Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine
8. Bölüm
8Augustinus: Bunu, ya yalnız böyle şeyler için ya da en çok bunlar için yalvarılması gereken Tanrı yapacaktır. Ama başladığımız konuya dönelim. Çizginin ne olduğunu da şeklin ne olduğunu da artık bildiğine göre, sorduğuma cevap ver: Bir çizgi iki yönden ya da bir yönden sonsuza kadar uzatılırsa bir şeklin meydana gelebileceğini düşünüyor musun?
Evodius: Bunun hiçbir şekilde olamayacağını kesinlikle söylüyorum.
Augustinus: Öyleyse şekil yapmak için ne yapmalı?
Evodius: O çizginin sonsuz olmaması ve daire şeklinde çekilip öbür ucundan kendine değmesinden başka ne? Çünkü tek bir çizgiyle bir alanın başka nasıl kapatılabileceğini görmüyorum; bu olmazsa, senin tarifine göre şekil olmaz.
Augustinus: Ya doğru çizgilerle şekil yapmak istersem? Bu tek bir çizgiyle olabilir mi, olamaz mı?
Evodius: Hiçbir şekilde olamaz.
Augustinus: Ya iki çizgiyle?
Evodius: O da olmaz.
Augustinus: Ya üç çizgiyle?
Evodius: Olabileceğini görüyorum.
Augustinus: Öyleyse doğru çizgilerle şekil yapılacaksa bunun üçten az çizgiyle olamayacağını iyi biliyor ve kavrıyorsun. Yoksa karşına bir gerekçe çıkarsa seni bu kanaatten vazgeçirir mi?
Evodius: Biri bana bunun yanlış olduğunu gösterirse, bilebileceğime güvendiğim hiçbir şey kalmaz.
Augustinus: Öyleyse şimdi şunu cevapla: Üç çizgiyle nasıl şekil yaptın?
Evodius: Çizgiler uçlarından birleşerek.
Augustinus: Peki? Birleştikleri yerde bir açı meydana geliyor gibi görünmüyor mu?
Evodius: Öyle.
Augustinus: Öyleyse bu şekil kaç açıdan oluşur?
Evodius: Kaç çizgiden oluşuyorsa o kadar.
Augustinus: Peki? Çizgileri eşit mi alıyorsun, eşit olmayan mı?
Evodius: Eşit.
Augustinus: Peki? Açıların hepsi aynı ölçüde mi açılıyor, yoksa biri ötekinden daha dar ya da daha geniş mi?
Evodius: Onların da eşit olduğunu görüyorum.
Augustinus: Üç eşit doğru çizgiyle yapılmış bir şekilde açıların eşit olmaması mümkün müdür, değil midir?
Evodius: Hiç mümkün değildir.
Augustinus: Peki? Şekil üç doğru, ama eşit olmayan çizgiden oluşursa, bunda da açılar eşit olabilir mi, yoksa başka türlü mü anlıyorsun?
Evodius: Kesinlikle olamaz.
Augustinus: Doğru söylüyorsun. Ama lütfen söyle: Hangi şekil sana daha iyi ve daha güzel görünüyor: eşit çizgilerden oluşan mı, eşit olmayanlardan oluşan mı?
Evodius: Eşitliğin üstün geldiği şeklin daha iyi olduğundan kim şüphe eder?
- A. Deus hoc faciet, qui aut de solis talibus rebus, aut certe de his maxime deprecandus est. Sed ad rem quam institueram redeamus. Nam si et quid sit linea, et quid sit figura jam tibi notum est, dic quod abs te quæro, id est utrum putes ullam figuram fieri posse, si linea ex utraque parte, aut ex altera per infinitum ducatur? E. Nullo modo id fieri posse confirmo. A. Quid igitur agendum est ut figuram faciamus? E. Quid, nisi ut illa linea infinita non sit, et ducatur in circulum, ut ex alia parte se contingat? non enim video, quomodo aliter possit ex una linea concludi aliquod spatium; quod nisi fiat, secundum tuam descriptionem, figura non erit. A. Quid, si rectis lineis figuram facere velim? potest fieri ut de una linea fiat, an non potest? E. Nullo modo. A. Quid, duabus? E. Ne hoc quidem. A. Quid, tribus? E. Video posse. A. Bene igitur nosti ac tenes, cum figura lineis rectis facienda est, minus quam tribus non posse. An si ulla tibi adversetur ratio, de hac te sententia devocabit? E. Plane si quis mihi hoc falsum esse monstraverit, nihil erit quod me scire posse confidam. A. Nunc ergo illud responde, quomodo tribus lineis figuram feceris? E. Cum se finibus jungunt. A. Quid? ubi se jungunt, nonne videtur tibi angulus fieri? E. Ita est. A. Quot ergo angulis hæc figura constat? E. Totidem quot lineis. A. Quid? ipsas lineas pares constituis, an impares? E. Pares. A. Quid? anguli tantumdem omnes patent, an est alius alio contractior vel apertior? E. Etiam ipsos pares esse video. A. Potestne fieri, ut in figura, quæ tribus rectis paribus lineis facta sit, impares anguli sint; an non potest? E. Nullo prorsus modo. A. Quid? si rectis lineis tribus, sed imparibus figura constet, possunt etiam in ista pares esse anguli, an aliud intelligis? E. Omnino non possunt. A. Recte dicis: sed dic, quæso, quænam tibi figura melior videatur et pulchrior? eane quae paribus, an quae imparibus lineis constat? E. Quis dubitet eam esse meliorem in qua æqualitas prævalet?