Epikuros · Epikuros'un Kayıp Kitaplarının Kalıntıları
Epikuros'un Hayatı (Diogenes Laertios X)
u27124Epikuros, Neokles ile Khairestrate'nin oğludur; Atinalıdır, Gargettos demosundan ve Philaidai soyundandır; Metrodoros Soyluluk Üzerine'de böyle söyler. Başkaları ve Herakleides Sotion'un Özeti'nde, Atinalılar Samos'a yerleşimci gönderdiklerinde onun orada yetiştiğini söylerler. On sekiz yaşında Atina'ya gelmiş; o sırada Ksenokrates Akademi'de, Aristoteles de Khalkis'te ders veriyormuş. Makedonyalı İskender ölüp Atinalılar Perdikkas tarafından [Samos'tan] çıkarılınca babasının yanına, Kolophon'a gitmiş.
Orada bir süre kalıp öğrenciler toplamış, sonra Anaksikrates'in arkhonluğunda yeniden Atina'ya dönmüş. Bir süre başkalarıyla karışık olarak felsefe yapmış, sonra kendi adıyla anılan okulu kurup öğretisini ayrı olarak ortaya koymuş. Felsefeye on dört yaşında başladığını kendisi söyler. Epikurosçu Apollodoros ise Epikuros'un Hayatı'nın birinci kitabında, onun gramer hocalarını Hesiodos'taki khaos hakkında söylenenleri kendisine açıklayamadıkları için küçümseyip felsefeye geldiğini söyler. Hermippos'a göre önceleri çocuklara okuma yazma öğretirmiş, sonra Demokritos'un kitaplarına rastlayınca felsefeye atılmış. Bu yüzden Timon da onun için şöyle der:
Fizikçilerin sonuncusu ve en arsızı, Samos'tan gelen, okuma hocası oğlu, canlıların en terbiyesizi.
Onun teşvikiyle üç kardeşi de, Neokles, Khairedemos ve Aristobulos, onunla birlikte felsefe yapıyormuş; Epikurosçu Philodemos Filozofların Sıralanışı'nın onuncu kitabında böyle söyler. Myronianos'un Benzer Tarihî Bölümler'de söylediğine göre Mys adlı kölesi de öyleymiş.
Stoacı Diotimos ise ona düşman olduğundan onu en ağır biçimde kötülemiş, Epikuros'unmuş gibi elli müstehcen mektup ortaya atmıştır. Khrysippos'a atfedilen mektupçukları Epikuros'unmuş gibi derleyen kişi de öyle. Stoacı Poseidonios ve çevresi, Nikolaos, Diokles'in Çürütmeleri adlı on iki kitapta (bunlar Ayın Yirminci Günü üzerinedir) Sotion ve Halikarnassoslu Dionysios da öyle. Söylediklerine göre annesiyle birlikte kulübe kulübe dolaşıp arınma duaları okurmuş, babasıyla birlikte de üç kuruşluk bir ücrete çocuklara okuma yazma öğretirmiş. Kardeşlerinden birine pezevenklik edermiş, fahişe Leontion'la da birlikte yaşarmış.
(Cic. de orat. III 62 sq., Latine) — Ἐπίκουρος Νεοκλέους καὶ Χαιρεστράτης, Ἀθηναῖος, τῶν δήμων Γαργήττιος, γένους τοῦ τῶν Φιλαϊδῶν, ὥς φησι Μητρόδωρος ἐν τῷ Περὶ εὐγενείας. τοῦτόν φασιν ἄλλοι τε καὶ Ἡρακλείδης ἐν τῇ Σωτίωνος ἐπιτομῇ κληρουχησάντων Ἀθηναίων τὴν Σάμον ἐκεῖθι τραφῆναι· ὀκτωκαιδεκέτη δ’ ἐλθεῖν εἰς Ἀθήνας, Ξενοκράτους μὲν ἐν Ἀκαδημείᾳ, Ἀριστοτέλους δ’ ἐν Χαλκίδι διατρίβοντος. τελευτήσαντος δὲ Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος καὶ τῶν Ἀθηναίων ἐκπεσόντων ὑπὸ Περδίκκου μετελθεῖν εἰς Κολοφῶνα πρὸς τὸν πατέρα. χρόνον δέ τινα διατρίψαντα αὐτόθι καὶ μαθητὰς ἀθροίσαντα πάλιν ἐπανελθεῖν εἰς Ἀθήνας ἐπὶ Ἀναξικράτους· καὶ μέχρι μέν τινος κατ’ ἐπιμιξίαν τοῖς ἄλλοις φιλοσοφεῖν, ἔπειτα ἰδίᾳ ἀποφαίνεσθαι τὴν ἀπ’ αὐτοῦ κληθεῖσαν αἵρεσιν συστήσαντα. ἐφάψασθαι δὲ φιλοσοφίας αὐτός φησιν ἔτη γεγονὼς τετταρεσκαίδεκα. Ἀπολλόδωρος δ’ ὁ Ἐπικούρειος ἐν τῷ πρώτῳ Περὶ τοῦ Ἐπικούρου βίου φησὶν ἐλθεῖν αὐτὸν ἐπὶ φιλοσοφίαν καταγνόντα τῶν γραμματιστῶν, ἐπειδὴ μὴ ἐδυνήθησαν ἑρμηνεῦσαι αὐτῷ τὰ περὶ τοῦ παρ’ Ἡσιόδῳ χάους. φησὶ δ’ Ἕρμιππος γραμματοδιδάσκαλον αὐτὸν γεγενῆσθαι, ἔπειτα μέντοι περιτυχόντα τοῖς Δημοκρίτου βιβλίοις ἐπὶ φιλοσοφίαν ᾆξαι· διὸ καὶ τὸν Τίμωνα φάσκειν περὶ αὐτοῦ· „ὕστατος αὖ φυσικῶν καὶ κύντατος, ἐκ Σάμου ἐλθών, / γραμμαδιδασκαλίδης, ἀναγωγότατος ζωόντων.“ συνεφιλοσόφουν δ’ αὐτῷ προτρεψαμένῳ καὶ οἱ ἀδελφοὶ τρεῖς ὄντες, Νεοκλῆς Χαιρέδημος Ἀριστόβουλος, καθά φησι Φιλόδημος ὁ Ἐπικούρειος ἐν τῷ δεκάτῳ τῆς τῶν φιλοσόφων συντάξεως· ἀλλὰ καὶ δοῦλος Μῦς ὄνομα, καθά φησι Μυρωνιανὸς ἐν Ὁμοίοις ἱστορικοῖς κεφαλαίοις. Διότιμος δ’ ὁ Στωικὸς δυσμενῶς ἔχων πρὸς αὐτὸν πικρότατα αὐτὸν διαβέβληκεν, ἐπιστολὰς φέρων πεντήκοντα ἀσελγεῖς ὡς Ἐπικούρου· καὶ ὁ τὰ εἰς Χρύσιππον ἀναφερόμενα ἐπιστόλια ὡς Ἐπικούρου συντάξας. ἀλλὰ καὶ οἱ περὶ Ποσειδώνιον τὸν Στωικὸν καὶ Νικόλαος καὶ Σωτίων ἐν τοῖς δώδεκα τῶν ἐπιγραφομένων Διοκλείων ἐλέγχων, ἅ ἐστι περὶ τῆς εἰκάδος, καὶ Διονύσιος ὁ Ἁλικαρνασσεύς. καὶ γὰρ σὺν τῇ μητρὶ περιιόντα αὐτὸν ἐς τὰ οἰκίδια καθαρμοὺς ἀναγινώσκειν, καὶ σὺν τῷ πατρὶ γράμματα διδάσκειν λυπροῦ τινος μισθαρίου. ἀλλὰ καὶ τῶν ἀδελφῶν ἕνα προαγωγεύειν, καὶ Λεοντίῳ συνεῖναι τῇ ἑταίρᾳ·
u27234Demokritos'un atomlar hakkındaki ve Aristippos'un haz hakkındaki görüşlerini de kendisininmiş gibi anlatırmış. Timokrates'in ve Epikuros'un Gençliği Üzerine'de Herodotos'un söylediğine göre gerçek bir Atina vatandaşı da değilmiş. Lysimakhos'un kâhyası Mithres'e utanç verici biçimde dalkavukluk eder, mektuplarında ona "Paian" ve "efendim" diye seslenirmiş. Hatta İdomeneus'u, Herodotos'u ve Timokrates'i, gizli öğretilerini ortaya döktükleri için, tam da bu yüzden över, onlara yaranmaya çalışırmış. Mektuplarında Leontion'a şöyle yazarmış: "Paian efendim, sevgili Leontioncuğum, mektupçuğunu okurken bizi nasıl bir alkış tufanıyla doldurdun!" Leonteus'un karısı Themista'ya da: "Siz yanıma gelmezseniz, siz ve Themista beni nereye çağırırsanız oraya kendim üç takla atarak koşmaya hazırım." Güzel bir delikanlı olan Pythokles'e de: "Oturup senin o hoş, tanrısal gelişini bekleyeceğim." Theodoros'un Epikuros'a Karşı'nın dördüncü kitabında söylediğine göre, Themista'ya yine yazarken ona öğüt verdiğini sanırmış. Başka birçok fahişeye de mektup yazarmış, en çok da Metrodoros'un da âşık olduğu Leontion'a. Gaye Üzerine'de de şöyle yazarmış: "Tatların verdiği hazları, sevişmenin hazlarını, dinlenen şeylerin hazlarını ve güzel biçimlerin hazlarını çıkarırsam, iyiyi neyle düşüneceğimi bilmiyorum."
