İçeriğe geç
Epikuros'un Kayıp Kitaplarının Kalıntıları

Epikuros · Epikuros'un Kayıp Kitaplarının Kalıntıları

Fragman ve Tanıklıklara Ekler (Spicilegium)

u25804Tanıklıklara eklenecekler

Diogenes Laertios X 31: (Epikuros) bunu Herodotos'a yazdığı Özet'te de söyler (bkz. s. 10).

Plutarkhos, Pythia Artık Neden Şiirle Kehanette Bulunmuyor 11 (399e): Başka birinin şöyle demesine ne engel olur, Boethos: Sizin Temel Öğretiler'inizi Epikuros yazmamıştır; harfler rastlantıyla, kendiliğinden birbirine denk gelmiş ve kitap böyle tamamlanmıştır?

İskenderiyeli Klemens'in Pedagog'u üzerine bir şerh (II 10): Bu Epikuros, Temel Öğretiler ya da Epikuros'un Sözleri başlıklı eserinde bunları ve bunlara benzer başka şeyleri söyler.

u25804

ἀλλ’ ἡδέως τε βεβιωκέναι καὶ βρυάζειν καὶ καθυμνεῖν τὸν αὑτῶν βίον ἐκκραυγάζοντες λέγουσι. (Plut. non posse suav. 16 p. 1098b) — ἀλλὰ δυνάμεθα μέν, οὐ βουλόμεθα δέ, καθάπερ ἔλεγέ τις περὶ ἐμοῦ τάχα μωκώμενος, καί πως ἔφη· „μῶν ὑπαρκτόν ἐσ[τ]ιν ὅ φησιν Ἐπίκουρος ἀδιανόητον εἶναι τὸ τἀγαθὰ καὶ … τὰ βλε[πόμενα …“ (Philod. VH² I 158) — καὶ ἔτι παρὰ Ἐπίκουρον τὸ ἀμῶς γέ πως, σημαῖνον κατά τινα τρόπον, ἀπὸ ὀξυτόνου τοῦ ἀμός. (Apoll. Dysc. de adv. p. 566, 8 Bekk.) — λέγει δὲ καὶ ἐν τῇ Πρὸς Ἡρόδοτον ἐπιτομῇ. (Diog. Laert. X 31) — ἐπεὶ τί κωλύει εἰπεῖν ἕτερον, ὡς οὐκ ἔγραψε τὰς Κυρίας ὑμῖν Ἐπίκουρος, ὦ Βόηθε, δόξας, ἀλλ’ ἀπὸ τύχης καὶ αὐτομάτως οὕτω πρὸς ἄλληλα τῶν γραμμάτων συμπεσόντων ἀπετελέσθη τὸ βιβλίον; (Plut. de Pyth. or. 11 p. 399e) — Ἐπίκουρος οὗτος ἐν τῷ ἐπιγεγραμμένῳ Κύριαι δόξαι ἤτοι Ἐπικούρου φωναὶ ταῦτα καὶ ἕτερα λέγει τοιαῦτα. (schol. in Clem. Alex. paed. II 10) — (ad p. 87, 9:) ἐμπλήσας ὁ Χρύσιππος ὅλον τὸ βι- (Galen. de plac. Hipp. et Plat. III 4)

u25914Galenos, Hippokrates'in ve Platon'un Öğretileri Üzerine III 4 (s. 87, 9'a ek; Khrysippos hakkında): Khrysippos bütün kitabı Homeros'un, Hesiodos'un, Stesikhoros'un, Empedokles'in ve Orpheus'un dizeleriyle doldurup, bunlara ek olarak tragedyadan, Tyrtaios'tan ve öbür şairlerden de hayli alıntı yaptıktan sonra, bu şaşılası sonu gelmez gevezeliğin (bence bu ad ona daha çok yakışır) neredeyse farkına bile varmadan, kelimesi kelimesine şunu ekler: "Bunun kocakarı gevezeliği olduğunu söyleyecekler; belki de aynı düşüncenin altına olabildiğince çok dize dizmek isteyen bir okul hocasının gevezeliği." İyi söyledin, Khrysippos; ama yalnız söylemekle kalmayıp bu kocakarı gevezeliğinden büsbütün sakınsaydın daha iyi olurdu.

[Philon'un Latince çeviriden aktarılan tanıklığı (İnayet Üzerine I 50) çevrilmemiştir.]

Krş. Philodemos, Retorik Üzerine IV (VH¹ XI, sütun 16): Emek verilmeyince belirsizlik doğar: konulara hâkim olmamaktan ya da onları ayırt ederek kavramamaktan, işlenmiş bir anlatım ve yazı tarzından hoşlanmamaktan ve onda sebat etmemekten; genel olarak da iyi Yunanca konuşmayı bilmemekten (çünkü bazı dil yanlışları ve yabancı söyleyişler sözde büyük bir belirsizlik yaratır) ve kelimelerin şeylerle doğuştan birleşik olduğunu sanmaktan.

[Lactantius'un Latince tanıklığı çevrilmemiştir.]

Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 16 (1116e; acı bir alayla): (Platon'dan) daha titiz bir Yunanca konuşan ve daha arı bir dille tartışan bu adamlara …

Fragmanlara eklenecekler

[Usener'in kısa atıf notları çevrilmemiştir.]

Krş. Plutarkhos, Epikuros'a Uyarak Hoş Yaşamak Mümkün Değildir 12 (1094e–1095a): Çünkü o kör ve dişsiz el yordamlarını, şehvet düşkününün o atılıp sıçramalarını öğrenmiş bu adamların aklına, başka bir şey değilse bile, Aristoteles, Herakleides ve Dikaiarkhos gibi Homeros ve Euripides üzerine yazmak gelmezdi. Ama sanırım böyle azıkları dert etmeyen bu adamlar, … ne olursa olsun haz almak istedikleri için, beden pes edince utanç verici ve yaşlarına yakışmayan şeyler yaptıklarını kabul ederler. Önceki hazlarını kendilerine hatırlatır, yenileri olmadığından eskilerini tuzlanmış etler gibi kullanırlar; soğuk bir külün içindeymiş gibi ölmüş, sönmüş başka hazları tende tabiata aykırı biçimde yeniden kımıldatıp alevlendirmeye çalışırlar. Çünkü psykhēlerinde, kendilerine özgü, hoş ve sevinmeye değer hiçbir şey hazır değildir.

u25914

βλίον ἐπῶν Ὁμηρικῶν καὶ Ἡσιοδείων καὶ Στησιχορείων Ἐμπεδοκλείων τε καὶ Ὀρφικῶν, ἔτι δὲ πρὸς τούτοις ἐκ τῆς τραγῳδίας καὶ παρὰ Τυρταίου καὶ τῶν ἄλλων ποιητῶν οὐκ ὀλίγα παραθέμενος, εἶτα μόνον οὐ συνεὶς τῆς θαυμαστῆς δὴ ταύτης ἀπεραντολογίας (τοῦτο γὰρ αὐτῇ μᾶλλον ἡγοῦμαι προσήκειν τοὔνομα) ταῦτα κατὰ λέξιν ἐπιφέρει· „ταυτὶ μὲν φήσουσιν ἀδολεσχίαν εἶναι γραώδη, τυχὸν δὲ καὶ γραμμάτων διδασκάλου βουλομένου στίχους ὅτι πλείστους ὑπὸ τὸ αὐτὸ διανόημα τάξαι.“ καλῶς εἶπες, ὦ Χρύσιππε, ταῦτα· κάλλιον δὲ ἦν, εἰ μὴ μόνον εἶπες ἀλλὰ καὶ παντάπασιν ἐφυλάξω τὴν γραώδη ταύτην ἀδολεσχίαν. (Galen. de plac. Hipp. et Plat. III 4) — ἄνευ δὲ ἐπιτηδεύσεως ἀσάφεια γίνεται παρὰ τὸ μὴ κρατεῖν τῶν πραγμάτων ἢ μὴ διειλημμένως, ἢ παρὰ τὸ μὴ φιληδεῖν μηδὲ προσκαρτερεῖν τῆι περιωδευμένηι προφορᾶι καὶ γραφῆι, καὶ κοινῶς τε παρὰ τὸ μὴ καλῶς ἑλληνίζειν ἐπίστασθαι (καὶ γὰρ σολοικισμοὶ ποιοὶ καὶ βαρβαρισμοὶ πολλὴν ἀσάφειαν ἐν τοῖς λόγοις ἀποτελοῦσι), καὶ παρὰ τὸ σύμφ[υτα] τὰ ῥήματα τοῖ[ς] π[ράγμ]α[σι ν]ομίζειν. (Philod. de rhet. IV, VH¹ XI col. 16) — τοῖς ἀκριβέστερον (Πλάτωνος) ἑλληνίζουσι τούτοις καὶ καθαρώτερον διαλεγομένοις. (Plut. adv. Col. 16 p. 1116e) — οὐ γὰρ ἂν ἐπῆλθεν αὐτοῖς εἰς νοῦν βαλέσθαι τὰς τυφλὰς ἐκείνας καὶ νωδὰς ψηλαφήσεις καὶ ἐπιπηδήσεις τοῦ ἀκολάστου μεμαθηκόσιν, εἰ μηδὲν ἄλλο, γράφειν περὶ Ὁμήρου καὶ περὶ Εὐριπίδου, ὡς Ἀριστοτέλης καὶ Ἡρακλείδης καὶ Δικαίαρχος. ἀλλ’ οἶμαι τοιούτων ἐφοδίων μὴ φροντίσαντες … ἥδεσθαι πάντως ἐθέλοντες, τοῦ δὲ σώματος ἀπαγορεύοντος αἰσχρὰ καὶ ἄωρα πράττειν ὁμολογοῦσι, τῶν τε προτέρων ἡδονῶν ἀναμιμνήσκοντες ἑαυτοὺς καὶ χρώμενοι ταῖς παλαιαῖς ἀπορίᾳ προσφάτων ὥσπερ τεταριχευμέναις, καὶ νεκρὰς ἄλλας πάλιν καὶ τεθνηκυίας οἷον ἐν τέφρᾳ ψυχρᾷ τῇ σαρκὶ κινοῦντες παρὰ φύσιν καὶ ἀναζωπυροῦντες, ἅτε δὴ μηδὲν οἰκεῖον ἡδὺ μηδὲ χαρᾶς ἄξιον ἔχοντες ἐν τῇ ψυχῇ παρεσκευασμένον. (Plut. non posse suav. 12 p. 1094e)

u26024[Usener'in yalnız atıf veren ek notları çevrilmemiştir.]

