İçeriğe geç
Ruhun Büyüklüğü Üzerine

Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine

9. Bölüm

9Augustinus: Demek eşitliği eşitsizliğe tercih ediyorsun?

Evodius: Tercih etmeyen biri var mı, bilmiyorum.

Augustinus: Şimdi üç eşit açıyla tamamlanmış şekle bak: Orada bir açının karşısında, yani öbür taraftan ona karşı konmuş olan ne: çizgi mi, açı mı?

Evodius: Çizgi görüyorum.

Augustinus: Peki? Hem açı açının hem çizgi çizginin karşısında olsaydı, bunun olduğu şekilde eşitliğin daha üstün olduğunu kabul etmez miydin?

Evodius: Kabul ederim; ama bunun üç çizgiyle nasıl olacağını hiç görmüyorum.

Augustinus: Peki? Dört çizgiyle olabilir mi?

Evodius: Elbette olabilir.

Augustinus: Öyleyse dört eşit doğru çizgiden oluşan şekil üç çizgiden oluşandan daha iyidir.

Evodius: Elbette daha iyidir; çünkü onda eşitlik daha çok üstün gelir.

Augustinus: Peki? Dört eşit doğru çizgiden meydana gelen bu şeklin, açılarının hepsi eşit olmayacak şekilde de yapılabileceğini düşünüyor musun, düşünmüyor musun?

Evodius: Olabileceğini görüyorum.

Augustinus: Nasıl?

Evodius: İki açı daha dar, ikisi daha geniş olursa.

Augustinus: İki dar açının da iki geniş açının da birbirinin karşısında olduğunu görüyor musun?

Evodius: Hem de çok doğru ve çok açık bir şekilde.

Augustinus: Demek ki burada da eşitliğin korunabildiği kadar korunduğunu görüyorsun. Çünkü dört eşit çizgiyle bir şekil tamamlandığında ya bütün açıların ya da hiç değilse ikişer ikişer açıların eşit olmamasının mümkün olmadığını, eşit olanların da birbirinin karşısına denk düştüğünü elbette görüyorsun.

Evodius: Görüyorum ve bunu çok sağlam kavrıyorum.

Augustinus: Bu şeylerde bile bu kadar büyük ve sarsılmaz bir adalet seni hiç etkilemiyor mu?

Evodius: Nasıl?

Augustinus: Çünkü sanırım adalete hakkaniyetten başka bir şey demiyoruz; hakkaniyet (aequitas) ise bir çeşit eşitlikten (aequalitas) adını almış gibi görünüyor. Ama bu fazilette hakkaniyet, herkese kendi payının verilmesinden başka nedir? Herkese kendi payı ise ancak bir ayrım gözetilerek verilebilir. Yoksa başka türlü mü düşünüyorsun?

Evodius: Apaçık; tamamen katılıyorum.

Augustinus: Peki? Her şey eşit olsa ve birbirinden hiç farklı olmasa, bir ayrım olabileceğini düşünür müsün?

Evodius: Hiçbir şekilde.

Augustinus: Demek ki adalet, korunduğu şeylerde deyim yerindeyse bir eşitsizlik ve benzemezlik olmadıkça korunamaz.

Evodius: Anlıyorum.

Augustinus: Öyleyse ele aldığımız bu iki şeklin, yani üç açıdan oluşanla dört açıdan oluşanın, ikisi de eşit çizgilerden yapıldığı hâlde birbirine benzemediğini kabul ettiğimize göre, sence burada bir adalet korunmuş gibi görünmüyor mu? Karşılıklı kısımların eşitliğine sahip olamayan şekil açıların sarsılmaz eşitliğini koruyor; ötekinde ise karşılıklı kısımlar o kadar uyumlu olduğu için açıların o kanunu biraz eşitsizliğe izin veriyor. Bu beni çok etkilediği için, bu hakikatten, bu hakkaniyetten, bu eşitlikten nasıl zevk aldığını sana sormam gerekti.