Pythokles'e mektubunda da şunu yazarmış: "Ey mutlu genç, yelkenini aç ve her türlü terbiyeden kaç." Epiktetos da ona müstehcen konuşan diye ad takar ve ona en ağır biçimde söver. Dahası Metrodoros'un kardeşi Timokrates, onun öğrencisiyken okuldan ayrıldıktan sonra Neşeli Şeyler başlıklı eserinde, Epikuros'un sefahat yüzünden günde iki kez kustuğunu söyler; kendisinin o gece felsefelerinden ve o gizli toplantılardan güç bela kurtulabildiğini anlatır. Epikuros'un öğretide pek çok şeyi, hayatta ise çok daha fazlasını bilmediğini, bedeninin öyle acınacak hâlde olduğunu ki uzun yıllar sedyesinden kalkamadığını da söyler; Leontion'a ve Mytilene'deki filozoflara yazdığı mektuplarda kendisinin de yazdığı gibi, sofrasına günde bir mina harcarmış. Kendisiyle ve Metrodoros'la birlikte başka fahişeler de yaşarmış: Mammarion, Hedeia, Erotion ve Nikidion. Tabiat Üzerine'nin otuz yedi kitabında da çoğu yerde aynı şeyleri söylermiş.
τὰ δὲ Δημοκρίτου περὶ τῶν ἀτόμων καὶ Ἀριστίππου περὶ τῆς ἡδονῆς ὡς ἴδια λέγειν. μὴ εἶναί τε γνησίως ἀστόν, ὡς Τιμοκράτης φησὶ καὶ Ἡρόδοτος ἐν τῷ Περὶ Ἐπικούρου ἐφηβείας. Μιθρῆν τε αἰσχρῶς κολακεύειν τὸν Λυσιμάχου διοικητήν, ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς Παιᾶνα καὶ ἄνακτα καλοῦντα. ἀλλὰ καὶ Ἰδομενέα καὶ Ἡρόδοτον καὶ Τιμοκράτην τοὺς ἔκπυστα αὐτοῦ τὰ κρύφια ποιήσαντας ἐγκωμιάζειν καὶ κολακεύειν αὐτὸ τοῦτο. ἔν τε ταῖς ἐπιστολαῖς πρὸς μὲν Λεόντιον· „Παιὰν ἄναξ, φίλον Λεοντάριον, οἵου κροτοθορύβου ἡμᾶς ἐνέπλησας ἀναγνόντας σου τὸ ἐπιστόλιον.“ πρὸς δὲ Θεμίσταν τὴν Λεοντέως γυναῖκα· „οἷός τέ“ φησίν „εἰμί, ἐὰν μὴ ὑμεῖς πρός με ἀφίκησθε, αὐτὸς τρικύλιστος, ὅπου ἂν ὑμεῖς καὶ Θεμίστα παρακαλῆτε, ὠθεῖσθαι.“ πρὸς δὲ Πυθοκλέα ὡραῖον ὄντα· „καθεδοῦμαι“ φησί „προσδοκῶν τὴν ἱμερτὴν καὶ ἰσόθεόν σου εἴσοδον.“ καὶ πάλιν πρὸς Θεμίσταν γράφων νομίζει αὐτῇ παραινεῖν, καθά φησι Θεόδωρος ἐν τῷ τετάρτῳ τῶν Πρὸς Ἐπίκουρον. καὶ ἄλλαις δὲ πολλαῖς ἑταίραις γράφειν, καὶ μάλιστα Λεοντίῳ, ἧς καὶ Μητρόδωρον ἐρασθῆναι. ἔν τε τῷ Περὶ τέλους γράφειν οὕτως· „οὐ γὰρ ἔγωγε ἔχω τί νοήσω τἀγαθόν, ἀφαιρῶν μὲν τὰς διὰ χυλῶν ἡδονάς, ἀφαιρῶν δὲ τὰς δι’ ἀφροδισίων καὶ τὰς δι’ ἀκροαμάτων καὶ τὰς διὰ μορφῆς.“ ἔν τε τῇ πρὸς Πυθοκλέα ἐπιστολῇ γράφειν· „παιδείαν δὲ πᾶσαν, μακάριε, φεῦγε τἀκάτιον ἀράμενος.“ Ἐπίκτητός τε κιναιδολόγον αὐτὸν καλεῖ καὶ τὰ μάλιστα λοιδορεῖ. καὶ μὴν καὶ Τιμοκράτης ἐν τοῖς ἐπιγραφομένοις Εὐφραντοῖς, ὁ Μητροδώρου μὲν ἀδελφός, μαθητὴς δὲ αὐτοῦ τῆς σχολῆς ἐκφοιτήσας, φησὶ δὶς αὐτὸν τῆς ἡμέρας ἐμεῖν ἀπὸ τρυφῆς, ἑαυτόν τε διηγεῖται μόγις ἐκφυγεῖν ἰσχῦσαι τὰς νυκτερινὰς ἐκείνας φιλοσοφίας καὶ τὴν μυστικὴν ἐκείνην συνδιαγωγήν· τόν τε Ἐπίκουρον πολλὰ κατὰ τὸν λόγον ἠγνοηκέναι καὶ πολὺ μᾶλλον