İçeriğe geç
Ruhun Büyüklüğü Üzerine

Augustinus · Ruhun Büyüklüğü Üzerine

12. Bölüm

12Augustinus: Bunun ne kadar güçlü olduğunu da elbette görüyorsun. Çizgi ondan başlar, onda biter. Doğru çizgilerle hiçbir şeklin, onunla bir açı kapatılmadıkça meydana gelemeyeceğini görüyoruz. Sonra çizgi nereden kesilebilirse onun üzerinden kesilir, oysa kendisi hiçbir kesilmeyi kabul etmez; hiçbir çizgi bir çizgiye onun aracılığı olmadan bağlanmaz. Son olarak akıl, öteki düzlem şekilleri arasında —çünkü derinlik hakkında henüz bir şey söylemedik— en yüksek eşitliği yüzünden daireyle kapatılan şeklin tercih edilmesi gerektiğini gösterdiğine göre, bu eşitliğin ölçüsünü merkeze konmuş noktadan başka ne verir? Bunun gücü hakkında çok şey söylenebilir; ama ölçüyü aşmıyor ve birçoğunu senin düşünmene bırakıyorum.

Evodius: Nasıl istersen; çünkü daha karanlık bir şey olursa sormaktan çekinmem. Sanırım bu işaretin gücünün büyük olduğunu az çok görüyorum.

Augustinus: Şimdi işaretin, uzunluğun ve genişliğin ne olduğunu gördüğüne göre şuna dikkat et: Bunlardan hangisi sana hangisine, onsuz var olamayacak kadar muhtaç görünüyor?

Evodius: Genişliğin uzunluğa muhtaç olduğunu görüyorum; onsuz hiç anlaşılamaz. Yine uzunluğun var olmak için genişliğe muhtaç olmadığını, ama o işaret olmadan var olamayacağını görüyorum. O işaretin ise kendi kendine var olduğu ve bunların hiçbirine muhtaç olmadığı apaçık.

Augustinus: Dediğin gibi. Ama daha dikkatle düşün: Genişlik gerçekten her yönden kesilebilir mi, yoksa çizgiden daha çok kesilmeyi kabul etse de onun da kesilemediği bir yön var mı?

Evodius: Nereden kesilemeyeceğini hiç bilmiyorum.

Augustinus: Sanırım hatırlamıyorsun; çünkü bunu bilmemen hiçbir şekilde mümkün değil. Bu yüzden sana şöyle hatırlatacağım: Genişliği elbette, düşüncende derinlikten hiçbir şey katmadan anlıyorsun.

Evodius: Kesinlikle öyle.

Augustinus: Öyleyse bu genişliğe derinlik eklensin; şimdi cevap ver: Onu her yönden kesilebilir kılan bir şey de eklenmiş oldu mu?

Evodius: Çok güzel hatırlattın. Şimdi kesmenin yalnız üstten ya da alttan değil, yanlardan da kabul edilebildiğini, bölmenin giremeyeceği hiçbir yer kalmadığını görüyorum. Bu yüzden genişliğin, derinliğin yükseleceği yönlerden kesilemeyeceği apaçıktır.

Augustinus: Öyleyse yanılmıyorsam uzunluk da, genişlik de, derinlik de artık sana bilindiğine göre soruyorum: Derinlik bulunduğu yerde önceki ikisi eksik olabilir mi?

Evodius: Derinliğin uzunluk olmadan var olamayacağını görüyorum; ama genişlik olmadan olabilir.

Augustinus: Öyleyse genişliği düşünmeye dön; onu zihninde adeta yatmış olarak canlandırdıysan, şimdi herhangi bir kenarı üzerine dik; sanki kapalı bir kapının kanatlarının birleştiği çok ince bir aralıktan dışarı çıkarmak istiyormuşsun gibi. Yoksa ne istediğimi henüz anlamıyor musun?

Evodius: Ne söylediğini anlıyorum; ama ne istediğini belki henüz anlamıyorum.

