηρῷ λαμπρός, καὶ τοῦ Κριοῦ ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ, ἔσχατοι δὲ τῶν Διδύμων ὅ τε τρίτος ἀπὸ δύσεως τῶν ἐν τοῖς ποσὶ καὶ ὁ ἡγούμενος τῶν ἐν τοῖς γόνασι τριῶν, προηγούμενοι τοῦ μεσημβρινοῦ ὡς ἡμιπήχιον. Δύνει δὲ ὁ Ὄρνις ἐν ὥραις τρισὶ καὶ ἕκτῳ μέρει.
2.6.8Kepheus'un yalnız başının çevresindeki kısımları batar. Zodyak Koç'un 8. derecesinin ortasından Koç'un 14. derecesine kadar onunla birlikte batar; Yengeç'in 9. derecesinden Yengeç'in 14. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız başındaki üç yıldızın daha güneyde olanı, son batanı da en kuzeydekidir.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Yengeç'te Bulutçuk'un doğusunda duranların daha güneyde olanı (meridyenin biraz gerisinde kalır) ile Argo'nun pruva süsündeki parlak yıldızdır. Son gelenler de şunlardır: Ayı'nın ön dizlerindeki parlak yıldız (meridyenin biraz gerisinde kalır), Yengeç'in güney kıskacı çevresindeki üç yıldızın ortadakisi, Su Yılanı'nın boynunun çıktığı yerdeki yıldız ve Argo'nun bordasının ortasındaki parlak yıldız (meridyenin biraz gerisinde kalır).
Kepheus bir saatin üçte birinde batar.
Τοῦ δὲ Κηφέως δύνει τὰ περὶ τὴν κεφαλὴν μέρη μόνον. καὶ συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Κριοῦ μοίρας η΄ μέσης ἕως Κριοῦ ιδ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Καρκίνου μοίρας θ΄ ἕως Καρκίνου μοίρας ιδ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει 〈ὁ νοτιώτερος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τριῶν, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότερος αὐτῶν〉. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτοι μὲν τοῦ τε Καρκίνου ὁ νοτιώτερος τῶν ἀπʼ ἀνατολῆς περὶ τὸ Νεφέλιον κειμένων, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ τῆς Ἀργοῦς ὁ ἐν τῷ ἀκροστολίῳ λαμπρός, ἔσχατοι δὲ τῆς τε Ἄρκτου ὁ ἐν τοῖς ἐμπροσθίοις γόνασι λαμπρός, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ τοῦ Καρκίνου ὁ μέσος τῶν τριῶν τῶν περὶ τὴν νοτίαν χηλήν, καὶ τοῦ Ὕδρου ὁ ἐπὶ τῆς ἐκφύσεως τοῦ τραχήλου, καὶ τῆς Ἀργοῦς ὁ ἐν μέσῳ τῷ τοίχῳ λαμπρός, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. 〈Δύνει δὲ ὁ Κηφεὺς ἐν τρίτῳ μέρει ὥρας.〉
2.6.9Kassiepeia batarken zodyak Koç'un 21. derecesinden Boğa'nın 24. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; Yengeç'in 24. derecesinin ortasından Başak'ın 5. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız başındaki, son batanı da ayaklarındakidir.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Aslan'ın ön ayağı ile başındakilerden arkadan gelenlerin daha kuzeyde olanı ve Su Yılanı'nın en parlak yıldızıdır; son gelenler de Ejderha'nın kuyruktan sayıldığında ikinci parlak yıldızı ile Karga'nın gagasındaki ve başındaki yıldızlardır.
Kassiepeia iki saat ile bir saatin üçte ikisinde batar.