S. 114, 19'a ek (Herculaneum papirüsü, IX 50 ve 116): … Epikuros'un (Retorik Üzerine ⟦?⟧ adlı eserinde) yazdığı gibi … Epikuros'u …

Münih atasözü derlemesi 194 (Paris yazması 1310): Filozof Epikuros'a bir kadınla ne zaman birleşmek gerektiği sorulunca, "Kendinden daha güçsüz olmak istediğinde," dedi. [Usener'e göre sözün biçimi Epikurosçu değil, Pythagorasçıdır.]

Krş. İskenderiyeli Philon, Nuh'un Bağcılığı Üzerine 35 (142 vd.): Bu soru pek çok filozofun hiç de az olmayan bir özenle üzerinde durduğu bir sorudur; şöyle sorulur: Bilge sarhoş olur mu? Sarhoş olmanın iki anlamı vardır: Biri şarap içmekle bir tutulur, öbürü şarapla saçmalamakla. Soruyu ele alanların kimi, bilgenin ne çok saf şarap içeceğini ne de saçmalayacağını söylemiştir; çünkü biri bir hatadır, öbürü hata doğurur, ikisi de doğru davranan kişiye yabancıdır. Kimi de şarap içmenin erdemli insana da yakıştığını, saçmalamanın ise yakışmadığını ileri sürmüştür; çünkü içindeki phronēsis, zarar vermeye kalkışanlara karşı koymaya ve psykhēye karşı başlattıkları ayaklanmayı bastırmaya yeter; o, tutkuları söndüren bir güç olarak phronēsisi kuşanmıştır vb.

S. 119, 21'e, Gaye Üzerine'nin tanıklıklarına ek — Lukianos, Parazit 11: (Epikuros) gayenin kendisi konusunda da hep birileriyle savaşıp çekişerek … [Vitruvius'un ve Cicero'nun Latince tanıklıkları çevrilmemiştir.]

S. 122, 16'ya ek — İskenderiyeli Klemens, Stromateis II 20: (Haz)

u26024

… [ὡς Ἐπίκουρος ἐν τῶι Περὶ ῥητορικῆς ⟦?⟧] γέγραφεν … Ἐ]πίκουρον … (VH IX 50; 116) — Ἐπίκουρος ὁ φιλόσοφος ἐρωτηθείς, πότε χρὴ γυναικὶ προσομιλεῖν, ἔφη· „ὅταν σαυτοῦ ἀσθενέστερος θέλῃς γενέσθαι.“ (gnomol. Monac. 194; cod. Paris. 1310) — ἐσπουδάσθη δὲ παρὰ πολλοῖς τῶν φιλοσόφων ἡ σκέψις οὐ μετρίως, προτείνεται δὲ οὕτως· εἰ μεθυσθήσεται ὁ σοφός; ἔστι τοίνυν τὸ μεθύειν διττόν, ἓν μὲν ἴσον τι τῷ οἰνοῦσθαι, ἕτερον δὲ ἴσον τῷ ληρεῖν ἐν οἴνῳ. τῶν δὲ ἐπιχειρησάντων τῇ προτάσει οἱ μὲν ἔφασαν μήτε ἀκράτῳ πλείονι χρήσεσθαι τὸν σοφὸν μήτε ληρήσειν· τὸ μὲν γὰρ ἁμάρτημα, τὸ δὲ ἁμαρτήματος εἶναι ποιητικόν, ἑκάτερον δὲ ἀλλότριον κατορθοῦντος. οἱ δὲ τὸ μὲν οἰνοῦσθαι καὶ σπουδαίῳ προσῆκον ἀπεφήναντο, τὸ δὲ ληρεῖν ἀνοίκειον· τὴν γὰρ ἐν αὐτῷ φρόνησιν ἱκανὴν εἶναι τοῖς βλάπτειν ἐπιχειροῦσιν ἀντιστατῆσαι καὶ τὸν ἐπὶ τῇ ψυχῇ νεωτερισμὸν αὐτῶν καθελεῖν, δύναμιν δὲ περιβεβλῆσθαι φρόνησιν παθῶν σβεστήριον κτλ. (Philo de plant. 35) — καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ τέλους ἀεὶ πολεμῶν καὶ διαφερόμενος πρός τινας. (Lucian. de paras. 11) — (ἡ ἡδονὴ) (Clem. Alex. strom. II 20)

u26134akıl dışı bir yöneliş ve hoşuna gideni elde etme isteği olan arzuyu doğurur; Epikuros'u da filozofun gayesinin haz olduğunu kabule ikna eden odur. Zaten o, tenin dengeli durumunu ve bunun sürüp gideceğine dair güvenilir umudu tanrılaştırır.

S. 122, 28'e — Metrodoros (İskenderiyeli Klemens, Stromateis II 21): Psykhēnin iyisi, tenin dengeli durumundan ve bunun sürüp gideceğine dair güvenilir umuttan başka nedir?

S. 124, 18'e, Tabiat Üzerine'nin tanıklıklarına ek — Lukianos, Parazit 11: Çünkü yerin biçimini, dünyaların sonsuzluğunu, güneşin büyüklüğünü, uzaklıkları, ilk unsurları ve tanrıların var olup olmadığını araştıran (Epikuros), … yalnız insani sıkıntılar içinde değil, evrene ait sıkıntılar içindedir. Krş. Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 16 (1116d): Epikuros Platon'dan daha bilgedir ya! O her şeye aynı biçimde "var olan" der: dokunulamayan boşluğa, direnen cisme, ilkelere, bileşiklere. Vallahi, ezelî olanın oluşanla, yok olmayanın yok olanla ortak bir ousiadan pay aldığını düşünür; etkilenmeyen, kalıcı, değişmeyen, var olmaktan hiçbir zaman düşemeyecek tabiatların, varlıkları etkilenmekte ve değişmekte olan, hiçbir zaman aynı hâlde kalmayan tabiatlarla ortak bir ousiası olduğunu sanır.

S. 125, 11'e — Epikuros, Tabiat Üzerine, kitabı belirsiz (VH¹ X, sütun 9): Sonra (psykhē) kendi ortak hâlini de gözden geçirdi: Ona göre bunların dışında başka şeyleri, ister cisimler diyelim ister yer, düşünmek bile mümkün değildir; ancak benzetme yoluyla düşünülebilir. [Herodotos'a Mektup şerhine yapılan atıf çevrilmemiştir.]

Epikuros, Tabiat Üzerine XV (?) (VH² VI 46): … ama onların, belirsizlik üzerine yazdıklarımızda sözünü ettiğimiz başka yanılgıları yüzünden.

Kendine yetmeye özendik; ucuz ve sade şeylerle her durumda yetinelim diye değil, onlar karşısında yüreğimiz rahat olsun diye. Stobaios, Antoloji XVII 14 ("Apollonios'tan Idomeneus'a"; Usener'e göre sözün asıl sahibi Epikuros, muhatabı Idomeneus'tur).

S. 140'a — Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 1 (1107d): Epikuros'un sevgiyle "Kolotaras" ve "Kolotarion" diye çağırmayı âdet edindiği Kolotes …

Proklos, Platon'un Devlet'ine Şerh (Schoell 61, 1): Porphyrios da (Kolotes'i) haklı olarak azarladı: Nesir yazıcılığının, sofistik zarafetin ve Attika ilhamının tadını hiç almamış biri dedi; hocasının ona sık sık "Kolotarion" dediğini, Epikuros'un Kolotes'e sevgiyle seslenmesini de doğru anlamadığını yüzüne vurdu.

[Lucretius'un, Cicero'nun ve Seneca'nın Latince tanıklıkları çevrilmemiştir.]

S. 158'e — Philodemos, Zenon'un derslerinden, Açık Sözlülük Üzerine fr. VI: Bu yüzden Epikuros da, Pythokles yüzünden "talihi tanrılaştıracak" der; "caizse" demeyi de ihmal etmez. Bence o, Mys'e yazdığı gibi … [metin bozuk.] [Ambrosius'un Latince tanıklığı çevrilmemiştir.]

