Augustinus · Hakiki Din Üzerine
39. Bölüm
- Öyleyse ruh, kendi kusurlarından bile bıraktığı ilk güzelliği hatırlayabildiğine göre, onu hatırlamasına vesile olamayacak ne kalır? Çünkü Tanrı'nın Bilgeliği böylece "bir uçtan öbür uca güçle uzanır" (Bilgelik 8:1). Böylece o en yüce sanatkâr, eserlerini bu Bilgelik aracılığıyla tek bir yakışıklılık gayesine düzenleyerek birbirine ördü. Böylece o iyilik, en yüksekten en sona kadar, yalnız kendisinden gelebilecek hiçbir güzelliği esirgemedi; öyle ki hakikatin bir tasviri tarafından karşılanmayan hiç kimse hakikatin kendisinden düşmez. Bedenin hazzında seni tutan şeyin ne olduğunu ara: Uyumdan başka bir şey bulamazsın; çünkü birbirine direnen şeyler acı doğurursa, uyumlu şeyler de haz doğurur. Öyleyse en yüksek uyumun ne olduğunu tanı. Dışarı gitme, kendine dön; hakikat iç insanda oturur. Kendi tabiatını değişebilir bulursan, kendini de aş. Ama kendini aşarken akıl yürüten ruhu aştığını unutma. Öyleyse aklın ışığının yakıldığı yere yönel. Çünkü her iyi akıl yürüten hakikatten başka nereye varır? Oysa hakikat kendisine elbette akıl yürüterek varmaz; akıl yürütenlerin aradığı şey, onun kendisidir. Orada kendisinden üstünü olamayacak uyumu gör ve sen de onunla uyuş. Onun olduğu şey olmadığını itiraf et; çünkü o kendini aramaz, sen ise ona arayarak geldin; yerlerin uzanımıyla değil, zihnin yönelişiyle; ta ki iç insanın kendisi, içinde oturanla en aşağı ve bedensel bir hazla değil, en yüksek ve ruhanî bir hazla uyuşsun.
- Ya da söylediklerimi görmüyorsan ve doğru olup olmadıklarından şüphe ediyorsan, hiç değilse onlardan şüphe ettiğinden şüphe edip etmediğine bak; şüphe ettiğin kesinse, bunun nereden kesin olduğunu ara: Orada karşına asla, hiç de bu güneşin ışığı çıkmayacak, "dünyaya gelen her insanı aydınlatan hakiki ışık" (Yuhanna 1:9) çıkacaktır. Bu ışık ne bu gözlerle görülebilir, ne de hayallerin düşünüldüğü, aynı gözler yoluyla ruha basılmış gözlerle; ancak hayallerin kendilerine şunun söylendiği gözlerle görülür: "Siz benim aradığım şey değilsiniz, sizi düzene koymama yarayan şey de değilsiniz; aranızda karşıma çirkin olan çıkarsa reddederim, güzel olanı onaylarım; reddetmeme ve onaylamama yarayan şey ise daha güzeldir. Bu yüzden onu daha çok onaylarım ve onu yalnız size değil, sizi kendilerinden devşirdiğim bütün o cisimlere de üstün tutarım." Sonra gördüğün kuralın kendisini şöyle kavra: Şüphe ettiğini anlayan herkes doğru bir şey anlar ve anladığı bu şeyden emindir; öyleyse doğru bir şeyden emindir. Demek ki hakikatin var olup olmadığından şüphe eden herkes, kendi içinde şüphe etmediği bir doğruya sahiptir; hiçbir doğru da hakikat olmadan doğru değildir. Öyleyse her şeyden şüphe edebilen kişinin hakikatten şüphe etmemesi gerekir. Bunların görüldüğü yerde, yerlerin ve zamanların uzanımı olmayan, böyle bir uzanımın hiçbir hayali bulunmayan ışık vardır. Bütün akıl yürütenler yok olsa ya da bedensel ölüler diyarında eskiyip gitse bile, bunlar herhangi bir yanıyla bozulabilir mi? Çünkü akıl yürütme bu şeyleri yapmaz, bulur. Öyleyse bulunmadan önce kendi içlerinde kalırlar, bulunduklarında da bizi yenilerler.39
- Quid igitur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam reliquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim Sapientia Dei pertendit a fine usque ad finem fortiter (Sap. VIII, 1). Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit. Ita illa bonitas a summo usque ad extremum nulli pulchritudini, quae ab ipso solo esse posset, invidit; ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariunt dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teipsum. Sed memento cum te transcendis, ratiocinantem animam te transcendere. Illuc ergo tende, unde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritas non utique ratiocinando perveniat, sed quod ratiocinantes appetunt, ipsa sit. Vide ibi convenientiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Joan. I, 9). Quod his oculis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occurrerit, improbo; quod pulchrum, approbo; cum pulchrius sit illud unde improbo et approbo: quare hoc ipsum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habet verum unde non dubitet; nec ullum verum nisi veritate verum est. Non itaque oportet eum de veritate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se manent, et cum inveniuntur, nos innovant.