Augustinus: Şunu cevaplamanı istiyorum elbette: Böyle dikilen genişlik sana derinliğe dönüşmüş ve genişliğin adını ve tarifini artık yitirmiş gibi mi görünüyor, yoksa böyle konmuş olsa da hâlâ genişlik olarak mı kalıyor?

Evodius: Bana derinlik olmuş gibi görünüyor.

Augustinus: Rica ederim, derinliği nasıl tarif ettiğimizi hatırlıyor musun?

Evodius: Açıkça hatırlıyorum ve böyle cevap verdiğim için artık utanıyorum. Çünkü genişlik böyle adeta dikilmiş hâlde de yukarıdan aşağıya boyuna kesilmeyi kabul etmez; bu yüzden ortası ve uçları düşünülse de onda hiçbir iç kısım düşünülemez. Bana hatırlattığın derinlik tarifine göre ise, içeride hiçbir şeyin düşünülemediği yerde hiç derinlik yoktur.

Augustinus: Doğru söylüyorsun; hatırlamanı tam da böyle istiyordum. Bu yüzden şimdi şunu cevaplamanı istiyorum: Doğruyu yanlışa tercih eder misin?

Evodius: Bunda şüphe etmek inanılmaz bir delilik olur.

Augustinus: Öyleyse lütfen söyle: Boyuna kesilebilen bir çizgi gerçek bir çizgi midir? Herhangi bir şekilde kesilebilen bir işaret gerçek bir işaret midir? Söylediğimiz gibi dikildiğinde yukarıdan aşağıya boyuna kesilmeyi kabul eden bir genişlik gerçek bir genişlik midir?

Evodius: Hiç de değil.

12
  1. A. Vides certe etiam quantum valeat. Nam ab ipso incipit linea, ipso terminatur; figuram rectis lineis nullam videmus fieri posse, nisi ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineæ, nisi per ipsum copulatur. Postremo cum cæteris planis figuris (nam de altitudine adhuc nihil diximus) eam præponendam ratio demonstraverit quæ circulo clauditur, propter summam æqualitatem; quæ alia ipsius aequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius; cerno autem mediocriter, ut puto, magnam hujus signi esse potentiam. 20. A. Nunc ergo illud attende, cum et quid sit signum, et quid sit longitudo, et quid sit latitudo perspexeris; quid horum tibi videatur alterius, et cujus indigere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut dicis: sed diligentius considera, utrum latitudo vere undique secari queat; an alicunde nec ipsa sectionem possit admittere, quamvis plus admittat quam linea. E. Nescio prorsus unde non possit. A. Credo te non recordari; nam nescire istud nullo modo posses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo ⟦jam⟧ undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionem, nihilque omnino remansisse, unde non queat penetrare divisio. Quare manifestum est, et latitudinem ex his partibus secari non posse, per quas surrectura est altitudo. 21. A. Quoniam tibi igitur, si non fallor, et longitudo, et latitudo, et altitudo nota est; quaero, utrum possint deesse duo superiora, ubi aderit altitudo. E. Sine longitudine quidem video esse non posse altitudinem, sine latitudine autem potest. A. Redi ergo ad cogitationem latitudinis, et si eam quasi jacentem animo figuraveris, erigatur in quodlibet latus, tanquam si eam velles per tenuissimam rimam, ubi se clausæ januæ jungunt, educere. An nondum intelligis quid velim? E. Intelligo quid dicas, sed nondum fortasse quid velis. A. Illud scilicet ut respondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possunt interiora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. Secundum autem superiorem demonstrationem altitudinis, quam fecisti ut recordarer, nulla omnino est altitudo, ubi nihil intus cogitari potest. A. Recte dicis, et sic te omnino meminisse cupiebam. Quamobrem illud jam volo respondeas, utrum falso verum anteponas. E. Jam hinc dubitare, incredibilis dementia est. A. Dic ergo, quæso te, numquidnam vera linea est, quæ per longum secari potest; aut verum signum quod ullo modo secari potest; aut vera latitudo, quae cum erecta est, ut diximus, sectionem per longum deorsum versus admittit? E. Nihil minus.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…