u26134

ἐπιθυμίαν γεννᾷ, ἔφεσιν καὶ ὄρεξιν οὖσαν ἄλογον τοῦ κεχαρισμένου αὐτῇ, ⟦ἣ⟧ καὶ τὸν Ἐπίκουρον τέλος εἶναι τοῦ φιλοσόφου ἀνέπεισε θέσθαι τὴν ἡδονήν· θειάζει γοῦν σαρκὸς εὐσταθὲς κατάστημα καὶ τὸ περὶ ταύτης πιστὸν ἔλπισμα. (Clem. Alex. strom. II 20) — ἀγαθὸν ψυχῆς τί ἄλλο ἢ τὸ σαρκὸς εὐσταθὲς κατάστημα καὶ τὸ περὶ ταύτης πιστὸν ἔλπισμα; (Metrodor. ap. Clem. Alex. strom. II 21) — ὁ γὰρ ζητῶν περὶ σχήματος γῆς καὶ κόσμων ἀπειρίας καὶ μεγέθους ἡλίου καὶ ἀποστημάτων καὶ πρώτων στοιχείων καὶ περὶ θεῶν εἴτε εἰσὶν εἴτε οὐκ εἰσίν … οὐ μόνον ἐν ἀνθρωπίναις ἀλλὰ καὶ ἐν κοσμικαῖς ἐστιν ἐνοχλήσεσιν. (Lucian. de paras. 11) — σοφώτερος δὲ τοῦ Πλάτωνος ὁ Ἐπίκουρος, ᾗ πάντα ὁμοίως ὄντα προσαγορεύει, τὸ ἀναφὲς κενόν, τὸ ἀντερεῖδον σῶμα, τὰς ἀρχάς, τὰ συγκρίματα, κοινῆς ναὶ μὰ Δί’ ἡγούμενος οὐσίας μετέχειν τὸ ἀίδιον τῷ γινομένῳ, τὸ ἀνώλεθρον τῷ φθειρομένῳ, τὰς ἀπαθεῖς καὶ διαρκεῖς καὶ ἀμεταβλήτους καὶ μηδέποτε τοῦ εἶναι δυναμένας ἐκπεσεῖν φύσεις ταύταις ὧν ἐν τῷ πάσχειν καὶ μεταβάλλειν τὸ εἶναι, ταῖς μηδένα χρόνον ὡσαύτως ἐχούσαις. (Plut. adv. Col. 16 p. 1116d) — εἶτα τὸ κοινὸν ἑαυτῆς (ἡ ψυχὴ) ἐπεθεώ[ρ]ησε πάθος, ὡς οὐδὲ διανοηθῆναι ἄλλα δύναται παρ[ὲκ] τούτων, ἄν τε σώματα [φῶ]μεν ἄν τε καὶ τὸν τ[όπον], πρὸς ἀναλογίαν. (Epic. Περὶ φύσεως, VH¹ X col. 9) — … ἀλλὰ δι’ ἄ[λλ]ας αὐ[τ]ῶν πλάνας ἃς λέ[γο]μεν ἐν το[ῖ]ς περὶ ἀμ[φ]ιβολίας ἡμῖν ἀναγεγραμμένο[ι]ς. (Epic. Περὶ φύσεως, VH² VI 46) — ἐζηλώσαμεν τὴν αὐτάρκειαν οὐχ ὅπως τοῖς εὐτελέσι καὶ λιτοῖς πάντως χρώμεθα, ἀλλ’ ὅπως θαρρῶμεν πρὸς αὐτά. (Stob. flor. XVII 14 Ἀπολλώνιος Εἰδομένῃ ⟦Ἰδομενεῖ⟧) — Κωλώτης, ὃν Ἐπίκουρος εἰώθει Κωλωτάραν ὑποκορίζεσθαι καὶ Κωλωτάριον. (Plut. adv. Col. 1 p. 1107d) — καλῶς μὲν καὶ ὁ Πορφύριος αὐτὸν (Κωλώτην) ἐπερράπισεν ὡς ἄγευστον λογογραφικῆς καὶ σοφιστικῆς χάριτος καὶ μούσης Ἀττικῆς, ὁμοῦ δὲ ὀνειδίσας αὐτῷ καὶ ὅτι Κωλωτάριον αὐτὸν ὁ διδάσκαλος ἐκάλει θαμὰ καὶ οὐκ ὀρθῶς ἤκουεν ὑποκοριζομένου τοῦ Ἐπικούρου τὸν Κωλώτην. (Procl. in Remp. p. 61, 1 Schoell) — διὸ καὶ Ἐπ[ίκο]υρος λέ[γει] ὡς διὰ Πυθοκλέα Τύ[χην] θεώ[σει], παρ[εὶς] τ[ὸ εἰ] θέμ[ις] ἐπ[ειπεῖ]ν ⟦?⟧. [ο]ἶμαι μ(ὲν) οὖν, ὡς πρὸς Μ[ῦ]ν γράφει κτλ. (Philod. de lib. dic. fr. VI, VH¹ V 9)

u26244S. 184'e — Lukianos, Hayatların Satışı 19: "Peki şu da var: (Epikuros) hangi yiyeceklerden hoşlanır?" "Tatlı ve ballı şeyler yer, en çok da kuru incir." "Zor bir şey değil; ona Karia'dan sıkılmış incir alırız." Krş. aynı yazar, İki Kez Suçlanan 20: Hoşu kölece seçen, saadeti balda ve kuru incirde arayan kimseler.

S. 200'e — Plutarkhos, Epikuros'a Uyarak Hoş Yaşamak Mümkün Değildir 15 (1097b): (Platon, Aristoteles, Theophrastos) tek tek kişilere nasıl yardım ettiler: Epikuros'un bazılarına yaptığı gibi buğday ya da medimnoslarca arpa unu göndererek değil; sürgündekilerin geri dönmesini, zincire vurulanların serbest bırakılmasını, çocuklarından ve karılarından yoksun kalanların onlara kavuşmasını sağlayarak. Bunu iyi bilen sizlere bunu ayrıntısıyla anlatmaya ne gerek var?

Plutarkhos, Kolotes'e Karşı 30 (1125a): Hayvanlar da bu duyguları ve öğretileri, söz ve yazı imkânları olmadığından, kükremelerle, kişnemelerle ve böğürmelerle gösterirler; onların bütün sesi karna aittir; şimdi var olan ya da gelecek olan ten hazzını kucaklar, ona kuyruk sallar. [Lucretius'un, Seneca'nın ve Iuvenalis'in Latince tanıklıkları çevrilmemiştir.]

S. 167'ye — Diogenes Laertios X 23: Epikuros da sözü geçen vasiyetinde, Metrodoros'un kendisinden önce öldüğü belli olduğundan, onun çocuklarına bakılmasını buyurur.

S. 169, 23'e — Kelsos (Origenes, Kelsos'a Karşı I 8): Bunu, iyi bir öğretiye bağlı olan kişinin, bu öğreti yüzünden insanlar arasında tehlikeye düşecekse, öğretiden vazgeçmesi ya da vazgeçmiş gibi görünmesi ya da onu inkâr etmesi gerektiği anlamında söylemiyorum.

[Plinius'un Latince tanıklığı çevrilmemiştir.]

u26244

τὸ δεῖνα δέ, τίσι χαίρει τῶν ἐδεσμάτων; — τὰ γλυκέα σιτεῖται καὶ τὰ μελιτώδη καὶ μάλιστά γε τὰς ἰσχάδας. — χαλεπὸν οὐδέν· ὠνησόμεθα γὰρ αὐτῷ παλάθας τῶν Καρικῶν. (Lucian. vit. auct. 19) — τὸ ἡδὺ ἀνδραποδωδῶς προαιρουμένους καὶ τὴν εὐδαιμονίαν ζητοῦντας ἐν τῷ μέλιτι καὶ ταῖς ἰσχάσι. (id. bis accus. 20) — ἰδίᾳ μὲν γὰρ ὅσοις (Πλάτων, Ἀριστοτέλης, Θεόφραστος) ἐβοήθησαν ἀνδράσιν, οὐ πυροὺς διαπέμποντες οὐδ’ ἀλφίτων μεδίμνους, ὡς Ἐπίκουρος ἐνίοις ἔπεμψεν, ἀλλὰ φεύγοντας διαπραξάμενοι κατελθεῖν καὶ δεδεμένους λυθῆναι καὶ τέκνα ⟦καὶ⟧ γυναῖκας ἐστερημένους ἀπολαβεῖν, τί ἂν λέγοι τις ὑμῖν ἀκριβῶς εἰδόσιν; (Plut. non posse suav. 15 p. 1097b) — καὶ ταῦτα τὰ πάθη καὶ τὰ δόγματα λόγων καὶ γραμμάτων ἀπορίᾳ τὰ θηρία βρυχήμασι καὶ χρεμετισμοῖς ⟦καὶ μυκήμασι δηλοῖ⟧, καὶ πᾶσα φωνὴ γαστρός ἐστιν αὐτοῖς καὶ σαρκὸς ἡδονὴν ἀσπαζομένη καὶ σαίνουσα παροῦσαν ἢ μέλλουσαν. (Plut. adv. Col. 30 p. 1125a) — καὶ αὐτὸς Ἐπίκουρος ἐν ταῖς προειρημέναις διαθήκαις ὡς προαποθανόντος αὐτοῦ (Μητροδώρου) δηλονότι ἐπισκήπτει περὶ τῆς ἐπιμελείας αὐτοῦ τῶν παίδων. (Diog. Laert. X 23) — καὶ οὐ τοῦτο λέγω, ὡς χρὴ τὸν ἀγαθοῦ δόγματος περιεχόμενον, εἰ μέλλει δι’ αὐτὸ κινδυνεύειν παρ’ ἀνθρώποις, ἀποστῆναι τοῦ δόγματος ἢ πλάσασθαι ὡς ἀφέστηκεν ἢ ἔξαρνον γενέσθαι. (Cels. ap. Orig. c. Cels. I 8)

u26354[Usener'in s. 171–173'e ilişkin atıf notları (Stoacıların ironi hakkındaki görüşüne dair not dahil) çevrilmemiştir.]

Sotion'un aktardığı bir komedya şairinin Epikuros taklidi (Athenaios VIII 336e):

Ne diye bunları saçmalayıp duruyorsun, aşağı yukarı gevezelik ederek: Lykeion, Akademeia, Odeion kapıları, sofistlerin saçmalıkları? Bunların hiçbiri güzel değil.

Sicilyalı Ioannes, Hermogenes Şerhi (Walz, Rhetores Graeci VI 202): Peripatetikler … şöyle der: Her konuda ya olumlama ya olumsuzlama doğruyu yanlıştan ayırır. Olumlama yanlışsa olumsuzlama doğrudur; olumsuzlama yanlışsa öteki mutlaka doğrudur; yeter ki önerme belirlenmiş olsun, yani "her", "her … değil", "bazı" ya da "hiçbir" belirleyicisini taşısın. Örneğin "Her insan beyazdır" yanlıştır, "Her insan beyaz değildir" doğrudur. … Doğruyu ve yanlışı da sözü edilen kurala göre bölüştürürler. … Bunlar böyle ayırt edilince Epikuros Platon'a karşı çıkar ve der ki: Her şeyin olumlamaya ya da olumsuzlamaya göre doğru ya da yanlış olduğu yanlıştır. Bakın, öyle varlıklar var ki onlar hakkında belirlenmemiş önermeler, yani söz konusu belirleyicilerden hiçbirini taşımayanlar, ne doğru ne yanlış olur, ikisini birden yaşar. Yarasa uçtuğu için kuştur; ama doğurduğu ve emzirdiği, yumurtlamadığı ve kuluçkaya yatmadığı için kuş değildir. Rezene sapı yandığı ve bir çalı olduğu için odundur; ama süngerimsi olduğu için odun değildir. Sünger taşı da hem taştır hem taş değildir: Taşın bir türü olduğu ve uçurumlardan geldiği için taştır, taşın özelliklerini korumadığı için taş değildir. Epikuros bunları Platon'un görüşlerini yıkmak için söyledi; daha nükteli olanlar da bunları dizelere döküp Epikuros'la eğlendiler.