Τῆς δὲ Κασσιεπείας δυνούσης συγκαταδύνει μὲν αὐτῇ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Κριοῦ μοίρας α΄ καὶ κ΄ ἕως Ταύρου δ΄ καὶ κ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Καρκίνου μοίρας δ΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Παρθένου ε΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τοῖς ποσί. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτοι μὲν τοῦ Λέοντος ὅ τε ἐμπρόσθιος ποὺς καὶ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ ὁ βορειότερος τῶν ἑπομένων, καὶ τοῦ Ὕδρου ὁ λαμπρότατος, ἔσχατοι δὲ τοῦ τε Δράκοντος ὁ δεύτερος τῶν ἀπὸ τῆς οὐρᾶς λαμπρῶν, καὶ τοῦ Κόρακος ὅ τε ἐν τῷ ῥύγχει καὶ ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ. Δύνει δὲ ἡ Κασσιέπεια ἐν ὥραις δυσὶ καὶ δυσὶ μέρεσιν ὥρας.
2.6.10Andromeda batarken zodyak Balıklar'ın 22. derecesinin ortasından Koç'un 28. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; İkizler'in 21. derecesinin ortasından Aslan'ın 2. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız başındaki, son batanı da sağ ayağındakilerin daha kuzeyde olanıdır.
Öbür yıldızlardan, batışın başında gök ortasında bulunanlar Büyük Ayı'nın burnundaki yıldız, önde giden İkiz'in başındaki yıldız ve Köpek'in başındakilerin en kuzeydekisidir. En son gök ortasına gelenler de Ejderha'nın kuyruğunun ucundaki yıldız, Aslan'ın boynunda bir doğru üzerinde duran üç yıldızın ortadakisi ve Su Yılanı'nda parlak yıldızdan sonra doğuya doğru sıralanan dört yıldızın üçüncüsüdür.
Andromeda yaklaşık üç saatte batar.
Τῆς δὲ Ἀνδρομέδας δυνούσης συγκαταδύνει μὲν αὐτῇ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Ἰχθύων β΄ καὶ κ΄ μοίρας μέσης ἕως Κριοῦ η΄ καὶ κ΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Διδύμων α΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Λέοντος β΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῷ δεξιῷ ποδί. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἐν ἀρχῇ μὲν ὅ τε ἐν τῷ ῥύγχει τῆς Μεγάλης Ἄρκτου, καὶ ὁ ἐν τῇ κεφαλῇ τοῦ ἡγουμένου Διδύμου, καὶ τοῦ Κυνὸς ὁ βορειότατος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ· ἔσχατον δὲ μεσουρανοῦσι τοῦ τε Δράκοντος ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ, καὶ ὁ μέσος τῶν ἐν τῷ τραχήλῳ τοῦ Λέοντος τριῶν ἐπ᾿ εὐθείας, καὶ τοῦ Ὕδρου ὁ τρίτος τῶν μετὰ τὸν λαμπρὸν πρὸς ἀνατολὰς τεσσάρων. Δύνει δὲ ἡ Ἀνδρομέδα ἐν ὥραις τρισὶν ὡς ἔγγιστα.
2.6.11At batarken zodyak Kova'nın 13. derecesinin ortasından Balıklar'ın 13. derecesine kadar onunla birlikte batar; Boğa'nın 4. derecesinin ortasından İkizler'in 11. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız ağzındaki parlak yıldız, son batanı da belindeki parlak yıldızdır.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Ülker'in sivri ucu ile Boğa'nın sol alnındaki Hyadlar arasında duran yıldızların daha kuzeyde olanı ile Boğa'nın kürek kemiğindeki yıldızdır; bu sonuncusu meridyenin biraz gerisinde kalır. En son gök ortasına gelenler de İkizler'in batıdan üçüncü ayağı ile dizlerindeki üç yıldızın önde gidenidir.
At iki buçuk saatte batar.
