Augustinus · Hakiki Din Üzerine
46. Bölüm
- Ama kendi kusurlarını yenmiş olan kişi bir insan tarafından da yenilemez. Çünkü yalnız sevdiği şey hasmı tarafından elinden alınan yenilir. Öyleyse yalnız sevenin elinden alınamayan şeyi seven kişi şüphesiz yenilmezdir ve kıskançlıkla da işkence görmez. Çünkü öyle bir şeyi sever ki onu sevmeye ve ona kavuşmaya ne kadar çok kişi gelirse, onlarla o kadar bol bir sevinç duyar. Çünkü Tanrı'yı bütün yüreğiyle, bütün canıyla ve bütün zihniyle sever; komşusunu da kendisi gibi sever. Öyleyse komşusunun kendisi gibi olmasını kıskanmaz; tersine, elinden geldiği kadar ona yardım da eder. Kendisi gibi sevdiği komşusunu yitiremez de; çünkü kendisinde de gözlerin ya da bedenin başka herhangi bir hissinin altında bulunan şeyleri sevmez. Öyleyse kendisi gibi sevdiği kişiyi kendi içinde taşır.
- Sevginin kuralı şudur: Kişi kendisine gelmesini istediği iyilikleri ona da istesin, başına gelmesini istemediği kötülükleri ona da istemesin (Tobit 4:16). Bu iradeyi bütün insanlara karşı gözetir. Çünkü kimseye kötülük yapılmamalıdır; "komşu sevgisi kötülük yapmaz" (Romalılar 13:10). Öyleyse gerçekten yenilmez olmak istiyorsak, buyrulduğu gibi düşmanlarımızı da sevelim (Matta 5:44). Çünkü insanlardan hiçbiri kendi başına yenilmez değildir; yenilmezlik, kendisine kulluk edenlerin yalnızca onların hür olduğu o değişmez kanun sayesindedir. Çünkü böylece sevdikleri şey ellerinden alınamaz; insanları yenilmez ve yetkin kılan tek şey de budur. Çünkü bir insan bir insanı bile kendisi gibi değil de bir yük hayvanı, bir hamam ya da süslü veya ötüşken bir kuş gibi severse, yani ondan geçici bir haz ya da çıkar elde etmek için severse, zorunlu olarak kul olur; insana değil, daha da çirkini, insanı sevilmesi gerektiği gibi sevmemesine yol açan o iğrenç ve lanetli kusura. Bu kusur hükmettikçe insan en son hayata, daha doğrusu ölüme kadar sürüklenir.
- Ama bir insan bir insanı, bedence kardeşler, oğullar, eşler, herhangi bir akraba, hısımlar ya da vatandaşlar nasıl seviliyorsa öyle de sevmemelidir. Çünkü bu sevgi de geçicidir. Eğer tabiatımız Tanrı'nın buyruklarında ve suretinde kalıp bu bozulmaya sürgün edilmeseydi, doğmak ve ölmekle ortaya çıkan böyle hiçbir yakınlığımız olmazdı. Bu yüzden Hakikatin kendisi bizi eski ve yetkin tabiatımıza çağırarak bedensel alışkanlığa direnmemizi buyurur ve bu bedensel yakınlıklardan nefret etmeyen hiç kimsenin Tanrı'nın krallığına elverişli olmadığını öğretir (Luka 9:60–62; 14:26). Bu kimseye insanlık dışı görünmemelidir. Çünkü bir insanda insan olanı değil de oğul olanı sevmek daha insanlık dışıdır: Bu, onda Tanrı'ya ait olanı değil, kendine ait olanı sevmektir. Öyleyse ortak olanı değil de özel olanı seven krallığa varamazsa buna şaşmak niye? "Hayır, ikisini birden," der biri. "Hayır, yalnız birini," der Tanrı. Çünkü Hakikat pek doğru olarak şöyle der: "Kimse iki efendiye kulluk edemez" (Matta 6:24). Kimse, kendisinden geri çağrıldığı şeyden nefret etmedikçe, çağrıldığı şeyi yetkin bir şekilde sevemez. Biz ise Tanrı'nın günahımızdan önce yarattığı türden yetkin insan tabiatına çağrılıyoruz; günah işleyerek hak ettiğimiz şeyin sevgisinden ise geri çağrılıyoruz. Öyleyse kurtulmayı dilediğimiz şeyden nefret etmeliyiz.