S. 182, 33'e ek — Aristokles (Eusebios, İncil'e Hazırlık XIV 20, 9): Bugün hâlâ her hissin ve her görüntünün doğru olduğunu söyleyenler bulunduğuna göre, bunlar hakkında da biraz konuşalım. Bu adamlar, bazı hislerin yanlış olduğunu söylerlerse ellerinde sağlam ve güvenilir bir ölçüt ve kanon kalmayacağından korkmuş görünüyorlar. Ama görmüyorlar ki bu yoldan giderlerse bütün kanaatlerin de doğru olduğunu ilan etmekten geri kalamazlar (çünkü birçok şeyi kanaatlerle de yargılarız); oysa kanaatlerin bir kısmının doğru, bir kısmının yanlış olduğunu kabul etmekte hiç duraksamazlar. Sonra, dikkatle bakan biri öbür ölçütlerden hiçbirinin de, örneğin terazinin, pergelin ya da bunlara benzer bir aletin, her zaman ve her durumda yanılmaz olmadığını görür; her biri bir durumda sağlam, başka bir durumda bozuktur; şöyle kullanılınca doğruyu, böyle kullanılınca yanlışı gösterir. Hem her his doğru olsaydı, hisler birbirinden bu kadar farklı olmamalıydı; oysa yakından ve uzaktan, hastaların ve sağlıklıların, ustaların ve acemilerin, akıllıların ve akılsızların hisleri birbirinden farklıdır. Delilerin hislerinin doğru olduğunu söylemek ise

u26354

… σὺ ταῦτα ληρεῖς, φληναφῶν ἄνω κάτω Λύκειον, Ἀκαδήμειαν, Ὠιδείου πύλας, λήρους σοφιστῶν; οὐδὲ ἓν τούτων καλόν. (com. ap. Athen. VIII p. 336e) — οἱ Περιπατητικοὶ … λέγουσιν· ἐπὶ παντὸς πράγματος ἢ ἡ κατάφασις ἢ ἡ ἀπόφασις χωρίζει τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος· εἰ μὲν γὰρ ἡ κατάφασις ψευδής, ἡ ἀπόφασις ἀληθής· εἰ δὲ αὕτη ψευδής, ἐκείνη πάντως ἀληθής, εἰ ἔστι προσδιωρισμένη, τουτέστιν εἰ ἔχει τὸν πᾶς προσδιορισμὸν ἢ τὸν οὐ πᾶς ἢ τὸν τὶς ἢ τὸν οὐδείς· οἷον „πᾶς ἄνθρωπος λευκός ἐστι“ ψευδής ἐστιν, „οὐ πᾶς ἄνθρωπος λευκός ἐστιν“ ἀληθής ἐστιν. … καὶ μερίζουσι τὸ ἀληθὲς καὶ τὸ ψεῦδος κατὰ τὸν ῥηθέντα κανόνα. … τούτων οὕτω διηυκρινημένων ἀνθίσταται Πλάτωνι ὁ Ἐπίκουρος φάσκων· ψεῦδός ἐστι τὸ εἶναι πᾶν πρᾶγμα κατὰ τὴν κατάφασιν ἢ ἀπόφασιν ἀληθὲς ἢ ψευδές· ἰδοὺ γὰρ εἰσί τινα τῶν ὄντων, ἐφ’ ὧν ἀπροσδιόριστοι, τουτέστιν αἱ μὴ ἔχουσαι τῶν προρρηθέντων προσδιορισμῶν τινα, οὔτε ἀληθεύουσιν οὔτε ψεύδονται, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀμφότερα πάσχουσιν· ἡ γὰρ νυκτερὶς ὄρνις μέν ἐστι διότι ἵπταται, οὐκ ὄρνις δὲ διότι ζῳοτοκεῖ καὶ θηλάζει, ἀλλ’ οὐκ ᾠοτοκεῖ οὐδ’ ἐπῳάζει· ὁ δὲ νάρθηξ ξύλον διότι καίεται καὶ θάμνος ἐστίν, οὐ ξύλον δὲ διότι σομφώδης ἐστίν· οὕτω καὶ ἡ κισσηρὶς λίθος καὶ οὐ λίθος, τὸ μὲν ὅτι λίθου ἐστὶν εἶδος καὶ ἀπὸ κρημνῶν, τὸ δὲ ὅτι τὰ τοῦ λίθου οὐ σῴζει. ταῦτα μὲν Ἐπίκουρος ἐπ’ ἀνατροπῇ τῶν τοῦ Πλάτωνος, ἃ εἰς μέτρον οἱ ἀστειότεροι συνθέντες ἔπαιζον τὸν Ἐπίκουρον. (Io. Sicel. in Hermog., Walz VI p. 202) — ἐπεὶ δ’ ἔτι νῦν εἰσί τινες οἱ πᾶσαν αἴσθησιν καὶ πᾶσαν φαντασίαν ἀληθῆ λέγοντες εἶναι, μικρὰ καὶ περὶ τούτων εἴπωμεν. ἐοίκασι γὰρ οὗτοί γε δεδοικέναι, μή ποτε εἰ ψευδεῖς εἴποιεν αἰσθήσεις εἶναί τινας, οὐκ ἂν σχοῖεν τὸ κριτήριον καὶ τὸν κανόνα βέβαιον οὐδ’ ἐχέγγυον· οὐχ ὁρῶσι δὲ ὡς οὐκ ἂν φθάνοιεν οὕτω γε καὶ τὰς δόξας ἁπάσας ἀληθεῖς ἀποφαίνοντες (πολλὰ γὰρ δὴ καὶ ταύταις πεφύκαμεν κρίνειν), καὶ οὐδὲν ἧττον ἀξιοῦσιν αὐτῶν τὰς μὲν ἀληθεῖς εἶναι, τὰς δὲ ψευδεῖς. ἔπειτα δὲ σκοπῶν ἴδοι τις ἂν οὐδὲ τῶν ἄλλων κριτηρίων ἀεὶ καὶ διὰ παντὸς ἀψευδὲς οὐδέν, οἷον λέγω ζυγὸν ἢ τόρνον ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἕκαστον αὐτῶν ὡδὶ μὲν ἔχον ὑγιές ἐστιν, ὡδὶ δὲ μοχθηρόν, καὶ τουτονὶ μὲν χρώμενον τὸν τρόπον ἀληθεύει, τουτονὶ δὲ ψεύδεται. καὶ μὴν εἴ γε πᾶσα αἴσθησις ἀληθὴς ἦν, οὐκ ἔδει τοσοῦτον διαφέρειν αὐτάς· ἄλλαι γάρ εἰσιν ἐγγύθεν καὶ πόρρωθεν, καὶ νοσούντων καὶ ἐρρωμένων, καὶ τεχνιτῶν καὶ ἀτέχνων, καὶ φρονίμων καὶ ἀφρόνων. τὰς δὲ δὴ τῶν μεμηνότων παντάπα- (Aristocl. ap. Euseb. praep. ev. XIV 20, 9)

u26464büsbütün saçma olurdu; yanlış görenlerin ve yanlış işitenlerin hisleri için de öyle. Çünkü yanlış görenin ya gördüğünü ya da görmediğini söylemek budalaca olurdu; insan ona "Görüyor, ama doğru görmüyor" der. Hissin akıl dışı olduğu için hiçbir şey eklemediğini ve hiçbir şey çıkarmadığını söylediklerinde ise önlerindeki engeli görmüyorlar. Çünkü sudaki kürekte, resimlerde ve sayısız başka durumda aldatan his olur; bu yüzden böyle durumlarda hepimiz aklımızı değil, görüntüyü suçlarız. Bütün görüntülerin doğru olduğunu ileri süren söz kendi kendini çürütür; çünkü her görüntünün böyle olmadığını düşünmemize yol açan bizim görüntümüzü kesinlikle yanlış ilan eder. Demek ki her görüntünün hem doğru hem yanlış olduğunu söylemiş olurlar. Genel olarak da şeylerin bize nasıl görünüyorsa öyle olduğunu ileri sürmekle hata ederler. Tersine, şeyler tabiatları neyse öyle görünür; biz onları öyle kılmayız, onlar bizi bir şekilde etkiler. Hem gülünç olurdu: Ressamlar ve heykeltıraşlar gibi köpek yavrularını ya da khimairaları düşündüğümüzde, bunların hemen var olduğunu ve bu yüzden hazır karşımızda duruyormuş gibi gözümüzün önüne geldiğini ileri sürmek.

[Augustinus'un Latince tanıklığı çevrilmemiştir.]

Sicilyalı Ioannes, Hermogenes Şerhi (Walz VI 86): Filozoflar, kendi ortaya koydukları sonuçların sebeplerini bilmeyenlere haklı olarak empirikler derler. Bunlar bilimler hakkındaki doğru yargıyı yalnız hisse bırakırlar; oysa his şeylere yönelirken sık sık sürçer: Örneğin belki dört köşe olan kuleyi uzaktan silindir biçimli, küreği suda kırık, güneşi bir arşın büyüklüğünde, gökyüzünü de küre biçimli bir daire görür. Öyle ki doğuştan çabuk kavrayanlar bile, kesinliği hislere bırakınca onu güçlükle yakalıyorsa, ağır ve tembel olanlar hiç yakalayamaz. [Cicero'ya yapılan atıf çevrilmemiştir.]

S. 188, 36'ya — Poseidonios (Galenos, Hippokrates'in ve Platon'un Öğretileri Üzerine V 1): Poseidonios'un da dediği gibi, uzun sözlere ve daha kesin ispatlara ihtiyaç göstermeyen, yalnız her seferinde başımıza gelenleri hatırlamayı gerektiren şeyler.