κατὰ τὸν βίον, τό τε σῶμα ἐλεεινῶς διακεῖσθαι, ὡς πολλῶν ἐτῶν μὴ δύνασθαι ἀπὸ τοῦ φορείου διαναστῆναι· μνᾶν τε ἀναλίσκειν ἡμερησίαν εἰς τὴν τράπεζαν, ὡς αὐτὸς ἐν τῇ πρὸς Λεόντιον ἐπιστολῇ γράφει καὶ ἐν ταῖς πρὸς τοὺς ἐν Μυτιλήνῃ φιλοσόφους. συνεῖναί τε αὐτῷ τε καὶ Μητροδώρῳ ἑταίρας καὶ ἄλλας, Μαμμάριον καὶ Ἡδεῖαν καὶ Ἐρώτιον καὶ Νικίδιον. καὶ ἐν ταῖς ἑπτὰ καὶ τριάκοντα βίβλοις ταῖς Περὶ φύσεως τὰ πλεῖστα ταὐτά τε λέγειν
u27344Bu kitaplarda başkalarına, özellikle de Nausiphanes'e karşı yazar, kelimesi kelimesine şöyle dermiş: "Ama varsın gitsinler! Çünkü o da, köle ruhlu başka birçokları gibi, ağzından taşan o sofistçe böbürlenmenin sancısını çekiyordu." Epikuros mektuplarında da Nausiphanes için şöyle dermiş: "Bunlar onu öyle bir çılgınlığa sürükledi ki bana söver ve beni hoca diye çağırır oldu." Ona akciğer (yani hissiz ahmak), cahil, dolandırıcı ve fahişe dermiş. Platon'un çevresindekilere Dionysios'un dalkavukları, Platon'un kendisine de "altın" dermiş; Aristoteles'e, baba mirasını yiyip bitirdikten sonra askere yazılıp ilaç satan bir sefih; Protagoras'a hamal, Demokritos'un kâtibi, köylerde okuma yazma öğreten biri; Herakleitos'a bulandırıcı; Demokritos'a Lerokritos (Saçmakritos); Antidoros'a Sannidoros (Soytarıdoros); Kiniklere Hellas'ın düşmanları; diyalektikçilere pek zararlılar; Pyrrhon'a da cahil ve terbiyesiz dermiş.
Ama bu adamlar delirmiş. Çünkü onun herkese karşı aşılmaz iyi niyetine yeterince tanık var: onu tunç heykellerle onurlandıran vatanı; bütün şehirlerle bile ölçülemeyecek kadar çok olan dostları; öğretilerinin siren sesine kapılıp ona bağlanmış bütün öğrencileri — yalnız Stratonikeialı Metrodoros Karneades'e geçti; belki onun aşılmaz iyilikleri ona ağır gelmişti —; öteki okulların hemen hepsi sönüp giderken öğrencilerinden birinin ötekine devrettiği sayısız başkanlıkla hep süregelen ardıllığı; anne babasına minnettarlığı, kardeşlerine iyiliği, kölelerine yumuşaklığı — bu, vasiyetinden de, onların da onunla birlikte felsefe yapmasından da açıktır; bunların en ünlüsü yukarıda andığımız Mys'tir —; kısacası herkese karşı insanseverliği. Tanrılara karşı dindarlığı ve vatanına sevgisi ise söze sığmaz. Aşırı ölçülülüğünden siyasete bile karışmadı. Hellas'ı o zaman en ağır zamanlar sardığı hâlde ömrünü orada geçirdi; yalnız iki üç kez İonia'daki yerlere, dostlarının yanına gitti. Dostları da her yerden ona gelir, bahçede onunla birlikte yaşarlardı — Apollodoros da böyle söyler; bu bahçeyi seksen minaya satın almıştı —; Diokles Özet'in üçüncü kitabında onların son derece ucuz ve sade yaşadıklarını söyler: "Bir kotyle hafif şarapla yetinirlerdi; içtikleri de bütünüyle sudan ibaretti."