Evodius: Ne demek istediğini artık görüyorum ve buna az şaşmıyorum.

Augustinus: Haydi şimdi, eşitliği eşitsizliğe haklı olarak tercih ettiğine, sanırım insan hissine sahip olup da buna böyle görünmeyen hiç kimse de bulunmadığına göre, istersen en yüksek eşitliğin bulunabileceği şekli arayalım; çünkü o hangisi olursa olsun, şüphesiz ötekilere tercih edilecektir.

Evodius: İsterim elbette; onun hangisi olduğunu bilmek istiyorum.

9
  1. A. Ergo inæqualitati æqualitatem præponis? E. Nescio utrum quispiam non præponat. A. Vide nunc in figura quæ tribus angulis paribus perfecta est, quid in ea sit angulo contrarium, id est ex altera parte contra positum; utrum linea an angulus. E. Lineam video. A. Quid ergo? si et angulus angulo, et linea lineæ contraria sit, nonne fateris æqualitatem esse potiorem in ea figura in qua id accidit? E. Fateor quidem, sed quemadmodum id fiat tribus lineis omnino non video. A. Quid? quatuor lineis potestne hoc fieri? E. Prorsus potest. A. Melior est igitur figura quæ quatuor lineis rectis paribus, quam quæ tribus constat. E. Melior certe, siquidem magis in ea æqualitas valet. A. Quid ergo? istam quæ quatuor rectis paribus lineis confit, censesne posse etiam ita fieri, ut non anguli omnes in ea pares sint, an non putas? E. Video posse. A. Quonam modo? E. Si duo contractiores, duo apertiores sint. A. Videsne etiam quemadmodum et ambo contractiores, et ambo apertiores sibi contrarii sint? E. Ac verissime atque apertissime. A. Servatam igitur et hic, quanta servari potuit, cernis æqualitatem: cernis enim profecto fieri non posse, ut cum quatuor paribus lineis figura perficitur, non aut omnes, aut certe vel bini anguli pares sint; quaeque tamen paria sunt, sibi ex contrario respondere. E. Cerno, et firmissime teneo. 15. A. Nihilne te movet etiam in his rebus tanta et tam inconcussa quædam justitia? E. Quonam modo? A. Quia nihil, ut arbitror, dicimus esse justitiam nisi æquitatem: aequitas autem ab aequalitate quadam videtur appellata. Sed quæ in hac virtute aequitas, nisi ut sua cuique tribuantur? Porro sua cuique, nisi quadam distinctione tribui non possunt. An aliter putas? E. Manifestum est, et prorsus assentior. A. Quid? distinctionem arbitrarisne esse ullam, si omnia paria sint, ut nihil omnino inter se differant? E. Nullo modo. A. Ergo justitia servari non potest, nisi in rebus in quibus servatur, sit quædam, ut ita dicam, imparilitas et dissimilitudo. E. Intelligo. A. Cum igitur fateamur istas figuras, de quibus agimus, inter se esse dissimiles, illam scilicet quæ tribus, et hanc quæ quatuor angulis constat, cum ambæ paribus lineis fiant; nonne videtur tibi quædam retenta justitia, ut illa quæ habere non potest parilitatem contrariorum, inconcussam teneat angulorum æqualitatem: in hac vero quia tanta est contrariorum congruentia, illa lex angulorum admittat nonnullam inæqualitatem? Hoc ergo cum me multum moveret, quærendum abs te visum est, quonam modo ista veritate, æquitate, æqualitate delectarere. E. Jam cerno quid dicas, et non mediocriter admiror. A. Age nunc, quia inæqualitati æqualitatem jure præponis, nec quisquam omnino est, ut opinor, humano sensu præditus, cui non id videatur; quæramus, si placet, figuram in qua summa æqualitas inveniri queat: quæcumque enim erit, ea cæteris sine dubitatione præferetur. E. Placet vero, et quæ ista sit, scire cupio.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…