Sextus Empiricus, Matematikçilere Karşı X 2: Epikuros'a göre "dokunulamayan tabiat" denen şeyin bir yönüne boşluk, bir yönüne yer, bir yönüne de alan denir; adlar ona farklı açılardan yaklaşıldıkça değişir.

u26464

σιν ἂν εἴη ἄτοπον λέγειν ἀληθεῖς εἶναι, καὶ τὰς τῶν παρορώντων καὶ παρακουόντων· εὔηθες γὰρ ἂν ἦν τὸ λεγόμενον, ὡς ὁ παρορῶν ἤτοι ὁρᾷ ἢ οὐχ ὁρᾷ· φαίη γὰρ ἄν τις ὅτι ὁρᾷ μὲν ἀλλ’ οὐκ ὀρθῶς. ὁπόταν μέντοι φῶσιν ὡς ἡ μὲν αἴσθησις οὖσα ἄλογος οὐδὲν προστίθησιν οὐδ’ ἀφαιρεῖ, φαίνονται τἀμποδὼν οὐχ ὁρῶντες· ἐπὶ γὰρ τοῦ ἐρετμοῦ τοῦ ἐν τῷ ὕδατι κἀπὶ τῶν γραφῶν καὶ μυρίων ἄλλων ἡ αἴσθησίς ἐστιν ἡ ἀπατῶσα· διὸ καὶ μεμφόμεθα πάντες ἐπὶ τῶν τοιούτων οὐ τὸν νοῦν ἡμῶν ἀλλὰ τὴν φαντασίαν. ἐλέγχει γὰρ ὁ λόγος αὐτὸς ἑαυτὸν ἀξιῶν ἅπασαν ἀληθῆ φαντασίαν εἶναι· τὴν γὰρ ἡμετέραν, δι’ ἣν οὐκ οἰόμεθα πᾶσαν εἶναι τοιαύτην, ψευδῆ πάντως ἀποφαίνει. συμβαίνει τοίνυν αὐτοῖς ἅπασαν φαντασίαν ἀληθῆ καὶ ψευδῆ λέγειν εἶναι. καθόλου δὲ ἁμαρτάνουσιν ἀξιοῦντες ὁποῖα ἂν ἡμῖν φαίνηται τὰ πράγματα, τοιαῦτα καὶ εἶναι. τοὐναντίον γὰρ ὁποῖα πέφυκε, τοιαῦτα φαίνεται, καὶ οὐχ ἡμεῖς αὐτὰ ποιοῦμεν οὕτως ἔχειν, ἀλλ’ ὑπ’ ἐκείνων αὐτοὶ διατιθέμεθά πως. ἐπεὶ καὶ γελοῖον εἴη ἄν, εἰ διανοηθείημεν ἡμεῖς ὥσπερ οἱ ζωγράφοι καὶ πλάσται σκύλακας ἢ χιμαίρας, ἀξιοῦν εὐθὺς εἶναι ταῦτα καὶ διὰ τοῦτο φαντάζεσθαι καθάπερ εὐτρεπῆ παρεστῶτα. (Aristocl. ap. Euseb. praep. ev. XIV 20, 9) — ἐμπειρικοὺς οἱ φιλόσοφοι καλοῦσιν εἰκότως τοὺς μὴ τὰς αἰτίας τῶν ἑαυτῶν ἀποτελεσμάτων εἰδότας. αἰσθήσει δὲ μόνῃ τὴν ἀληθινὴν κρίσιν ἐπιτρέπουσι τῶν ἐπιστημῶν, ἣ κατὰ πολὺ προσπταίει τοῖς πράγμασιν ἐπιβάλλουσα· οἷον τὸν πύργον ὁρῶσα πόρρωθεν κυλινδροειδῆ τετράγωνον ὄντα τυχόν, καὶ τῷ ὕδατι κεκλασμένην τὴν κώπην καὶ πηχυαῖον τὸν ἥλιον καὶ κύκλον ὑπάρχοντα σφαιρικὸν τὸν οὐρανόν· ὥστε εἰ δυσχερῶς οἱ φύσει ταχεῖς τῆς ἀκριβείας ἀντιλαμβάνονται, ταῖς αἰσθήσεσι τὸ ἀκριβὲς ἐπιτρέψαντες, πολλῷ μᾶλλον οἱ νωθεῖς τε καὶ ῥᾴθυμοι. (Io. Sicel., Walz VI p. 86) — οὐ μακρῶν λόγων οὐδὲ ἀποδείξεων ἀκριβεστέρων δεόμενα, μόνης δὲ ἀναμνήσεως ὧν ἑκάστοτε πάσχομεν, ὡς καὶ Ποσειδώνιος εἶπεν. (Galen. de plac. Hipp. et Plat. V 1) — κατὰ τὸν Ἐπίκουρον τῆς ἀναφοῦς καλουμένης φύσεως τὸ μέν τι ὀνομάζεται κενόν, τὸ δὲ τόπος, τὸ δὲ χώρα, μεταλαμβανομένων κατὰ διαφόρους (Sext. Emp. adv. math. X 2)

u26574Çünkü aynı tabiat her cisimden boş kaldığında boşluk diye anılır, bir cisim tarafından kaplandığında yer denir, cisimler içinden geçtiğinde de alan olur. Ama genel olarak, direnç gösteren bir dokunmadan yoksun olduğu için Epikuros onu "dokunulamayan tabiat" diye adlandırmıştır. [Aetios'a yapılan atıf çevrilmemiştir.]

Sextus Empiricus, Matematikçilere Karşı III 98: Sonra, Epikurosçuların da dediği gibi, boşluktaki doğru doğrudur, ama dönmez; çünkü boşluğun kendisi ne bütün olarak ne de parça parça hareket kabul eder. [Usener, sözün Epikuros'un kendisine ait olduğundan pek kuşkuludur.]

S. 201, 21'e ek — Plutarkhos, Hayvanların Zekâsı Üzerine 7 (964e): (Stoacılar ve Peripatetikler) Epikuros'a bile, en büyük şeyler uğruna öylesine küçük ve önemsiz bir şeyi, yani yıldızlar, canlılar ve talih içeri girebilsin, elimizde olan da yok olmasın diye tek bir atomun en küçük ölçüde sapmasını kabul etmezler; ondan belirsiz olanı göstermesini ya da apaçık olanlardan bir şeyi dayanak almasını isterler. [Lucretius'a, Galenos'a yapılan atıflar ve Clemens'e atfedilen Tanışmalar'ın Latince tanıklığı çevrilmemiştir.]

Iustinus, Diriliş Üzerine 6: Epikuros'a göre de, atomlar ve boşluk yok olmaz olduğundan, atomların belli bir düzen ve konumda bir araya gelmesiyle hem öbür bileşikler hem de beden oluşur; beden zamanla çözülünce de yine kendisini oluşturan atomlara ayrışır. Atomlar yok olmadan kaldığına göre, yeniden bir araya gelip aynı düzeni ve konumu aldıklarında, daha önce onlardan oluşmuş bedeni ya da ona benzer bir bedeni yeniden meydana getirmeleri hiç de imkânsız değildir. Tıpkı bir mozaikçinin taşlardan bir canlı biçimi yapması gibi: Bu taşlar zamanla ya da onu yapanın kendi eliyle dağılsa bile, aynı taşları elinde tutan sanatçı, dağılmış taşları toplayıp aynı biçimde dizerek canlının aynı şeklini yeniden yapmakta zorlanmaz.

Piskopos Dionysios (Eusebios, İncil'e Hazırlık XIV 25, 9): Bütün (atomların) ousiası bir ve aynıysa ve —onların dediğine göre— büyüklükleri ve şekilleri dışında tabiatları da aynı ve yok olmazsa, nasıl oluyor da bazı cisimler, kendilerinin de söyleyeceği gibi, ilahî, saf ve ezelîdir, ya da bu adı verenin dediği gibi en azından çok uzun ömürlüdür? Bunların bir kısmı görünür, bir kısmı görünmez: Görünenler güneş, ay, yıldızlar, yer ve sudur; görünmeyenler tanrılar, daimōnlar ve psykhēler. Çünkü bunların var olduğunu isteseler de inkâr edemezler. Bazı canlılar ve bitkiler de çok uzun ömürlüdür … ama yetişen ve doğan şeylerin çoğu kısa ömürlüdür, çabuk sona erer; insan da bunlardandır. … Ama atomların farklı bağlantılarının, sürüp gitmedeki farka sebep olduğunu söyleyecekler: Bazı cisimler bu bağlantılarla sıkışıp sımsıkı kenetlenmiş, ayrılması pek güç keçeleşmiş kümeler hâline gelmiştir; bazılarında ise atomların birleşmesi daha seyrek ve gevşektir, öyle ki ya hemen ya da çok geçmeden yapışıklıklarından ayrılırlar. Kimi de şu türden ve şöyle şekillenmiş atomlardan, kimi başka türden ve başka biçimde dizilmiş atomlardan karışmıştır.