καὶ ἀντιγράφειν ἐν αὐταῖς ἄλλοις τε καὶ Ναυσιφάνει [τὰ πλεῖστα], καὶ αὐτῇ λέξει φάσκειν οὕτως· „ἀλλ’ ἴτωσαν· εἶχε γὰρ ἐκεῖνος ὠδίνων τὴν ἀπὸ τοῦ στόματος καύχησιν τὴν σοφιστικήν, καθάπερ καὶ ἄλλοι πολλοὶ τῶν ἀνδραπόδων.“ καὶ αὐτὸν Ἐπίκουρον ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς περὶ Ναυσιφάνους λέγειν· „ταῦτα ἤγαγεν αὐτὸν εἰς ἔκστασιν τοιαύτην, ὥστε μοι λοιδορεῖσθαι καὶ ἀποκαλεῖν διδάσκαλον.“ πλεύμονά τε αὐτὸν ἐκάλει καὶ ἀγράμματον καὶ ἀπατεῶνα καὶ πόρνην· τούς τε περὶ Πλάτωνα Διονυσοκόλακας καὶ αὐτὸν Πλάτωνα χρυσοῦν, καὶ Ἀριστοτέλη ἄσωτον, ⟦ὃν⟧ καταφαγόντα τὴν πατρῴαν οὐσίαν στρατεύεσθαι καὶ φαρμακοπωλεῖν· φορμοφόρον τε Πρωταγόραν καὶ γραφέα Δημοκρίτου καὶ ἐν κώμαις γράμματα διδάσκειν· Ἡράκλειτόν τε κυκητήν· καὶ Δημόκριτον Ληρόκριτον· καὶ Ἀντίδωρον Σαννίδωρον· τούς τε Κυνικοὺς ἐχθροὺς τῆς Ἑλλάδος· καὶ τοὺς διαλεκτικοὺς πολυφθόρους· Πύρρωνα δὲ ἀμαθῆ καὶ ἀπαίδευτον. Μεμήνασι δ’ οὗτοι. τῷ γὰρ ἀνδρὶ μάρτυρες ἱκανοὶ τῆς ἀνυπερβλήτου πρὸς πάντας εὐγνωμοσύνης ἥ τε πατρὶς χαλκαῖς εἰκόσι τιμήσασα, οἵ τε φίλοι τοσοῦτοι τὸ πλῆθος ὡς μηδ’ ἂν πόλεσιν ὅλαις μετρεῖσθαι δύνασθαι, οἵ τε γνώριμοι πάντες ταῖς δογματικαῖς αὐτοῦ σειρῆσι προσκατασχεθέντες, πλὴν Μητροδώρου τοῦ Στρατονικέως πρὸς Καρνεάδην ἀποχωρήσαντος, τάχα βαρυνθέντος ταῖς ἀνυπερβλήτοις αὐτοῦ χρηστότησιν· ἥ τε διαδοχή, πασῶν σχεδὸν ἐκλιπουσῶν τῶν ἄλλων, ἐς ἀεὶ διαμένουσα καὶ νηρίθμους ἀρχὰς ἀπολύουσα ἄλλην ἐξ ἄλλης τῶν γνωρίμων· ἥ τε πρὸς τοὺς γονέας εὐχαριστία, καὶ ἡ πρὸς τοὺς ἀδελφοὺς εὐποιία, πρός τε τοὺς οἰκέτας ἡμερότης, ὡς δῆλον κἀκ τῶν διαθηκῶν αὐτοῦ καὶ ὅτι αὐτοὶ συνεφιλοσόφουν αὐτῷ, ὧν ἦν ἐνδοξότατος ὁ προειρημένος Μῦς· καθόλου τε ἡ πρὸς πάντας αὐτοῦ φιλανθρωπία. τῆς μὲν γὰρ πρὸς θεοὺς ὁσιότητος καὶ πρὸς πατρίδα φιλίας ἄλεκτος ἡ διάθεσις. ὑπερβολῇ γὰρ ἐπιεικείας οὐδὲ πολιτείας ἥψατο. καὶ χαλεπωτάτων δὲ καιρῶν κατασχόντων τηνικάδε τὴν Ἑλλάδα αὐτόθι καταβιῶναι, δὶς ἢ τρὶς τοὺς περὶ τὴν Ἰωνίαν τόπους πρὸς τοὺς φίλους διαδραμόντα· οἳ καὶ πανταχόθεν πρὸς αὐτὸν ἀφικνοῦντο, καὶ συνεβίουν αὐτῷ ἐν τῷ κήπῳ — καθά φησι καὶ Ἀπολλόδωρος· ὃν καὶ ὀγδοήκοντα μνῶν πρίασθαι — Διοκλῆς δὲ ἐν τῇ τρίτῃ τῆς ἐπιδρομῆς φησιν εὐτελέστατα καὶ λιτότατα διαιτώμενοι· „κοτύλῃ γοῦν“ φησίν „οἰνιδίου ἠρκοῦντο· τὸ δὲ πᾶν ὕδωρ ἦν αὐτοῖς ποτόν.“
u27454Epikuros, Pythagoras'ın "dostların malı ortaktır" diyerek yaptığı gibi malların ortaya konmasını doğru bulmazmış; çünkü bu, birbirine güvenmeyenlerin işidir; güvenmeyenler ise dost değildir. Kendisi de mektuplarında yalnız su ve kuru ekmekle yetindiğini söyler; "Bana bir çömlek peynir gönder" der, "canım bir ziyafet çekmek istediğinde çekebileyim." Hazzın gaye olduğunu öğreten adam işte böyleydi. Athenaios da onu bir epigramla şöyle över:
İnsanlar, kötü şeyler için didinirsiniz; kazanç uğruna, doymak bilmeden kavgalar, savaşlar başlatırsınız. Oysa tabiatın zenginliği dar bir sınırla yetinir, boş yargılar ise sonu gelmez bir yol tutar. Neokles'in bilge oğlu bunu ya Musalardan duydu ya da Pytho'nun kutsal üç ayaklı sehpasından.
