Augustinus · Hakiki Din Üzerine
28. Bölüm
- Dünyevî halkın zamanlarında iç insanın aydınlanmasına ulaşmayı hak eden herkes, o çağın istediğini ona sunarak ve sunulması henüz uygun olmayan şeyi peygamberlik yoluyla bildirerek, zamanına göre insan soyuna yardım etti. İlahî ve insanî şeylerin bu kadar iyi ve bu kadar büyük sırrına çocukça atılmayıp onu dindarca ve dikkatle inceleyenler, Ataları ve Peygamberleri böyle bulurlar. Yeni halkın zamanlarında da Katolik Kilise'nin yetiştirdiği büyük ve ruhanî kişilerin aynı şeyi pek dikkatle gözettiğini görüyorum: Halkla ele alınma zamanının henüz gelmediğini anladıkları hiçbir şeyi halkın önünde yapmazlar; daha zayıf ve istekli olan çoğunluğa süt gıdasını bolca ve ısrarla verirler, daha güçlü yiyeceklerle ise az sayıdaki bilgelerle birlikte beslenirler. Çünkü yetkinler arasında bilgelik konuşurlar; bedensel ve nefsanî kimselerden ise, yeni insanlar olsalar da henüz küçük oldukları için bazı şeyleri gizlerler, ama hiçbir şey hakkında yalan söylemezler. Çünkü kendi boş makamlarını ve boş övgüleri değil, bu hayatın topluluğuna birlikte katılmayı hak ettikleri kimselerin faydasını gözetirler. Çünkü ilahî takdirin kanunu şudur: Tanrı'nın lütfunu tanımak ve kavramak için kendinden aşağıdakilere arı bir duyguyla yardım etmemiş olan hiç kimseye kendinden yukarıdakiler yardım etmez. Böylece günahkâr insanda tabiatımızın kendisinin işlediği günahımızdan bile insan soyu yeryüzünün büyük bir şerefi ve süsü oldu ve ilahî takdirin idaresiyle öylesine yakışır bir şekilde yönetilir ki tarif edilemez hekimlik sanatı kusurların çirkinliğini bile kendi türünde bilmem nasıl bir güzelliğe çevirir.28
- Quisquis autem populi terreni temporibus usque ad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, exhibens ei quod aetas illa poscebat, et per prophetiam intimans id quod exhibere opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum tam bonum, et tam grande secretum. Quod etiam temporibus novi populi, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea large avidis infirmioribus pluribus atque instanter infundunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex est divinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit. Ita de peccato nostro, quod in homine peccatore ipsa natura nostra commisit, et genus humanum factum est magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter divinae providentiae procuratione administratur, ut ars ineffabilis medicinae ipsam vitiorum foeditatem in nescio quam sui generis pulchritudinem vertat.