S. 203, 22'ye — Plutarkhos, Ay'ın Yüzü Üzerine 4 (921d): Epikuros'un atomlar için uydurduğu türden birtakım çarpmalar ve sekmeler. [Dionysios'a yapılan atıf çevrilmemiştir.]

u26574

ἐπιβολὰς τῶν ὀνομάτων, ἐπείπερ ἡ αὐτὴ φύσις ἔρημος μὲν καθεστηκυῖα παντὸς σώματος κενὸν προσαγορεύεται, καταλαμβανομένη δὲ ὑπὸ σώματος τόπος καλεῖται, χωρούντων δὲ δι’ αὐτῆς σωμάτων χώρα γίνεται. κοινῶς μέντοι φύσις ἀναφὴς εἴρηται παρὰ τῷ Ἐπικούρῳ διὰ τὸ ἐστερῆσθαι τῆς κατ’ ἀντίβασιν ἁφῆς. (Sext. Emp. adv. math. X 2) — εἶτα, καθὼς καὶ οἱ Ἐπικούρειοί φασιν, ἡ τοῦ κενοῦ εὐθεῖα εὐθεῖα μέν ἐστιν, οὐ στρέφεται δὲ διὰ τὸ καὶ αὐτὸ τὸ κενὸν μήτε ὅλον μήτε κατὰ μέρος κίνησιν ἐπιδέχεσθαι. (id. adv. math. III 98) — οὐδὲ γὰρ αὐτοὶ (οἱ ἀπὸ τῆς Στοᾶς καὶ τοῦ Περιπάτου) τῷ Ἐπικούρῳ διδόασιν ὑπὲρ τῶν μεγίστων σμικρὸν οὕτω πρᾶγμα καὶ φαῦλον, οἶμαι, ἄτομον παρεγκλῖναι μίαν ἐπὶ τοὐλάχιστον, ὅπως ἄστρα καὶ ζῷα καὶ τύχη παρεισέλθῃ καὶ τὸ ἐφ’ ἡμῖν μὴ ἀπόληται· δεικνύναι δὲ τὸ ἄδηλον ἢ λαμβάνειν τι τῶν προδήλων (κελεύουσι). (Plut. de soll. anim. 7 p. 964e) — καὶ κατὰ τὸν Ἐπίκουρον δὲ τῶν ἀτόμων ἀφθάρτων οὐσῶν καὶ τοῦ κενοῦ, παρὰ τὴν ποιὰν τάξιν καὶ θέσιν τῶν ἀτόμων συντεθειμένων γίνεται τά τε ἄλλα συγκρίματα καὶ τὸ σῶμα, χρόνῳ δὲ διαλυόμενον διαλύεται πάλιν εἰς τὰς ἀτόμους, ἐξ ὧν καὶ ἐγένετο. τούτων μενουσῶν ἀφθάρτων οὐδὲν ἀδύνατόν ἐστι συνελθουσῶν πάλιν καὶ τὴν αὐτὴν τάξιν καὶ θέσιν λαβουσῶν ποιῆσαι ὃ πρότερον ἐγεγόνει ἐξ αὐτῶν σῶμα καὶ ὅμοιον· ὥσπερ εἴ τις ψηφοθέτης ἐκ ψηφίδων ποιήσει ζῴου μορφήν, ἔπειτα τούτων ὑπὸ χρόνου διαλυθέντων ἢ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ποιήσαντος, τὰς αὐτὰς ἔχων ψήφους, ἐσκορπισμένας συναγαγών, οὐκ ἀδυνατήσει συλλέξας αὐτὰς καὶ διαθεὶς ὁμοίως ποιῆσαι τὸ αὐτὸ εἶδος τοῦ ζῴου. (Iustin. de resurr. 6) — τίνα δὲ τρόπον, μιᾶς οὔσης καὶ τῆς αὐτῆς ἁπασῶν οὐσίας καὶ τῆς αὐτῆς ἀφθάρτου φύσεως πλὴν τῶν μεγεθῶν, ὥς φασι, καὶ τῶν σχημάτων, τὰ μέν ἐστι θεῖα καὶ ἀκήρατα καὶ αἰώνια, ὡς αὐτοὶ φήσαιεν ἄν, σώματα, ἢ μακραίωνά γε κατὰ τὸν οὕτως ὀνομάσαντα, φαινόμενά τε καὶ ἀφανῆ, φαινόμενα μὲν ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες γῆ τε καὶ ὕδωρ, ἀφανῆ δὲ θεοί τε καὶ δαίμονες καὶ ψυχαί; ταῦτα γὰρ οὐδὲ θέλοντες ὑπάρχειν ἀρνήσασθαι δύνανται. τὰ δὲ μακροβιώτατα ζῷά τε καὶ φυτά; … τὰ δὲ πλεῖστα τῶν τε φυομένων καὶ τῶν γεννωμένων ἐστὶν ὠκύμορα καὶ βραχυτελῆ, ὧν ἐστι καὶ ὁ ἄνθρωπος. … ἀλλὰ τοὺς συνδέσμους φήσουσι τῶν ἀτόμων διαλλάττοντας αἰτίους γίνεσθαι τῆς περὶ τὴν διαμονὴν διαφορᾶς· τὰ μὲν γὰρ ὑπ’ αὐτῶν πεπυκνῶσθαι καὶ κατεσφίγχθαι, ὥστ’ αὐτὰ παντελῶς δυσαπάλλακτα γεγονέναι πιλήματα, τὰ δὲ μανοτέραν καὶ χαλῶσαν τὴν συνάφειαν τῶν ἀτόμων ἐπ’ ἔλαττον ἢ πλέον ἐσχηκέναι, ὡς ἢ θᾶττον ἢ μὴ μετὰ πολὺ τῆς κολλήσεως αὐτῶν ἀφίστασθαι, καὶ τὰ μὲν ἐκ τοιῶνδε καὶ ὧδέ πως ἐσχηματισμένων, τὰ δὲ ἐξ ἑτεροίων ἑτεροίως διακειμένων συμμεμῖχθαι. (Dionys. ap. Euseb. praep. ev. XIV 25, 9) — πληγάς τινας καὶ ἀποπηδήσεις, οἵας ἔπλαττε τῶν ἀτόμων Ἐπίκουρος. (Plut. de fac. in orbe lun. 4 p. 921d) — δοκεῖ δὲ καὶ εἰς τοὺς (Sext. Emp. adv. math. X 181)

u26684Sextus Empiricus, Matematikçilere Karşı X 181: Epikuros ve Demokritos çevresindeki fizikçilere de zamana dair şöyle bir kavrayış atfediliyor: "Zaman, gün gibi ve gece gibi görünen bir hayaldir." Bu kavrayışa göre de zamanın tabiatı yine çıkmazda kalır.

[Cicero'nun ve Augustinus'un Latince tanıklıkları çevrilmemiştir.]

S. 214, 6'ya — Demokritos (Hippolytos, Bütün Sapkınlıkların Çürütülmesi I 13, 2): Dünyalar arasındaki uzaklıklar eşit değildir; bir yerde daha çok, bir yerde daha az dünya vardır.

Akhilleus, Aratos'a Giriş 9: Epikurosçular, dünyaların arasındaki boşluklarda bulunan hava tarafından geri itildiği için evrenin yerinde durduğunu söyler. Bu ara boşluklar (metakosmia), dünyalar arasındaki uzaklıklardır. [Cicero'nun Latince tanıklığı çevrilmemiştir.]

Iamblikhos, Ruh Üzerine (Stobaios, Eklogai I 49): Bazıları psykhēnin ousiasını dört unsurun ilkelerine bağlar. Onlara göre ilk cisimler atomlardır, dört unsurdan da daha unsurdurlar; arı ve her yanıyla saf ilk ousiayla dolu olduklarından, kendilerinde hiçbir şekilde bölünme kabul etmezler. Bunların sonsuz sayıda şekli vardır, biri de küre biçimidir; psykhē de küre biçimli atomlardan oluşur. [Usener'e göre psykhēnin dört unsuru Epikuros'a aittir, ama şekillerin sonsuzluğu ona ait değildir.]

Emesalı Nemesios, İnsanın Tabiatı Üzerine 7: Epikurosçular, görünen şeylerin suretlerinin gözlere çarptığını söyler.

[Gellius'un Latince tanıklığı (Attika Geceleri V 15, 8) çevrilmemiştir; Demokritos'un ve Epikuros'un sesi "atomlar akıntısı" (rheuma atomōn) diye adlandırdığını aktarır.]

u26684

περὶ Ἐπίκουρον καὶ Δημόκριτον φυσικοὺς τοιαύτη τις ἀναφέρεσθαι τοῦ χρόνου νόησις· „χρόνος ἐστὶν ἡμεροειδὲς καὶ νυκτοειδὲς φάντασμα“, καθ’ ἣν πάλιν ἄπορός ἐστιν ἡ τοῦ χρόνου φύσις. (Sext. Emp. adv. math. X 181) — εἶναι δὲ τῶν κόσμων ἄνισα τὰ διαστήματα καὶ τῇ μὲν πλείους, τῇ δὲ ἐλάττους. (Democr. ap. Hippol. ref. I 13, 2) — οἱ δὲ Ἐπικούρειοί φασι μένειν τὸν κόσμον ἀνακοπτόμενον ὑπὸ τοῦ ἀέρος τοῦ ἐν τοῖς μετακοσμίοις. μετακόσμια δέ ἐστι τὰ μεταξὺ τῶν κόσμων διαστήματα. (Achill. introd. in Arat. 9) — τινὲς εἰς τὰς τῶν τεσσάρων στοιχείων ἀρχὰς τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς ἐπαναφέρουσιν. εἶναι μὲν γὰρ τὰ πρῶτα σώματα ἄτομα, πρὸ τῶν τεσσάρων στοιχείων στοιχειωδέστερα· εἰλικρινῆ δ’ ὄντα καὶ πεπληρωμένα πάντῃ καθαρᾶς πρώτης οὐσίας μὴ δέχεσθαι μηδ’ ὁπωστιοῦν εἰς αὑτὰ διαίρεσιν. ταῦτα τοίνυν ἄπειρα ἔχειν σχήματα, ἓν δὲ αὐτῶν εἶναι τὸ σφαιροειδές· ἀπὸ δὴ τῶν σφαιροειδῶν ἀτόμων εἶναι τὴν ψυχήν. (Iambl. de anima ap. Stob. ecl. I 49) — οἱ δὲ Ἐπικούρειοι εἴδωλα τῶν φαινομένων προσπίπτειν τοῖς ὀφθαλμοῖς. (Nemes. de nat. hom. 7) — ῥεῦμα ἀτόμων (Gell. N. A. V 15, 8)

u26794Diodoros XVII 7, 4: Bu dağda (Troas'taki İda'da) kendine özgü, şaşılacak bir şey olur. Köpek Yıldızı doğduğu sıralarda, çevredeki hava durgun olduğundan dağın doruğu rüzgârların esişinin üstünde kalır. Gece daha sürerken güneşin doğduğu görülür; ama ışınlarını bir daire hâlinde salmaz, alevi pek çok yere dağılmıştır; öyle ki yerin ufkuna birden fazla ateş değiyormuş gibi görünür. Az sonra bu ateşler tek bir büyüklükte toplanır ve üç plethronluk bir genişliğe ulaşır; o zaman artık gün başlamış olur, güneşin görünen büyüklüğü tamamlanır ve günün düzenini kurar. [Usener'e göre Diodoros bunu da Epikuros'tan almıştır; Lucretius V 663 vd. aynı olayı anlatır. Epikuros bununla güneşin tabiatı ve doğuşu hakkındaki eski görüşü destekliyordu.]