Τοῦ δὲ Ἵππου δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Ὑδροχόου μοίρας ιγ΄ μέσης ἕως Ἰχθύων μοίρας ιγ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Ταύρου δ΄ μέσης ἕως Διδύμων ια΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ λαμπρός, ἔσχατος δὲ ὁ ἐπὶ τῆς ὀσφύος λαμπρός. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων 〈ἀστέρων〉 πρῶτοι μὲν ὅ τε βορειότερος τῶν μεταξὺ τοῦ ὀξέος τῆς Πλειάδος καὶ τῶν Ὑάδων τῶν ἐν τῷ ἀριστερῷ μετώπῳ 〈τοῦ Ταύρου〉, καὶ τοῦ Ταύρου ὁ ἐν τῇ ὠμοπλάτῃ, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ· ἔσχατοι δὲ μεσουρανοῦσι τῶν Διδύμων ὅ τε τρίτος ἀπὸ δύσεως ποὺς καὶ ὁ ἡγούμενος τῶν ἐν τοῖς γόνασι τριῶν. Δύνει δὲ ὁ Ἵππος ἐν ὥραις δυσὶ καὶ ἡμιωρίῳ.
2.6.12Ok batarken zodyak Oğlak'ın 27. derecesinin ortasından Kova'nın 2. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; Koç'un 14. derecesinden Koç'un 20. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldızlar gezindekiler, son batanı da ucundakidir.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler şunlardır: Perseus'un sağ omzundaki yıldız; Koç'un kuyruğunun üstünde bir doğru üzerinde duran, adı olmayan üç yıldızın daha kuzeyde olanı ile sırtındaki yıldız (meridyenin yarım arşın kadar önündedir); Deniz Canavarı'nın güney çenesindeki üç parlak yıldızın önde gideni. En son gök ortasına gelenler de Perseus'un gövdesinin ortasındaki parlak yıldız (meridyenin biraz önündedir) ile Deniz Canavarı'nın güney çenesindekilerin arkadan gelenidir (meridyenin biraz gerisinde kalır).
Ok bir saatin üçte birinde batar.
Τοῦ δὲ Ὀϊστοῦ δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Αἰγόκερω μοίρας ζ΄ καὶ κ΄ μέσης ἕως Ὑδροχόου μοίρας β΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Κριοῦ μοίρας ιδ΄ ἕως Κριοῦ μοίρας κ΄ μέσης. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες δύνουσιν οἱ ἐν τῇ γλυφίδι, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῇ ἀκίδι. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτοι μὲν τοῦ Περσέως ὁ ἐν τῷ δεξιῷ ὤμῳ, καὶ τοῦ Κριοῦ ὁ βορειότερος τῶν ὑπὲρ τὴν οὐρὰν τριῶν ἐπʼ εὐθείας ἀκατονομάστων, καὶ ὁ ἐν τῷ νώτῳ αὐτοῦ, προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ ὡς ἡμιπήχιον, καὶ τοῦ Κήτους ὁ ἡγούμενος τῶν ἐν τῇ νοτίᾳ σιαγόνι τριῶν λαμπρῶν· ἔσχατοι δὲ μεσουρανοῦσι τοῦ Περσέως ὁ ἐν μέσῳ τῷ σώματι λαμπρός, μικρὸν προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ τοῦ Κήτους ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ νοτίᾳ σιαγόνι, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ. Δύνει δὲ ὁ Ὀϊστὸς ἐν τρίτῳ μέρει ὥρας.
2.6.13Kartal batarken zodyak Oğlak'ın 17. derecesinin ortasından Oğlak'ın 23. derecesine kadar onunla birlikte batar; Koç'un 2. derecesinden Koç'un 8. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldızlar kanatlarındaki iki küçük yıldız, son batanı da gövdesindeki üç parlak yıldızın daha kuzeyde olanıdır.
Öbür yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Andromeda'nın sol ayağındaki yıldız, Koç'un başındakilerin ortadakisi ve Deniz Canavarı'nın dörtgenindeki arkadan gelen yıldızların daha güneyde olanıdır. Son gelenler de Üçgen'in tabanındakilerin arkadan geleni (meridyenin yarım arşın kadar önündedir) ile Deniz Canavarı'nın kuzey çenesindekilerin önde gidenidir.
Kartal bir saatin üçte birinde batar.
