Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine
36. Bölüm
36Augustinus: Öyleyse en yüce ve gerçek Tanrı, yarattığı her şeyi yönettiği çiğnenmez ve bozulmaz kanunla bedeni ruha, ruhu kendine, böylece her şeyi kendine tabi kılar ve ruhu hiçbir işinde, ister cezada ister ödülde, bırakmaz. Çünkü en güzel olanın şu olduğuna hükmetti: Var olan her şey nasılsa öyle olsun ve tabiatın basamaklarına göre öyle düzenlensin ki evrene bakanları hiçbir yönden hiçbir çirkinlik incitmesin; ruhun her cezası ve her ödülü, bütün şeylerin adil güzelliğine ve tertibine her zaman bir pay katsın. Çünkü ruha hür irade verilmiştir. Onu boş akıl yürütmelerle sarsmaya çalışanlar o kadar kördür ki, bu boş ve saygısız sözleri bile kendi iradeleriyle söylediklerini anlamazlar. Yine de hür irade ruha, onunla neye girişirse girişsin ilâhî düzenin ve kanunun herhangi bir parçasını bozabileceği biçimde verilmemiştir. Çünkü onu bütün yaratılışın pek bilge ve yenilmez Rabbi vermiştir. Ama bunları görülmeleri gerektiği gibi görmek pek az kişinin işidir; gerçek din olmadan da kimse buna yetenekli olmaz. Çünkü gerçek din (religio), ruhun, günahla adeta kendini kopardığı tek Tanrı'ya barışmayla kendini yeniden bağladığı (religat) dindir. Öyleyse din ruhu o üçüncü işte bağlar ve yönetmeye başlar; dördüncüde arındırır, beşincide yeniden biçimlendirir, altıncıda içeri alır, yedincide besler. Bu, her ruh sevgisi ve liyakatleriyle ne kadar güçlüyse ona göre, kimisinde daha çabuk, kimisinde daha yavaş olur. Ama Tanrı, hakkında iş yaptığı ruhlar nasıl olmak istemiş olurlarsa olsunlar, her şeyi en adil, en ölçülü, en güzel biçimde yapar. Küçük çocukların takdisinin onlara ne kadar faydalı olduğu ise pek karanlık bir sorudur; yine de bir faydası olduğuna inanmak gerekir. Bunu, araştırılması gerektiği zaman akıl bulacaktır. Gerçi sana başka birçok şeyi de, bilmenden çok bir gün araştırman için ortaya koydum. Bu araştırma dindarlığın rehberliğinde yapılırsa pek faydalı olur.
Durum böyle olduğuna göre, ruhun bedeni yönetmek ve idare etmek için verilmesine kim haklı olarak öfkelenebilir? Çünkü bu kadar büyük ve bu kadar ilâhî bir şeyler düzeni daha iyi kurulamazdı. Ya da ruh günah yüzünden haklı olarak ölüme itilmişken ve burada da faziletle yükselebilirken, bu ölümlü ve kırılgan bedende nasıl bir hâle geldiğini araştırmak gerektiğini kim düşünebilir? Yahut bu bedenden sonra nasıl olacağını? Çünkü günah kaldıkça ölüm cezası zorunlu olarak kalmalıdır; fazilete ve dindarlığa ise ödül Tanrı'nın kendisi, yani hakikatin kendisidir. Bu yüzden, istersen, bu kadar uzun konuşmayı artık bitirelim ve Tanrı'nın buyruklarını yerine getirmeye pek uyanık ve pek titiz biçimde çalışalım; bu kadar büyük kötülüklerden başka kaçış yoktur. İstediğinden daha karanlık söylediğim bir şey varsa, onu hafızana emanet et ve başka bir zaman, daha uygun bir fırsatta sor. Çünkü kendisini arayanlardan, yukarıda bulunan ve herkesin öğretmeni olan eksik olmayacaktır.
Evodius: Ben bu konuşmadan öyle etkilendim ki onu kesmeyi günah saydım. Konuşmanın bu ölçüsü sana uygun geliyorsa ve geriye kalan o üç soru şimdilik bu kadar kısaca ele alınmış göründüyse, senin yargına uyarım. Bundan sonra bu kadar büyük şeyleri araştırmak için, senin meşguliyetlerini düşünerek yalnız uygun bir zamanı değil, kendimin de daha hazır olacağı bir zamanı kollayacağım.
- Deus igitur summus et verus lege inviolabili et incorrupta, qua omne quod condidit regit, subjicit animae corpus, animam sibi, et sic omnia sibi: neque in ullo actu eam deserit, sive poena, sive præmio. Id enim judicavit esse pulcherrimum, ut esset quidquid est, quomodo est; et ita naturæ gradibus ordinaretur, ut considerantes universitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas; omnisque animae poena et omne præmium conferret semper aliquid pro portione justæ pulchritudini dispositionique rerum omnium. Datum est enim animæ liberum arbitrium, quod qui nugatoriis ratiocinationibus labefactare conantur, usque adeo cæci sunt, ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animæ datum est, ut quodlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. Datum est enim a sapientissimo atque invictissimo totius creaturæ Domino. Sed ista ut videnda sunt videre, paucorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quæque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulcherrime facit, quoquo modo sese habere voluerint de quibus facit. Jamvero etiam puerorum infantium consecrationes quantum prosint, obscurissima quaestio est, nonnihil tamen prodesse credendum est. Inveniet hoc ratio, cum quæri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quærenda tibi potius aliquando, quam cognoscenda protulerim. Quod fiet utilissime, si duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connecti melius non possit; aut quærendum putet, qualis in hoc mortali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente peccato, et virtuti pietatique sit Deus ipse, id est veritas ipsa, praemium? Quare si jam placet, tam longum sermonem terminemus aliquando, et implendis Dei praeceptis vigilantissime et religiosissime operam demus: non est enim alia fuga de tantis malis. Si quid autem obscurius a me dictum est quam velles, facito ut memoriæ mandatum alias opportunius requiras. Neque enim deerit nobis quaerentibus se, qui desuper est Magister omnium. E. Ego vero et hac oratione ita sum affectus, ut eam interpellare nefas putaverim: et si tibi modus sermonis hic placet, tresque illæ quaestiones quae remanebant, tam breviter perstringendæ in praesentia visæ sunt; cedam judicio tuo, ac deinceps tam magnis rebus investigandis, non modo tempus propter tuas occupationes, sed etiam meipsum opportuniorem observabo.