İçeriğe geç
Hakiki Din Üzerine

Augustinus · Hakiki Din Üzerine

20. Bölüm

  1. Akıllı ruhun ilk kusuru, en yüksek ve en içteki hakikatin yasakladığı şeyleri yapma iradesidir. Böylece insan cennetten bu dünyaya, yani ebedî olandan geçici olana, bolluktan yoksulluğa, sağlamlıktan zayıflığa sürüldü: Demek ki cevhersel bir iyiden cevhersel bir kötülüğe değil, çünkü hiçbir cevher kötü değildir; ebedî bir iyiden geçici bir iyiye, ruhanî bir iyiden bedensel bir iyiye, akılla kavranır bir iyiden duyulur bir iyiye, en yüksek iyiden en aşağı iyiye. Öyleyse öyle bir iyi vardır ki akıllı ruh onu severse günah işler, çünkü o, ruhun altında düzenlenmiştir. Bu yüzden kötü olan günahın kendisidir; günah işlenerek sevilen cevher değil. Demek ki cennetin ortasına dikildiği yazılan o ağaç kötü değildir; kötü olan ilahî buyruğun çiğnenmesidir. Bu çiğneme ardından adil bir mahkûmiyet getirdiği için, yasağa rağmen dokunulan o ağaçtan iyiyi ve kötüyü ayırt etme doğar: Çünkü ruh kendi günahına dolanınca, cezasını çekerek tutmak istemediği buyrukla işlediği günah arasındaki farkı öğrenir; böylece sakınarak öğrenmediği kötülüğü hissederek öğrenir; itaat etmeyerek daha az sevdiği iyiyi de karşılaştırarak daha ateşli sever.
  1. Demek ki ruhun kusuru yaptığı şeydir; kusurdan doğan güçlük de çektiği cezadır; kötülüğün bütünü budur. Yapmak ve çekmek ise cevher değildir; bu yüzden cevher kötü değildir. Nitekim ne su kötüdür ne de havada yaşayan canlı; çünkü bunlar cevherdir. Kötü olan, kendini iradeyle suya atmak ve suya batanın çektiği boğulmadır. Demir yazı kalemi, bir ucuyla yazalım, öbür ucuyla silelim diye ustaca yapılmıştır; kendi türünde güzeldir ve kullanımımıza uygundur. Ama biri silen ucuyla yazmak, yazan ucuyla silmek isterse, kalemi hiçbir şekilde kötü yapmış olmaz; yaptığı iş ise haklı olarak kınanır. Bunu düzeltirse kötülük nerede kalır? Biri birden öğle güneşine bakarsa gözleri kamaşıp bulanır: Bu yüzden güneş mi kötü olur, gözler mi? Hiç de değil; çünkü bunlar cevherdir. Kötü olan düzensiz bakış ve onu izleyen bulanıklıktır; gözler dinlenip kendilerine uygun ışığa baktıklarında bu kötülük kalmayacaktır. Gözlere ait olan bu ışığa, zihne ait olan bilgelik ışığı yerine tapıldığında da ışığın kendisi kötü olmaz; kötü olan, Yaratıcı'dan çok yaratığa hizmet edilen batıl inançtır. Ruh Yaratıcı'yı tanıyıp yalnız ona tabi olduğunda ve geri kalan şeylerin onun aracılığıyla kendisine tabi olduğunu fark ettiğinde bu kötülük hiç kalmayacaktır.
  1. Böylece bütün cismanî yaratık, yalnız Tanrı'yı seven bir ruhun tasarrufunda olursa, en aşağı bir iyidir ve kendi türünde güzeldir; çünkü suret ve biçim onu bir arada tutar. Ama Tanrı'yı ihmal eden bir ruh tarafından sevilirse, o zaman bile kendisi kötü olmaz; ama onun böyle sevilmesi günah olduğu ve günah kötü olduğu için onu sevene ceza olur, onu sıkıntılara dolar ve aldatıcı hazlarla besler: Çünkü bu hazlar ne kalıcıdır ne doyurur, acılarla kıvrandırır. Zamanların güzel değişkenliği kendi düzenini sürdürürken arzulanan biçim onu seveni terk eder, hissedenin ıstırabı içinde hislerden uzaklaşır ve onu yanılgılarla sarsar. Öyle ki o kişi, her şeyin en aşağısı olan bu biçimi, yani kaygan hisler yoluyla kötü bir hazza kapılmış etin ona haber verdiği cismanî tabiatın biçimini ilk biçim sanar; bir şey düşünürken de hayallerin gölgeleriyle aldanıp anladığını sanır. İlahî takdirin terbiyesini bütünüyle tutmadığı hâlde tuttuğunu sanarak bir gün ete direnmeye çalışırsa, görünür şeylerin imgelerine kadar varır; belli sınırlarla çevrili gördüğü bu ışığın uçsuz bucaksız genişliklerini düşüncesinde boş yere biçimlendirir ve bu görüntüyü kendine gelecekteki meskeni olarak vaat eder. Gözlerin arzusunun kendisini sürüklediğini ve bu dünyayla birlikte dünyanın dışına çıkmak istediğini bilmez; bu ışığı dünyanın kendisi saymaz, çünkü onun daha parlak kısmını yanlış bir düşünceyle sonsuza kadar genişletmiştir. Bu yalnız bu ışıkla değil, suyla, nihayet şarapla, balla, altınla, gümüşle, hatta herhangi bir hayvanın etiyle, kanıyla, kemikleriyle ve buna benzer başka şeylerle de pek kolay yapılabilir. Çünkü cisimde öyle bir şey yoktur ki tek bir kez görülmüşken sayısız şekilde düşünülemesin ya da küçük bir yerde görülmüşken aynı hayal etme yetisiyle sonsuz genişliklere yayılamasın. Ama eti lanetlemek çok kolay, bedensel düşünmemek ise çok zordur.

    20
    1. Est autem vitium primum animae rationalis, voluntas ea faciendi quae vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradiso in hoc saeculum expulsus est, id est ab aeternis ad temporalia, a copiosis ad egena, a firmitate ad infirma: non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia malum est; sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradisi plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentiendo; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit comparando. 39. Vitium ergo animae est quod fecit, et difficultas ex vitio poena est quam patitur; et hoc est totum malum. Facere autem et pati non est substantia: quapropter substantia non est malum. Sic enim nec aqua malum est, nec animal quod vivit in aere; nam ista substantiae sunt: sed malum est voluntaria praecipitatio in aquam, et suffocatio quam mersus patitur. Stilus ferreus alia parte qua scribamus, alia qua deleamus, affabre factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommodatus. At si quispiam ea parte scribere qua deletur, et ea velit delere qua scribitur, nullo modo stilum malum fecerit, cum ipsum factum jure vituperetur: quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, repercussi oculi turbabuntur: num ideo aut sol malum erit aut oculi? Nullo modo; sunt enim substantiae: sed malum est inordinatus aspectus, et ipsa quae consequitur perturbatio; quod malum non erit, cum oculi fuerint recreati, et lucem suam congruenter aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet, pro luce sapientiae quae ad mentem pertinet, colitur, ipsa fit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae potius quam Creatori servitur; quod malum omnino nullum erit, cum anima recognito Creatore, ipsi uni se subjecerit, et caetera per eum subjecta sibi esse persenserit. 40. Ita omnis corporea creatura, si tantummodo possideatur ab anima quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non carnaliter sapere.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…