- Öyleyse ebediyetin sevgisiyle yanıyorsak, geçici yakınlıklardan nefret edelim. İnsan komşusunu kendisi gibi sevsin. Elbette kimse kendisi için baba, oğul, hısım ya da bu türden bir şey değildir, yalnızca insandır. Öyleyse birini kendisi gibi seven, onda, kendisinin kendisi için olduğu şeyi sevmelidir. Bedenler ise bizim olduğumuz şey değildir; öyleyse insanda beden aranmamalı ve arzulanmamalıdır. Şu buyruk da buna yarar: "Komşunun malına göz dikmeyeceksin" (Çıkış 20:17). Bu yüzden komşusunda, kendisinin kendisi için olduğu şeyden başka bir şeyi seven, onu kendisi gibi sevmez. Öyleyse insan tabiatının kendisi, ister yetkinleşecek olsun ister yetkin, bedensel bağı hesaba katılmadan sevilmelidir. Tek Tanrı Baba'nın altında, onu seven ve onun iradesini yapan herkes akrabadır. Birbirlerini gözettiklerinde birbirlerinin babası, birbirlerine itaat ettiklerinde birbirlerinin oğludurlar; ama en çok kardeştirler, çünkü tek Baba onları vasiyetiyle tek bir mirasa çağırır.46
- Sed nec ab homine vinci potest, qui vitia sua vicerit. Non enim vincitur, nisi cui eripitur ab adversario quod amat. Qui ergo amat id solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter invictus est, nec ulla cruciatur invidia. Id enim diligit, ad quod diligendum et percipiendum quanto plures venerint, tanto eis uberius gratulatur. Diligit enim Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente; et diligit proximum tanquam seipsum. Non ergo illi invidet, ut sit quod ipse est; imo adjuvat etiam quantum potest. Nec potest amittere proximum, quem diligit tanquam seipsum; quia neque in seipso ea diligit quae oculis subjacent, aut ullis aliis corporis sensibus. Ergo apud seipsum habet quem diligit tanquam seipsum. 87. Ea autem est regula dilectionis, ut quae sibi vult bona provenire, et illi velit; et quae accidere sibi mala non vult, et illi nolit (Tob. IV, 16): hanc voluntatem erga omnes homines servat. Nam erga neminem operandum est malum: et dilectio proximi malum non operatur (Rom. XIII, 10). Diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros (Matth. V, 44), si vere invicti esse volumus. Non enim per seipsum quisquam hominum invictus est; sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque serviunt, soli sunt liberi. Sic enim eis quod diligunt auferri non potest: quae res una invictos facit et perfectos viros. Nam si vel ipsum hominem homo dilexerit, non tanquam seipsum, sed tanquam jumentum, aut balneas, aut aviculam pictam vel garrulam, id est, ut ex eo aliquid temporalis voluptatis aut commodi capiat; serviat necesse est, non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili vitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. Quo vitio dominante, usque ad extremam vitam, vel potius mortem perducitur. 88. Sed nec sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres, vel filii, vel conjuges, vel quique cognati, vel affines aut cives. Nam et dilectio ista temporalis est. Non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas carnales necessitudines oderit (Luc. IX, 60, 62, et XIV, 26). Neque hoc cuiquam inhumanum videri debet. Magis enim est inhumanum, non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est: hoc est enim non in eo amare illud quod ad Deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. Quid ergo mirum si ad regnum non pervenit, qui non communem, sed privatam rem diligit? Imo utrumque, ait quispiam: Imo illud unum, dicit Deus. Dicit enim verissime Veritas: Nemo potest duobus dominis servire (Matth. VI, 24). Nemo enim potest perfecte diligere quo vocamur, nisi oderit unde revocamur. Vocamur autem ad perfectam naturam humanam, qualem ante peccatum nostrum Deus fecit: revocamur autem ab ejus dilectione, quam peccando meruimus. Quam oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. 89. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praeceptum est: Ne concupiscas rem proximi tui (Exod. XX, 17). Quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum. Ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda sive perfecta. Omnes sub uno Deo patre cognati sunt, qui eum diligunt et faciunt voluntatem ipsius. Et invicem sibi sunt, et patres cum sibi consulunt, et filii cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus Pater testamento suo ad unam haereditatem vocat.