Kleomedes, Gök Cisimlerinin Dairesel Hareketi II 1: Söylediği bunca saçmalığın üstüne bir de yıldızların doğarken tutuştuğunu, batarken söndüğünü ileri sürmüştür. Bu, tıpkı birinin insanların görüldükleri sürece var olduklarını, görülmedikleri anda öldüklerini söylemesine ve gözle görülen her şey için aynı akıl yürütmeyi yapmasına benzer. Adam öylesine zeki, öylesine ilahî ki şu da aklına gelmemiş: yer küre biçiminde olduğuna göre yıldızların her biri bir yerde batarken başka bir yerde doğar; o hâlde bunların aynı anda hem sönmesi hem tutuşması gerekecek, ufkun her yer değiştirmesinde de benzer oranlarda sayısız yıldız akın akın sönüp yeniden tutuşacaktır... Bundan daha akılsızca bir şey düşünülemez bile; her türlü cehaleti ve düşüncesizliği gözler önüne serer. Ayın aydınlanışları apaçık ortadayken bile bu adamları böyle gülünç şeyler ileri sürmekten alıkoyamıyor... Ama o, İberlerin anlattığına göre güneşin okyanusa düşerken, kızgın demirin suya batırıldığında yaptığı gibi, sönerken bir ses çıkardığı yolundaki bir kocakarı masalına inanarak bu kanaate varmış; hem de insanlar içinde hakikati bulan tek ve ilk kişi! Gökyüzünün her parçasının yerden eşit uzaklıkta olduğunu da kavramamış; güneşin denize battığını, sonra doğudaki denizden yeniden doğduğunu, doğudaki suyla tutuşup batıdakiyle söndüğünü sanmış. Epikuros'un kutsal bilgeliği işte bunları bulmuştur.

S. 239, 18'e — Sextus Empiricus, Pyrrhonculuğun Ana Hatları III 218: Tanrıların var olduğunu ileri sürenlerin bazıları atalarının tanrılarına inanır... Epikuros ise insan biçimli bir tanrıya inanır.

[Clemens'e atfedilen Recognitiones (X 50) ile İskenderiyeli Philon'un Takdir-i İlahî Üzerine adlı eserinden (I 37) Usener'in aktardığı Latince tanıklıklar çevrilmemiştir.]

u26794

ἴδιον δέ τι καὶ παράδοξον συμβαίνει γίνεσθαι περὶ τοῦτο τὸ ὄρος (Ἴδην τῆς Τρῳάδος). κατὰ γὰρ τὴν τοῦ κυνὸς ἐπιτολὴν ἐπ’ ἄκρας τῆς κορυφῆς διὰ τὴν νηνεμίαν τοῦ περιέχοντος ἀέρος ὑπερπετῆ γίνεσθαι τὴν ἄκραν τῆς τῶν ἀνέμων πνοῆς, ὁρᾶσθαι δὲ τὸν ἥλιον ἔτι νυκτὸς οὔσης ἀνατέλλοντα, τὰς ἀκτῖνας οὐκ ἐν κυκλοτερεῖ σχήματι πέμποντα, ἀλλὰ τὴν φλόγα κατὰ πολλοὺς τόπους ἔχοντα διεσπαρμένην, ὥστε δοκεῖν πυρὰ πλείω θιγγάνειν τοῦ τῆς γῆς ὁρίζοντος· μετ’ ὀλίγον δὲ συνάγεσθαι ταῦτα πρὸς ἓν μέγεθος, ἕως ἂν γένηται τρίπλεθρον διάστημα· καὶ τότε ἤδη τῆς ἡμέρας ἐπιλαβούσης τὸ φαινόμενον τοῦ ἡλίου μέγεθος πληρωθὲν τὴν τῆς ἡμέρας διάθεσιν κατασκευάζειν. (Diod. XVII 7, 4) — καίτοι πρὸς ἅπασι τοῖς εἰρημένοις ἀτοπωτάτοις οὖσιν ἔτι καὶ τὰ ἄστρα ἀπεφήνατο ἀνατέλλοντα μὲν ἐξάπτεσθαι, δυόμενα δὲ σβέννυσθαι· ὅπερ ὁμοιότατόν ἐστιν ὡς εἴ τις ὁρωμένους μὲν τοὺς ἀνθρώπους εἶναι λέγοι, μὴ ὁρωμένους δὲ ἀποθνήσκειν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων, ὁπόσα ἐστὶν ὁρατά, τὸν ὅμοιον λόγον ποιοῖτο. οὕτω δὲ ἄρα συνετὸς καὶ δαιμόνιος ὁ ἀνήρ ἐστιν, ὥστ’ οὐδ’ ἐκεῖνο ἐπῄει αὐτῷ, ὅτι τῆς γῆς σφαιρικῷ τῷ σχήματι κεχρημένης ἄλλοτε παρ’ ἄλλοις ἕκαστα αὐτῶν καὶ δύεται καὶ ἀνατέλλει, καὶ τούτου ἕνεκα δεήσει ἅμα καὶ σβέννυσθαι αὐτὰ καὶ ἐξάπτεσθαι καὶ κατὰ πάσας τὰς τῶν ὁριζόντων μεταπτώσεις ἐν παραπλησίοις ἀναλογίαις γίνεσθαι ἀπλέτους φορὰς φθειρομένων τε καὶ πάλιν ἐξαπτομένων … ὧν οὐδ’ ἂν ἐπινοηθείη μόνον ἀνοητότερα καὶ πᾶσαν ἰδέαν καὶ ἀμαθίας καὶ προπετείας ἐμφανίζοντα· οὕς γε οὐδ’ οἱ τῆς σελήνης φωτισμοὶ φανερώτατοι ὄντες ἐπέχουσι τοῦ μὴ οὕτω καταγέλαστα ἀποφαίνεσθαι. … ἀλλὰ γὰρ μυθαρίῳ γραώδει πιστεύσας ὡς τῶν Ἰβήρων ἱστορούντων ἐμπίπτοντα τὸν ἥλιον τῷ ὠκεανῷ ψόφον ἐμποιεῖν σβεννύμενον ὡς διάπυρον σίδηρον ἐν ὕδατι, ἐπὶ ταύτην ἦλθε τὴν δόξαν ὁ μόνος καὶ πρῶτος ἀνθρώπων τὴν ἀλήθειαν ἐξευρών. καὶ οὐδ’ ἐκεῖνο συνῆκεν ὅτι πᾶν μέρος τοῦ οὐρανοῦ τὸ ἴσον ἀπέχει τῆς γῆς, ἀλλ’ εἰς τὴν θάλασσαν αὐτὸν καταδύεσθαι ὑπέλαβε καὶ πάλιν ἐκ τῆς ἀνατολικῆς θαλάσσης ἀνατέλλειν, καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ ἀνατολικοῦ ὕδατος ἐξάπτεσθαι, ὑπὸ δὲ τοῦ πρὸς τῇ δύσει σβέννυσθαι. ταῦτα ἡ ἱερὰ Ἐπικούρου σοφία ἐξεῦρεν. (Cleomed. II 1 p. 107 sqq. Bake) — καὶ τῶν εἶναι θεοὺς ἀποφηναμένων οἱ μὲν τοὺς πατρίους νομίζουσι θεούς, … Ἐπίκουρος δὲ ἀνθρωπόμορφον (θεόν). (Sext. Emp. Pyrrh. hyp. III 218)

u26904Plutarkhos, Pythia'nın Kehanetleri Üzerine 8 (398b): Peki bu tür şeylerin her biri sana göre talihe ve kendiliğindenliğe mi benziyor? Atomların ne daha önce ne daha sonra, tam da adak sunanlardan her birinin işlerinin kötüye ya da iyiye gideceği o zamanda kayıp çözülmeleri ve sapmaları inandırıcı mı? Belli ki Epikuros, üç yüz yıl önce söyledikleriyle ya da yazdıklarıyla sana bugün yardım ediyor da tanrı, kendini her şeye katıp her şeyle karışmadıkça, var olan hiçbir şeye hareketin başlangıcını ve başına gelenin sebebini veremez mi sanıyorsun?

[Hilarius'a ve Ambrosius'a ait Latince tanıklıklar çevrilmemiştir. Ambrosius (Mektuplar 63, 13), Epikuros'un hazzın insanda tanrı tarafından yaratıldığını ileri sürdüğünü aktarır; Usener'e göre bu, tanrıların suretlerini algılarken duyulan haz hakkında söylenmiş bir sözün yanlış anlaşılmasıdır.]

S. 218, 19'a — Plutarkhos, Epikuros'a Göre Hazla Yaşamak İmkânsızdır 3 (1087d): İyinin karında ve bedenin bütün öteki geçitlerinde bulunduğunu, çünkü hazzın ve acısızlığın içeri bunlardan girdiğini [söylerler].

Philon, Kanunların Alegorik Yorumu II 54 (Mangey I 118): Çünkü haz, duran ve sükûnet hâlindeki şeylerden değil, hareket eden ve karışıklıkla dolu şeylerdendir. Alev nasıl hareket içindeyse, bu duygu da psykhēde bir tür yangın gibi hareket ederek onu durgun bırakmaz. Bu yüzden hazzın durağan (katastematik) olduğunu söyleyenlerle uyuşmaz. Çünkü durgunluk taşa, odun parçasına ve bütün cansız şeylere uygundur, hazza ise yabancıdır: haz gıdıklanmayı ve sarsıcı kıpırtıyı arzular; bazılarında da durgunluğa değil, gergin ve şiddetli bir hırpalanmaya ihtiyaç vardır.