Bunu onun öğretilerinden ve sözlerinden, ilerledikçe daha iyi anlayacağız.
Diokles'e göre eskilerden en çok Anaksagoras'ı — bazı yerlerde ona karşı çıkmış olsa da — ve Sokrates'in hocası Arkhelaos'u beğenirmiş. Öğrencilerini, der, kendi yazılarını ezberlemeye de alıştırırmış. Apollodoros Kronoloji'de onun Nausiphanes'i ve Praksiphanes'i dinlediğini söyler; kendisi ise Eurylokhos'a mektubunda bunu kabul etmez, yalnız kendi kendinin öğrencisi olduğunu söyler. Bazılarının ve Epikurosçu Apollodoros'un Demokritos'un hocası olduğunu söylediği Leukippos diye bir filozofun yaşadığını ne kendisi kabul eder ne Hermarkhos. Magnesialı Demetrios ise onun Ksenokrates'i de dinlediğini söyler.
Şeyler için onları doğrudan adlandıran kelimeler kullanır; gramerci Aristophanes de bu dilin pek sıradan olduğunu söyleyerek onu kusurlu bulur. Öyle açık yazardı ki Retorik Üzerine'de bile açıklıktan başka bir şey istememek gerektiğini savunur. Mektuplarında da "Selam" yerine "Esen kal" ve "Erdemle yaşa" yazar.
Antigonos Epikuros'un Hayatı'nda onun Kanon'u Nausiphanes'in Üç Ayaklı Sehpa'sından aktardığını söyler; onu, ayrıca Samos'ta Platoncu Pamphilos'u da dinlemiş. On iki yaşında felsefeye başlamış, otuz iki yaşında da okulun başına geçmiş.
τόν τε Ἐπίκουρον μὴ ἀξιοῦν εἰς τὸ κοινὸν κατατίθεσθαι τὰς οὐσίας, καθάπερ τὸν Πυθαγόραν κοινὰ τὰ φίλων λέγοντα· ἀπιστούντων γὰρ εἶναι τὸ τοιοῦτον· εἰ δ’ ἀπίστων, οὐδὲ φίλων. αὐτός τέ φησιν ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς ὕδατι μόνον ἀρκεῖσθαι καὶ ἄρτῳ λιτῷ. καὶ „πέμψον μοι τυροῦ“ φησί „κυθριδίου, ἵν’ ὅταν βούλωμαι πολυτελεύσασθαι δύνωμαι.“ τοιοῦτος ἦν ὁ τὴν ἡδονὴν εἶναι τέλος δογματίζων. ὃν καὶ Ἀθήναιος δι’ ἐπιγράμματος οὕτως ὑμνεῖ· „ἄνθρωποι, μοχθεῖτε τὰ χείρονα, καὶ διὰ κέρδος / ἄπληστοι νεικέων ἄρχετε καὶ πολέμων· / τᾶς φύσιος δ’ ὁ πλοῦτος ὅρον τινὰ βαιὸν ἐπίσχει, / αἱ δὲ κεναὶ κρίσιες τὰν ἀπέραντον ὁδόν. / τοῦτο Νεοκλῆος πινυτὸν τέκος ἢ παρὰ Μουσέων / ἔκλυεν ἢ Πυθοῦς ἐξ ἱερῶν τριπόδων.“ εἰσόμεθα δὲ καὶ μᾶλλον προϊόντες ἔκ τε τῶν δογμάτων ἔκ τε τῶν ῥητῶν αὐτοῦ. μάλιστα δ’ ἀπεδέχετο, φησὶ Διοκλῆς, τῶν ἀρχαίων Ἀναξαγόραν, καίτοι ἔν τισιν ἀντειρηκὼς αὐτῷ, καὶ Ἀρχέλαον τὸν Σωκράτους διδάσκαλον. ἐγύμναζε δέ, φησί, τοὺς γνωρίμους καὶ διὰ μνήμης ἔχειν τὰ ἑαυτοῦ συγγράμματα. τοῦτον Ἀπολλόδωρος ἐν Χρονικοῖς Ναυσιφάνους ἀκοῦσαί φησι καὶ Πραξιφάνους· αὐτὸς δὲ οὔ φησιν, ἀλλ’ ἑαυτοῦ, ἐν τῇ πρὸς Εὐρύλοχον ἐπιστολῇ. ἀλλ’ οὐδὲ Λεύκιππόν τινα γεγενῆσθαί φησι φιλόσοφον, οὔτε αὐτὸς οὔτε Ἕρμαρχος, ὅν ἔνιοί φασι καὶ Ἀπολλόδωρος ὁ Ἐπικούρειος διδάσκαλον Δημοκρίτου γεγενῆσθαι. Δημήτριος δέ φησιν ὁ Μάγνης καὶ Ξενοκράτους αὐτὸν ἀκοῦσαι. κέχρηται δὲ λέξει κυρίᾳ κατὰ τῶν πραγμάτων, ἣν ὅτι ἰδιωτάτη ἐστίν, Ἀριστοφάνης ὁ γραμματικὸς αἰτιᾶται. σαφὴς δ’ ἦν οὕτως, ὡς καὶ ἐν τῷ Περὶ ῥητορικῆς ἀξιοῖ μηδὲν ἄλλο ἢ σαφήνειαν ἀπαιτεῖν. καὶ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς ἀντὶ τοῦ Χαίρειν Εὖ πράττειν καὶ Σπουδαίως ζῆν. Ἀντίγονος δέ φησιν ἐν τῷ Ἐπικούρου βίῳ τὸν Κανόνα γράψαι αὐτὸν ἐκ τοῦ Ναυσιφάνους Τρίποδος, οὗ καὶ ἀκοῦσαί φησιν αὐτόν, ἀλλὰ καὶ Παμφίλου τοῦ Πλατωνικοῦ ἐν Σάμῳ. ἄρξασθαί τε φιλοσοφεῖν ἐτῶν ὑπάρχοντα δυοκαίδεκα, ἀφηγήσασθαι δὲ τῆς σχολῆς ἐτῶν ὄντα δύο πρὸς τοῖς τριάκοντα.
