İçeriğe geç
Hakiki Din Üzerine

Augustinus · Hakiki Din Üzerine

49. Bölüm

  1. Bütün seyirlikler ve merak denen her şey, şeyleri bilmekten doğan sevinçten başka ne arar? Öyleyse her seyircinin varmak istediğini itiraf ettiği hakikatin kendisinden daha hayranlık verici, daha güzel ne olabilir? Çünkü seyirci aldatılmamak için şiddetle tetikte durur ve seyrederken başkalarından daha keskin ve daha canlı bir şey tanır ve yargılarsa bununla övünür. Hatta yalnızca aldatmacayı meslek edinen hokkabazı bile dikkatle izler ve pek titizlikle gözetlerler; aldatılırlarsa, kendi bilgileriyle sevinemedikleri için, kendilerini aldatanın bilgisiyle sevinirler. Çünkü o da seyircilerin hangi sebeplerle yanıldığını bilmeseydi ya da bilmediğine inanılsaydı, onlarla birlikte yanılan birini kimse alkışlamazdı. Halktan biri onun hilesini yakalarsa, ondan daha büyük övgüyü hak ettiğini düşünür; bunun tek sebebi aldatılamamış ve yanıltılamamış olmasıdır. Hile birçoklarına açıksa o övülmez; böyle şeyleri yakalayamayan ötekilerle alay edilir. Böylece bütün ödül bilgiye, ustalığa ve hakikati kavramaya verilir; ama hakikati dışarıda arayanlar ona hiçbir şekilde varamaz.
  1. Böylece öyle saçmalıklara ve çirkinliklere batmışız ki, hangisinin daha iyi olduğu, doğrunun mu yanlışın mı, sorulduğunda hep bir ağızdan doğrunun daha iyi olduğunu cevap veririz; yine de bizi elbette doğru değil kurgu şeylerin eğlendirdiği şakalara ve oyunlara, hakikatin kendisinin öğütlerine bağlandığımızdan çok daha istekle bağlanırız. Böylece kendi yargımızla ve kendi ağzımızla cezalandırılırız: Akılla bir şeyi onaylar, boşluğa kapılarak başka bir şeyin peşinden gideriz. Oysa bir şey, ancak onunla karşılaştırılarak gülünen doğruyu bildiğimiz sürece oyun ve şakadır. Ama böyle şeyleri severek doğrudan düşeriz; ilk güzellikler gibi ağzımız açık baktığımız şeylerin hangi şeylerin taklitleri olduğunu artık bulamayız ve onlardan uzaklaşınca kendi hayallerimizi kucaklarız. Çünkü hakikati araştırmaya döndüğümüzde, bu hayaller yolumuza çıkar ve geçmemize izin vermez; hiçbir güçle değil, büyük tuzaklarla eşkıyalık ederler; çünkü "putlardan sakının" (1 Yuhanna 5:21) sözünün ne kadar geniş bir alana yayıldığını anlamayız.
  1. Böylece kimileri başıboş bir düşünceyle sayısız dünyalar arasında yuvarlanıp durdu. Kimileri Tanrı'nın ateşten bir cisimden başka bir şey olamayacağını sandı. Kimileri sınırsız bir ışığın parlaklığının sonsuz uzanımlarda her yöne yayıldığını, ama bir yanından âdeta kara bir kamayla yarıldığını sandılar; iki karşıt krallık kurgulayıp şeylere böyle ilkeler koyarak kendi hayalleriyle masal anlattılar. Onları, bunların doğru olduğunu bilip bilmediklerine dair yemin etmeye zorlasam, belki cesaret edemezler, ama karşılık olarak "Öyleyse sen doğrunun ne olduğunu göster," derler. Onlara, inanmanın başka, anlamanın başka olduğunu kendilerine gösteren ve kesin kılan o ışığı aramalarından başka bir cevap vermesem, onlar da yemin ederler ki bu ışık ne gözlerle görülebilir ne de herhangi bir yer genişliğiyle birlikte düşünülebilir; arayanlara her yerde hazırdır ve ondan daha kesin ve daha berrak hiçbir şey bulunamaz.
  1. Bu zihin ışığı hakkında şimdi söylediğim bütün bu şeyler de yine aynı ışıktan başka hiçbir şeyle açık değildir. Çünkü söylenenlerin doğru olduğunu onun sayesinde anlarım ve bunları anladığımı da yine onun sayesinde anlarım. Şunu da anlarım: Biri bir şeyi anladığını anladığında ve bunu da yine anladığında, bu sonsuza kadar sürüp gider; burada hiçbir şişkinliğin ya da dönekliğin uzanımları bulunmadığını da anlarım. Ayrıca yaşamadıkça anlayamayacağımı da anlarım; anlayarak daha canlı hâle geldiğimi ise daha da kesin olarak anlarım. Çünkü ebedî hayat geçici hayatı canlılığın kendisiyle aşar; ebediyetin ne olduğunu da ancak anlayarak seyrederim. Çünkü zihnin bakışıyla her değişkenliği ebediyetten ayırırım ve ebediyetin kendisinde hiçbir zaman uzanımı görmem; çünkü zaman uzanımları şeylerin geçmiş ve gelecek hareketlerinden oluşur. Ebedî olanda ise hiçbir şey geçmez, hiçbir şey gelecek değildir; çünkü geçen olmaktan çıkar, gelecek olan ise henüz olmaya başlamamıştır. Ebediyet ise yalnızca vardır: Artık yokmuş gibi "vardı" denmez, henüz yokmuş gibi "olacak" da denmez. Bu yüzden yalnız o, insan zihnine pek doğru olarak "Ben, Ben olanım" diyebildi ve onun hakkında pek doğru olarak "Beni gönderen, Olan'dır" denebildi (Çıkış 3:14).

    49
    1. Jam vero cuncta spectacula, et omnis illa quae appellatur curiositas, quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? Quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa veritate, ad quam omnis spectator pervenire se cupere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes. Tamdiu autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed diligendo talia excidimus a vero, et non jam invenimus quarum rerum imitamenta sint, quibus tanquam primis pulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veritatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris (I Joan. V, 21). 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum aliqua locorum vastitate cogitari, et nusquam non praesto esse quaerentibus, et nihil ea certius atque serenius inveniri. 97. Quae rursus omnia, quae de hac luce mentis nunc a me dicta sunt, nulla alia quam eadem luce manifesta sunt. Per hanc enim intelligo vera esse quae dicta sunt, et haec me intelligere per hanc rursus intelligo. Et hoc rursus et rursus cum quisque se aliquid intelligere intelligit, et idipsum rursus intelligit, in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelligo: intelligo etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno, et nihil futurum est; quia et quod praeterit, esse desinit, et quod futurum est, nondum esse coepit: aeternitas autem tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit me, qui est (Exod. III, 14).

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…