Τοῦ δὲ Ἀετοῦ δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Αἰγόκερω μοίρας ιζ΄ μέσης ἕως Αἰγόκερω γ΄ καὶ κ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Κριοῦ μοίρας β΄ ἕως Κριοῦ μοίρας η΄. καὶ πρῶτοι μὲν ἀστέρες δύνουσιν οἱ ἐν ταῖς πτέρυξι δύο μικροί, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῷ σώματι τριῶν λαμπρῶν. Μεσουρανεῖ δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων πρῶτος μὲν τῆς Ἀνδρομέδας ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδί, καὶ τοῦ Κριοῦ ὁ μέσος τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ, καὶ τοῦ Κήτους ὁ νοτιώτερος τῶν ἑπομένων ἐν τῷ τετραπλεύρῳ, ἔσχατος δὲ τοῦ Τριγώνου ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ βάσει, προηγούμενος 〈τοῦ μεσημβρινοῦ ὡς ἡμιπήχιον, καὶ τοῦ Κήτους ὁ προηγούμενος〉 τῶν ἐν τῇ βορείᾳ σιαγόνι. Δύνει δὲ ὁ Ἀετὸς ἐν τρίτῳ μέρει ὥρας.
2.6.14Yunus batarken zodyak Kova'nın 2. derecesinden Kova'nın 8. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; Koç'un 20. derecesinin ortasından Koç'un 29. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız kuyruğundakilerin önde gideni, son batanı da eşkenar dörtgenin arkadaki kenarında bulunanların daha kuzeyde olanıdır.
Geri kalan yıldızlardan gök ortasına ilk gelenler, Perseus'un gövdesinin ortasındaki parlak yıldız (meridyenin biraz önündedir) ile Deniz Canavarı'nın güney çenesindekilerin arkadan geleni (meridyenin biraz gerisinde kalır); son gelenler de Perseus'un sol dizindeki yıldız ile Ülker'in önde giden kenarının kuzey kısmıdır.
Yunus yarım saatte batar.
Τοῦ δὲ Δελφῖνος δύνοντος συγκαταδύνει μὲν ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ [τοῦ] Ὑδροχόου μοίρας β΄ ἕως Ὑδροχόου μοίρας η΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Κριοῦ κ΄ μέσης ἕως Κριοῦ θ΄ καὶ κ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἡγούμενος τῶν ἐν τῇ οὐρᾷ, ἔσχατος δὲ ὁ βορειότερος τῶν ἐν τῇ ἑπομένῃ πλευρᾷ τοῦ ῥόμβου. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν λοιπῶν ἀστέρων πρῶτοι μὲν ὅ τε ἐν μέσῳ τῷ σώματι τοῦ Περσέως λαμπρός, μικρὸν προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ ὁ ἑπόμενος τῶν ἐν τῇ νοτίᾳ σιαγόνι τοῦ Κήτους, μικρὸν ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, ἔσχατοι δὲ ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ γόνατι τοῦ Περσέως, καὶ τῆς Πλειάδος τὸ βορειότερον μέρος τῆς ἡγουμένης πλευρᾶς. Δύνει δὲ ὁ Δελφὶς ἐν ἡμιωρίῳ.
2.6.15Perseus batarken zodyak Boğa'nın 2. derecesinden Boğa'nın 29. derecesine kadar onunla birlikte batar; Aslan'ın 6. derecesinin ortasından Başak'ın 10. derecesinin ortasına kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız, Gorgo başındaki yıldızlardan önde gidenlerin daha kuzeyde olanı, son batanı da sağ dizindekidir.
Öbür yıldızlardan, batışın başında gök ortasında bulunanlar Aslan'ın karnındaki yıldız (meridyenin yarım arşın kadar gerisinde kalır), Su Yılanı'nda parlak yıldızdan sonra doğuya doğru sıralanan dört yıldızın dördüncüsü (meridyenin yarım arşın kadar önündedir) ve Argo'nun omurgasındaki yıldızların sonuncusudur. En son gök ortasına gelenler de Karga'nın kuyruğundaki ve ayaklarındaki yıldızlardır.