u27564Apollodoros Kronoloji'de der ki 109. Olimpiyat'ın üçüncü yılında, Sosigenes'in arkhonluğunda, Gamelion ayının yedinci günü, Platon'un ölümünden yedi yıl sonra doğmuş. Otuz iki yaşındayken önce Mytilene'de ve Lampsakos'ta bir okul kurup beş yıl orada kalmış, sonra Atina'ya geçmiş. 127. Olimpiyat'ın ikinci yılında, Pytharatos'un arkhonluğunda, yetmiş iki yıl yaşamış olarak ölmüş; okulu Agemortos oğlu Mytileneli Hermarkhos devralmış. Hermarkhos'un da mektuplarında söylediği gibi, idrar yolu bir taşla tıkanmış, on dört gün hasta yattıktan sonra ölmüş. Hermippos'a göre o sırada ılık su doldurulmuş tunç bir küvete girmiş, katıksız şarap isteyip yudumlamış; dostlarına öğretileri hatırlamalarını öğütledikten sonra da böyle ölmüş. Benim de onun için şöyle bir şiirim var:
"Esen kalın, öğretileri hatırlayın!" Epikuros ölürken dostlarına son olarak bunu söyledi. Sıcak bir küvete girdi, katıksız şarabı yudumladı, sonra soğuk Hades'i içine çekti.
Adamın hayatı buydu, ölümü de böyle oldu.
Vasiyetini şöyle yaptı: "Şunlara göre... azatlık." [Usener vasiyetin metnini burada vermez.] Ölmek üzereyken de İdomeneus'a şu mektubu yazar: "O mutlu... Metrodoros'un." [Mektup için bkz. fr. 138.] Vasiyetini böyle yaptı.
Pek çok öğrencisi oldu; son derece seçkin olanları arasında Athenaios'un ya da Timokrates'in oğlu, annesi Sande olan Lampsakoslu Metrodoros vardır. Metrodoros, Epikuros'u tanıdığı günden beri, memleketine gidip kaldığı altı ay dışında ondan hiç ayrılmadı, sonra da geri döndü. Epikuros'un önceki yazılarında ve Timokrates'in üçüncü kitabında tanıklık ettiği gibi, her bakımdan iyi bir adamdı. Böyle biri olarak kız kardeşi Batis'i İdomeneus'la evlendirdi; Attikalı fahişe Leontion'u da yanına alıp kendine cariye yaptı. Epikuros'un Metrodoros'un birinci kitabında söylediği gibi, sıkıntılar ve ölüm karşısında da yılmazdı. Epikuros'tan yedi yıl önce, elli üçüncü yaşında öldüğü söylenir. Epikuros da sözü geçen vasiyetinde, belli ki o kendisinden önce öldüğü için,