Nazianzoslu Gregorios'a bir şerh (A. Mai, Spicilegium Romanum II 2, s. 221): Bu adam (Epikuros) hazzı her iyinin gayesi saymıştır; bugünkü yorumcular ise onun haz derken kirli olanı değil, tabiata en uygun durumu kastettiğini söylüyorlar.

Porphyrios, Canlı Eti Yememek Üzerine I 53: Sağlığı da ölüm korkusuyla değil, temaşadan doğan iyilere ulaşmakta engellenmemek için korumak gerekir.

u26904

εἶτα τύχῃ σοι δοκεῖ καὶ αὐτομάτῳ τῶν τοιούτων ἕκαστον ἐοικέναι, καὶ πιθανόν ἐστι τὰς ἀτόμους ἐξολισθεῖν καὶ διαλυθῆναι (fort. διαχυθῆναι) καὶ παρεγκλῖναι μήτε πρότερον μήτε ὕστερον, ἀλλὰ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ἐν ᾧ τῶν ἀναθέντων ἕκαστος ἢ χεῖρον ἔμελλε πράξειν ἢ βέλτιον; καὶ σὲ μὲν Ἐπίκουρος ὠφελεῖ νῦν, ὡς ἔοικεν, ἀφ’ ὧν εἶπεν ἢ ἔγραψε πρὸ ἐτῶν τριακοσίων· ὁ θεὸς δὲ εἰ μὴ συνείρξειε φέρων ἑαυτὸν εἰς ἅπαντα μηδὲ ἀνακερασθείη πᾶσιν, οὐκ ἄν σοι δοκεῖ κινήσεως ἀρχὴν καὶ πάθους αἰτίαν παρασχεῖν οὐδενὶ τῶν ὄντων; (Plut. de Pyth. orac. 8 p. 398b) — περὶ γαστέρα τἀγαθὸν εἶναι καὶ τοὺς ἄλλους πόρους τῆς σαρκὸς ἅπαντας, δι’ ὧν ἡδονὴ καὶ μὴ ἀλγηδὼν ἐπεισέρχεται. (Plut. non posse 3 p. 1087d) — ἡ γὰρ ἡδονὴ οὐκ ἔστι τῶν ἠρεμούντων καὶ ἱσταμένων, ἀλλὰ τῶν κινουμένων καὶ ταραχῆς γεμόντων· ὥσπερ γὰρ ἡ φλὸξ ἐν κινήσει, οὕτω φλογμοῦ τινα τρόπον τὸ πάθος ἐν ψυχῇ κινούμενον ἠρεμεῖν αὐτὴν οὐκ ἐᾷ. διὸ καὶ τοῖς λέγουσι καταστηματικὴν εἶναι τὴν ἡδονὴν οὐ συμφέρεται· ἠρεμία γὰρ λίθῳ μὲν καὶ ξύλῳ καὶ παντὶ ἀψύχῳ οἰκεῖον, ἀλλότριον δὲ ἡδονῇ· γαργαλισμοῦ γὰρ καὶ σπασμώδους ἐφίεται, καὶ ἐπ’ ἐνίων οὐκ ἠρεμίας ἀλλὰ συντόνου καὶ σφοδρᾶς αἰκίσεώς ἐστι χρεία. (Philo leg. alleg. II 54) — οὗτος (Epicurus) δὲ τέλος παντὸς ἀγαθοῦ τὴν ἡδονὴν ἐτίθετο· καὶ οἱ μὲν νῦν ἐξηγηταὶ λέγουσι τίθεσθαι τὴν ἡδονὴν οὐ τὴν ἀκάθαρτον ἀλλὰ τὴν φυσικωτάτην κατάστασιν. (schol. Greg. Naz.) — τηρεῖν τε χρὴ τὴν ὑγείαν οὐ φόβῳ θανάτου, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ μὴ ἐμποδίζεσθαι πρὸς τὰ ἀγαθὰ τὰ (Porph. de abst. I 53)

u27014Onu en çok koruyan da psykhēnin sarsılmaz (ataraksik) durumudur...; çünkü oradan bedene kadar ulaşan şey çoktur... Yiyeceğin azaltılması da çoğu zaman buna katkıda bulunur.

Gnostik Basileides'in oğlu Isidoros (İskenderiyeli Clemens, Stromateis III 1; Epiphanios, Sapkınlıklar 32, 4): İnsanlığın yalnız zorunlu ve tabiî olan bazı şeyleri vardır; örtünmek hem zorunlu hem tabiîdir; cinsel hazlar ise tabiîdir ama zorunlu değildir.

[Recognitiones (IX 6) ile Ambrosius'tan (Mektuplar 63, 19) aktarılan Latince tanıklıklar çevrilmemiştir. Ambrosius, Epikurosçuların hazzın tatlılığını ölçüsüz ziyafetlerin ve içki âlemlerinin değil, ölçülü bir hayatın doğurduğunu söylediklerini aktarır.]

S. 304, 25'e — Plutarkhos, Zenginlik Hırsı Üzerine 6 (525e): Bunu da şu eşekçe ve karıncaca zenginlik sevgisi için söylüyorum. Bir de yırtıcı hayvanca olanı vardır: iftira eder, miras peşinde koşar, hile yapar, her işe burnunu sokar, kaygılanır, dostlarından kaç tanesinin hâlâ hayatta olduğunu sayar; sonra da dört bir yandan topladığı şeylerden hiçbirinin tadını çıkarmaz.

Philodemos, Herculaneum papirüsü 1012, fr. 8: Epikuros'un ölüm konusunda teselli vermediğini söylemek de yersizdir. Çünkü korkunç olan, ya geride bırakılan şey yüzünden korkunçtur, yani ölmüş olmak yüzünden; ya da ölüme eşlik eden şey yüzünden, yani ölmeye eşlik eden acı yüzünden.

Plutarkhos, Karısına Teselli 10 (611d): Başkalarından da dinlediğin, ölüp dağılan için hiçbir yerde hiçbir kötülük ve hiçbir acı bulunmadığını söyleyerek pek çok kişiyi inandıran sözlere gelince, biliyorum ki buna inanmana atalarından gelen inanç ve Dionysos ayinlerinin, bu ayinlere katılan biz ikimizin birlikte bildiği gizli işaretleri engel olur.

Plutarkhos, Epikuros'a Göre Hazla Yaşamak İmkânsızdır 12 (1095c): Öteki uğraşları ise, kendilerinin aretē için söyledikleri gibi, tatsız ve kurudur.

Herculaneum papirüsleri, ikinci dizi VII, yaprak 26, sütun 31, 4: (İnsan) aretēyi tabiatça kovalar, çünkü yararlıdır.

[Cicero'nun Latince tanıklıkları (Ölçütler Üzerine IV 55; Hatip Üzerine III 62 vd.) çevrilmemiştir. İkincisinde Cicero, Epikurosçuların bilgenin devlet işlerine karışmayacağı ilkesini bir sır gibi saklamalarını, yoksa kendilerinin de istedikleri o boş vakte kavuşamayacaklarını söyler.]

u27014

ἐκ τῆς θεωρίας. διατηρητικὸν δὲ αὐτῆς μάλιστα μὲν ἡ τῆς ψυχῆς ἀτάραχος κατάστασις …, πολὺ γὰρ τὸ ἄχρι σώματος ἐντεῦθεν ἀφικνούμενον … συμβάλλεται δὲ ὡς ἐπὶ πλεῖστον καὶ ἡ τῆς τροφῆς ἐλάττωσις. (Porph. de abst. I 53) — ἡ δὲ ἀνθρωπότης ἔχει τινὰ ἀναγκαῖα καὶ φυσικὰ μόνα· ἔχει τὸ περιβάλλεσθαι ἀναγκαῖον καὶ φυσικόν. φυσικὸν δὲ τὸ τῶν ἀφροδισίων, οὐκ ἀναγκαῖον δέ. (Isidorus ap. Clem. Al. strom. III 1) — καὶ ταῦτα πρὸς τὴν ὀνώδη καὶ μυρμηκώδη λέγω ταύτην φιλοπλουτίαν. ἑτέρα δέ ἐστιν ἡ θηριώδης, συκοφαντοῦσα καὶ κληρονομοῦσα καὶ παραλογιζομένη καὶ πολυπραγμονοῦσα καὶ φροντίζουσα καὶ ἀριθμοῦσα τῶν φίλων ἔτι πόσοι ζῶσιν, εἶτα πρὸς μηδὲν ἀπολαύουσα τῶν πανταχόθεν προσποριζομένων. (Plut. de cupid. divit. 6 p. 525e) — κἄτοπον τὸ λέγειν ὡς Ἐπίκουρος τἀποθνήσκειν οὐ παραμυθεῖται. τὸ γὰρ δεινὸν ἢ διὰ τὸ ἐκλιπόμενον, ὅπερ ἐστὶν τὸ τεθνάναι, ἢ διὰ τὸ παρεπόμενον, ὅπερ ἀλγηδών ἐστι παρεπομένη τῶι ἀποθνήσκειν. (Philod. Herc. 1012 fr. 8) — καὶ μὴν ἃ τῶν ἄλλων ἀκούεις, οἳ πείθουσι πολλοὺς λέγοντες ὡς οὐδὲν οὐδαμῇ τῷ διαλυθέντι κακὸν οὐδὲ λυπηρόν ἐστιν, οἶδα ὅτι κωλύει σε πιστεύειν ὁ πάτριος λόγος καὶ τὰ μυστικὰ σύμβολα τῶν περὶ τὸν Διόνυσον ὀργιασμῶν, ἃ σύνισμεν ἀλλήλοις οἱ κοινωνοῦντες. (Plut. consol. ad ux. 10 p. 611d) — τῆς δ’ ἄλλης αὐτῶν πραγματείας ἀτερποῦς καὶ ξηρᾶς, ὥσπερ αὐτοὶ τὴν ἀρετὴν λέγουσιν, οὔσης. (Plut. non posse 12 p. 1095c) — φύσει δὲ τὴν ἀρετὴν διώκειν (δοκεῖ ὁ ἄνθρωπος), ἐπεὶ συμφέρον. (Voll. Herc. coll. alt. VII f. 26 c. 31, 4)

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…