Perseus iki saat ile bir saatin üçte birinde batar.
Τοῦ δὲ Περσέως δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Ταύρου μοίρας β΄ ἕως Ταύρου μοίρας θ΄ καὶ κ΄· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Λέοντος Ϛ΄ μέσης ἕως Παρθένου ι΄ μέσης. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει τῶν ἐν τῷ γοργονίῳ ὁ βορειότερος τῶν ἡγουμένων, ἔσχατος δὲ ὁ ἐν τῷ δεξιῷ γόνατι. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἐν ἀρχῇ μὲν ὅ τε ἐν τῇ γαστρὶ τοῦ Λέοντος, ὡς ἡμιπήχιον ὑπολειπόμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ τοῦ Ὕδρου ὁ τέταρτος τῶν μετὰ τὸν λαμπρὸν 〈πρὸς ἀνατολὰς τεσσάρων〉, ὡς ἡμιπήχιον προηγούμενος τοῦ μεσημβρινοῦ, καὶ τῆς Αργοῦς ὁ ἔσχατος τῶν ἐν τῇ τρόπει· ἔσχατον δὲ μεσουρανοῦσι ὅ τε ἐν τῇ οὐρᾷ τοῦ Κόρακος καὶ ὁ ἐν τοῖς ποσὶν αὐτοῦ. Δύνει δὲ ὁ Περσεὺς ἐν ὥραις δυσὶ καὶ τρίτῳ μέρει.
2.6.16Arabacı batarken zodyak Boğa'nın 23. derecesinden Yengeç'in 2. derecesinin ortasına kadar onunla birlikte batar; Başak'ın 2. derecesinden Kıskaçlar'ın 22. derecesine kadarki kısım ise gök ortasındadır. İlk batan yıldız sol ayağındaki, son batanlar da başındakilerdir.
Öbür yıldızlardan, batışın başında gök ortasında bulunanlar Ejderha'nın kuyruğunun ucundaki yıldız ile Taç'ın en kuzeydeki yıldızıdır; en son gök ortasına gelen de Kıskaçlar'da güney kıskacın ortasındaki yıldızdır.
Arabacı üç saatten biraz fazla bir sürede batar.
Τοῦ δὲ Ἡνιόχου δύνοντος συγκαταδύνει μὲν αὐτῷ ὁ ζῳδιακὸς ἀπὸ Ταύρου μοίρας γ΄ καὶ κ΄ ἕως Καρκίνου β΄ μέσης· μεσουρανεῖ δὲ ἀπὸ Παρθένου β΄ ἕως Χηλῶν β΄ καὶ κ΄. καὶ πρῶτος μὲν ἀστὴρ δύνει ὁ ἐν τῷ ἀριστερῷ ποδί, ἔσχατοι δὲ οἱ ἐν τῇ κεφαλῇ. Μεσουρανοῦσι δὲ τῶν ἄλλων ἀστέρων ἐν ἀρχῇ μὲν τοῦ Δράκοντος ὁ ἐν ἄκρᾳ τῇ οὐρᾷ καὶ τοῦ Στεφάνου ὁ βορειότατος, ἔσχατον δὲ 〈τῶν Χηλῶν〉 ὁ ἐν μέσῃ τῇ νοτίᾳ χηλῇ. Δύνει δὲ ὁ Ἡνίοχος μικρῷ πλεῖον ἢ ἐν ὥραις τρισίν.
2.6.17Zodyağın kuzeyindeki bütün takımyıldızlardan böylece söz ettik; eserin bölümleri arasındaki dengeyi gözeterek geri kalanları bir sonraki kitapta ele alacağız.
Εἰρηκότες δὴ περὶ πάντων τῶν βορειοτέρων τοῦ ζῳδιακοῦ ἄστρων περὶ τῶν λοιπῶν ἐν τῷ ἐχομένῳ ἀποδώσομεν, στοχαζόμενοι τῆς συμμετρίας τοῦ συντάγματος.