Ἐγεννήθη δέ, φησὶν Ἀπολλόδωρος ἐν Χρονικοῖς, κατὰ τὸ τρίτον ἔτος τῆς ἐνάτης καὶ ἑκατοστῆς ὀλυμπιάδος ἐπὶ Σωσιγένους ἄρχοντος μηνὸς Γαμηλιῶνος ἑβδόμῃ, ἔτεσιν ὕστερον τῆς Πλάτωνος τελευτῆς ἑπτά. ὑπάρχοντα δ’ αὐτὸν ἐτῶν δύο καὶ τριάκοντα πρῶτον ἐν Μυτιλήνῃ καὶ Λαμψάκῳ συστήσασθαι σχολὴν ἐπὶ ἔτη πέντε· ἔπειθ’ οὕτως εἰς Ἀθήνας μετελθεῖν, καὶ τελευτῆσαι κατὰ τὸ δεύτερον ἔτος τῆς ἑβδόμης καὶ εἰκοστῆς καὶ ἑκατοστῆς ὀλυμπιάδος ἐπὶ Πυθαράτου, ἔτη βιώσαντα δύο πρὸς τοῖς ἑβδομήκοντα· τήν τε σχολὴν διαδέξασθαι Ἕρμαρχον Ἀγεμόρτου Μυτιληναῖον. τελευτῆσαι δ’ αὐτὸν λίθῳ τῶν οὔρων ἐπισχεθέντων, ὥς φησι καὶ Ἕρμαρχος ἐν ἐπιστολαῖς, ἡμέρας νοσήσαντα τετταρεσκαίδεκα. ὅτε καί φησιν Ἕρμιππος ἐμβάντα αὐτὸν εἰς πύελον χαλκῆν κεκραμένην ὕδατι θερμῷ καὶ αἰτήσαντα ἄκρατον ῥοφῆσαι· τοῖς τε φίλοις παραγγείλαντα τῶν δογμάτων μεμνῆσθαι, οὕτω τελευτῆσαι. καὶ ἔστιν ἡμῶν εἰς αὐτὸν οὕτω· „Χαίρετε, καὶ μέμνησθε τὰ δόγματα· τοῦτ’ Ἐπίκουρος / ὕστατον εἶπε φίλοις τοὔπος ἀποφθίμενος· / θερμὴν ἐς πύελον γὰρ ἐσήλυθε καὶ τὸν ἄκρατον / ἔσπασεν, εἶτ’ Ἀίδην ψυχρὸν ἐπεσπάσατο.“ οὗτος μὲν ὁ βίος τἀνδρός, ἥδε δὲ ἡ τελευτή. καὶ διέθετο ὧδε· „κατὰ τάδε … ἐλευθερίᾳ.“ ἤδη δὲ τελευτῶν γράφει πρὸς Ἰδομενέα τήνδε ἐπιστολήν· „τὴν μακαρίαν … Μητροδώρου.“ καὶ διέθετο μὲν ὧδε. μαθητὰς δὲ ἔσχε πολλοὺς μέν, σφόδρα δὲ ἐλλογίμους Μητρόδωρον Ἀθηναίου ἢ Τιμοκράτους καὶ Σάνδης ⟦?⟧ Λαμψακηνόν· ὃς ἀφ’ οὗ τὸν ἄνδρα ἔγνω, οὐκ ἀπέστη ἀπ’ αὐτοῦ πλὴν ἓξ μηνῶν εἰς τὴν οἰκείαν, ἔπειτα ἐπανῆλθε. γέγονε δὲ ἀγαθὸς πάντα, καθὰ καὶ Ἐπίκουρος ἐν προηγουμέναις γραφαῖς μαρτυρεῖ καὶ ἐν τῷ τρίτῳ Τιμοκράτους. τοιοῦτος δ’ ὢν καὶ τὴν ἀδελφὴν Βατίδα ἐξέδοτο Ἰδομενεῖ, καὶ Λεόντιον τὴν Ἀττικὴν ἑταίραν ἀναλαβὼν εἶχε παλλακήν. ἦν δὲ καὶ ἀκατάπληκτος πρός τε τὰς ὀχλήσεις καὶ τὸν θάνατον, ὡς Ἐπίκουρος ἐν τῷ πρώτῳ Μητροδώρου φησί. φασὶ δὲ καὶ πρὸ ἑπτὰ ἐτῶν αὐτοῦ τελευτῆσαι πεντηκοστὸν τρίτον ἔτος ἄγοντα, καὶ αὐτὸς Ἐπίκουρος ἐν ταῖς προειρημέναις διαθήκαις, ὡς προα-
u27674 onun çocuklarının bakımını vasiyet eder. Yukarıda andığımız, Metrodoros'un kardeşi Timokrates de onun öğrencisiydi; boşboğazın biri. Metrodoros'un kitapları şunlardır: Hekimlere Karşı, üç kitap; Duyumlar Üzerine; Timokrates'e Karşı; Yüce Gönüllülük Üzerine; Epikuros'un Hastalığı Üzerine; ... [Usener'in metni burada sona erer.]
-πεληλυθότος αὐτοῦ δηλονότι, ἐπισκήπτει περὶ τῆς ἐπιμελείας αὐτοῦ τῶν παίδων. ἔσχε δὲ καὶ τὸν προειρημένον εἰκαῖόν τινα ἀδελφὸν τοῦ Μητροδώρου Τιμοκράτην. βιβλία δέ ἐστι τοῦ Μητροδώρου τάδε· Πρὸς τοὺς ἰατροὺς τρία. Περὶ αἰσθήσεων. Πρὸς Τιμοκράτην. Περὶ μεγαλοψυχίας. Περὶ τῆς Ἐπικούρου ἀρρωστίας. Πρὸς τοὺς …